II SA/Gl 184/22

II SA/Gl 184/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik /sprawozdawca/
Grzegorz Dobrowolski
Stanisław Nitecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 2634/22 - Wyrok NSA z 2024-02-27
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 66 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski,, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant specjalista Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. w R. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 24 listopada 2021 r. nr WINB.WOA.7721.395.2021.AN w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta R. (dalej PINB) decyzją Nr [...] z 3 sierpnia 2021 r., działając m. in. na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm., dalej: p.b.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz.U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.), nakazał P. Sp. z o.o. w R. (dalej: strona, skarżąca) wymianę - w terminie do dnia 30 listopada 2021 r. - załamanego odcinka sieci kanalizacji sanitarnej, zlokalizowanego na działce nr [...] , położonego pomiędzy studnią [...] i studnią o rzędnych [...] tj. na 8-9 metrze od studni [...], celem doprowadzenia ww. odcinka kanalizacji do odpowiedniego stanu technicznego.
W uzasadnieniu organ wskazał m. in., że pismem z 16 listopada 2018 r. zawiadomiono organ o awarii kanalizacji sanitarnej w związku z prowadzeniem prac niezgodnie z pozwoleniem na budowę oraz obowiązującymi warunkami technicznymi. Ustalono, że J. Sp. z o.o. z s. w K. była inwestorem rozbudowy i przebudowy pawilonu handlowego B. z niezbędnymi urządzeniami budowlanymi przy ul. [...] w R. . Roboty prowadzono na podstawie projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta R. . Sieć kanalizacyjna przebiega pod fundamentem projektowanej rampy. Projektant nie przewidział zabezpieczenia tego fragmentu kanalizacji. Roboty zakończono w styczniu 2014 r., natomiast awarię – załamanie odcinka rury kanalizacyjnej – stwierdzono 4 lata później. Brak jest jednoznacznych dowodów lub informacji odnośnie przyczyny uszkodzenia przedmiotowej kanalizacji. W toku postępowania nie wpłynęły dokumenty, które wskazywałyby na podmiot odpowiedzialny za stan techniczny przedmiotowego odcinka sieci kanalizacji sanitarnej. Przedmiotową kanalizację zrealizowano najpóźniej ok. 1970-1972 r. Mając na uwadze fakt, iż nie przedłożono dokumentacji projektowej dot. ww. kanalizacji ani decyzji o pozwoleniu na budowę oraz fakt braku takowej dokumentacji w archiwum Urzędu Miasta R. , ze względu na zniszczenie dokumentów wytworzonych przed 1988 r., brak jest możliwości ustalenia szczegółów dotyczących jej budowy, jak i uznania, że powstała ona w warunkach samowoli budowlanej. Konieczne jest zatem wdrożenie przez organ nadzoru budowlanego procedury zmierzającej do doprowadzenia ww. obiektu do stanu zgodnego z prawem. Wodę dla potrzeb pawilonu handlowego i budynku przy ul. [...] siecią wodociągową oraz ścieki sanitarne odpowiednio dostarcza i odbiera P. Sp. z o.o. w R. (P.). Sieć kanalizacji sanitarnej znajduje się w posiadaniu P., które ponadto odpowiada za odprowadzenie ścieków w sposób ciągły i niezawodny. Ewentualnych roszczeń z tytułu dokonanych uszkodzeń oraz poniesionych kosztów naprawy obiektu budowlanego zainteresowane strony powinny dochodzić w postępowaniu przed sądem cywilnym.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła strona, zaskarżając ją w całości. Zarzucono m. in., że P. informowało, iż odcinek kanalizacji sanitarnej nie jest i nigdy nie był majątkiem Spółki kanalizacyjnej. Spółka wykazała, że problem z niedrożną kanalizacją powstał w miejscu powstania rampy. Wysoko prawdopodobnym jest, że jest to powód uszkodzenia kolektora. Tak więc, jeżeli powodem uszkodzenia ciągu kanalizacyjnego są wykonane podczas rozbudowy budynku nr [...] (pawilon B. ) prace, oczywistym jest sprawstwo, a więc odpowiedzialność wykonawcy robót oraz Inwestora.
Decyzją z dnia 24 listopada 2021 r., nr WINB-WOA.7721.395.2021.AN, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu i w tym zakresie wyznaczył nowy termin na dzień 30 marca 2022 r., a w pozostałym zakresie utrzymał decyzję w mocy.
W uzasadnieniu wskazano m.in., że PINB przeprowadził wyczerpujące postępowanie wyjaśniające i zasadnie uznał, iż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z kanalizacją sanitarną, która ma przymiot legalności, w związku z czym nie ma podstaw do prowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 51 p.b. Ponieważ przedmiot postępowania jest w nieodpowiednim stanie technicznym, organ powiatowy słusznie stwierdził, że należało wydać właściwie sformułowany obowiązek w trybie art. 66 p.b. W przedmiotowej sprawie awarii uległ odcinek kanalizacji sanitarnej znajdujący się pomiędzy dwoma studzienkami. Z uwagi na to, że nie sposób ustalić kto jest właścicielem spornej kanalizacji, a mając na uwadze miejsce, w którym zaczyna się sieć wodno-kanalizacyjna (za którą odpowiedzialny jest przedsiębiorca przesyłowy), a kończy się przyłącze kanalizacyjne (za które z kolei odpowiedzialny jest odbiorca usług), tj. za pierwszą studzienką licząc od strony budynku, wskazać należy, że obowiązek naprawy spornego odcinka kanalizacji, należącego do sieci wodno-kanalizacyjnej, powinien zostać nałożony na P., co też zostało uczynione.
Powyższa decyzja została zaskarżona przez pełnomocnika skarżącej w całości. Zarzucono:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 66 ust. 1 pkt 3 p.b. oraz art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 2028 ze zm. – dalej u.z.z.w.), poprzez błędne przyjęcie przez organ II instancji, iż podmiotem odpowiedzialnym za naprawę uszkodzonego odcinka sieci kanalizacji sanitarnej jest P. w R. w sytuacji, gdy tenże podmiot nie jest odpowiedzialny za przedmiotowy odcinek sieci sanitarnej, nie leży w jego gestii eksploatacja, bieżąca konserwacja, naprawa, utrzymanie sieci we właściwym stanie, a to wobec faktu, iż sieć ta znajduje się poza studnią stanowiącą punkt podziału sieci, po stronie odbiorcy i niebędącej w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego;
2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 k.p.a., w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., polegające na niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, co doprowadziło do uznania przez organ, iż zobowiązanym do naprawiania spornego odcinka sieci sanitarnej jest P. w sytuacji, gdy podmiot ten nigdy nie był właścicielem, dyspozytorem przedmiotowej sieci, zaś strona, tj. T. Sp. z o.o. nigdy nie zawarła z P. umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków, jak również bezspornym było, iż P. Sp. z o.o. w R. nie jest właścicielem nieruchomości, na której usytuowana jest przedmiotowa sieć sanitarna;
3) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na istotny wynik sprawy, a to art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie w całości zebranego w sprawie materiału dowodowego i dowolne przyjęcie, bez zbadania tych okoliczności, że P. obowiązane jest do naprawy załamanego odcinka sieci sanitarnej;
4) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 80 k.p.a., poprzez wydanie decyzji bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, podczas gdy organ zobowiązany jest do oceny danej okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego;
5) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 107 § 3 k.p.a., poprzez braki w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w zakresie wskazania dowodów stanowiących podstawę wydanej decyzji, w szczególności w odniesieniu do dowodów będących podstawą do uznania dokonanych odstępstw od zatwierdzonego projektu jako istotnych.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji organu II instancji i umorzenie postępowania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu podano m. in., że P., zajmujące się co prawda statutowo dostarczaniem wody i odprowadzaniem ścieków, nie jest odpowiedzialne za całość linii przesyłowych. W niniejszym przypadku bezspornym jest, że P. nie jest właścicielem nieruchomości, na której zlokalizowany jest sporny odcinek sieci sanitarnej, jak również sporny odcinek sieci sanitarnej nie jest własnością ani w zarządzie tegoż przedsiębiorstwa. Co więcej T. Sp. z o.o. w R. nigdy nie był kontrahentem (stroną umowy) z P.. Faktycznie dostawa wody, jak i odprowadzanie ścieków, realizowane były oraz rozliczane pomiędzy T. Sp. z o.o. a R. . P. niewątpliwie nie jest odpowiedzialne za załamanie spornego odcinka sieci sanitarnej. Za przedmiotowe załamanie sieci odpowiedzialnym jest najpewniej podmiot realizujący inwestycję w ramach rozbudowy części pawilonu B. . Okoliczności tej zarówno organ I jak i II Instancji nie wyjaśniły w należyty sposób.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2022 roku, poz. 329 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.
Postępowanie prowadzone było w trybie art. 66 ust. 1 p.b. Zgodnie z nim w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany:
1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo
2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo
3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo
4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia
- organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.
Przepis ten ma związek z art. 61 p.b: właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany:
1) utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2;
2) zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury (...).
Jednocześnie u.z.z.w. wyróżnia w art. 2 pkt 7 u.z.z.w. "sieć", jako "przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub którymi odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego" oraz "przyłącze kanalizacyjne", jako "odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej" (art. 2 pkt 5 u.z.z.w.).
Na tej podstawie WINB ustalił, że awarii uległ odcinek kanalizacji sanitarnej znajdujący się pomiędzy dwoma studzienkami. Mając na uwadze miejsce, w którym zaczyna się sieć wodno-kanalizacyjna (za którą odpowiedzialny jest przedsiębiorca sieciowy), a kończy się przyłącze kanalizacyjne (za które z kolei odpowiedzialny jest odbiorca usług), tj. za pierwszą studzienką licząc od strony budynku, ustalono zasadnie, że obowiązek naprawy spornego odcinka kanalizacji, należącego do sieci wodno-kanalizacyjnej, powinien zostać nałożony na P., co też zostało uczynione.
Działalność P. ma charakter działalności użyteczności publicznej. W świetle art. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 679 ze zm. – dalej u.g.k.) gospodarka komunalna może być prowadzona przez jednostki samorządu terytorialnego w szczególności w formach samorządowego zakładu budżetowego lub spółek prawa handlowego. Z kolei art. 1 ust. 2 u.g.k. wskazuje, że "Gospodarka komunalna obejmuje w szczególności zadania o charakterze użyteczności publicznej, których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych."
Konsekwencją jest m. in. art. 5 ust. 1 u.z.z.w. w świetle którego "P. ma obowiązek zapewnić zdolność posiadanych urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny, a także zapewnić należytą jakość dostarczanej wody i odprowadzanych ścieków." P. jest więc zarządcą ww. sieciowego obiektu budowlanego (art. 3 pkt 1 i 3 p.b.).
Obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego w tym zakresie nie są zatem uzależnione od tego, z kim ma podpisane umowy na wykonywanie usług, kto jest właścicielem nieruchomości, przez które przebiega sieć, czy i kto ponosi winę za zły stan techniczny sieci bądź jej uszkodzenie, a w szczególności, czy winę taką można przypisać P.. Ustalenia co do winy za stan techniczny sieci i za uszkodzenia mogą niekiedy trwać latami. Z kolei sieć musi działać niezawodnie i nieprzerwanie, w sposób ciągły. Dlatego też ustawodawca nakłada ww. obowiązki na przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, a mają one charakter obiektywny.
Sieć zatem była w złym stanie technicznym (art. 66 ust. 1 pkt 3 p.b.). Nie ma żadnych przeszkód, by P. po usunięciu awarii i kalkulacji kosztów wystąpiło o ich zwrot do podmiotu, który uważa za odpowiedzialny. Jest to jednak droga cywilnoprawna. Nie jest rzeczą organu nadzoru budowlanego ani sądu administracyjnego rozstrzyganie sporów cywilnoprawnych pomiędzy takimi podmiotami.
Organy przeprowadziły prawidłowe postępowanie dowodowe. PINB wykonał szereg czynności, w wyniku których stwierdził nieprawidłowości jw., a te wymagają niezwłocznego usunięcia przez podmiot odpowiedzialny za prawidłowe działanie sieci. Organy oparły się na zgromadzonych dowodach i oceniły je w sposób uprawniony, nienaruszający zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Skarga stanowi jedynie polemikę strony niezadowolonej z oceną dokonaną przez WINB w ww. decyzji, należycie, szeroko i merytorycznie uzasadnionej (art. 107 §3 k.p.a.). Nie można więc twierdzić, że postępowanie przeprowadzono wybiórczo, pomijając część dowodów.
Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 §1, 80, 107 §1 i 3, 138 §1 pkt 2 k.p.a., art. 66 ust. 1 pkt 3 p.b. oraz art. 2 pkt 5 i 7 w zw. z art. 5 ust. 1 u.z.z.w., ani też innych przepisów uzasadniających uwzględnienie skargi.
Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.