II SA/Gl 1887/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2024-04-18
NSAAdministracyjneWysokawsa
planowanie przestrzennezagospodarowanie terenumiejscowy plan zagospodarowania przestrzennegozabudowa mieszkaniowa jednorodzinnaprzywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowaniaskładowiskosamowola urbanistycznadecyzja administracyjnaprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję nakazującą przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości, uznając składowanie materiałów budowlanych i maszyn na działkach przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną za niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Skarżący kwestionowali decyzję nakazującą przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości, polegającą na likwidacji placu składowego z materiałami budowlanymi i maszynami. Twierdzili, że składowanie ma charakter prywatny i nie jest związane z działalnością gospodarczą. Sąd uznał jednak, że obecny sposób zagospodarowania działek, znajdujących się na terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, jest niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który zakazuje lokalizacji placów składowych i magazynowych w tym obszarze. W konsekwencji, sąd oddalił skargę.

Sprawa dotyczyła skargi E. M. i J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. nakazującą przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości położonej w G. Skarżący zostali zobowiązani do likwidacji placu składowego z materiałami budowlanymi, konstrukcjami stalowymi oraz maszynami budowlanymi, uznając ten sposób zagospodarowania za niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (MPZP) dla obszaru zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (symbol 23 MN). W odwołaniu i skardze skarżący argumentowali, że składowane materiały są przeznaczone do planowanych prac remontowych o charakterze prywatnym, a maszyny pochodzą z zakończonej działalności gospodarczej. Twierdzili, że nie doszło do zmiany zagospodarowania terenu w rozumieniu przepisów, a ilości materiałów są nieznaczne. Podnosili również zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 59 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w przypadku zmiany zagospodarowania terenu niezgodnej z MPZP, organ może nakazać przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania. Sąd uznał, że składowanie materiałów budowlanych, konstrukcji stalowych i maszyn na działkach przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną jest sprzeczne z MPZP, który zakazuje lokalizacji placów składowych i magazynowych w tym obszarze. Sąd zaznaczył, że zmiana zagospodarowania terenu odnosi się do funkcjonalnego przekształcenia terenu, a niekoniecznie musi być związana z prowadzeniem działalności gospodarczej czy robotami budowlanymi. Ustalono, że zmiana nastąpiła po wejściu w życie MPZP. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń przepisów formalnoprawnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, składowanie materiałów budowlanych, konstrukcji stalowych i maszyn na działkach przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, które jest sprzeczne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, stanowi zmianę zagospodarowania terenu podlegającą nakazowi przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 59 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ma zastosowanie również do zmian zagospodarowania terenu niezgodnych z miejscowym planem, nawet jeśli nie wiążą się z robotami budowlanymi. Składowanie materiałów i maszyn na terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej jest funkcjonalnym przekształceniem terenu, które narusza ład przestrzenny i jest sprzeczne z przeznaczeniem terenu określonym w planie miejscowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.p.z.p. art. 59 § ust. 2 i 3

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Składowanie materiałów budowlanych, konstrukcji stalowych i maszyn na działkach przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną jest niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Zmiana zagospodarowania terenu, nawet jeśli nie wiąże się z robotami budowlanymi, może podlegać nakazowi przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania na podstawie art. 59 ust. 3 u.p.z.p. Organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny oraz oceniły zgromadzony materiał dowodowy.

Odrzucone argumenty

Składowanie ma charakter prywatny i nie jest związane z działalnością gospodarczą. Ilości składowanych materiałów są nieznaczne i nie stanowią uciążliwości. Nie doszło do zmiany zagospodarowania terenu w rozumieniu przepisów. Naruszenie przepisów proceduralnych przez organy administracji.

Godne uwagi sformułowania

zmiana zagospodarowania terenu przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego plac składowy zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna funkcjonalne przekształcenie terenu ład przestrzenny

Skład orzekający

Rafał Wolnik

przewodniczący

Renata Siudyka

członek

Wojciech Gapiński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 59 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w kontekście składowania materiałów i maszyn na terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, niezgodnie z planem miejscowym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji składowania na terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i zgodności z konkretnym zapisem planu miejscowego. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych typów zagospodarowania lub innych przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak nawet prywatne działania właściciela nieruchomości, takie jak składowanie materiałów, mogą być uznane za naruszenie planu zagospodarowania przestrzennego i prowadzić do nakazu przywrócenia poprzedniego stanu. Jest to przykład konfliktu między prawem własności a interesem publicznym w ładzie przestrzennym.

Czy prywatne składowisko na działce mieszkaniowej narusza prawo? Sąd wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 1887/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-04-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Rafał Wolnik /przewodniczący/
Renata Siudyka
Wojciech Gapiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6159 Inne o symbolu podstawowym 615
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 977
art. 59 ust. 2 i  ust. 3
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r.  o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi E. M., J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 13 października 2023 r. nr SKO.UL/41.7/242/2023/14299/KO w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania terenu oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej – organ odwoławczy, Kolegium) decyzją z dnia 13 października 2023 r. nr SKO.UL/41.7/242/2023/164299/KO, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. - dalej k.p.a.) oraz art. 59 ust. 3 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 977 z późn. zm. – dalej u.p.z.p.), po rozpoznaniu odwołania E. M.i J. M. (dalej – Skarżący, Zobowiązani):
1) uchyliło decyzję Prezydenta Miasta G. (dalej – organ I instancji) z dnia 9 maja 2023 r. nr [...] w części dotyczącej określenia 60-dniowego terminu na wykonanie zobowiązania i umorzyło postępowanie organu I instancji w tym zakresie,
2) w pozostałej części utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta G.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Po wszczęciu z urzędu i przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Prezydent Miasta G. decyzją z dnia 9 maja 2023 r. nakazał solidarnie Skarżącym (jako współwłaścicielom nieruchomości) w terminie 60 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, przywrócić poprzedni sposób zagospodarowania nieruchomości położonej w G. przy ul.[...], obejmującej działki nr: [...] i [...], obręb[...] , poprzez likwidację istniejącego na tych działkach placu składowego, na którym magazynowane są: materiały budowlane, konstrukcje stalowe oraz odbywa się przechowywane maszyn budowlanych, jako niezgodnego z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W jej uzasadnieniu stwierdzono, iż składowanie na działkach nr [...] i [...] materiałów budowlanych, konstrukcji stalowych oraz przechowywania maszyn budowlanych, jest niezgodne z obowiązującą od dnia 27 marca 2008 r. uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w G. z dnia [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta G. dla obszaru obejmującego dzielnicę L. (Dziennik Urzędowy Województwa [...] z 2008 r. Nr[...], poz.[...]– dalej m.p.z.p.). Mianowicie wspomniane działki znajdują się w obszarze zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (symbol 23 MN), na którym wprowadzono zakaz urządzania m.in. placów składowych i magazynowych. Wyjaśniono ponadto, że działki zostały nabyte przez Zobowiązanych w 2015 r. jako nieruchomość, na której nie była prowadzona działalność gospodarcza. Ustalenie to wyłącza zastosowanie art. 35 u.p.z.p. W dalszej części decyzji organ I instancji podniósł, że Skarżący nie wykazali prawdziwości twierdzenia, że znajdujące się na ich działkach przedmioty mają posłużyć do planowanej rozbudowy posadowionych tam budynków. Z tych też względów zobligowano Skarżącyc do przywrócenia terenu do poprzedniego sposobu jego zagospodarowania.
W odwołaniu z dnia 9 czerwca 2023 r. Zobowiązani zarzucili decyzji organu I instancji naruszenie:
1) art. 59 ust. 3 u.p.z.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym przyjęciu, iż w niniejszym stanie faktycznym nastąpiła "zmiana zagospodarowania terenu" prowadząca do niezgodności sposobu zagospodarowania terenu z miejscowym planem zagospodarowania terenu dla dzielnicy L.;
2) art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i przekroczenie granic swobodnej oceny dowodowej, skutkującej niezasadnym przyjęciem, że:
– Skarżący prowadzą na terenie nieruchomości "plac składowy, na którym magazynowane są: materiały budowalne, konstrukcje stalowe oraz odbywa się przechowywanie maszyn budowalnych",
– w związku z rzekomo prowadzonym przez Zobowiązanych "placem składowym" dokonano zmiany zagospodarowania terenu, i aktualny sposób zagospodarowania jest niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Miasta G. dla dzielnicy L.;
3) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów władzy publicznej.
W motywach odwołania podniesiono, że materiały budowlane składowane są w związku z planowanymi w przyszłości pracami budowlano-remontowymi, które mają charakter czysto prywatny (nie są związane z działalnością gospodarczą). Zdaniem Skarżących, faktu tego nie zmienia niepozyskanie w okresie zawieszenia postępowania administracyjnego dokumentacji projektowej dla wspomnianych prac. Zobowiązani podkreślili, że ilości materiałów znajdujących na nieruchomości są nieznaczne i nie stanowią uciążliwości dla nieruchomości sąsiednich. Wyjaśniono dodatkowo, że maszyna była wykorzystywana w przeszłości w zakończonej działalności gospodarczej i pozostanie na terenie do czasu jej naprawy lub złomowania. Podkreślono również, że "plac składowy" jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Tymczasem nie podejmowali oni żadnych działań (np. utwardzenia terenu), które prowadziłyby do powstania tego typu obiektu. Wyrazili również stanowisko, że w myśl § 23 ust. 1 pkt 3 m.p.z.p. zakaz lokalizacji placów składowych odnosi się usług komercyjnych z zakresu handlu hurtowego. Natomiast przechowywanie przedmiotowych materiałów nie jest związane z jakąkolwiek działalnością gospodarczą. W odwołaniu zwrócono również uwagę, że zastosowanie art. 59 ust. 3 u.p.z.p. wiąże się z taką zmianą zagospodarowania terenu, która wiązałaby się z koniecznością uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Natomiast w niniejszej sprawie takie zmiany zagospodarowania terenu nie miały miejsca. Dlatego też, zdaniem Skarżących, stanowisko organu I instancji pozbawione jest podstaw. Końcowo wskazano na naruszenie reguł należytego uzasadniania decyzji administracyjnej oraz zasady rozstrzygania ewentualnych wątpliwości w sprawie na korzyść obywatela.
Kolegium decyzją z dnia 13 października 2023 r.: 1) uchyliło decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 9 maja 2023 r. w części dotyczącej określenia 60-dniowego terminu na wykonanie zobowiązania i umorzyło postępowanie organu I instancji w tym zakresie; 2) w pozostałej części utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy oraz obowiązujący stan prawny. Z art. 59 ust. 1 u.p.z.p. wywiódł, że niemal każda zmiana sposobu zagospodarowania terenu wymaga uzyskania decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu. Dodano przy tym, że prawo własności nie jest prawem nieograniczonym, a więc właściciel nieruchomości nie może działać niezgodnie z przepisami, w tym z przepisami m.p.z.p. Kolegium wyjaśniło, że art. 59 ust. 3 u.p.z.p. znajduje odpowiednie zastosowanie również w przypadku zmiany zagospodarowania terenu, o której mowa w art. 59 ust. 2 u.p.z.p., dokonanej w sposób niezgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (zob. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 6/08). Podniesiono następnie, że wspomniany art. 59 ust. 3 u.p.z.p. dotyczy takiej zmiany zagospodarowania terenu, rozumianego jako nieruchomość gruntowa i nie jest związana z wykonaniem robót budowlanych (obiektu budowlanego). Oznacza to, że przepis ten znajduje zastosowanie w przypadku zmiany sposobu zagospodarowania określonego terenu w inny sposób niż poprzez wykonywanie robót budowlanych, np. w wyniku urządzenia na danej nieruchomości składowiska, miejsc postojowych lub bazy transportowej bez realizacji obiektów budowlanych.
W dalszej kolejności Kolegium stwierdziło, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie w sprawie zmiany sposobu zagospodarowania nieruchomości jest ustalenie stanu wyjściowego, czyli jaki był pierwotny sposób zagospodarowania terenu. Ponadto należy ustalić jaki jest obecnie sposób zagospodarowania terenu, oraz czy jest on niezgodny z planem zagospodarowania przestrzennego. Wyjaśniając te kwestie wskazano, że obecnie – jak wynika z protokołu oględzin - na nieruchomości znajdują się kratownice (konstrukcje stalowe), maszyny, płyty betonowe, koparka, zwyżka. Działki o nr [...] i [...] zlokalizowane są w obszarze zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, a tym samym taki sposób zagospodarowania terenu pozostaje w sprzeczności z § 23 m.p.z.p. Jednocześnie wyrażono stanowisko, że zmiany te nastąpiły po dniu 22 czerwca 2015 r., a więc po dacie nabycia przez Skarżących przedmiotowych działek, a w konsekwencji już po wejściu w życie m.p.z.p. Dlatego też prawidłowo organ I instancji wskazał, że na nieruchomości po wejściu w życie m.p.z.p. zgromadzono materiały budowlane, maszyny i inne elementy, w wyniku czego powstało składowisko, plac składowy (w powszechnym rozumieniu, nie związanym z definicją wynikającą z ustawy Prawo budowlane), co nie jest zgodne z przeznaczeniem nieruchomości jako terenu zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej.
Odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśniono, że zmiana zagospodarowania terenu odnosi się do funkcjonalnego przekształcenia terenu, a zatem do określonych działań faktycznych podejmowanych samowolnie, które przekształcają w przestrzeni dany teren, zmieniając jego dotychczasową prawem przewidzianą funkcję. Bez znaczenia przy tym jest to, czy zmiana zagospodarowania terenu nastąpiła w ramach, czy poza prowadzoną przez właściciela nieruchomości działalnością gospodarczą.
W końcowej części zaskarżonej decyzji podniesiono, że przepisy u.p.z.p. nie dają podstaw do określania terminu wykonania nałożonego obowiązku, polegającego na przywróceniu poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości. Kolegium wskazało, że decyzja podlega wykonaniu, gdy staje się ostateczna i wtedy jej adresat winien niezwłocznie ją wykonać.
W skardze z dnia 15 listopada 2023 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Zobowiązani podnieśli zarzuty i argumentację tożsamą z tą zaprezentowaną w odwołaniu. Wobec tego wystąpili o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Ponadto zawarli w skardze żądanie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontroli Sądu podlegała decyzja organu odwoławczego z dnia 13 października 2023 r., którą przychylono się do stanowiska organu I instancji, że Skarżący dokonali zmiany zagospodarowania terenu, która to zmiana pozostaje w sprzeczności z obowiązującym na tym obszarze miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wobec takiego stanu rzeczy organ odwoławczy uznał, iż prawidłowo zobowiązano Skarżących do przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości obejmującej działki nr: [...] i [...] , poprzez likwidację istniejącego na nich placu składowego, na którym magazynowane są: materiały budowlane, konstrukcje stalowe oraz odbywa się przechowywane maszyn budowlanych.
Przystępując do rozważań podnieść należy, że w myśl art. 59 ust. 3 pkt 2 u.p.z.p. w przypadku zmiany zagospodarowania terenu, która nie wymaga pozwolenia na budowę (z wyjątkiem tymczasowej, jednorazowej zmiany zagospodarowania terenu, trwającej do roku), bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania.
Analiza powyższego przepisu pozwala na stwierdzenie, że bez względu na to, czy niezgodna z przepisami zmiana sposobu zagospodarowania przestrzennego terenu następuje na terenie nieobjętym planem, czy też na terenie, dla którego uchwalono miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, to takie zdarzenie, jako bezprawne, wymaga w państwie prawa odpowiedniego przeciwdziałania ze strony powołanych do tego organów państwa. Przepis art. 59 ust. 3 u.p.z.p. znajduje bowiem odpowiednie zastosowanie również w przypadku zmiany zagospodarowania terenu, o której mowa w art. 59 ust. 2 u.p.z.p. dokonanej niezgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (zob. wyrok NSA z dnia 8 września 2021 r. sygn. akt II OSK 3170/18, Lex nr 3232137). Uwzględniając powyższe założenie, w świetle art. 59 ust. 3 u.p.z.p. za zagospodarowanie terenu niezgodne z planem miejscowym należy uznać takie działania, które w sposób oczywisty doprowadzają do sytuacji, kiedy dochodzi do funkcjonalnego przekształcenia terenu, którego skutkiem jest niemożliwość wykorzystania go w sposób zgodny z obowiązującym planem miejscowym. W przepisie tym chodzi zatem o sytuację, kiedy wbrew wynikającym z ustaleń planu miejscowego zakazom lub nakazom określonego rodzaju działań dochodzi do ich złamania i bezprawnego zagospodarowania terenu. Sankcja administracyjna przewidziana tym przepisem ma zatem w tej sytuacji charakter wyjątkowy, chroniąc ład przestrzenny przed bezprawnym ignorowaniem ustaleń planu (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2022 r. sygn. akt II OSK 432/19, Lex nr 3335772). Przyjąć zatem należy, że art. 59 ust. 3 u.p.z.p. ma zastosowanie również w przypadkach zmiany sposobu zagospodarowania określonego terenu w inny sposób niż poprzez wykonywanie robót budowlanych, np. w wyniku urządzenia na danej nieruchomości składowiska, miejsc postojowych lub bazy transportowej bez realizacji obiektów budowlanych (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 października 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 333/21, Lex nr 3258004). Rozstrzygając w przypadku, o którym mowa w art. 59 ust. 3 pkt 2 u.p.z.p., organ powinien ustalić poprzedni sposób zagospodarowania nieruchomości oraz sposób obecny. Konieczne jest również ustalenie przeznaczenia nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, jeśli taki plan został uchwalony (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 13 września 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 918/21, Lex nr 3244111).
Odnosząc to do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że według ustaleń organu I instancji, na dzień wejścia w życie m.p.z.p. (27 marca 2008 r.) na przedmiotowych działkach nie była prowadzona działalność gospodarcza. Dodatkowo w akcie notarialnym, na podstawie którego Skarżący nabyli wspomniane działki, poprzednia właścicielka również oświadczyła, że na ich terenie nie prowadziła działalności gospodarczej. Z zalegającego w aktach administracyjnych wypisu z rejestru gruntów wynika ponadto, że na działce nr [...] zlokalizowane są dwa budynki zakwalifikowane jako: 1) pozostałe budynki niemieszkalne; 2) budynki produkcyjne, usługowe i gospodarcze dla rolnictwa. Z racji na ich charakter założyć należy, że powstały one w okresie, gdy nie obowiązywał jeszcze m.p.z.p. i związane były z aktywnością gospodarczą poprzednich właścicieli.
Z kolei w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 17 maja 2022 r. stwierdzono, że na terenie nieruchomości znajdują się: kratownice (konstrukcje stalowe), maszyny, płyty betonowe, koparka, zwyżka. Zauważyć należy, że fakt ten nie jest kwestionowany przez Skarżących. Zobowiązani również nie zaprzeczają temu, że przedmioty te zostały zgromadzone przez nich. Wyjaśnili bowiem, że materiały budowlane mają być wykorzystane w planowanych pracach remontowych posadowionych na nieruchomości budynków. Natomiast maszyny związane są z zakończoną przez Zobowiązanego działalnością gospodarczą.
Badając zgodność takiego sposobu zagospodarowania działek z obecnie obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego wskazać przyjdzie, że zlokalizowane są one w obszarze oznaczonym, jako 23MN (zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna). W myśl § 23 ust. 1 m.p.z.p. przeznaczenie podstawowe tego terenu to zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna, natomiast przeznaczenie dopuszczalne to: a) usługi nieuciążliwe - wbudowane w parterach budynków, b) usługi nieuciążliwe - samodzielne budynki usługowe, c) budynki mieszkalne w zabudowie wielorodzinnej niskiej (budynki do 4 mieszkań lub zespoły takich budynków), d) zieleń ogrodów przydomowych i sadów, e) niezbędne dojazdy, parkingi na własnej działce, f) urządzenia budowlane, sieci infrastruktury technicznej. Miejscowy prawodawca wprowadził również w § 23 ust. 1 pkt 3 m.p.z.p. zakazy, wśród których wymienia się: c) lokalizację usług związanych ze sprzedażą złomu i odpadów metalowych oraz innych produktów odpadowych i surowców wtórnych; d) lokalizację usług komercyjnych z zakresu handlu hurtowego wymagających w szczególności urządzania placów handlowych, składowych, magazynowych w tym parkingów dla samochodów o wadze własnej powyżej 3,5t.
Jak wynika z przywołanego uregulowania – co trafnie zauważyły organy – w rejonie tego obszaru nie dopuszcza się magazynowania, czy też składowania przedmiotów. Przede wszystkim podkreślić należy, że działki Zobowiązanych położone są na terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Składowanie, czy też magazynowanie przedmiotów, nie tylko nie stanowi uzupełnienia tego rodzaju funkcji (tj. mieszkaniowej jednorodzinnej), ale pozostaje z nią w sprzeczności. Specyfika tego rodzaju zagospodarowania terenu wyklucza bowiem wszelkiego rodzaju działania, które byłyby uciążliwe dla tego rodzaju zabudowy, w tym zaburzały ład przestrzenny, który ma być dominujący w tym obszarze. Za słusznością tego stanowisko przemawia również wykładnia systemowa § 23 m.p.z.p. Otóż organ uchwałodawczy wyprowadził takie działania, jak magazynowanie, czy też składowanie, poza tereny zabudowy mieszkaniowej, wyznaczając ku temu specjalnie oznaczone tereny. W § 23 ust. 1 pkt 3 lit. d, § 24 ust. 1 pkt 3 lit. c i § 25 ust. 1 pkt 3 lit. c m.p.z.p. – dotyczące zabudowy mieszkaniowej jedno i wielorodzinnej – zakazuje się lokalizacji usług komercyjnych, z prowadzeniem których wiąże się konieczność lokalizacji m.in. placów składowych lub magazynowych. Natomiast w obszarach oznaczonych symbolami 9-10 UPW oraz 1 PBS przewiduje się prowadzenie działań związanych m.in. ze składowaniem i magazynowaniem.
Wobec powyższego podzielić należy stanowisko organów, że doszło do zmiany zagospodarowania terenu działek nr [...] i [...], która pozostaje w sprzeczności z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Otóż Skarżący składują na powierzchni działek: konstrukcje stalowe (kratownice), płyty betonowe oraz maszyny, w tym koparkę i zwyżkę. Rodzaj składowanych przedmiotów nie świadczy o ich przeznaczeniu do prac remontowych budynków zlokalizowanych na działce nr [...]. Jest to raczej składowisko materiałów i maszyn pozostałych po zakończonej działalności prowadzonej przez jednego ze Skarżących. Otóż jak wynika z ustaleń organu I instancji, w latach 2000-2015 prowadził on działalność gospodarczą obejmującą w przeważającej części roboty związane z budową mostów i tuneli. Tymczasem teren działek o nr [...] i[...] , położony w obszarze zabudowy mieszkaniowej z powyższych względów nie jest miejscem na ich przechowywanie.
Wyjaśnić należy, że dla niniejszego postępowania nie jest konieczne ustalenie konkretnej daty zmiany sposobu zagospodarowania terenu. Wystarczającym jest doprecyzowanie okresu wystąpienia zmian w takim stopniu, aby pozwalało to na stwierdzenie, czy miało to miejsce przed, czy też po wejściu w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jest to o tyle istotne, że nie można bowiem mówić o sprzeczności sposobu wykorzystywania nieruchomości z miejscowym planem, gdy takie jej zagospodarowanie występowało przed uzyskaniem mocy obowiązującej przez akt prawa miejscowego. W tym konkretnym przypadku organ wykazał, że zmiana nastąpiła po 22 czerwca 2015 r., a więc po wejściu w życie m.p.z.p. (m.p.z.p. obowiązuje od dnia 27 marca 2008 r.). Dodać należy, że dla prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie art. 59 ust. 3 pkt 2 u.p.z.p. nie jest konieczne udokumentowanie faktu prowadzenia na jej terenie działalności gospodarczej. Inaczej rzecz ujmując, składowanie nie musi być efektem prowadzenia działalności gospodarczej. Dlatego też nie było to przedmiotem postępowania dowodowego.
Jeszcze raz należy wyjaśnić, że zmiana zagospodarowania terenu winna być rozumiana jako funkcjonalne przekształcenie terenu, a zatem jako określone działania faktyczne, podejmowane samowolnie i bezprawnie (np. bez uprzedniego uzyskania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy). Zatem art. 59 ust. 3 u.p.z.p. ma zastosowanie tylko i wyłącznie w przypadku zmiany zagospodarowania terenu niezwiązanej z wykonaniem robót budowlanych lub zmianą sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Pojęcie samowoli urbanistycznej, o której mowa w art. 59 ust. 3 u.p.z.p., nie może być utożsamiane ze zmianą sposobu użytkowania obiektu budowlanego. W razie samowolnej zmiany zagospodarowania terenu polegającej na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a nadto zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, bez względu na to, czy nastąpiło to na terenie objętym planem miejscowym, czy też nieposiadającym planu, właściwy organ (organ nadzoru budowlanego) wyposażony został w uprawnienie do zastosowania środków prawnych likwidujących samowolną zmianę zagospodarowania terenu, o których mowa w art. 48 - art. 51 i art. 71a ustawy Prawo budowlane (zob. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2020 r. sygn. akt II OSK 208/19, Lex nr 3022303). Zatem art. 59 ust. 3 u.p.z.p. dotyczy właśnie takich przypadków, jak ten będący przedmiotem niniejszej kontroli. Skarżący podkreślają bowiem, że nie podjęli żadnych działań o charakterze budowlanym, które podlegałyby regulacjom Prawa budowlanego.
Brak jest również podstaw dla uznania zasadności zarzutów naruszenia przepisów formalnoprawnych. Otóż organy nie tylko zgromadziły materiał dowodowy pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego, ale także dokonały prawidłowej jego oceny, czemu dały wyraz w sporządzonych uzasadnieniach. Skarżący podejmuje jedynie polemikę z twierdzeniami wyrażonymi w sprawie, natomiast nie przedstawiają dowodów, które podważałyby prawidłowość zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI