II SA/Gl 1834/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gliwicach uchylił decyzję SKO i Burmistrza w sprawie opłaty planistycznej, uznając, że organy nie zebrały wyczerpująco materiału dowodowego dotyczącego charakteru zbycia nieruchomości.
Sprawa dotyczyła opłaty planistycznej naliczonej J.P. z tytułu wzrostu wartości nieruchomości po uchwaleniu nowego planu zagospodarowania przestrzennego. Burmistrz ustalił opłatę, ale SKO uchyliło tę decyzję, uznając, że zbycie nieruchomości w ramach umowy powierniczej nie jest czynnością odpłatną. WSA uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy obu instancji nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego, aby prawidłowo ocenić, czy doszło do zbycia nieruchomości w rozumieniu przepisów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta C. w sprawie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Sprawa dotyczyła renty planistycznej, która została ustalona przez Burmistrza w wysokości 45178,50 zł na podstawie 30% wzrostu wartości działki ewidencyjnej nr 1 po uchwaleniu nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Uczestnik postępowania, J.P., przeniósł własność nieruchomości na inny podmiot na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] r., który miał być wykonaniem umowy zlecenia powierniczego nabycia nieruchomości zawartej wcześniej ze Spółką A. sp. z o.o. s.k.a. SKO uchyliło decyzję Burmistrza i umorzyło postępowanie, uznając, że zbycie w ramach umowy powierniczej nie jest czynnością odpłatną i ekwiwalentną, a zatem nie rodzi obowiązku zapłaty opłaty planistycznej. Prokurator Prokuratury Okręgowej w Gliwicach zaskarżył decyzję SKO, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, 77 i 80 k.p.a., poprzez przedwczesne uchylenie decyzji i umorzenie postępowania bez wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Sąd administracyjny przychylił się do skargi prokuratora, stwierdzając, że organy obu instancji nie zebrały i nie oceniły w sposób prawidłowy całego materiału dowodowego. W szczególności, organy ograniczyły się do analizy samej umowy przeniesienia własności, pomijając istotne kwestie, takie jak czas nabycia przez uczestnika postępowania udziałów w nieruchomości (część nabyto przed zawarciem umowy powierniczej) oraz analizę towarzyszących umowie przeniesienia własności dokumentów, takich jak ugoda czy inne umowy zlecenia. Sąd wskazał, że ustalenie, czy czynność miała charakter odpłatny i ekwiwalentny, wymaga analizy wszystkich powiązanych stosunków prawnych i rozliczeń. Z tego powodu, WSA uchylił obie decyzje, nakazując organom uzupełnienie postępowania dowodowego i ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazań sądu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli czynność nie ma charakteru odpłatnego i ekwiwalentnego, nie powstaje obowiązek zapłaty opłaty planistycznej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pojęcie 'zbycia nieruchomości' w art. 36 ust. 4 u.p.z.p. obejmuje jedynie czynności prawne o charakterze odpłatnym i ekwiwalentnym. W sytuacji, gdy zbywca nie otrzymuje żadnego ekwiwalentu, obowiązek zapłaty opłaty nie powstaje. Organy administracji nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego, aby ocenić, czy w konkretnej sprawie doszło do takiego zbycia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
u.p.z.p. art. 36 § ust. 4
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 37 § ust. 1 i 6
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2
k.c. art. 740
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy obu instancji nie zebrały wyczerpująco materiału dowodowego dotyczącego charakteru prawnego zbycia nieruchomości. Analiza samej umowy przeniesienia własności jest niewystarczająca; konieczna jest analiza towarzyszących umów i ugód. Nabycie części udziałów w nieruchomości przed zawarciem umowy zlecenia powierniczego może wskazywać na brak związku z tą umową.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów obu instancji oparta na analizie wyłącznie umowy przeniesienia własności i uznaniu jej za czynność odpłatną lub nieodpłatną bez pełnej analizy kontekstu prawnego.
Godne uwagi sformułowania
zbyciem nieruchomości w rozumieniu art. 36 ust. 4 u.p.z.p. jest każda czynność prawa cywilnego, na mocy której zmienia się właściciel przy czym opłata planistyczna związana jest ze zbyciem ekwiwalentnym. W sytuacji zatem, gdy zbywający nie otrzymuje ekwiwalentu ani w chwili dokonania czynności ani w przyszłości, obowiązek uiszczenia opłaty nie powstaje. Organy realizując zasadę prawdy obiektywnej, zawartą w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązane są do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Skład orzekający
Stanisław Nitecki
przewodniczący
Agnieszka Kręcisz-Sarna
sprawozdawca
Renata Siudyka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'zbycia nieruchomości' w kontekście opłaty planistycznej, zwłaszcza w przypadkach skomplikowanych transakcji (np. umowy powiernicze, ugody). Podkreślenie obowiązku organów administracji do wyczerpującego gromadzenia materiału dowodowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z umowami powierniczymi i opłatą planistyczną. Konieczność analizy całokształtu stosunków prawnych, a nie tylko pojedynczej umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej interpretacji przepisów dotyczących opłaty planistycznej w nietypowej sytuacji prawnej (umowa powiernicza). Podkreśla znaczenie dokładności postępowania administracyjnego.
“Czy umowa powiernicza zwalnia z opłaty planistycznej? Sąd wskazuje na kluczowe błędy organów administracji.”
Dane finansowe
WPS: 45 178,5 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 1834/23 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2024-03-20 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-11-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Agnieszka Kręcisz-Sarna /sprawozdawca/ Renata Siudyka Stanisław Nitecki /przewodniczący/ Symbol z opisem 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości Hasła tematyczne Zagospodarowanie przestrzenne Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 503 art. 36 ust. 4, art. 37 ust. 1 i ust. 6 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.) Dz.U. 2023 poz 775 art. 7, art. 77, art. 80 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant specjalista Marta Zemlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2024 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Gliwicach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 13 lipca 2023 r. nr SKO.UL/41.7/220/2023/13494/RS w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta C. z dnia 5 maja 2023 r. nr [...]. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z 13 lipca 2023 r. nr SKO.UL/41.7/220/2023/13494/RS Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "Organ odwoławczy") uchyliło decyzję Burmistrza Gminy i Miasta C. (dalej "Burmistrz" lub "Organ pierwszej instancji") z 5 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy. Burmistrz decyzją z 5 maja 2023 r. ustalił J. P. (dalej "Uczestnik postępowania") jednorazową opłatę w wysokości 45178,50 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w C., oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr 1 ([...]) o powierzchni 0,5025 ha, obręb [...], na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Podstawę prawną pierwszoinstancyjnej decyzji stanowiły przepisy art. 36 ust. 4, art. 37 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (przywołany t.j.: Dz. U. z [...] r. poz. [...] z późn. zm.; dalej "u.p.z.p.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (przywołany t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej "k.p.a.") w związku z uchwałą Rady Miejskiej w C. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy i Miasta C. obejmującego obszar w rejonie ulic [...], [...] i [...] w obrębie [...] (Dz. U. Woj. Śląskiego poz. [...]; dalej: "m.p.z.p. z [...] r."). W uzasadnieniu decyzji Burmistrz wyjaśnił, że w m.p.z.p. z [...] r. ustalono stawkę procentową jednorazowej opłaty (renty planistycznej), o której mowa w art. 36 ust. 4 u.p.z.p. w wysokości 30% wzrostu wartości nieruchomości dla terenów, na których znajduje się działka nr 1. M.p.z.p. z [...] r. wszedł w życie [...] r. Po wejściu w życie m.p.z.p. z [...] r. Uczestnik postępowania dokonał przeniesienia własności nieruchomości obejmującej działkę nr 1 na podstawie aktu notarialnego z [...]r., Rep. A [...]. Ustalono, że zgodnie z poprzednio obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w C. z dnia [...] r. nr [...] działka nr 1 położona była w terenach: lokalnej strefy aktywności gospodarczej o symbolu planu PU1, zieleni izolacyjnej o symbolu planu ZI oraz ulic klasy lokalnej o symbolu planu KL 1/2-II. W m.p.z.p. z [...] r. działka nr 1 znajduje się częściowo na terenach obiektów produkcyjnych, składów i magazynów oraz zabudowy usługowej o symbolu planu 1PU oraz dróg wewnętrznych o symbolu planu 4KDW. Wzrost wartości ww. nieruchomości wyniósł 150595,00 zł, co przy zastosowaniu stawki jednorazowej opłaty w wysokości 30% dało kwotę w wysokości 45178,50 zł tytułem opłaty planistycznej. Podstawę wyliczenia opłaty jednorazowej stanowią ustalenia operatu szacunkowego z 28 marca 2023 r. Wycenę nieruchomości przeprowadzono w podejściu porównawczym, metodą korygowania ceny średniej dla gruntów w strefie zieleni izolacyjnej przed zmianą planu oraz metodą porównywania nieruchomości parami dla gruntów produkcyjno-usługowych (przed i po zmianie planu). Stan nieruchomości rzeczoznawca określił na dzień wejścia w życie planu, tj. [...] r., a wartość prawa własności nieruchomości określono według poziomu cen na dzień aktu notarialnego, tj. [...]r. W ocenie Burmistrza sporządzony operat jest zgodny z przepisami prawa, posiada odpowiednią strukturę i może stanowić podstawę do wydania decyzji w sprawie ustalenia opłaty planistycznej. W odwołaniu od decyzji Uczestnik postępowania zarzucił Burmistrzowi, że nie przeanalizował treści aktu notarialnego z [...]r. Mianowicie z treści tego aktu wynika, że przeniesienie własności wskazanych w jego treści nieruchomości (w tym działki nr 1) stanowi konsekwencję zawartej wcześniej przez Uczestnika postępowania z A. sp. z o.o. s.k.a. (dalej "Spółka") umowy zlecenia powierniczego nabycia nieruchomości. Przedmiotem umowy było zlecenie przez Spółkę nabycia za jej środki przez Uczestnika postępowania w imieniu własnym, lecz na rachunek Spółki, prawa własności określonych nieruchomości (prawa użytkowania wieczystego), a także w wykonaniu tego zobowiązania – przeniesienie przez Uczestnika postępowania nabytego prawa własności nieruchomości (prawa użytkowania wieczystego), zgodnie z wolą Spółki jako zleceniodawcy na rzecz wskazanego przez nią podmiotu. Uczestnik postępowania nie dokonał zatem zbycia nieruchomości w rozumieniu art. 36 ust. 4 u.p.z.p. Wskazany akt notarialny jest przeniesieniem własności dokonywanym w wykonaniu umowy powierniczej, nie jest zatem umową sprzedaży. Zaskarżoną obecnie decyzją Kolegium uchyliło decyzję Burmistrza i umorzyło postępowanie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podkreśliło, że zbyciem nieruchomości w rozumieniu art. 36 ust. 4 u.p.z.p. jest każda czynność prawa cywilnego, na mocy której zmienia się właściciel przy czym opłata planistyczna związana jest ze zbyciem ekwiwalentnym. W sytuacji zatem, gdy zbywający nie otrzymuje ekwiwalentu ani w chwili dokonania czynności ani w przyszłości, obowiązek uiszczenia opłaty nie powstaje. W okolicznościach faktycznych sprawy nie sposób uznać, by Uczestnik postępowania uzyskał ekwiwalent w zamian za przeniesienie własności nieruchomości. Uczestnik postępowania jako przyjmujący zlecenie powierniczego nabycia nieruchomości uzyskuje zwrot wydatków jakie poniósł w związku z wykonaniem umowy zlecenia, a nie ekwiwalent z tytułu zbycia nieruchomości. W konsekwencji Uczestnik postępowania nie może zostać obciążony rentą planistyczną, ani nawet być osobą, w stosunku do której należy prowadzić postępowanie w przedmiocie naliczenia renty planistycznej. Pismem z 17 października 2023 r. skargę na decyzję Kolegium wniósł Prokurator Prokuratury Okręgowej w G. (dalej "Skarżący"), zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości. Skarżący zarzucił decyzji Kolegium naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na przedwczesnym uchyleniu decyzji Burmistrza oraz umorzeniu postępowania w całości w sytuacji, gdy Organ pierwszej instancji nie zebrał w sposób wyczerpujący i w konsekwencji nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, który pozwoliłby na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie ustalenia czy rozporządzenie nieruchomością przez Uczestnika postępowania stanowi jej "zbycie" w rozumieniu art. 36 ust. 4 u.p.z.p., tj. czy umowa przeniesienia własności nieruchomości na podstawie art. 740 kodeksu cywilnego (dalej "k.c.") z dnia [...]r. ma charakter odpłatny i ekwiwalentny, przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem odpłatność i ekwiwalentność wskazanej umowy determinuje kwalifikację prawną sprawy administracyjnej. Skarżący sformułował także zarzut naruszenia art. 138 § 2 pkt 1 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji Burmistrza oraz umorzenie postępowania w całości w sytuacji, gdy Organ pierwszej instancji zaniechał zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, co pozwoliłoby na wyjaśnienie czy rozporządzenie nieruchomością przez Uczestnika postępowania stanowi jej "zbycie" w rozumieniu art. 36 ust. 4 u.p.z.p., przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem uzupełnienie materiału dowodowego mogło doprowadzić do odmiennej kwalifikacji prawnej sprawy administracyjnej. W uzasadnieniu skargi Skarżący podkreślił, że Uczestnik postępowania sukcesywnie nabywał udziały w działce nr 1 na podstawie umów kupna z [...] r., [...] r., [...] r., [...] r. i [...] r. Umowy kupna udziałów w działce nr 1 Uczestnik postępowania zawarł jako osoba rozwiedziona, w ramach i na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Uczestnik postępowania ceny kupna uiścił na rzecz sprzedających. Przy kupnie zapewnił, że podane w aktach notarialnych ceny udziałów w nieruchomości są zgodne z wartością rynkową przedmiotu umowy. Uczestnik postępowania [...] r. zawarł ze Spółką umowę zlecenia powierniczego nabycia nieruchomości oraz współpracy, której przedmiotem było zlecenie przez Spółkę nabycia za środki finansowe tej Spółki przez Uczestnika postępowania w imieniu własnym, lecz na rachunek zleceniodawcy, prawa własności określonych nieruchomości oraz w wykonaniu tego zobowiązania – przeniesienia nabytego prawa własności zgodnie z wolą Spółki na rzecz wskazanego przez nią podmiotu. Uczestnik postępowania własność działki nr 1 przeniósł na F. sp. z o.o. w trybie umowy przeniesienia własności nieruchomości na podstawie art. 740 k.c. w wykonaniu ugody zawartej pomiędzy tym podmiotem a A. sp. z o.o. w związku z zawartą [...] r. umową zlecenia nabycia nieruchomości oraz współpracy i umową zlecenia F.. Ustalenie czy Uczestnik postępowania dokonał zbycia nieruchomości w rozumieniu art. 36 ust. 4 u.p.z.p. powinno nastąpić nie tylko poprzez analizę samej umowy na podstawie której doszło do zbycia, ale także towarzyszących jej dokumentów, które stanowią tło dla rozporządzenia przez Uczestnika postępowania własnością w dniu [...]r. Nie przesądza tego sam charakter zlecenia powierniczego. Wobec tego Skarżący za konieczne uznaje dopuszczenie dowodu: z umowy zlecenia powierniczego z [...] r., wraz z aneksem; ugody zawartej pomiędzy F. sp. z o.o. a A. sp. z o.o., z przesłuchania Uczestnika postępowania w charakterze strony oraz w charakterze świadków pozostałe strony umowy przeniesienia własności na podstawie art. 740 k.c., o ile okaże się, że dowody z dokumentów nie pozwolą na dokonanie wyczerpujących ustaleń faktycznych. Analiza czasu nabycia przez Uczestnika postępowania części udziałów w działce nr 1 w kontekście zawarcia umowy zlecenia powierniczego z [...] r. pozwala na stwierdzenie, że kupno to nie miało związku z umową zlecenia. Uczestnik część udziałów w działce nr 1 nabył jeszcze przed zawarciem umowy zlecenia ze środków własnych co oznacza, że przeniósł ich własność na kolejny podmiot bez związku z umową powierniczą. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uczestnik postępowania, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Zdaniem Uczestnika postępowania decyzja Kolegium jest prawidłowa, a sporne zagadnienie ma charakter prawny, a nie faktyczny. W zaistniałym stanie faktycznym przed podpisaniem umowy z [...]r. doszło do podpisania między Uczestnikiem postępowania a Spółką umowy zlecenia powierniczego nabycia nieruchomości. Przeniesienie prawa własności działki nr 1 w wyniku realizacji umowy zlecenia powierniczego nie dało Uczestnikowi postępowania żadnego przysporzenia majątkowego, a zatem nie mamy do czynienia ze zbyciem nieruchomości. Oznacza to, że naliczenie opłaty planistycznej było bezpodstawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. aby wyeliminować z obrotu prawnego decyzję administracyjną, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w niej do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Działając w granicach tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Organu pierwszej instancji naruszają przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ) w związku z art. 135 p.p.s.a. skutkowało ich uchyleniem. Przechodząc do oceny legalności kontrolowanych decyzji należy wskazać, że stosownie do art. 36 ust. 4 u.p.z.p. jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Opłata ta jest dochodem własnym gminy. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30% wzrostu wartości nieruchomości. Roszczenie o opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, o której mowa w art. 36 ust. 4, można zgłaszać w terminie 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące (art. 37 ust. 3 i ust. 4 u.p.z.p.). Wobec tego ustalenie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, o której mowa w art. 36 ust. 4 u.p.z.p., wymaga stwierdzenia zaistnienia następujących warunków: 1) nastąpiło uchwalenie bądź zmiana planu miejscowego; 2) miało miejsce zbycie nieruchomości przez jej właściciela lub użytkownika wieczystego przed upływem 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące; 3) nastąpił wzrost wartości nieruchomości wskutek uchwalenia lub zmiany miejscowego planu; 4) w planie miejscowym określono stawkę opłaty w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. W razie spełnienia wszystkich wyżej wymienionych przesłanek organ administracji publicznej zobligowany jest ustalić opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w drodze decyzji. Wskazać w tym miejscu należy, że pojęcie zbycia nieruchomości nie zostało zdefiniowane na potrzeby postępowania w sprawie ustalenia opłaty planistycznej. W orzecznictwie przyjmuje się, że termin "zbycie nieruchomości" użyty w art. 36 ust. 4 u.p.z.p. obejmuje przeniesienie prawa własności lub użytkowania wieczystego w drodze czynności prawnej o charakterze odpłatnym, ekwiwalentnym. Wobec tego jedynie w sytuacjach, gdy nie ma transakcji ekwiwalentnej, materializującej przysporzenie majątkowe powstałe w związku z uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie powstaje obowiązek uiszczenia opłaty (por. uchwała NSA z 10 grudnia 2009 r., II OPS 3/09; wyrok WSA w Krakowie z 20 września 2011 r., II SA/Kr 1131/11 - opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Ekwiwalentne zbycie praw do nieruchomości następuje zawsze, gdy na podstawie czynności prawnej zbywca nieruchomości uzyskuje korzyść majątkową, a więc nie tylko wówczas, gdy wartość świadczenia na rzecz zbywcy odpowiada rynkowej wartości praw do zbywanej nieruchomości, lecz także, gdy jest od tej wartości wyższa lub niższa. Nieodpłatność zaś występuje jedynie wtedy, gdy zbywca nie otrzymuje w zamian żadnego ekwiwalentu ani w chwili dokonania tej czynności prawnej, ani w przyszłości. Przepis art. 36 ust. 4 u.p.z.p. obejmuje swoim zakresem unormowania także przeniesienie własności nieruchomości w drodze datio in solutum, czyli w zamian za zwolnienie z długu pieniężnego. Czynność ta ma charakter ekwiwalentny, gdyż strona wyzbywająca się własności nieruchomości uzyskuje w zamian wymierną korzyść poprzez zwolnienie się z ciążącego na niej długu (por. wyrok NSA z 9 października 2014 r., II OSK 789/13, opubl. w CBOSA). W rozpoznawanej sprawie zasadniczą kwestią jest ustalenie czy miało miejsce zbycie przez Uczestnika postępowania nieruchomości w rozumieniu art. 36 ust. 4 u.p.z.p., które to zbycie warunkuje możliwość naliczenia opłaty planistycznej. Burmistrz uznał, że na mocy aktu notarialnego z [...]r. doszło do sprzedaży przez Uczestnika postępowania prawa własności nieruchomości obejmującej m. in. działkę nr 1. Kolegium ustaliło zaś, że zbycie działki nastąpiło w drodze umowy przeniesienia własności nieruchomości na podstawie art. 740 k.c., tj. w wykonaniu zobowiązania wynikającego z umowy zlecenia powierniczego nabycia nieruchomości. Uczestnik postępowania nie uzyskał przysporzenia majątkowego, jakie uzyskuje właściciel nieruchomości zbywając ją w drodze umowy sprzedaży. Wobec tego Uczestnik postępowania nie może zostać obciążony rentą planistyczną, ani nawet być osobą, w stosunku do której należy prowadzić postępowanie w przedmiocie naliczenia renty planistycznej. Organy realizując zasadę prawdy obiektywnej, zawartą w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązane są do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Oznacza to, że zobowiązane są przeprowadzić postępowanie dowodowe co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze, a więc takich, z którymi w świetle przepisów obowiązującego prawa związane są określone skutki prawne. Ponadto zebrany materiał dowodowy powinien znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji nie wywiązały się z obowiązku prawidłowego zebrania i oceny materiału dowodowego. Ustalając czy Uczestnik postępowania dokonał zbycia nieruchomości w rozumieniu art. 36 ust. 4 u.p.z.p. organy ograniczyły się do analizy postanowień umowy przeniesienia własności nieruchomości z [...]r. (dochodząc przy tym do odmiennej oceny prawnej jej zapisów). Organy wzięły pod uwagę jedynie rodzaj dokonanej czynności prawnej (jej formę), a pominęły istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy kwestie takie jak czasookres, w którym Uczestnik postępowania nabywał udziały we współwłasności nieruchomości stanowiącej działkę nr 1 oraz skutki prawne umowy z [...]r. Słusznie Skarżący zauważa, że część udziałów w prawie współwłasności działki nr 1 została nabyta przez Uczestnika postępowania przed zawarciem umowy zlecenia powierniczego ze Spółką, tj. przed [...] r. Uczestnik postępowania nabył udziały w dniach [...] r. (udział 1/50), [...] r. (udział 1/200) i [...] r. (udział 60/200). Jak wynika z zawartych umów sprzedaży Uczestnik postępowania nabywał ww. udziały w nieruchomości w ramach i na potrzeby prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, a zatem z własnych środków i na własny rachunek. Organy nie dokonały także wnikliwych ustaleń, czy czynność przeniesienia własności nieruchomości dokonana [...]r. miała charakter odpłatny i ekwiwalentny. Z § 6 umowy przeniesienia własności nieruchomości z [...]r. wynika, że została ona zawarta w wykonaniu postanowień "Ugody" (opisanej w § 5, a dotyczącej rozliczenia wzajemnych roszczeń i zobowiązań), a także na podstawie art. 740 k.c. w związku z "Umową" (umowa zlecenia powierniczego) oraz "Umową zlecenia F.". Umowa przeniesienia własności nieruchomości była zatem konsekwencją nie tylko ciążącego na Uczestniku postępowania zobowiązania wynikającego z umowy zlecenia powierniczego, ale także ustaleń zawartych w ugodzie i umowie zlecenia F.. Wobec tego aby stwierdzić, czy czynność dokonana przez Uczestnika postępowania [...]r. przysporzyła mu korzyści majątkowych konieczne było przeanalizowanie towarzyszących jej czynności prawnych (umów i ugody) celem ustalenia charakteru stosunków prawnych łączących ich strony oraz dokonanych rozliczeń wzajemnych roszczeń i zobowiązań. Brak wyjaśnienia wskazanych wyżej okoliczności, prowadzi do wniosku, że postępowanie w niniejszej sprawie dotknięte jest wadami, które musiały prowadzić do wyeliminowania obu decyzji z obrotu prawnego. Organy nie rozpatrzyły sprawy w jej całokształcie, a ustalenia faktyczne nie spełniają wymogów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organy naruszyły przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy bowiem braki dowodowe dotyczą jednej z przesłanek ustalenia opłaty planistycznej. W rezultacie powyższych uchybień Kolegium przedwcześnie umorzyło postępowanie pierwszoinstancyjne jako bezprzedmiotowe, czym naruszyło art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Uwzględniając zakres stwierdzonych wadliwości w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, Sąd uznał za konieczne uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Organu pierwszej instancji. Ponownie prowadząc postępowanie organy zobowiązane będą uwzględnić ocenę prawną i wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku, stosownie do art. 153 p.p.s.a. W szczególności organy uzupełnią materiał dowodowy poprzez przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci umowy zlecenia powierniczego nabycia nieruchomości oraz współpracy z [...] r. wraz z aneksem, ugody oraz umowy zlecenia F. (o których mowa w § 4 i 5 umowy przeniesienia własności nieruchomości z [...]r.). Organy powinny także rozważyć przesłuchanie Uczestnika postępowania oraz pozostałe strony umowy przeniesienia własności nieruchomości z [...]r. Następnie organy dokonają oceny zgromadzonego materiału dowodowego w kontekście spełnienia przesłanek do ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, o której mowa w art. 36 ust. 4 u.p.z.p. i zgodnie z wymogami procedury administracyjnej. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI