II SA/Gl 187/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą skierowania do domu pomocy społecznej, uznając, że rodzina skarżącego dysponuje wystarczającymi zasobami finansowymi.
Skarżący, osoba całkowicie ubezwłasnowolniona, domagał się skierowania do domu pomocy społecznej. Organ pierwszej instancji odmówił, wskazując na wysokie dochody rodziny i możliwość zapewnienia opieki we własnym zakresie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, podkreślając subsydiarny charakter pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że rodzina skarżącego posiada znaczne zasoby finansowe, co wyklucza przyznanie pomocy ze środków publicznych zgodnie z zasadą pomocniczości.
Sprawa dotyczyła skargi L. S., osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą skierowania do domu pomocy społecznej. Organ pierwszej instancji ustalił, że rodzina skarżącego dysponuje znacznym dochodem (ponad 19 tys. zł miesięcznie na osobę) oraz zasobami majątkowymi (nieruchomości, oszczędności ok. 2 mln zł), co wyklucza potrzebę korzystania z pomocy społecznej. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucał naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy o pomocy społecznej, wskazując na stan zdrowia, ataki agresji oraz brak możliwości zapewnienia opieki przez rodzinę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało decyzję, powołując się na zasadę subsydiarności i pomocniczości pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o pomocy społecznej. Sąd podkreślił, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i uzupełniający, a osoba lub rodzina powinna najpierw wykorzystać własne zasoby. W ocenie Sądu, wysokie dochody i zasoby majątkowe rodziny skarżącego wykluczają możliwość przyznania pomocy ze środków publicznych, nawet przy uwzględnieniu stanu zdrowia skarżącego i potrzeby całodobowej opieki, która może być zapewniona komercyjnie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli rodzina jest w stanie zapewnić niezbędną opiekę i pokryć koszty pobytu z własnych środków.
Uzasadnienie
Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i uzupełniający. Osoba lub rodzina powinna najpierw wykorzystać własne zasoby i możliwości, zanim zwróci się o pomoc publiczną. Wysokie dochody i zasoby majątkowe rodziny wykluczają przyznanie świadczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (22)
Główne
u.p.s. art. 54 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
Osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Kluczowa jest interpretacja 'braku możliwości zapewnienia pomocy' w kontekście zasobów rodziny.
u.p.s. art. 2 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
u.p.s. art. 3 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.
Pomocnicze
u.p.s. art. 8 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, której dochód na osobę nie przekracza określonego kryterium.
u.p.s. art. 12
Ustawa o pomocy społecznej
Można odmówić przyznania świadczenia, gdy osoba lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową wykorzystując własne zasoby majątkowe.
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 8 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.
k.p.a. art. 12
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 1 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.k.o. art. 17
Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych
u.s.k.o. art. 18
Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych
u.s.k.o. art. 21 § 1
Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych
u.o.ż.p. art. 38 § 3
Ustawa o ochronie życia psychicznego
Przyjęcie do domu pomocy społecznej osoby małoletniej lub ubezwłasnowolnionej całkowicie następuje za pisemną zgodą jej przedstawiciela ustawowego, po uzyskaniu zezwolenia sądu opiekuńczego.
u.o.ż.p. art. 39 § 1
Ustawa o ochronie życia psychicznego
Reguluje sytuację, gdy brak opieki zagraża życiu osoby, a przedstawiciel ustawowy nie wyraża zgody na przyjęcie do domu pomocy społecznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rodzina skarżącego dysponuje znacznymi zasobami finansowymi i majątkowymi, co wyklucza potrzebę korzystania z pomocy społecznej. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i uzupełniający, a osoba lub rodzina powinna najpierw wykorzystać własne możliwości.
Odrzucone argumenty
Stan zdrowia skarżącego i jego ataki agresji uzasadniają umieszczenie w placówce opieki społecznej. Rodzina nie jest w stanie zapewnić wystarczającej opieki nad skarżącym. Organy naruszyły przepisy k.p.a. dotyczące wyjaśnienia stanu faktycznego, zaufania, proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Organy nie zebrały wyczerpująco materiału dowodowego, pomijając dowody z pogotowia psychiatrycznego i zaświadczenia psychiatry.
Godne uwagi sformułowania
Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i uzupełniający względem własnych możliwości danej osoby. Akceptowalna społecznie jest zatem pomoc świadczona wówczas, gdy dana osoba nie jest w stanie sama sobie poradzić z trudną sytuacją osobistą, przy wykorzystaniu własnych uprawnień (...) bądź własnych zasobów (...). Potrzeby Skarżącego w zakresie pobytu w domu pomocy społecznej mogą, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, zostać zaspokojone z zasobów prywatnych.
Skład orzekający
Stanisław Nitecki
przewodniczący
Aneta Majowska
sprawozdawca
Artur Żurawik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady subsydiarności i pomocniczości w kontekście prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej, zwłaszcza w przypadkach osób ubezwłasnowolnionych z zamożnymi rodzinami."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na konkretnych faktach dotyczących wysokich zasobów finansowych rodziny. Może być mniej miarodajne w sprawach o niższych dochodach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje konflikt między potrzebą opieki nad osobą niepełnosprawną a zasadami przyznawania pomocy społecznej w kontekście zasobów rodziny. Pokazuje, jak prawo rodzinne i majątkowe wpływa na dostęp do świadczeń socjalnych.
“Czy bogata rodzina może odmówić pomocy swojemu niepełnosprawnemu dziecku, przerzucając koszty na państwo?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 187/24 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2024-05-15 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-02-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Aneta Majowska /sprawozdawca/ Artur Żurawik Stanisław Nitecki /przewodniczący/ Symbol z opisem 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 901 art. 54 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 3 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1634 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2024 r. sprawy ze skargi L. S. (S.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 14 grudnia 2023 r. nr SKO.IV/424/2741/2023 w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z dnia 11 października 2023 r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Wójta Gminy W. (dalej: organ pierwszej instancji), działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.), art. 2, art. 3, art. 4, art. 7, art. 8, art. 12, art. 54, art. 106, art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 901 z późn. zm.), odmówiono L. S. (dalej: Strona, Skarżący) udzielenia pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej. Na wstępie uzasadnienia organ podał, że w dniu 21 lipca 2023 r. wpłynął wniosek o umieszczenie całkowicie ubezwłasnowolnionego - Skarżącego w domu pomocy społecznej. Na podstawie posiadanych dokumentów ustalono, iż Sąd Rejonowy dla W. – [...] we W. z dnia [...] r. sygn. akt [...] wyznaczył na opiekuna prawnego całkowicie ubezwłasnowolnionego – jego ojca B. S., natomiast Sąd Rejonowy w B. Wydział [...] wydał postanowienie o zgodzie na umieszczenie całkowicie ubezwłasnowolnionego w domu pomocy społecznej. Na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 4 sierpnia 2023 r. ustalono natomiast, że w skład gospodarstwa domowego wchodzą: całkowicie ubezwłasnowolniony, ojciec wnioskodawcy B. S., brat wnioskodawcy M. S., partnerka ojca wnioskodawcy M. K. oraz jej niepełnoletni syn J. K.. Wnioskodawca choruje przewlekle: [...], [...], [...], pozostaje pod kontrolą Poradni Zdrowia Psychicznego w B.. Według Karty Informacyjnej z dnia [...] aktualnie brak jest bezwzględnych wskazań do hospitalizacji. Wnioskodawca legitymuje się orzeczeniem nr [...] z dnia [...] o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe, niepełnosprawność została stwierdzona od urodzenia, [...], wymaga pomocy i wsparcia w codziennym funkcjonowaniu. Organ ustalił, że Strona otrzymuje świadczenie rentowe, ponadto na dochód rodziny składają się wynagrodzenia z pracy: ojca Strony oraz jego partnerki, wynagrodzenie brata Strony, a także alimenty oraz środki ze sprzedaży akcji, do których doszło w lutym 2023 r., zatem dochód został wliczony do dochodu rodziny stosownie do art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej. Dochód jakim dysponuje rodzina wynosi: 96.122,15 zł miesięcznie, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi: 19.224,43 zł. Kryterium dochodowe dla 6-osobowej rodziny wynosi natomiast 3.000,00 zł. Zgodnie z oświadczeniem opiekuna prawnego, Strona ma zapewnione prywatne usługi opiekuńcze, okresowo jest pod opieką matki, obecnie nie korzysta ze wsparcia programów rządowych. Wobec tych ustaleń organ wskazał na ogólne zasady udzielania pomocy społecznej, z których wynika subsydiarny i uzupełniający charakter pomocy społecznej względem możliwości danej osoby, podkreślając, że pomoc społeczna jedynie wspiera osoby lub rodziny w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej. Dalej organ przywołał podstawę prawną decyzji, zwrócił również uwagę, iż zgodnie z § 8 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie domów pomocy społecznej, do domu pomocy społecznej kieruje się na podstawie kompletu dokumentów, w tym rodzinnego wywiadu środowiskowego zawierającego pisemne stwierdzenie braku możliwości zapewnienia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania przez rodzinę i gminę. Decyzja została doręczona w dniu 20 października 2023 r. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, w ustawowym terminie wniósł odwołanie od opisanej wyżej decyzji podnosząc zarzuty naruszenia: art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędne i nieuzasadnione uznanie, iż Strona nie spełnia wszystkich koniecznych przesłanek do przyznania wnioskowanej pomocy, podczas gdy materiał dowodowy wskazuje, że jego sytuacja zdrowotna i rodzinna uzasadnia umieszczenie w placówce opieki społecznej; art. 7 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy; art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, naruszając zasadę proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania; art. 12 k.p.a. poprzez niezasadne stwierdzenie, iż rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe; a także art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, a w szczególności niezasadnego pominięcia dowodu ze zgłoszenia z pogotowia psychiatrycznego oraz zaświadczenia psychiatry. W uzasadnieniu zwrócono uwagę na stan zdrowia Strony, występujące od 2015 częste i gwałtowne ataki agresji oraz potwierdzony przez Sąd Rejonowy w B. brak zdolności do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, brak możliwości korzystania z opieki innych osób, a także potrzebę stałej opieki i pielęgnacji w stopniu, w którym brak opieki stanowi zagrożenie życia. Zauważono, że organ nie uwzględnił zgłoszenia z pogotowia psychiatrycznego, z którego wynikało, iż u Strony występują trudne do opanowania ataki agresji, które zagrażają bezpieczeństwu osób trzecich, jak również zaświadczenia od psychiatry, z którego wynika, iż Strona nie może korzystać z ośrodków pobytu dziennego. Podał, iż na dzień składania wniosku Odwołujący się uczęszczał do szkoły, gdzie miał zapewnioną opiekę przez większość dnia. Aktualnie zakończył edukację, co powoduje, że rodzina nie radzi sobie z opieką. Zdaniem Odwołującego się niezasadne jest stwierdzenie organu, iż rodzina Strony jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową przy wykorzystaniu własnych zasobów majątkowych. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej, działając na podstawie art. 17, art. 18, art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. 2018 r., poz. 570), art. 59 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzją nr SKO.IV/424/2741/2023 z dnia 14 grudnia 2023 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczas przeprowadzone w sprawie czynności, przywołał normatywną podstawę rozstrzygnięcia, a następnie zwrócił uwagę na podstawowe cele pomocy społecznej, w tym art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Wyjaśnił, że zasada subsydiarności nakazuje udzielić pomocy społecznej tylko i wyłącznie w sytuacjach, gdy osoba/rodzina nie jest w stanie w sposób samodzielny przezwyciężyć trudnej sytuacji, w której się znalazła, natomiast zgodnie z zasadą pomocniczości pomoc powinna zostać przyznana tylko w takim zakresie, który jest niezbędny dla przezwyciężenia tej trudnej sytuacji. Ponadto w powołaniu na art. 12 ustawy o pomocy społecznej zauważył, że można odmówić przyznania świadczenia, gdy osoba lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową wykorzystując własne zasoby majątkowe. Umieszczenie w domu pomocy społecznej jest ostatecznością, a skierowanie do domu pomocy społecznej wymaga nie tylko zbadania oceny stanu zdrowia danej osoby, ale także możliwości korzystania przez nią z pomocy środowiskowej, w szczególności zaś zbadania możliwości zorganizowania usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania lub w ośrodku wsparcia. W dalszej części organ ustalił stan faktyczny - zbieżny z ustaleniami poczynionymi przez organ pierwszej instancji, zaznaczając, że zgodnie z oświadczeniem Strona nie ubiega się o zapewnienie usług opiekuńczych, doraźne usługi opiekuńcze realizuje we własnym zakresie. Organ odwoławczy wskazał również na kwestię wsparcia rodziny jako powinności o charakterze alimentacyjnym. Podkreślił, że uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej wymaga uprzedniego spełnienia ogólnych warunków udzielania świadczeń z pomocy społecznej, prawo do tych świadczeń przysługuje osobie w rodzinie, której dochód na osobę nie przekracza kwoty 600,00 zł, co w rozpoznawanej sprawie dyskwalifikuje Odwołującego się w ubieganiu się o świadczenie. Kolegium wskazało również, że nie kwestionuje stanu zdrowia Strony i potrzeby zapewnienia całodobowej opieki, jednakże zapewnienie opieki, czy poprzez odpowiednie usługi w miejscu zamieszkania lub umieszczenie w odpowiedniej placówce powinno nastąpić we własnym zakresie rodziny. Zaspokojenie tych potrzeb może nastąpić poprzez zawarcie umowy cywilnoprawnej ustalającej warunki pobytu z domem pomocy społecznej, posiadającym zezwolenie wojewody (a więc spełniającym ustawowe standardy świadczonych usług, o których mowa w art. 55 ust. 1 i 2 ustawy), ale działającym na warunkach komercyjnych. Decyzja została doręczona w dniu 29 grudnia 2023 r. Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący wnosząc (w dniu 18 stycznia 2024 r.), sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia tożsame jak w treści złożonego odwołania. Ponowił również argumentację przedstawioną na etapie wniesionego odwołania. Dodał, że fakt, iż aktualna opieka nad synem w zdecydowanej większości odbywa się za pomocą członków rodziny nie powinien oznaczać, iż opieka ta jest na wystarczającym poziomie z perspektywy licznych potrzeb osoby wymagającej tej opieki. Organ odwoławczy niesłusznie powołuje się na zasadę pomocniczości, bowiem ani Skarżący ani rodzina Skarżącego nie może w sposób wystarczający realizować opieki. Przypomniał, że u Strony występują ataki agresji, które zagrażają bezpieczeństwu osób trzecich. Strona nie może korzystać z ośrodków pobytu dziennego, co powoduje, że pozostaje bez jakiejkolwiek formy zajęć terapeutycznych czy rozwojowych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach wskazanej kontroli sąd administracyjny poddaje badaniu zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego kreującymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi określającymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie ulega zatem wątpliwości, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Istotą niniejszej sprawy stała się ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 14 grudnia 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji – Wójta Gminy W. z dnia 11 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej. Uwzględniając powyżej zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej Sąd uznał, że zapadłe w sprawie decyzje organów pierwszej i drugiej instancji odpowiadają prawu. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami ustawy 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a także przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej. Stosownie do treści art. 54 ust. 1 tej ustawy, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Z art. 54 ust. 2 ustawy wynika, że osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej. Z kolei zgodnie z ust. 2a tej regulacji, w przypadku gdy przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej danego typu zlokalizowanym najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej wynosi ponad 3 miesiące, osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się na jej wniosek do domu pomocy społecznej tego samego typu zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, w którym przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie jest krótszy niż 3 miesiące. Zawarta w ust. 1 przywołanego przepisu art. 54 przesłanka braku możliwości zapewnienia niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, jak zauważa się w literaturze przedmiotu, interpretowana jest nie tylko w kontekście możliwości udzielenia świadczenia w postaci usług opiekuńczych, ale i możliwości zapewnienia opieki osobie potrzebującej przez członków rodziny. W myśl zasady pomocniczości udzielenie pomocy ze środków publicznych powinno nastąpić dopiero, gdy rodzina nie zapewnia pomocy, a więc zarówno wtedy, gdy nie może, jak i wtedy, gdy nie chce tego uczynić (zob. I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, WKP 2023). Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 8 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie w rodzinie, której dochód na osobę nie przekracza kwoty 600 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Należy pamiętać, że stosownie do przepisu art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (ust. 1). Z kolei w myśl art. 3 omawianej ustawy, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (ust. 1). Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (ust. 2). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (ust. 3). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (ust. 4). Z powyższych ogólnych zasad udzielania świadczeń z pomocy społecznej wynika, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i uzupełniający względem własnych możliwości danej osoby. Pomoc społeczna jedynie wspiera osoby lub rodziny w przezwyciężeniu swej trudnej sytuacji życiowej. Akceptowalna społecznie jest zatem pomoc świadczona wówczas, gdy dana osoba nie jest w stanie sama sobie poradzić z trudną sytuacją osobistą, przy wykorzystaniu własnych uprawnień (np. poprzez uzyskanie środków utrzymania w trybie realizacji roszczeń alimentacyjnych) bądź własnych zasobów (np. wykorzystanie znacznych środków finansowych, zbycie rzeczy o znacznej wartości majątkowej). Pierwszoplanowe znaczenie mają zatem własne możliwości danej osoby. Powszechną dezaprobatę budzi w społeczeństwie stałe finansowanie ze środków publicznych, na które składają się obywatele, tej kategorii osób, które obiektywnie rzecz biorąc mogą poprzez własne uprawnienia, zasoby i możliwości przezwyciężyć trudną sytuację osobistą w jakiej się znalazły (zob. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2111/21). Należy przypomnieć, że do przyznania prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej, o którym mowa w art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie wystarczy jedynie spełnienie warunków określonych w tym przepisie, lecz konieczna jest przede wszystkim zgodność z ogólnymi zasadami udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Na gruncie rozpoznawanej sprawy będzie to w szczególności wspomniana wyżej zasada pomocniczości. Aby skorzystać z jakiegokolwiek świadczenia z pomocy społecznej nie wystarczy bowiem samo spełnienie przez daną osobę wyłącznie wymogów właściwych dla przyznania danego rodzaju świadczenia, trzeba najpierw spełnić ogólne warunki udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Podkreślenia wymaga, iż Państwo powinno jedynie wspomagać jednostki, rodziny i nie powinno przejmować zadań, które mogą one samodzielnie wykonywać. Jak natomiast wynika z ustalonego stanu faktycznego Skarżący ma możliwość zapewnienia realizacji potrzeb ze środków prywatnych. Ustalona na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym wywiadu środowiskowego, wysokość dochodu na osobę w rodzinie, nie była przez stronę skarżącą kwestionowana (wysokość dochodu na osobę w rodzinie wynosi 19.224,43 zł, karta nr 41 akt administracyjnych; w treści oświadczenie o stanie majątkowym opiekun prawny wymienił: przysługujące mu prawo własności lokalu mieszkalnego i współwłasności domu oraz posiadane oszczędności w wysokości około 2 mln zł, karta nr 17 akt administracyjnych). Bez wątpienia zatem doszło do znacznego przekroczenia ustalonego przez ustawodawcę kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wobec tego, odmienne rozstrzygnięcie, którego domaga się Skarżący, stałoby w sprzeczności z ww. zasadą pomocniczości. W pierwszej kolejności wnioskujący o pomoc powinien bowiem wykorzystywać własne możliwości. O powyższym stanowi art. 2 ust. 1 omawianej ustawy. Sąd zauważa również, że pozostające w aktach postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] sygn. akt [...] dotyczy zezwolenia wnioskodawcy na umieszczenie syna w domu pomocy społecznej, udzielonego na podstawie art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie życia psychicznego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2123 z późn. zm.), stosownie do którego przyjęcie do domu pomocy społecznej osoby małoletniej lub ubezwłasnowolnionej całkowicie następuje za pisemną zgodą jej przedstawiciela ustawowego. Przedstawiciel ustawowy wyraża zgodę po uzyskaniu zezwolenia sądu opiekuńczego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby małoletniej lub ubezwłasnowolnionej całkowicie. Apelacja od powyższego postanowienia została oddalona postanowieniem Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] sygn. akt [...], a w jego treści Sąd Okręgowy odwoływał się wyłącznie do podstawy prawnej z art. 38 ust. 1 ustawy o ochronie życia psychicznego (karta nr 5 i 6 akt administracyjnych). Jak wynika z przywołanej regulacji art. 38 ust. 1, zgoda przedstawiciela osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie na przyjęcie do domu pomocy społecznej wyrażana jest zatem po uzyskaniu zezwolenia sądu opiekuńczego. Należy odnotować, że nie jest to tryb z art. 39 wskazanej ustawy, gdy brak opieki zagraża życiu tej osoby, a przedstawiciel ustawowy nie wyraża zgody na przyjęcie do domu pomocy społecznej. Umieszczenie w domu pomocy społecznej pomimo braku zgody dotyczy bowiem odmiennej sytuacji niż zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Mianowicie, jak stanowi art. 39 ust. 1, jeśli osoba, o której mowa w art. 38, lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na przyjęcie jej do domu pomocy społecznej, a brak opieki zagraża życiu tej osoby, organ do spraw pomocy społecznej może wystąpić do sądu opiekuńczego miejsca zamieszkania tej osoby z wnioskiem o przyjęcie do domu pomocy społecznej bez jej zgody. Postanowieniem z dnia [...] Sąd wypowiedział się natomiast jedynie co do zezwolenia udzielonego na podstawie art. 38 ust. 3 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. Na podstawie zezwolenia udzielonego przez sąd powszechny opiekun prawny ma zatem możliwość zawarcia umowy cywilnoprawnej z wybranym domem pomocy społecznej działającym na warunkach komercyjnych. Potrzeby Skarżącego w zakresie pobytu w domu pomocy społecznej mogą, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, zostać zaspokojone z zasobów prywatnych. W aktach zalega ponadto oświadczenie ojca Skarżącego z dnia 4 sierpnia 2023 r. w którym wskazał on, że w przypadku konieczności "może pokryć miesięczną odpłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w 100%" (karta nr 20 akt administracyjnych). W ocenie Sądu materiał dowodowy zawarty w administracyjnych aktach sprawy nie budził wątpliwości i w pełni uzasadniał wydanie rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. Organy podjęły wszystkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie, w tym podnoszonego w skardze naruszenia art. 7, art. 8 § 1 i art. 12 k.p.a. W tych okolicznościach pominięcie przez organ odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do dowodów: zgłoszenia z pogotowia psychiatrycznego oraz zaświadczenia psychiatry, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie, czyniąc niezasadnym także zarzut naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. Motywy podjętych rozstrzygnięć zostały uzasadnione stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a., obejmując uzasadnienie faktyczne oraz prawne decyzji. Przeprowadzona w sprawie kontrola sądowoadministracyjna nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI