II SA/Gl 1912/23

II SA/Gl 1912/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Rafał Wolnik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 156 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1592
art. 14 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 2023 poz 1094
art. 72 ust. 1 pkt 21
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udział społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  oceny oddziaływania na środowisko (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński,, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2024 r. przy udziale Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców sprawy ze skarg D Sp. z o.o. w D. oraz Stowarzyszenia [...] w D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 2 października 2023 r. nr SKO.OS/41.9/720/2023/15231/AK w przedmiocie nieważności decyzji w sprawie odpadów 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 12 czerwca 2023 r. nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz Stowarzyszenia [...] w D. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym, toczącym się w oparciu o przepisy art. 156 i nast. k.p.a. Przedmiotem tego postępowania była ocena ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia 11 maja 2021 r., nr [...] (zwanej dalej decyzją z 2021 r.), mocą której udzielono jednej z obecnie skarżących – D. Sp. z o.o. w D. (zwanej dalej Spółką), pozwolenia na wytwarzanie odpadów niebezpiecznych oraz innych niż niebezpieczne - na nieruchomości położonej przy ul. [...] w D. (pkt I decyzji). W pkt II udzielono Spółce zezwolenia na przetwarzanie odpadów innych niż niebezpieczne w procesach odzysku R5 i R12. W pkt III decyzji określono skutki eksploatacji instalacji z naruszeniem warunków pozwolenia na wytwarzanie odpadów i innych przepisów, a w pkt IV skutki naruszenia przepisów ustawy o odpadach w zakresie działalności objętej zezwoleniem na przetwarzanie odpadów. Z kolei w pkt V decyzji ustalono termin obowiązywania ważności pozwoleń do dnia 11 maja 2031 r. Żadna ze stron nie wniosła odwołania od powyższej decyzji.
Wszczęcie postępowania nieważnościowego nastąpiło na skutek wniosku drugiego z obecnie skarżących – Stowarzyszenia [...] w D. (zwanego dalej Stowarzyszeniem), które w piśmie z dnia 10 lutego 2022 r. domagało się stwierdzenia nieważności opisanej na wstępie decyzji.
Pierwotnie, po przeprowadzeniu postępowania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (zwane dalej SKO), decyzją z dnia 13 maja 2022 r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z 2021 r.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosło Stowarzyszenie, a tut. Sąd prawomocnym wyrokiem z dnia 7 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1020/22, uchylił decyzję SKO z dnia 13 maja 2022 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził m.in., że poprzedzająca wydanie decyzji z 2021 r., decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 18 lutego 2016 r., nr [...], określająca środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko pod nazwą " [...] w D. – S." na nieruchomościach stanowiących działki o wskazanych numerach (zwana dalej decyzją środowiskową), pozostaje w bezpośrednim związku z decyzją z 2021 r. W ocenie Sądu decyzja środowiskowa nie była ostateczna na dzień wydania decyzji z 2021 r. Kwestia ta wymagała więc zbadania i odpowiedzi na pytanie, czy wydanie decyzji z 2021 r. w sytuacji, gdy decyzja środowiskowa nie była ostateczna, było dopuszczalne, a jeżeli nie, to czy doszło do naruszenia prawa i w jakim stopniu. Ponadto Sąd zauważył w omawianym wyroku, że decyzja z 2021 r. została wydane dla inwestycji obejmującej nie tylko nieruchomości wymienione w decyzji środowiskowej lecz również nieruchomość o numerze 1, co również SKO winno było rozważyć.
Prowadząc ponownie postępowanie nieważnościowe, SKO w dniu 12 czerwca 2023 r. wydało decyzję, mocą której:
1) stwierdziło nieważność decyzji z 2021 r. zawartej w pkt. II, IV i V sentencji tej decyzji w zakresie, w jakim udzielono Spółce zezwolenia na przetwarzanie odpadów innych niż niebezpieczne w procesach odzysku R5 i R12 z zachowaniem określonych w tej decyzji warunków i terminu;
2) nie stwierdziło nieważności decyzji z 2021 r. zawartej w pkt. I, III i V sentencji tej decyzji w zakresie, w jakim udzielono Spółce pozwolenia na wytwarzanie odpadów niebezpiecznych oraz innych niż niebezpieczne z zachowaniem określonych w tej decyzji warunków i terminu.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła Spółka, natomiast Stowarzyszenie wniosło skargę na powyższą decyzję. Zgodnie z art. 54a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), zwanej dalej p.p.s.a., skarga Stowarzyszenia została rozpoznana przez SKO jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy łącznie z wnioskiem Spółki.
Na skutek rozpoznania tych wniosków, SKO, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia 12 czerwca 2023 r.
W uzasadnieniu decyzji obszernie zrelacjonowano przebieg postępowania, powołano przepisy prawa stanowiące podstawę orzekania oraz przedstawiono stanowiska stron. Zwrócono szczególną uwagę na wiążący charakter wyroku tut. Sądu z dnia 7 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1020/22.
Dalej SKO zauważyło, że w sprawie wydania decyzji z 2021 r. znajdował zastosowanie przepis art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r., o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2018 r., poz. 1592), zwanej dalej ustawą nowelizującą. Wskazało, że zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 21 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (obecnie: Dz. U. z 2023, poz. 1094), zwanej dalej ustawą środowiskową, wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następowało przed uzyskaniem zezwolenia na zbieranie odpadów, zezwolenia na przetwarzanie odpadów i zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów wydawanych na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Organ wskazał następnie, że Spółka w swoim wniosku z dnia 4 września 2019 r. o wydanie pozwolenia na wytwarzanie odpadów niebezpiecznych wraz z zezwoleniem na przetwarzanie odpadów innych niż niebezpieczne (...), oświadczyła, że jest w posiadaniu decyzji środowiskowej z dnia 18 lutego 2016 r. Jednakże decyzja ta, zdaniem SKO, nie była ostateczna na dzień złożenia wniosku.
W konkluzji SKO stwierdziło, że decyzja z 2021 r. w zakresie pkt. II, IV i V sentencji tej decyzji wydana została z rażącym naruszeniem przepisu art. 72 ust. 1 pkt. 21 w związku z art. 72 ust. 3 ustawy środowiskowej oraz w związku z art. 64 § 2 i art. 105 § 1 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji z 2021 r., co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. SKO wyjaśniło przy tym, że na dzień wydania zezwolenia na przetwarzanie odpadów, innych niż niebezpieczne, a zawartego w pkt. II, IV i V sentencji decyzji z 2021 r., decyzja, na podstawie której określono środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia, nie była ostateczna.
Oprócz powyższego SKO stwierdziło, że decyzja środowiskowa została wydana w odniesieniu do nieruchomości o wskazanych w niej numerach działek. Tymczasem decyzja z 2021 r. została wydana dla inwestycji obejmującej oprócz ww. nieruchomości także nieruchomość oznaczoną geodezyjnie nr 1. Z treści wniosku Spółki o wydanie zezwolenia na przetwarzanie odpadów wraz z wnioskiem o wydanie pozwolenia na wytwarzanie odpadów wynika, że przedmiotowa nieruchomość obejmuje powierzchnię 0,2271 ha. SKO stwierdziło zatem, że pozwolenie na przetwarzanie odpadów innych niż niebezpieczne w procesach odzysku R5 i R12 zostało wydane dla przedsięwzięcia obejmującego inny obszar niż ten, który został określony w decyzji środowiskowej. Nie można z tego względu uznać, aby przedsięwzięcie określone w decyzji środowiskowej było tożsame z określonym w decyzji z 2021 r. Tym samym organ wydając decyzję z 2021 r. również rażąco naruszył przepis art. 72 ust. 1 pkt. 21 w związku z art. 72 ust. 3 ustawy środowiskowej, w związku z art. 64 § 2 i art. 105 § 1 k.p.a., co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji z 2021 r. w zakresie pkt. II, IV i V sentencji tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.
Odrębne skargi na opisaną wyżej decyzję SKO wniosła zarówno Spółka jak i Stowarzyszenie.
Spółka w swojej skardze zaskarżyła decyzję w zakresie oznaczonym w punktach 1) - 2) części dyspozytywnej decyzji poprzedzającej zaskarżoną decyzję, tj. decyzji SKO z dnia 12 czerwca 2023 r. Zarzuciła naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji SKO z 12 czerwca 2023 roku, mimo że:
- stwierdzenie nieważności decyzji z 2021 r. nastąpiło w warunkach braku przesłanek oznaczonych w treści art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w znaczeniu nadanym tej normie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w myśl którego "rażące naruszenie prawa" w rozumieniu powołanej normy ma miejsce jedynie wówczas, gdy obraza prawa jest kwalifikowana, gdy rozstrzygnięcie administracyjne jest w sposób oczywisty sprzeczne z normą stanowiącą jego podstawę, a jednocześnie skutki rozstrzygnięcia nie dają się pogodzić z wymogami praworządności, ponieważ:
- rozstrzygnięcie, którego nieważność stwierdzono, oparte zostało na rozstrzygnięciu w postaci decyzji środowiskowej, które w chwili złożenia przez Spółkę wniosku (tj. 4 września 2019 r.), jak i w chwili wydania uwzględniającej wniosek decyzji z 2021 r. cechował przymiot rozstrzygnięcia ostatecznego w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a. (choć nieprawomocnego w rozumieniu art. 16 § 3 k.p.a.), chronionego w myśl zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej oraz domniemania jej legalności.
Wskazując na powyższe Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, względnie o stwierdzenie nieważności powołanej wyżej decyzji w części zaskarżonej, względnie o stwierdzenie wydania powołanej wyżej decyzji z naruszeniem prawa.
Spółka wniosła ponadto o wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono argumenty na poparcie sformułowanych zarzutów, jak i na poparcie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślono m.in., że decyzja środowiskowa była decyzją ostateczną zarówno w dacie złożenia przez Spółkę wniosku, tj. w dniu 4 września 2019 r., jak i w dacie wydania decyzji z 2021 r.
Z kolei Stowarzyszenie w swojej skardze określiło, że "składa skargę od decyzji SKO nr SKO/OS/41,9/720/2023/15231/AK z dnia 02.10.2023 r. utrzymującą w mocy Decyzję Prezydenta Miasta D. nr [...] z dnia 11 maja 2021 roku w punktach I ,lll i V zaskarżając powyższą decyzję w punktach II,IV i V". Stowarzyszenie zarzuciło:
- utrzymanie w mocy w/w decyzji w oparciu o zapisy warunków podanych w decyzji środowiskowej, mimo rozstrzygnięcia przez SKO w postępowaniu, że decyzja środowiskowa nie jest ostateczna i prawomocna przez co naruszono art. 71 i art. 72 ustawy środowiskowej;
- naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez wydanie dwóch postanowień przez SKO w tej samej sprawie. Najpierw w postanowieniu z dnia 6 maja 2014 r. SKO wyznaczyło Prezydenta Miasta K. do wydania decyzji środowiskowej, następnie w decyzji nr SKO/OS/41.9/368/2023/7848/KK SKO stwierdziło, że Prezydent Miasta D. może określić warunki środowiskowe w swojej decyzji dla przedsięwzięcia;
- naruszenie art. 64 k.p.a. poprzez dopuszczenie do wydania decyzji mimo stwierdzenia, że w postępowaniu stwierdzono, że organ I instancji wystąpił do składającego wniosek o uzupełnienie wniosku o aktualną i dopuszczoną do prawnego obiegu (ostateczną) decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, ale wnioskodawca tego nie uczynił pozostawiając wniosek jako wadliwy pod względem prawnym;
- naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez nierzetelną ocenę przedstawionych dowodów i brak odniesienia się do przedstawionych zarzutów w stosunku do decyzji środowiskowej i do decyzji z 2021 r.
Wskazując na powyższe Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji również w części uznanej za obowiązującą i utrzymanie unieważnienia w części uznanej przez SKO za nieważną oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie przytoczyło fakty i argumenty na poparcie swojego stanowiska.
W odpowiedziach na skargi SKO wniosło o ich oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
W pismach procesowych z dnia 12 grudnia 2023 r. oraz z dnia 9 stycznia 2024 r. Spółka przedstawiła dodatkowe argumenty na poparcie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Jednocześnie rozszerzyła swoją argumentację na poparcie zarzutów i wniosków skargi.
Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2024 r., wydanym na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. Sąd połączył sprawy z obu opisanych wyżej skarg celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Odrębnym postanowieniem z tej samej daty Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim utrzymuje w mocy decyzję SKO z dnia 12 czerwca 2023 r., stwierdzającą nieważność decyzji z 2021 r. co do jej pkt II, IV i V.
Z kolei Stowarzyszenie w piśmie procesowym z dnia 9 kwietnia 2024 r. przedłożyło plik dokumentów określając je jako "dodatkowe dowody w postępowaniu". Wśród złożonych dokumentów znajdowały się kopie pism urzędowych, prywatnych, a także orzeczeń sądów administracyjnych, w tym wyroku NSA z dnia 5 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 3718/21 oraz WSA w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 72/23.
Pismem z dnia 11 kwietnia 2024 r. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców oświadczył, iż wstępuje na prawach przysługujących prokuratorowi do niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. Zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji SKO z 12 czerwca 2023 r. stwierdzającej nieważność decyzji z 2021 r., podczas gdy stwierdzenie tej nieważności nie wyczerpało przesłanek oznaczonych w treści art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zakresie wyznaczonym przez doktrynę prawniczą oraz dotychczasowe orzecznictwo sądowoadministracyjne.
Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców wniósł jak w skardze skarżącej Spółki i uzasadnił swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skargi zasługiwały na uwzględnienie, aczkolwiek skarga Stowarzyszenia z odmiennych powodów, aniżeli te, które w niej zostały podniesione.
Wyjaśnić przyjdzie na wstępie, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozpoznaje skargi w granicach sprawy nie będąc jednak związany ich zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zauważyć przy tym należy, że kontrola zaskarżonej decyzji jest dokonywana nie tylko z uwzględnieniem treści powołanego art. 134 § 1 p.p.s.a. lecz również art. 153 tej ustawy. Przypomnieć bowiem trzeba, że decyzja Prezydenta Miasta D. z dnia 11 maja 2021 r. była już objęta postępowaniem nieważnościowym, poddanym kontroli tut. Sądu, który prawomocnym wyrokiem z dnia 7 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1020/22, uchylił decyzję SKO w Katowicach z dnia 13 maja 2022 r., nr. Ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu wiąże zarówno organ administracji jak i Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Ponadto, zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
W przywołanym wyroku z dnia 7 grudnia 2022 r., poza wytknięciem mankamentów formalnych kontrolowanej decyzji (nieprawidłowo sporządzone uzasadnienie), zobligowano organ do zbadania, czy wydanie decyzji zezwalającej na wytwarzanie odpadów w sytuacji, gdy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest ostateczna było dopuszczalne, a jeżeli nie, to czy tym samym doszło do naruszenia prawa i w jakim stopniu. Analiza postępowania administracyjnego przeprowadzonego po wydaniu tego wyroku, jak również decyzji organu je kończącej, pozwoliła stwierdzić, że organ nie sprostał postawionemu zadaniu.
W punkcie wyjścia Sąd zauważa, że kontrolowana obecnie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach nadal nie odpowiada wymogom stawianym w tym względzie przez art. 107 § 3 k.p.a. W jej uzasadnieniu znalazły się bowiem obszerne cytaty zarówno z wyroku tut. Sądu z dnia 7 grudnia 2022 r., jak i innych wyroków sądów administracyjnych, co czyni ją trudną w odbiorze dla czytelnika, a z pewnością nie odpowiada standardowi tłumaczenia przesłanek wyrażonemu w art. 11 k.p.a. W sytuacji, gdy konkretna sprawa po raz kolejny toczy się przy udziale tych samych stron postępowania, obszerne odwoływania się do przebiegu dotychczasowego postępowania nie jest zabiegiem nieodzownym i czyni treść decyzji trudną w percepcji dla odbiorcy. To, rzecz jasna, nie mogło przesądzić o wyeliminowaniu z obrotu prawnego kontrolowanej decyzji, nie mniej jednak stanowi istotny argument przemawiający za jej formalną wadliwością.
Istotą postępowania administracyjnego poddanego kontroli Sądu była ocena okoliczności związanych z wydaniem decyzji z 2021 r., mocą której udzielono Spółce pozwolenia na wytwarzanie odpadów niebezpiecznych oraz innych niż niebezpieczne na nieruchomości położonej przy ul. [...] w D. Rozpoznając sprawę uprzednio Sąd zwrócił uwagę na istnienie bezpośredniego związku pomiędzy decyzją środowiskową z dnia 18 lutego 2016 r. a decyzją z 2021 r. Ocenie organu pozostawiono ustalenie, czy fakt, iż decyzja środowiskowa w dacie wydania decyzji z 2021 r. nie była ostateczna, mógł stanowić podstawę do stwierdzenia, że doszło do naruszenia prawa w stopniu rażącym, a w konsekwencji, czy zaistniała przesłanka pozwalająca na stwierdzenie nieważności takiej decyzji.
Lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organ po raz kolejny nie dokonał wszechstronnej analizy okoliczności niniejszej sprawy, uchybiając zarazem treści art. 153 p.p.s.a. W tych okolicznościach koniecznym stało się uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji SKO z dnia 12 czerwca 2023 r.
W pierwszej kolejności zauważyć trzeba, że wbrew twierdzeniom organu, w dacie złożenia wniosku o wydanie decyzji zezwalającej na wytwarzanie i przetwarzanie odpadów – tj. w dniu 6 września 2019 r. decyzja środowiskowa z dnia 18 lutego 2016 r. była ostateczna. Na marginesie jedynie można zauważyć, że w żadnym miejscu uzasadnienia wyroku tut. Sądu z dnia 7 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1020/22, nie wskazano, że decyzja z dnia 18 lutego 2016 r. nie była ostateczna w momencie, w którym przedsiębiorca inicjował postępowanie administracyjne – co organ powołał w uzasadnieniu swojej decyzji na poparcie przyjętego stanowiska. Wspomniana decyzja środowiskowa z 2016 r. nie była natomiast ostateczna w dniu zakończenia postępowania przed organem I instancji, tj. w dniu 11 maja 2021 r. Błędna, a zarazem świadcząca o braku należytego zapoznania się z okolicznościami sprawy jest więc teza, jakoby organ wydający zezwolenie na wytwarzanie oraz przetwarzanie odpadów miał wezwać stronę do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie "ostatecznej i ważnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach" skoro w dacie składania wniosku decyzja ta była ostateczna. Przypomnieć bowiem wypadnie, że decyzja środowiskowa z dnia 18 lutego 2016 r. poddana została kontroli instancyjnej, w wyniku której SKO w Katowicach, decyzją z dnia 19 grudnia 2016 r. uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji. W następstwie wniesienia skargi do tut. Sądu, wyrokiem z dnia 7 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Gl 1818/17, decyzja SKO z 19 grudnia 2016 r. została uchylona. Z kolei w następstwie wniesienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 11 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2456/17 oddalił skargę kasacyjną. Rozpatrując ponownie odwołanie od decyzji z dnia 18 lutego 2016 r., SKO w Katowicach, decyzją z dnia 24 czerwca 2019 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W rezultacie, w dacie złożenia wniosku o pozwolenie na wytwarzanie i przetwarzanie odpadów, decyzja środowiskowa z dnia 18 lutego 2016 r. była ostateczna w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a., co otwierało stronie drogę do dalszych kroków związanych z realizacją planowanej inwestycji. Tym samym postulowany przez organ odwoławczy wymóg dołączenia do wniosku ostatecznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia został spełniony. Jedynie na marginesie Sąd zauważa, ze Kodeks postępowania administracyjnego posługuje się pojęciem decyzji ostatecznej i prawomocnej, natomiast ustawodawca nigdzie nie operuje terminem "ważności" decyzji, który jest przepisom nieznany, a do którego odwołał się organ w zaskarżonej decyzji.
Niewątpliwie natomiast w dacie wydawania decyzji o zezwoleniu na wytwarzanie i przetwarzanie odpadów, decyzja środowiskowa nie była ostateczna, gdyż w dniu 11 maja 2021 r. w obrocie prawnym pozostawał wyrok tut. Sądu z dnia 29 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 1189/19, uchylający wspomnianą wyżej decyzję z dnia 24 czerwca 2019 r. Jakkolwiek wyrok ten nie był wówczas prawomocny, jednak wywołał skutek, o którym mowa w art. 152 § 1 p.p.s.a., co spowodowało, iż natenczas decyzja środowiskowa utraciła przymiot ostateczności.
We wskazanych wyżej okolicznościach faktycznych i prawnych niezbędnym było zatem rozważenie skutków, jakie pociągało za sobą wydanie decyzji z 2021 r. w sytuacji, gdy decyzja pozostająca w bezpośrednim związku z tym postępowaniem pozostawała w obrocie prawnym, lecz w wyniku splotu różnych okoliczności nie nabyła waloru ostateczności.
Organ, prowadząc postępowanie oparte o przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie uwzględnił opisanych wyżej okoliczności, poprzestając na pobieżnej analizie wagi uchybień formalnych. Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę upływ czasu pomiędzy datą wszczęcia postępowania w sprawie wydania zezwolenia na wytwarzanie i przetwarzanie odpadów (6 września 2019 r.) a datą decyzji kończącej to postępowanie (11 maja 2021 r.) należało zbadać jaki był stopień naruszenia prawa i jaki był ich wpływ na finalny wynik postępowania. W tym względzie podzielić przyjdzie stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 20 lutego 2024 r., sygn. akt III OSK 2818/23, zgodnie z którym ustalenie, czy w konkretnym przypadku nastąpiło rażące naruszenia prawa wymaga zawsze bardzo wnikliwego rozważenia sprawy. Naruszony przepis prawa nie może pozostawiać jakichkolwiek wątpliwości prawnych, a jego treść musi być jasna i nie może wywoływać sporów doktrynalno-orzeczniczych. Ponadto, traktowanie naruszenia prawa jako "rażące" może mieć miejsce tylko wyjątkowo, a mianowicie, gdy jego waga jest znacznie większa niż stabilność ostatecznej decyzji. Patrząc z tej perspektywy na decyzję z dnia 11 maja 2021 r. trudno uznać, że jej wydanie po upływie 20 miesięcy od dnia złożenia wniosku, w sytuacji, gdy to upływ czasu w istocie przesądził o tym, iż decyzja ostateczna w dniu składania wniosku utraciła ten walor w dniu wydawania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie administracyjne, daje podstawę do stwierdzenia, iż doszło do naruszenia prawa w stopniu rażącym. Oceniając okoliczności sprawy oraz wagę uchybienia, należało pod uwagę brać również kwestię wpływu wątpliwości co od ostateczności decyzji na byt aktu administracyjnego wydanego na jej podstawie.
Sąd zauważa ponadto, że nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż postępowanie zakończone decyzją z 2021 r. zainicjowane zostało wskutek zmiany obowiązujących przepisów dokonanej ustawą nowelizującą z dnia 20 lipca 2018 r. Przepis art. 14 ust. 1 przywołanej ustawy nakładał na posiadacza odpadów, który przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy uzyskał zezwolenie na zbieranie odpadów, zezwolenie na przetwarzanie odpadów, zezwolenie na zbieranie i przetwarzanie odpadów albo pozwolenie na wytwarzanie odpadów uwzględniające zbieranie lub przetwarzanie odpadów, obowiązek złożenia, w terminie do dnia 5 marca 2020 r., wniosku o zmianę posiadanej decyzji. Skarżąca Spółka spełniła ów warunek, inicjując postępowanie w dniu 6 września 2019 r., zarazem legitymując się w tym czasie ostateczną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Analizując opisane okoliczności należało uwzględnić kwestie spełnienia przez inwestora warunków uzyskania decyzji w dacie składania wniosku, pamiętając zarazem, iż przedłużenie terminu załatwienia sprawy było konsekwencją działań organów, nie zaś samej strony. Z tego punktu widzenia nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawa jest przerzucenie na stronę następstw opieszałości organów w prowadzeniu postępowania i przyjęcie niekorzystnej dla strony wykładni pojęcia "rażące naruszenie prawa".
Reasumując, Sąd stwierdza, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie można z przekonaniem stwierdzić, aby wydanie decyzji z dnia 11 maja 2021 r. dokonane było z rażącym uchybieniem prawa, co uzasadniałoby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego z tej tylko przyczyny, że w dacie jej wydawania, pozostająca z nią w związku decyzja środowiskowa z dnia 18 lutego 2016 r. nie miała waloru ostateczności.
Odrębną kwestią jest natomiast ocena okoliczności wydania decyzji zezwalającej na wytwarzanie i przetwarzanie odpadów dla obszaru innego niż określony w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. W tym aspekcie wymagane jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, ocena na ile jest to naruszenie prawa w stopniu rażącym, a następnie rozważenie, czy jest możliwe stwierdzenie nieważności decyzji w części obejmującej jedną nieruchomość.
Powyższe skutkować musiało uwzględnieniem obydwu rozpoznawanych skarg pomimo, iż wnioski i zarzuty skargi Stowarzyszenia zostały sformułowane w sposób nieprecyzyjny. Tym niemniej sformułowany w skardze Stowarzyszenia zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 należało uznać za usprawiedliwiony z przedstawionych wyżej powodów.
Nie zasługiwały natomiast na uwzględnienie pozostałe zarzuty Stowarzyszenia, co jednak nie miało wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Jeżeli chodzi o zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez wydanie przez SKO dwóch postanowień w tej samej sprawie, to przypomnieć przyjdzie, że zgodnie z inkryminowanym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się, aby zaistniały przesłanki nieważności, o których mowa w tym przepisie. W szczególności nie stanowi takiej przesłanki okoliczność wskazywana przez Stowarzyszenie, tj. wydanie postanowienia w przedmiocie wskazania organu właściwego do załatwienia konkretnej sprawy, a później wydania decyzji w innym postępowaniu. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 64 k.p.a., to wskazać przyjdzie, że sugerowane przez stronę skarżącą naruszenie tego przepisu miałoby polegać na niewykonaniu przez Spółkę wezwania organu i pomimo to wydaniu decyzji. Jeżeli nawet tak by było, to w istocie ocena tego naruszenia sprowadzałaby się do tych samych kryteriów, o których już była mowa. Skutkiem tego naruszenia byłoby bowiem wydanie decyzji z 2021 r. w dacie, w której decyzja środowiskowa nie była ostateczna, a to, jak już wyżej wskazano, w okolicznościach niniejszej sprawy nie wypełnia przesłanki stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw., z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego Stowarzyszenia uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 (dwieście) zł. Nie orzeczono natomiast o kosztach poniesionych przez Spółkę, a to wobec braku stosownego wniosku w tym przedmiocie (art. 210 § 1 p.p.s.a.).
Dodać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej wyroki sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl