II SA/Gl 196/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Gminy Miasta Jaworzna na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego, uznając, że uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zawierała zapisy wykraczające poza jej kompetencje.
Gmina Miasta Jaworzna zaskarżyła rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego, które stwierdziło nieważność części uchwały rady gminy dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla kolektora ogólnospławnego. Wojewoda uznał, że zapisy te wykraczają poza kompetencje rady gminy, ponieważ regulują warunki eksploatacji złoża, co należy do właściwości organów nadzoru górniczego. Gmina argumentowała, że zapisy te są jedynie przypomnieniem o zakazie rabunkowej gospodarki złożem i nie naruszają prawa. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko Wojewody, że rada gminy przekroczyła swoje uprawnienia, ingerując w materię zarezerwowaną dla przepisów prawa geologicznego i górniczego.
Sprawa dotyczyła skargi Gminy Miasta Jaworzna na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego, które stwierdziło nieważność części uchwały rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (m.p.z.p.) dla kolektora ogólnospławnego. Wojewoda uznał, że § 8 ust. 6 pkt 2 m.p.z.p., który nakładał na przedsiębiorcę górniczego określone obowiązki dotyczące zmian ukształtowania terenu i stosunków wodnych oraz dostosowania planowanych odkształceń terenu do stanu technicznego obiektów budowlanych, wykracza poza kompetencje rady gminy. Zdaniem Wojewody, warunki eksploatacji złoża powinny być regulowane przez właściwe organy nadzoru górniczego w drodze decyzji lub planu ruchu zakładu górniczego, a nie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Gmina Miasta Jaworzna wniosła skargę, zarzucając Wojewodzie błędną wykładnię przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz ustawy Prawo geologiczne i górnicze. Argumentowała, że zapisy te stanowią jedynie przypomnienie o zasadach racjonalnej gospodarki złożem i nie naruszają prawa w sposób istotny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, podzielając stanowisko Wojewody. Sąd podkreślił, że kompetencje rady gminy w zakresie planowania przestrzennego nie mogą wkraczać w materię regulowaną przepisami szczególnymi, takimi jak Prawo geologiczne i górnicze. Ustalenia dotyczące sposobu eksploatacji złoża, wpływu tej eksploatacji na teren i obiekty budowlane, należą do kompetencji organów koncesyjnych i nadzoru górniczego. Sąd wskazał, że rada gminy nie może modyfikować zasad i reguł określonych w aktach wyższego rzędu, a zakwestionowane przepisy uchwały naruszały delegację ustawową, odnosząc się do warunków eksploatacji złóż, a nie do sposobu zagospodarowania terenu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, rada gminy nie może określać szczegółowych warunków eksploatacji złóż kopalin w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, gdyż jest to kompetencja organów nadzoru górniczego i wynika z przepisów Prawa geologicznego i górniczego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dotyczące warunków eksploatacji złóż, takie jak ograniczenia zmian ukształtowania terenu czy dostosowanie do stanu technicznego obiektów budowlanych, wykraczają poza kompetencje rady gminy. Kompetencje te są zarezerwowane dla organów nadzoru górniczego i wynikają z przepisów Prawa geologicznego i górniczego, które regulują szczegółowo sposób prowadzenia eksploatacji oraz odpowiedzialność za szkody.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (5)
Główne
u.s.g. art. 91 § 1 i 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Naruszenie kompetencji rady gminy w zakresie uchwalania planu miejscowego stanowi istotne naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności uchwały.
u.p.z.p. art. 15 § 2 pkt 7 i 9
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przepisy te określają kompetencje rady gminy do określania w planie miejscowym szczególnych warunków zagospodarowania terenów i ograniczeń w ich użytkowaniu, jednak nie obejmują one szczegółowych regulacji dotyczących sposobu eksploatacji złóż.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
P.g.g. art. 26 § 3
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze
Przepis ten stanowi o zasadzie racjonalnej gospodarki złożem kopaliny, co podkreśla, że szczegółowe regulacje w tym zakresie należą do odrębnych ustaw.
P.g.g. art. 108 § 2 pkt 2 lit. b, f, g, h
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze
Przepisy te określają zawartość planu ruchu zakładu górniczego, który musi uwzględniać m.in. bezpieczeństwo powszechne, ochronę środowiska i obiektów budowlanych, co potwierdza, że te kwestie są regulowane w ramach prawa górniczego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dotyczące warunków eksploatacji złóż wykraczają poza kompetencje rady gminy. Regulacje dotyczące eksploatacji złóż są domeną Prawa geologicznego i górniczego oraz właściwych organów nadzoru górniczego. Rada gminy nie może modyfikować zasad i reguł określonych w aktach wyższego rzędu.
Odrzucone argumenty
Zapisy planu miejscowego są jedynie przypomnieniem o zakazie rabunkowej gospodarki złożem i nie naruszają prawa. Gmina nie narzuca restrykcji ani nie ukierunkowuje wydobycia, a jedynie zwraca uwagę na problem. Naruszenie prawa przez Gminę nie jest istotne i nie uzasadnia stwierdzenia nieważności uchwały.
Godne uwagi sformułowania
ustalenia dotyczące warunków, jakie ma spełnić przedsiębiorca górniczy planując eksploatację złoża, mogą być nakładane przez właściwe organy nadzoru górniczego w drodze decyzji, a nie przez radę gminy w drodze uchwały w sprawie planu miejscowego to etap sporządzania projektu zagospodarowania złoża, a następnie plan ruchu zakładu górniczego, jest tym dokumentem, który decyduje o warunkach eksploatacji złoża to, co nie jest zakazane, jest dozwolone. Przeciwnie, dozwolone jest tylko to, co znajduje wyraźną podstawę prawną istota uprawnienia zawartego w art. 15 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p., w odniesieniu do terenu górniczego tkwi w tym, że odnosi się ono do terenu, a nie do eksploatacji, jej uwarunkowań i ewentualnych skutków dla terenu, które są unormowane w przepisach odrębnych władztwo planistyczne gminy w zakresie określenia sposobów zagospodarowania terenów górniczych nie może wkroczyć w kompetencje innych organów nie jest rolą organu uchwałodawczego gminy na etapie przygotowywania i uchwalania planu miejscowego podejmowanie decyzji należących do kompetencji organu koncesyjnego organ uchwałodawczy gminy, podejmując uchwałę, nie może wprowadzać unormowań modyfikujących zasady i reguły określone w akcie wyższego rzędu
Skład orzekający
Artur Żurawik
przewodniczący
Edyta Kędzierska
sprawozdawca
Aneta Majowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie granic kompetencji rady gminy w zakresie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego w kontekście działalności górniczej oraz interpretacja przepisów Prawa geologicznego i górniczego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie plan miejscowy próbuje regulować kwestie należące do prawa górniczego. Może być mniej istotne dla spraw niezwiązanych z eksploatacją złóż.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy konfliktu kompetencji między samorządem a organami administracji państwowej w zakresie planowania przestrzennego i eksploatacji zasobów naturalnych, co jest ważnym zagadnieniem dla samorządowców i prawników zajmujących się prawem administracyjnym i górniczym.
“Gmina chciała chronić kolektor, ale przekroczyła swoje kompetencje – sąd wyjaśnia granice planowania przestrzennego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 196/23 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2023-04-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-02-09 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Aneta Majowska Artur Żurawik /przewodniczący/ Edyta Kędzierska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego 6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze Hasła tematyczne Zagospodarowanie przestrzenne Sygn. powiązane II OSK 1724/23 - Wyrok NSA z 2023-11-08 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 559 art. 91 ust. 1 i ust. 4 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.) Dz.U. 2022 poz 503 art. 15 ust. 2 pkt 7 i 9, art. 28 us. 1 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.) Dz.U. 2023 poz 259 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta Jaworzna na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia 22 grudnia 2022 r. nr IFIII.4131.1.82.2022 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę. Uzasadnienie Wojewoda Śląski rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 22 grudnia 2022 r., nr IFIII.4131.1.82.2022, na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 559 z późn. zm. – dalej u.s.g.) oraz art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 503 z późn. zm. – dalej u.p.z.p.) stwierdził nieważność uchwały Nr XLVIII/632/2022 Rady Miejskiej w Jaworznie z dnia 24 listopada 2022 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla kolektora ogólnospławnego DN1800 "Lonty" w Jaworznie (Dz. Urz. Woj. Śl. z 2022 r., poz. 7529 – dalej m.p.z.p.), w części zawartej w § 8 ust. 6 pkt 2. W uzasadnieniu organ nadzoru wskazał przede wszystkim, że ustalenia dotyczące warunków, jakie ma spełnić przedsiębiorca górniczy planując eksploatację złoża, mogą być nakładane przez właściwe organy nadzoru górniczego w drodze decyzji, a nie przez radę gminy w drodze uchwały w sprawie planu miejscowego. Plan ruchu zakładu górniczego sporządza się z uwzględnieniem między innymi projektu zagospodarowania złoża, który musi uwzględniać przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących projektów zagospodarowania złóż (Dz.U. z 2012 r. poz. 511). Wobec tego, to etap sporządzania projektu zagospodarowania złoża, a następnie plan ruchu zakładu górniczego, jest tym dokumentem, który decyduje o warunkach eksploatacji złoża. Plan ruchu zakładu górniczego opiniowany jest przez wójta gminy według kryterium braku naruszeń przeznaczenia lub sposobu korzystania z nieruchomości, a opinia dołączana jest do wniosku o zatwierdzenie planu ruchu. Organ nadzoru podniósł, że przepisy art. 15 ust. 2 u.p.z.p. wskazują obligatoryjne elementy miejscowego planu, ust. 3 – fakultatywne uregulowania, które można wprowadzić do ustaleń miejscowego planu w zależności od potrzeb. Przepisy art. 15 ust. 2 pkt 7 i 9 u.p.z.p. upoważniają radę gminy do wprowadzania szczególnych warunków zagospodarowania terenów oraz ograniczeń w ich użytkowaniu, co do których gmina posiada informacje o możliwych negatywnych skutkach wynikających z planowanej eksploatacji, jednakże warunki i sposób prowadzenia eksploatacji zarezerwowane zostały właściwym organom nadzoru górniczego. Uprawnień takich nie dawał gminie również art. 15 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p. W podsumowaniu organ nadzoru wskazał, że unormowania § 8 ust. 6 pkt 2 lit. a i lit. b uchwały, należy uznać za wykraczające poza kompetencje rady gminy, wynikające z art. 15 ust. 2 pkt 3, pkt 7 i pkt 9 u.p.z.p., a tym samym za istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego. Gmina Miasta Jaworzna - reprezentowana przez pełnomocnika - złożyła skargę na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze, zaskarżając je w całości. Podniosła zarzut naruszenia przez organ przepisu art. 91 ust 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 40) polegającego na: - błędnej wykładni art. 15 ust. 2 pkt 7 i pkt 9 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r. poz.503, z późniejszymi zmianami), dalej "u.p.z.p."; - błędnej wykładni art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (tekst jedn. Dz.U. z 2022 poz. 1072, z późniejszymi zmianami). Ponadto zarzuciła naruszenie przez organ nadzoru art. 91 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. 2023,poz.40) poprzez przyjęcie, że przedmiotowa uchwała, "w części określonej w § 8 ust. 6 pkt 2 narusza prawo w sposób istotny i w związku z tym brak jest podstaw do ograniczenia się do wskazania, iż uchwałę wydano z naruszeniem prawa". Mając na uwadze powyższe - na podstawie art. 148 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała przede wszystkim, że art. 15 ust 2 u.p.z.p. tylko w pkt 9 ma odniesienie do przedmiotowego zapisu planu. Przepis ten stanowi o "szczególnych warunkach zagospodarowania terenów", podniosła, że "nawet nie próbowała narzucać restrykcji i w jakikolwiek sposób ukierunkowywać wydobycie", gdyż to może wynikać jedynie z dokumentów odnoszących się do eksploatacji górniczej, takich jak plan zagospodarowania złoża czy plan ruchu zakładu górniczego. Dodała, że zapis, który wprowadziła do m.p.z.p. jest "jedynie przypomnieniem, że nie ma zgody na rabunkową gospodarkę złożem, nawet jeżeli jest to zgodne z prawem. Państwo prawa nie może być obojętne na taki rachunek, gdzie koszty społeczne są wyższe od prywatnych zysków". Podkreśliła, że prowadząc politykę przestrzenną za pomocą miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, "nie posuwa się do nadużywania władztwa planistycznego, gdyż tworząc plan nie narusza trzech fundamentalnych elementów konstytucyjnej zasady proporcjonalności - przydatności, konieczności i samej proporcjonalności w sensie ścisłym. Kwestionowany zapis dobitnie pokazuje, że każdy z tych elementów jest widoczny. Jest w nim to, co i tak regulują przepisy szczegółowe a umieszczenie go w części ogólnej planu jedynie podkreśla i zwraca uwagę na problem, tak naprawdę widoczny na dużym obszarze Kraju". W związku z powyższym wskazała, że naruszenie prawa, które zarzuca Gminie organ nadzoru, nie jest istotnym naruszeniem prawa, skutkującym koniecznością uchylenia części zapisu m.p.z.p. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym. Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej wnosił o uwzględnienie skargi. Podkreślił, że podstawą faktyczną uchwalenia kwestionowanych zapisów było zniszczenie kolektora ogólnospławnego przez eksploatację zakładu górniczego. Pełnomocnik organu nadzoru wnosił jak w odpowiedzi na skargę. Podtrzymał również argumentację zawartą w rozstrzygnięciu nadzorczym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. – dalej P.p.s.a.), sąd administracyjny jest właściwy do kontroli zgodności z prawem aktów nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Ponadto, według art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W wyniku przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż przy jego wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa będących podstawą wydania wymienionego aktu nadzoru. Wśród podstaw prawnych rozstrzygnięcia nadzorczego wymieniony został przepis art. 91 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym, uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia w trybie określonym w art. 90. Dodać należało, że art. 91 ust. 4 u.s.g. stanowi, iż w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. Podkreślenia zatem wymaga, że z zestawienia treści przepisów art. 91 ust. 1 i ust. 4 u.s.g. wynika, iż podstawą stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy jest istotne naruszenie prawa. Zgodnie zaś z utrwaloną linią orzecznictwa - do istotnych naruszeń, skutkujących nieważnością uchwały, zalicza się naruszenie: przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego przez wadliwą ich wykładnię, a także przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał. Do tej kategorii uchybień nie zalicza się braku wskazania podstawy prawnej uchwały organu samorządu terytorialnego, a także wskazania niewłaściwej lub niepełnej podstawy prawnej, o ile istnieje przepis prawa stanowiący umocowanie do jej podjęcia (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2016 r., II FSK 3595/13). W związku z powyższym podnieść należało, że przy interpretacji przepisów art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji, odnoszących się do źródeł prawa, należy mieć na uwadze takie zasady przyjęte w polskim systemie prawnym jak: zakaz domniemywania kompetencji prawodawczych oraz zakaz wykładni rozszerzającej kompetencje prawodawcze. Z zagadnieniem tym wiąże się również zakaz wyprowadzania kompetencji w drodze analogii. Jednocześnie, wystąpienie jakichkolwiek wątpliwości co do istnienia określonej kompetencji powinno być równoznaczne ze stwierdzeniem braku tej kompetencji. W stosunku do organów administracji publicznej nie stosuje się bowiem zasady, zgodnie z którą to, co nie jest zakazane, jest dozwolone. Przeciwnie, dozwolone jest tylko to, co znajduje wyraźną podstawę prawną (art. 7 Konstytucji). (por. wyrok WSA w Gliwicach w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 141/22). Według zakwestionowanego w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym § 8 ust. 6 pkt 2 lit. a i lit. b m.p.z.p. - prowadząc eksploatację (złóż kopalin) należy: - ograniczać zmiany ukształtowania terenu i stosunków wodnych, w maksymalnym stopniu zmniejszając zagrożenia związane z zakłóceniem lub brakiem grawitacyjnego spływu wód tak, aby nie spowodować powstawania zalewisk bezodpływowych oraz podtopień; - dostosować planowane odkształcenia terenu do stanu technicznego obiektów budowlanych tak, aby nie spowodować zagrożeń związanych z ich użytecznością techniczno – funkcjonalną. Podkreślenia wymagało, że wymieniony w skardze art. 15 ust. 2 pkt 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowi, że w planie miejscowym określa się obowiązkowo m. in. granice i sposoby zagospodarowania terenów lub obiektów podlegających ochronie, na podstawie odrębnych przepisów, terenów górniczych, a także obszarów szczególnego zagrożenia powodzią, obszarów osuwania się mas ziemnych, krajobrazów priorytetowych określonych w audycie krajobrazowym oraz w planach zagospodarowania przestrzennego województwa. Natomiast art. 15 ust. 2 pkt 9 tej ustawy stwierdza, że w planie miejscowym określa się również - szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy. Z okoliczności niniejszej sprawy, wskazanych również w skardze wynika, że działalność górnicza jest już wykonywana od wielu lat, a nie dopiero zamierzona. Podzielić zatem należało pogląd zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2022 r. sygn.. akt II OSK 1717/22, według którego - istota uprawnienia zawartego w art. 15 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p., w odniesieniu do terenu górniczego tkwi w tym, że odnosi się ono do terenu, a nie do eksploatacji, jej uwarunkowań i ewentualnych skutków dla terenu, które są unormowane w przepisach odrębnych. Władztwo planistyczne gminy w zakresie określenia sposobów zagospodarowania terenów górniczych nie może wkroczyć w kompetencje innych organów. Przeznaczenie terenu oraz sposób zagospodarowania terenu górniczego mieści się w kompetencjach organów gminy o ile dotyczy terenu, a nadto nie uniemożliwia lub nie ogranicza działalności regulowanej przepisami odrębnymi, tj. przepisami ustawy – Prawo geologiczne i górnicze. Wymagania, o których mowa w art. 104 ust. 4 i ust. 5 P.g.g., odnoszące się do zamierzonej działalności określonej w koncesji, mogą być zawarte tylko w planie, o którym mowa w art. 104 ust. 2. Natomiast plan ruchu zakładu górniczego określa szczegółowe przedsięwzięcia niezbędne w celu zapewnienia m.in bezpieczeństwa powszechnego, ochrony elementów środowiska, ochrony obiektów budowlanych, zapobiegania szkodom i ich naprawy (art. 108 ust. 2 pkt 2 lit. b, f, g, h P.g.g.) (por. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2022 r. sygn. akt II OSK 1717/22). Podkreślenia wymagało, że zakwestionowane w zaskarżonym w niniejszej sprawie rozstrzygnięciu nadzorczym przepisy planu miejscowego – podobnie jak w cytowanym wyroku NSA – poza tym, że zawierają ustalenia dotyczące zagospodarowania terenu górniczego, to przede wszystkim bezpośrednio nawiązują do planowanej eksploatacji. Nie są zatem ustaleniami z zakresu zasad gospodarowania terenem górniczym, które mieszczą się w kompetencji wynikającej z art. 15 ust. 2 pkt 7 oraz w art. 15 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p. Z treści powyższych przepisów wynika, że mają charakter ogólny i nie mogą być interpretowane w oderwaniu od przepisów innych ustaw, w tym ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 633), w tym przywołanego w skardze art. 26 ust. 3 tej ustawy. Jak podniósł WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 13 kwietnia 2022 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 141/22 - niewątpliwie nie ma eksploatacji podziemnej bez wpływu na powierzchnię terenu. Nie jest jednak rolą organu uchwałodawczego gminy na etapie przygotowywania i uchwalania planu miejscowego podejmowanie decyzji należących do kompetencji organu koncesyjnego. W tym kontekście należy odczytywać treść art. 15 ust. 2 pkt 3, 7 i 9 u.p.z.p. Gmina może stanowić akty prawa miejscowego tylko w granicach upoważnienia ustawowego i nie może dokonywać wykładni przepisów w sposób pomijający inne uregulowania oraz zasady. W szczególności istotna tu będzie funkcjonująca na gruncie ustawy – Prawo geologiczne i górnicze zasada racjonalnej gospodarki złożem kopaliny, obejmującą m. in. nakaz kompleksowego i racjonalnego wykorzystania kopaliny głównej i kopalin towarzyszących (np. art. 26 ust. 3 i 5, art. 29 ust. 1 p.g.g.) [...] Wyrazem realizacji zasady racjonalnej gospodarki złożem kopaliny jest art. 144 ust. 1 p.g.g., zgodnie z którym właściciel nie może sprzeciwić się zagrożeniom spowodowanym ruchem zakładu górniczego, który jest prowadzony zgodnie z ustawą. Może on jednak żądać naprawienia wyrządzonej tym ruchem szkody, na zasadach określonych ustawą. Jasno z tego przepisu wynika, że nawet legalna działalność zakładu górniczego może powodować szkody na powierzchni i formą rozliczenia jest tu odszkodowanie. Organ uchwałodawczy gminy jednocześnie nie może modyfikować zasad i reguł określonych w akcie wyższego rzędu. Zatem to organ koncesyjny, także gdy przedłuża koncesję na dalszy okres lub ją zmienia (art. 34 p.g.g.), dokonuje konkretnych ustaleń dotyczących sposobu eksploatacji złoża, także w zakresie ochrony środowiska (art. 30 ust. 1 pkt 2, ust. 2 p.g.g.). Niespełnienie warunków prawnych skutkuje odmową wydania koncesji (art. 29 ust. 1 – 3 p.g.g.). W wyroku WSA w Gliwicach z dnia 31 maja 2012 r., sygn. II SA/Gl 363/12, stwierdza się również zasadnie, że podstawy prawnej do wprowadzenia w planie miejscowym ograniczeń dla przyszłej eksploatacji górniczej nie można upatrywać w treści art. 71 ust. 2 pkt 2 i art. 72 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska ( j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 1973 ze zm.). Nie chodzi bowiem o warunki realizacji przedsięwzięć umożliwiających uzyskanie optymalnych efektów w zakresie ochrony środowiska. Co więcej, jak dalej twierdzi Sąd, przepis art. 72 ust. 1 pkt 2 tej ustawy nakazuje uwzględnienie w planie miejscowym obszarów występowania złóż kopalin oraz obecnych i przyszłych potrzeb eksploatacji tych złóż, zaś wymagania dotyczące prowadzenia eksploatacji określa projekt zagospodarowania złoża, stanowiący załącznik wniosku o udzielenie koncesji, które to postępowanie podlega regulacji Prawa geologicznego i górniczego. Rada gminy nie jest zatem władna w drodze aktu prawa miejscowego wprowadzać jakichkolwiek wymogów ograniczających niezasadnie, poza zakresem delegacji ustawowej, możliwość udzielenia koncesji, a jedynie przewidując jej udzielenie w przyszłości oraz uwzględniając skutki prowadzonej w przeszłości eksploatacji górniczej, może wprowadzić szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy. Nie może mieć znaczenia przesądzającego fakt, że projekt zagospodarowania złoża zawiera warunki eksploatacji określone przez samego przedsiębiorcę. Organ koncesyjny, mając na uwadze szereg różnych przesłanek ustawowych decyduje o możliwości udzielenia koncesji i wskazuje na warunki wykonywania działalności wydobywczej. Może również odmówić udzielenia koncesji. Nadto, art. 108 ust. 2 pkt 2 p.g.g. wskazuje, że plan ruchu zakładu górniczego określa m. in. szczegółowe przedsięwzięcia, które są niezbędne, by zapewnić bezpieczeństwo powszechne, ochronę elementów środowiska, ochronę obiektów budowlanych oraz zapobieganie szkodom i naprawę szkód. Musi zatem uwzględniać te elementy, które zawarto w kwestionowanym zapisie uchwały. To plan ruchu zakładu górniczego, sporządzony m. in. z uwzględnieniem warunków określonych w koncesji i w projekcie zagospodarowania złoża (art. 108 ust. 3 p.g.g.) polega opiniowaniu przez wójta (burmistrza, prezydenta) pod względem nienaruszenia przez zamierzoną działalność przeznaczenia lub sposobu korzystania z nieruchomości (art. 108 ust. 6b p.g.g.). Tak więc organowi gminy zapewniono możliwość wpływania na ustalenia zawarte w planie ruchu zakładu górniczego, zatwierdzanego decyzją przez organ nadzoru górniczego. W tym kontekście należy uznać zasadność stanowiska Wojewody. Zakwestionowana regulacja ww. uchwały wprowadza więc zakaz takiej działalności gospodarczej, która przekracza wskazane tam wymogi i parametry, nawet jeśli wykonywana jest na podstawie koncesji. Dodatkowo, wprowadzono m. in. obowiązek dostosowania wpływów eksploatacji górniczej do stanu technicznego obiektów budowlanych, co w praktyce będzie niemożliwe. Do oceny stanu technicznego budynków powołane są organy nadzoru budowlanego, a nie przedsiębiorca górniczy, który nie ma nawet środków prawnych, by dokonać w tym celu np. oględzin cudzych nieruchomości i wydać stosowną ocenę. Na tym samym obszarze mogą nadto występować obiekty o różnym stanie technicznym i nie jest możliwe dostosowywanie planowanego odkształcenia terenu do każdego z nich (wyrok WSA w Gliwicach z 13 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 141/22). Stwierdzenia zawarte w cytowanym wyżej wyroku należało odnieść również do oceny prawnej dokonanej w niniejszej sprawie z uwagi na podobieństwo przedmiotowych regulacji zawartych w obydwu miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Podkreślenia przy tym wymagało, że według art. 21 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2409 ze zm.) – na terenach przewidywanego osiadania gruntów na skutek działalności górniczej zakład przemysłowy, na wniosek właściciela, rozpoczyna rekultywację przed wystąpieniem degradacji gruntów. Z powyższego wynika, że ustawodawca – przewidując możliwość zaistnienia niekorzystnego wpływu eksploatacji górniczej na powierzchnię ziemi - wprowadził środki zaradcze, z których można skorzystać w określonych okolicznościach. Natomiast organ uchwałodawczy gminy, podejmując uchwałę, nie może wprowadzać unormowań modyfikujących zasady i reguły określone w akcie wyższego rzędu, co miało miejsce w przedmiotowej uchwale, w omawianym wyżej zakresie. W podsumowaniu wskazać należało, że zakwestionowane przez organ nadzoru w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym przepisy uchwały zostały wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, nie stanowią bowiem o sposobie zagospodarowania i zasadach zabudowy, a w istocie odnoszą się do warunków i sposobu eksploatacji złóż. Natomiast na podstawie art. 28 ust. 1 u.p.z.p., istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego lub trybu jego sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub w części. Wobec tego stwierdzić należało, że rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego jest prawidłowe i zgodnie z art. 151 P.p.s.a., oddalić skargę. Powołane orzecznictwo sądowoadministracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI