II SA/Gl 1806/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2023-03-23
NSAAdministracyjneŚredniawsa
ewidencja ludnościmeldunekwymeldowaniepobyt stałyopuszczenie lokaludobrowolnośćtrwałośćprawo administracyjnepostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę w sprawie wymeldowania, uznając, że skarżący dobrowolnie i trwale opuścił miejsce zameldowania, mimo braku ogrzewania.

Skarżący zaskarżył decyzję o wymeldowaniu go z pobytu stałego, twierdząc, że opuszczenie lokalu było wymuszone brakiem ogrzewania i nie miało charakteru dobrowolnego ani trwałego. Sąd uznał jednak, że mimo braku ogrzewania, skarżący miał dostęp do lokalu i nie podjął skutecznych kroków do powrotu, a jego centrum życiowe nie znajdowało się w spornym lokalu. W konsekwencji, sąd oddalił skargę, potwierdzając zasadność wymeldowania.

Sprawa dotyczyła skargi D. S. na decyzję Wojewody Śląskiego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego. Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów ustawy o ewidencji ludności i Kodeksu postępowania administracyjnego, twierdząc, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne ani trwałe, a było konsekwencją działań osób trzecich (matki), która wypowiedziała umowę na dostawy gazu, pozbawiając go ogrzewania i możliwości gotowania. Podnosił również zarzut braku zawieszenia postępowania w związku z toczącą się sprawą cywilną dotyczącą umowy zamiany nieruchomości. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję o wymeldowaniu, uznając, że skarżący co najmniej od października 2021 r. nie zamieszkuje w lokalu i nie koncentruje tam swoich spraw życiowych. Sąd administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że opuszczenie lokalu musi mieć charakter trwały i dobrowolny, a w tym przypadku, mimo braku ogrzewania, skarżący miał dostęp do lokalu, nie podjął skutecznych kroków do powrotu, a jego centrum życiowe prawdopodobnie znajdowało się gdzie indziej, zwłaszcza w kontekście jego małżeństwa. Sąd uznał również, że postępowanie cywilne nie stanowi zagadnienia wstępnego dla sprawy meldunkowej, a samo zameldowanie nie tworzy prawa do lokalu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, opuszczenie lokalu może być uznane za dobrowolne i trwałe, nawet jeśli wynika z braku ogrzewania spowodowanego działaniami osób trzecich, pod warunkiem, że osoba zameldowana nie podjęła skutecznych kroków do powrotu lub przywrócenia możliwości zamieszkiwania, a jej centrum życiowe nie koncentruje się w tym lokalu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że mimo braku ogrzewania, skarżący miał dostęp do lokalu, nie podjął skutecznych działań do powrotu, a jego centrum życiowe prawdopodobnie znajdowało się gdzie indziej, co uzasadniało wymeldowanie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.e.l. art. 35

Ustawa o ewidencji ludności

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.e.l. art. 28 § ust. 1 i ust. 2

Ustawa o ewidencji ludności

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i trwałe, lecz wymuszone brakiem ogrzewania. Naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez brak zawieszenia postępowania. Naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia wizji w lokalu. Naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez nieprzyczynienie się organu do starannego prowadzenia postępowania.

Godne uwagi sformułowania

opuszczenie lokalu musi mieć charakter trwały i dobrowolny nie można wyłącznie poprzestawać na twierdzeniach (oświadczeniach) osoby zainteresowanej wystąpienie tych cech warunkowane jest obiektywnymi okolicznościami stanu faktycznego podlegającego indywidualnej ocenie zameldowany nie może zatem twierdzić, że nie opuścił miejsca zameldowania, jeżeli lokal lub budynek został sprzedany przez właściciela, a on nie miał do niego tytułu prawnorzeczowego lub obligacyjnego o rozszerzonym skutku nie należy utożsamiać zameldowania z nabyciem, a wymeldowania z utratą uprawnień do lokalu dalsze utrzymywanie zameldowania Skarżącego w spornym lokalu stanowiłoby w istocie fikcję meldunkową

Skład orzekający

Rafał Wolnik

przewodniczący

Wojciech Gapiński

sprawozdawca

Agnieszka Kręcisz-Sarna

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wymeldowania (opuszczenie lokalu, dobrowolność, trwałość) w kontekście braku ogrzewania i działań osób trzecich, a także kwestia zawieszenia postępowania administracyjnego."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych, ale stanowi przykład stosowania ogólnych zasad dotyczących wymeldowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje, jak sądy interpretują pojęcie 'opuszczenia lokalu' w kontekście braku podstawowych udogodnień, co może być ciekawe dla osób zainteresowanych prawem administracyjnym i prawami lokatorów.

Czy brak ogrzewania zmusza do wymeldowania? Sąd rozstrzyga spór o opuszczenie lokalu.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 1806/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-03-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Rafał Wolnik /przewodniczący/
Wojciech Gapiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1191
art. 35, art. 28 ust. 1 i ust. 2.
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 259
art. 119 pkt 2, art. 151.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2023 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 20 października 2022 r. nr SOIa.621.58.2022 w przedmiocie wymeldowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Wojewoda Śląski (dalej – organ odwoławczy, Wojewoda) decyzją z dnia 20 października 2022 r. nr SOIa.621.58.2022, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm. - dalej k.p.a.) oraz art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1191 z późn. zm. – dalej u.e.l.), po rozpoznaniu odwołania D. S. (dalej – Skarżący, Strona), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta M. (dalej – organ I instancji, Prezydent Miasta) z dnia 29 sierpnia 2022 r. nr [...] o wymeldowaniu D. S. z pobytu stałego przy ul. [...] w M. .
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z dnia 14 lutego 2022 r. Z. S. wystąpiła do organu I instancji z wnioskiem o wymeldowanie Skarżącego z pobytu stałego dotyczącego budynku przy ul. [...] w M. . Podanie umotywowała tym, że Strona nie zamieszkuje pod wskazanym adresem od maja 2021 r.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, Prezydent Miasta decyzją z dnia 29 sierpnia 2022 r. wymeldował Stronę z powyższego pobytu stałego. W uzasadnieniu wskazano, że spełnione zostały przesłanki z art. 35 u.e.l., tj. doszło do trwałego i dobrowolnego opuszczenia przez Stronę miejsca zameldowania. W oparciu o zeznania świadków oraz wyjaśnienia Skarżącego, organ I instancji uznał, że nie zamieszkuje on pod tym adresem od maja 2021 r., a przynajmniej od października 2021 r. (tak twierdzi Strona). Od tamtego też czasu nie nocuje pod tym adresem, nie gotuje oraz nie wykonuje toalety osobistej. Jak zauważył organ I instancji, podawaną przez Skarżącego przyczyną takiego stanu rzeczy jest odcięcie lokalu od gazu (źródło ogrzewania i ciepłej wody), co czyni niemożliwym zamieszkiwanie w nim w okresie zimowym. Prezydent Miasta dostrzegł jednak, że pomimo poprawy warunków atmosferycznych i dysponowania kluczami do mieszkania, Skarżący nie powrócił do mieszkania, co potwierdziła jego matka w zeznaniach z dnia 26 lipca 2022 r. Wskazano ponadto na fakt, że Skarżący od lipca 2021 r. nie dysponuje prawem do lokalu (wypowiedziana umowa użyczenia), a właścicielka budynku, w którym on się znajduje, nie wyraża zgody na jego zamieszkiwanie w spornym budynku. Natomiast w ocenie Prezydenta Miasta, samo pozostawienie rzeczy Skarżącego w lokalu nie może zastępować fizycznej nieobecności Strony pod tym adresem. Z tego też względu organ I instancji uznał, że w miejscu tym nie koncentrują się sprawy życiowe Skarżącego, a twierdzenia tego nie zmieniają sporadyczne i krótkotrwałe wizyty na terenie nieruchomości.
W odwołaniu z dnia 25 września 2022 r. pełnomocnik Strony zanegował prawidłowość rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego żądając jego uchylenia i umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie. Zarzucił mu naruszenie:
1) art. 35 u.e.l. poprzez błędne i bezpodstawne przyjęcie, iż Skarżący opuścił lokal mieszkalny w sposób dobrowolny i trwały, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na wyprowadzenie takiego wniosku, a wręcz przeciwnie opuszczenie - czasowe - lokalu przez Skarżącego było konsekwencją działania osób trzecich, tj. wnioskującej matki Strony, a zatem nie było dobrowolne i nie ma charakteru trwałego;
2) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez brak zawieszenia postępowania z urzędu w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd, a to sprawy toczącej się z powództwa Skarżącego o ustalenia, tj. o uznanie za skuteczne uchylenie się od skutków prawnych czynności w postaci oświadczenia woli objętego zawartą w dacie 15 lutego 1990 r. przed notariuszem umową zamiany nieruchomości zlokalizowanej w M. przy ul. [...], a w konsekwencji o stwierdzenie nieważności tej umowy zamiany;
3) art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz brak wyczerpującego zebrania i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, przez co wydano decyzję, która narusza słuszny interes Strony;
4) art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego, a to wobec zaniechania przeprowadzenia wizji w lokalu mieszkalnym będącym przedmiotem postępowania;
5) art. 8 k.p.a. poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa.
Wojewoda nie przychylając się do argumentacji odwołania, decyzją z dnia 20 października 2022 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Analiza materiału dowodowego doprowadziła organ odwoławczy – podobnie jak Prezydenta Miasta - do wniosku, że Skarżący co najmniej od października 2021 r. nie zamieszkuje w lokalu położonym przy ul. [...] w M. , nie koncentruje w nim swoich spraw życiowych oraz nie prowadzi tam gospodarstwa domowego.
Następnie organ odwoławczy stwierdził, że okoliczność opuszczenia miejsca zameldowania przez Skarżącego pozostaje bezsporna i nie jest przez Stronę kwestionowana. Zajmując się zagadnieniem trwałości takiego stanu rzeczy podniesiono, że opuszczenie lokalu nastąpiło przed okresem zimowym m.in. w celu uniknięcia uciążliwości związanych z zamieszkiwaniem w lokalu pozbawionym ogrzewania. Zauważono również, że Skarżący nie próbował innych sposobów ogrzania lokalu, nie podjął też żadnych kroków prawnych mających na celu przywrócenie mu prawa do użytkowania i zamieszkiwania w lokalu. Ponadto pomimo złożonej deklaracji, nie powrócił do lokalu na okres wiosenny i letni, a wobec zbliżającej się zimy jego zamieszkanie w spornym lokalu – zdaniem Wojewody – jest mało prawdopodobne. W tym kontekście, w ocenie organu odwoławczego, opuszczenie lokalu przez Stronę miało charakter trwały.
Wojewoda nie przychylił się do zarzutu naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż prowadzone postępowanie cywilne w przedmiocie uchylenia się Skarżącego od skutków prawnych umowy zamiany jest na wstępnym etapie i sposób jego zakończenia jest niepewny. Niezależnie od tego wyjaśniono, że samo odzyskanie tytułu prawnego do nieruchomości nie będzie skutkować zameldowaniem na jej terenie, gdyż w tym celu koniecznym jest, aby Strona zamieszkała na niej z zamiarem stałego pobytu. Ponadto podniesiono, że postępowanie w przedmiocie wymeldowania może toczyć się również z urzędu, co oznacza, że utrata tytułu prawnego wnioskodawczyni do nieruchomości nie skutkowałoby automatycznie jego umorzeniem. Ustosunkowując się do dalszych zarzutów odwołania, Wojewoda opowiedział się za brakiem potrzeby przeprowadzania oględzin spornego lokalu, skoro fakt posiadania przez Skarżącego do niego kluczy oraz pozostawienie w nim jego rzeczy, został wykazany w drodze zeznań świadków.
Końcowo zauważono, że nie należy utożsamiać zameldowania z nabyciem, a wymeldowania z utratą uprawnień do lokalu. Z uwagi natomiast na ziszczenie się przesłanek z art. 35 u.e.l. koniecznym było doprowadzenie ewidencji do stanu zgodnego z rzeczywistością. Jak podkreślił Wojewoda, dalsze utrzymywanie zameldowania Skarżącego w spornym lokalu stanowiłoby w istocie fikcję meldunkową i prowadziło do obejścia celu ustawy o ewidencji ludności i mogłoby wprowadzać w błąd organy korzystające z dostępu do rejestrów.
W skardze z dnia 1 grudnia 2022 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Strony zarzucił naruszenie:
1. art. 35 u.e.l. poprzez błędne i bezpodstawne przyjęcie, iż Skarżący opuścił sporny lokal mieszkalny w sposób dobrowolny i trwały, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na wyprowadzenie takiego wniosku, a wręcz przeciwnie opuszczenie - czasowe - lokalu przez Skarżącego było konsekwencją działania osób trzecich, tj. matki Skarżącego, a zatem nie było dobrowolne i nie ma charakteru trwałego;
2. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez brak zawieszenia postępowania z urzędu w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd, a to sprawy z powództwa Skarżącego o uznanie za skuteczne uchylenie się od skutków prawnych czynności w postaci oświadczenia woli objętego zawartą w dacie 15 lutego 1990 r. przed notariuszem umową zamiany nieruchomości zlokalizowanej w M. przy ulicy [...], a w konsekwencji o stwierdzenie nieważności tej umowy zamiany;
3. art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego, polegającego na nieprawidłowym przyjęciu, iż Skarżący w sposób dobrowolny i trwały opuścił lokal mieszkalny i nie ma zamiaru tam wrócić podczas, gdy w tejże nieruchomości zlokalizowane jest jego centrum życiowe i nie zostało ono przeniesione w inne miejsce;
4. art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 136 § 1 k.p.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego, a to wobec zaniechania przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego poprzez dokonanie wizji w lokalu mieszkalnym będącym przedmiotem postępowania;
5. art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego i przyjęcie w sposób całkowicie oderwany od zasad doświadczenia życiowego, iż w danym lokalu mieszkalnym możliwe jest stałe przebywanie w okresie zimowym bez dostępu do ogrzewania z uwagi na wypowiedzenie przez matkę Skarżącego umowy na dostarczanie paliwa gazowego;
6. art. 8 k.p.a. poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa.
Wobec tych zarzutów pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W motywach skargi podniesiono, że zebrany materiał nie pozwala na wykazanie wystąpienia przesłanek z art. 35 u.e.l. W tym zakresie wskazano na bezkrytyczne przyjęcie zeznań matki, ojca oraz siostry Skarżącego, których interesy są sprzeczne z interesami Strony. Ponadto według pełnomocnika, zbagatelizowano fakt wypowiedzenia przez Wnioskodawczynię umowy na dostawy gazu do lokalu zajmowanego przez Stronę oraz okoliczność wypowiedzenia Skarżącemu umowy użyczenia mieszkania (brak podstaw do zawarcia umowy z przedsiębiorstwem gazowniczym). W tych okolicznościach, jak podkreślił pełnomocnik, jego mocodawca został pozbawiony źródła ogrzewania, jak również możliwości przygotowywania posiłków, co wymusiło konieczność opuszczenia mieszkania. Z tego też względu – w opinii pełnomocnika - nieuprawnionym jest twierdzenie, że Skarżący dobrowolnie i trwale opuścił miejsce zameldowania.
Autor skargi podniósł również, że Strona podjęła działania w celu uregulowania kwestii własności nieruchomości, na której posadowiony jest budynek, w którym znajduje się sporny lokal. Mianowicie wystąpił z powództwem przeciwko swej matce o uznanie za skutecznie uchylenie się od skutków prawnych czynności w postaci oświadczenia woli objętego umową zamiany nieruchomości zlokalizowanej w M. przy ul. [...]. Zdaniem pełnomocnika, w przypadku uwzględnienia tego powództwa jego matka utraci legitymację do wnioskowania o wymeldowanie Skarżącego, a postępowanie w niniejszej sprawie stanie się bezprzedmiotowe. Zauważył ponadto, że wobec zainicjowania powyższego postępowania zawieszeniu uległo postępowanie w sprawie eksmisji Skarżącego ze spornego lokalu.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Wojewody z dnia 20 października 2022 r., którą utrzymano w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w przedmiocie wymeldowania Skarżącego z pobytu stałego w lokalu położonym przy ul. [...] w M. .
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 35 u.e.l. Przepis ten stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Z uregulowania tego wynika, że postępowanie może być zainicjowane z urzędu, a także na wniosek właściciela lokalu oraz podmiotu dysponującego tytułem do lokalu (np. najmu lokalu).
Powyższy przepis określa ponadto przesłanki wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z nim podstawą do wydania takiej decyzji jest opuszczenie lokalu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Ostatnia z wymienionych przesłanek nie rodzi wątpliwości interpretacyjnych, a mianowicie należy ją wiązać z brakiem przedsięwzięcia czynności formalnych wymeldowania, określonych w art. 34 u.e.l. W kwestii natomiast pierwszej z przesłanek, tj. opuszczenia lokalu, istotnym jest, by miało ono charakter trwały i dobrowolny. Co do zasady opuszczenie lokalu, w którym osoba była zameldowana, można uznać za dobrowolne i trwałe, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia interesów życiowych w inne miejsce, a nie, na przykład, z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Podkreślić jednak należy, że wystąpienie tych cech warunkowane jest obiektywnymi okolicznościami stanu faktycznego podlegającego indywidualnej ocenie. Oczywiście ustalając "trwałość i dobrowolność opuszczenia lokalu" nie można wyłącznie poprzestawać na twierdzeniach (oświadczeniach) osoby zainteresowanej rozpatrzeniem sprawy. Trzeba zbadać, czy argumentacja strony znajduje potwierdzenie w ustalonych okolicznościach faktycznych (zob. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 3427/18, Lex nr 2825816).
Jak zaznaczono wcześniej, wymeldowanie z pobytu stałego wymaga co do zasady wykazania, że osoba zameldowana w miejscu pobytu opuściła je oraz że miała wolę takiego działania. Okoliczności faktyczne, a niekiedy nawet prawne, mogą prowadzić do wniosku, że faktyczne opuszczenie lokalu nastąpiło, mimo że osoba nie miała woli przeniesienia miejsca swoich spraw życiowych. "Z taką sytuacją mamy do czynienia, gdy nieruchomością lokalową lub budynkową rozporządza podmiot mający do niej tytuł prawny, a osoba zameldowana - korzystająca z niej, nawet w ramach określonego tytułu prawnego - twierdzi, że nie ma zamiaru opuszczenia lokalu. Wówczas brak zgody nabywcy lokalu lub budynku na dalsze zameldowanie osoby oraz niemożność przeciwstawienia nabywcy przez zameldowanego prawa (roszczenia) do przebywania w lokalu musi być traktowane jako opuszczenie lokalu dające podstawę do wymeldowania. Wniosek taki jest naturalną konsekwencją wynikającą z prawa szerszego, np. własności lub innego prawa rzeczowego. Zameldowany nie może zatem twierdzić, że nie opuścił miejsca zameldowania, jeżeli lokal lub budynek został sprzedany przez właściciela, a on nie miał do niego tytułu prawnorzeczowego lub obligacyjnego o rozszerzonym skutku, np. najmu, natomiast nabywca nie wyraża zgody na dalsze zameldowanie" (Z. Czarnik [w:] W. Maciejko, P. Zaborniak, Z. Czarnik, Ustawa o ewidencji ludności. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2016, art. 35 u.e.l.).
W orzecznictwie utrwalił się również pogląd, że powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego zamieszkania z kwestią dobrowolności ma jedynie takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Wyczerpanie bezskuteczne tych środków lub rezygnację z ich zastosowania uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania. W konsekwencji, za dobrowolne opuszczenie mieszkania i okoliczność uzasadniającą spełnienie przesłanki wymeldowania należy uznać także taką sytuację, gdy osoba usunięta z mieszkania lub zmuszona do tego, nie skorzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających jej powrót do lokalu lub środki te nie będą skuteczne prawnie. Tym samym, istnieją sytuacje, kiedy należy przyjąć, że opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 35 u.e.l. nastąpiło, mimo że osoba nie miała woli przeniesienia miejsca swoich spraw życiowych (zob. wyroki NSA: z dnia 16 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1609/18, Lex nr 3124465; z dnia 17 lipca 2020 r. sygn. akt II OSK 392/20, Lex nr 3052520).
W rozpoznawanej sprawie przyjąć należy, że Skarżący najpóźniej w październiku 2021 r. opuścił mieszkanie zlokalizowane w M. przy ul. [...]. Nadmienić jedynie należy, że według jego matki, ojca i siostry okoliczność ta zaistniała już w maju 2021 r. Bezspornym jest również to, że matka Skarżącego - będąca właścicielką nieruchomości, na której znajduje się sporny lokal - wypowiedziała umowę na dostawy gazu do przedmiotowego mieszkania. Poza sporem jest ponadto, że osoba ta rozwiązała ze Stroną umowę użyczenia, która była podstawą uprawniającą Skarżącego do korzystania ze wspomnianego lokalu. Według relacji Skarżącego, odcięcie dostaw gazu pozbawiło go źródła ogrzewania i ciepłej wody, a także możliwości przygotowywania posiłków. Z tego też względu w okresie jesienno-zimowym zmuszonym był do przebywania poza tym lokalem, korzystając z pomocy rodziny i znajomych. Zapewniał, że z chwilą nastania korzystniejszych warunków atmosferycznych powróci do lokalu, w którym znajdują się jego rzeczy osobiste. Zeznania Wnioskodawczyni z dnia 26 lipca 2022 r. wskazują jednak, że pomimo dysponowania kluczami i dostępem do mieszkania, Skarżący nie przebywa w nim.
W kontekście wcześniejszych rozważań przyjąć należy, że Skarżący dobrowolnie i w sposób trwały opuścił miejsce swego zameldowania na pobyt stały. Prezentując tego rodzaju stanowisko nie można opierać się tylko i wyłącznie na oświadczeniu Strony, która zaprzeczała temu, aby jej wolą było wyprowadzenie się ze spornego lokalu, a także co do jej woli dalszego w nim zamieszkiwania.
Jak twierdzi Skarżący, został przymuszony do opuszczenia lokalu z racji na wstrzymanie dostaw gazu do lokalu, który był źródłem ogrzewania, a także był wykorzystywany do przygotowywania posiłków. Jednak trudno dopatrywać się w tych okolicznościach uzasadnienia dla motywów, które faktycznie mogłyby być przyczyną rezygnacji z zamieszkiwania w spornym mieszkaniu. Wskazać bowiem należy, że Skarżący nie podniósł, aby mieszkanie pozbawione zostało wody, czy też energii elektrycznej. Pozwala to na stwierdzenie, że wyposażenie lokalu w energię elektryczną umożliwiało wykorzystanie kuchenki zasilanej z tego źródła do przygotowywania posiłków, a także umożliwiało ogrzanie pomieszczeń. Niezależnie do tego podkreślić należy, że Skarżący przez cały ten czas dysponował swobodnym dostępem do lokalu, posiadając do niego klucze, a także przechowując w nim swoje rzeczy. Właścicielka nieruchomości, jak również inni domownicy nie utrudniali mu wstępu do lokalu, o czym świadczą jego krótkotrwałe wizyty, w czasie których zabierał różne rzeczy nie tylko z mieszkania, ale także innych pomieszczeń znajdujących się na terenie nieruchomości (np. nożyce). Trafnie również zauważył Wojewoda, że Skarżący nie zrealizował zapewnień o ponownym zamieszkaniu w spornym mieszkaniu z nadejściem korzystnych warunków atmosferycznych. Fakt ten potwierdziła Wnioskodawczyni, a Skarżący temu nie zaprzeczył. Dostrzec również należy, że Skarżący pozostaje w związku małżeńskim z osobą, która nie jest akceptowana przez jego rodzinę (protokół z przesłuchania Strony z dnia 9 maja 2022 r.). Sięgnąć do zasad doświadczenia życiowego trudno przyjąć w takiej sytuacji, aby centrum życiowe Skarżącego znajdowało się w innym miejscu niż miejsce zamieszkania jego małżonki. Skoro nocowała ona tylko sporadycznie w spornym lokalu, to nie można zakładać, aby tam koncentrowały się sprawy życiowe małżonków.
Podnieść również należy, że zameldowanie nie służy powstaniu, czy też potwierdzeniu prawa własności do określonego lokalu, zaś wymeldowanie w żaden sposób prawa tego nie niweczy. Zatem meldunek - sam w sobie - nie tworzy uprawnienia do żądania własności nieruchomości, ani przesłanki wytaczania roszczeń majątkowych wobec właściciela. Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji. Decyzja ma więc charakter czysto ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscem zameldowania (zob. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1739/19, Lex nr 3041326). W tym kontekście działania podjęte przez Skarżącego zmierzające do pozbawienia jego matki własności nieruchomości, na której znajduje się sporny lokal, pozostają bez znaczenia dla sprawy. Jak zasadnie zauważył Wojewoda, odzyskanie tytułu prawnego przez Skarżącego do nieruchomości i wynikająca z tego utrata przez jego matkę statusu strony postępowania, nie skutkowałoby automatycznym umorzeniem postępowania meldunkowego, gdyż może być ono podjęte również z urzędu. Oznacza to, że rozstrzygnięcie sądu powszechnego w powyższej kwestii nie stanowi zagadnienia wstępnego, a wobec tego brak jest podstawy dla zawieszenia postępowania w sprawie w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Dodać należy za Wojewodą, że samo odzyskanie tytułu prawnego do lokalu nie będzie skutkować zameldowaniem Strony w spornej nieruchomości, gdyż koniecznym ku temu będzie zamieszkanie na niej z zamiarem stałego pobytu.
Sąd nie stwierdził naruszenia w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego, jak również prawa procesowego. W ocenie Sądu, organy procedowały zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, mając na względzie interes społeczny, a także słuszny interes obywatela. Podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy organy uwzględniły cały materiał dowodowy, a więc zarówno wyjaśnienia Skarżącego, jak i zeznania przesłuchanych świadków. Materiał zebrany w toku postępowania administracyjnego był wystarczający dla wydania rozstrzygnięcia. Stanowiska tego nie zmienia twierdzenie pełnomocnika Strony o potrzebie przeprowadzenia "wizji" nieruchomości, która miałaby wyjaśnić kwestię centrum życiowego jego mocodawcy. W sprawie bowiem nie jest negowane to, że Skarżący posiada dostęp do mieszkania (dysponuje do niego kluczami), jak również to, że przechowuje w nim swoje rzeczy.
Reasumując należy stwierdzić, iż Wojewoda prawidłowo uznał, iż w stosunku do Skarżącego mają zastosowanie przesłanki wymienione w art. 35 u.e.l. W toku przeprowadzonego postępowania dowodowego Strona nie przedstawiła wiarygodnych dowodów, które zaprzeczyłyby ustaleniom poczynionym w toku postępowania administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.).
Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a to w związku z wnioskiem Wojewody w tym zakresie i brakiem żądania Strony o przeprowadzenie rozprawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI