II SA/Gl 1781/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2024-03-14
NSAAdministracyjneWysokawsa
dodatek węglowypomoc społecznagospodarstwo domoweodrębny adreswywiad środowiskowypostępowanie administracyjneprawo materialneprawo procesowesąd administracyjny

WSA w Gliwicach uchylił decyzję odmawiającą przyznania dodatku węglowego, uznając, że brak formalnych kroków do wyodrębnienia lokalu nie może być podstawą odmowy, jeśli ustalenie odrębnego adresu było niemożliwe.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku węglowego A. P., która mieszkała z synem i jego rodziną pod jednym adresem, prowadząc odrębne gospodarstwo domowe. Organy administracji odmówiły świadczenia, argumentując, że wnioskodawczyni nie podjęła formalnych kroków w celu wyodrębnienia swojego lokalu mieszkalnego. Sąd uchylił decyzje organów, stwierdzając, że brak formalnych działań nie może być przeszkodą, jeśli ustalenie odrębnego adresu było niemożliwe do dnia 30 listopada 2022 r., co potwierdził wywiad środowiskowy i oświadczenie strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzje organów obu instancji odmawiające przyznania dodatku węglowego A. P. Skarżąca mieszkała pod jednym adresem z synem i jego rodziną, prowadząc odrębne gospodarstwo domowe. Organy administracji odmówiły przyznania dodatku, ponieważ wnioskodawczyni nie podjęła formalnych kroków w celu wyodrębnienia swojego lokalu mieszkalnego, co było warunkiem zastosowania przepisu pozwalającego na przyznanie dodatku kilku gospodarstwom domowym pod jednym adresem, gdy ustalenie odrębnego adresu było niemożliwe do 30 listopada 2022 r. Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały przepisy, nakładając na stronę obowiązek podjęcia formalnych kroków, który nie wynikał z ustawy. Sąd podkreślił, że wystarczające było wykazanie niemożności ustalenia odrębnego adresu poprzez oświadczenie strony, zwłaszcza w kontekście krótkiego terminu na formalne wyodrębnienie lokalu po wejściu w życie nowelizacji ustawy. Sąd wskazał, że organy powinny uwzględnić oświadczenie strony i wyniki wywiadu środowiskowego, a nie wymagać formalnych procedur, które mogły być niemożliwe do przeprowadzenia w wyznaczonym terminie. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, brak formalnych kroków nie może być podstawą odmowy, jeśli ustalenie odrębnego adresu było niemożliwe do 30 listopada 2022 r., co potwierdzono wywiadem środowiskowym i oświadczeniem strony.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ustawa nie nakłada obowiązku podjęcia formalnych kroków w celu wyodrębnienia lokalu, a wystarczające jest wykazanie niemożności ustalenia odrębnego adresu, co można uczynić poprzez oświadczenie strony, zwłaszcza w kontekście krótkiego terminu na formalne działania po nowelizacji ustawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

u.d.w. art. 2 § ust. 1, 2, 3, 3a, 3b, 3c, 3d, 9, 10

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

Przepisy te regulują zasady przyznawania dodatku węglowego, w tym kwestię przyznawania go kilku gospodarstwom domowym zamieszkującym pod jednym adresem, gdy ustalenie odrębnego adresu było niemożliwe do 30 listopada 2022 r.

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub zasad postępowania.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący utrzymania w mocy decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

Konstytucja RP art. 32 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równości wobec prawa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak formalnych kroków w celu wyodrębnienia lokalu nie może być podstawą odmowy przyznania dodatku węglowego, jeśli ustalenie odrębnego adresu było niemożliwe do 30 listopada 2022 r. Wystarczające jest oświadczenie strony o braku możliwości ustalenia odrębnego adresu, a nie formalne procedury. Organy naruszyły zasady postępowania administracyjnego, nakładając na stronę obowiązek nieprzewidziany ustawą.

Odrzucone argumenty

Wnioskodawczyni nie podjęła formalnych kroków zmierzających do wyodrębnienia zajmowanego lokalu. Sam fakt stwierdzenia podczas wywiadu, że wnioskodawca prowadzi odrębne gospodarstwo domowe i ma oddzielne lub współdzielone źródło ciepła, nie jest wystarczający dla przyznania dodatku węglowego.

Godne uwagi sformułowania

ustawodawca nie wprowadził wymogu, aby wskazana okoliczność 'braku możliwości ustalenia odrębnego adresu' mogła być ustalona wyłącznie na skutek podjęcia formalnych kroków prowadzących do wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu nie ma potrzeby, aby strona składała wniosek o nadanie nowego numeru porządkowego, wystarczy samo oświadczenie strony albo zaświadczenie z urzędu organom spoczywał obowiązek ustalenia, czy w sprawie zaistniały okoliczności będące warunkiem zastosowania wyjątku od zasady określonej w art. 2 ust. 3b u.d.w.

Skład orzekający

Krzysztof Nowak

przewodniczący

Wojciech Gapiński

sprawozdawca

Agnieszka Kręcisz-Sarna

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przyznawania dodatku węglowego w sytuacji zamieszkiwania kilku gospodarstw domowych pod jednym adresem, zwłaszcza w kontekście wymogu formalnego wyodrębnienia lokalu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dodatkiem węglowym i jego nowelizacjami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sądy interpretują przepisy dotyczące świadczeń socjalnych i jak ważne jest udowodnienie niemożności spełnienia formalnych wymogów, gdy prawo przewiduje wyjątki.

Dodatek węglowy: Czy brak formalnego wyodrębnienia lokalu zawsze oznacza odmowę?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 1781/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Krzysztof Nowak /przewodniczący/
Wojciech Gapiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1630
art. 2
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2024 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 1 września 2023 r. nr SKO.4117.636.2023 w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia 23 stycznia 2023 r. nr [...].
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej – SKO, Kolegium) decyzją z dnia 1 września 2023 r. nr SKO.4117.636.2023, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. – dalej k.p.a.) oraz art. 2 ust. 1, 2, 3 i 14 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1630 z późn. zm. – dalej u.d.w.), po rozpoznaniu odwołania A. P. (dalej – Wnioskodawczyni, Skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. (dalej – organ I instancji, Wójt Gminy) z dnia 23 stycznia 2023 r. nr [...] odmawiającą przyznania dodatku węglowego.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Po rozpoznaniu wniosku Skarżącej, organ I instancji wspomnianą decyzją z dnia 23 stycznia 2023 r. odmówił jej przyznania dodatku węglowego. Negatywne rozstrzygnięcie umotywowano tym, że Wnioskodawczyni nie podjęła formalnych kroków zmierzających do wyodrębnienia zajmowanego lokalu, o czym zaświadcza jej oświadczenie złożone w dniu 21 grudnia 2022 r. (znajdujące się w aktach sprawy). Organ zaznaczył, że sam fakt stwierdzenia podczas wywiadu, że wnioskodawca prowadzi odrębne gospodarstwo domowe i ma oddzielne lub współdzielone źródło ciepła, nie jest wystarczające dla przyznania dodatku węglowego. Podkreślono jednocześnie, że w toku postępowania ustalono, że na wskazany adres przyznano już dodatek węglowy dla innego gospodarstwa domowego zamieszkującego pod wskazanym we wniosku adresem.
W odwołaniu z dnia 29 stycznia 2024 r. Skarżąca zanegowała powyższą decyzję. W jego uzasadnieniu Wnioskodawczyni podniosła, iż pod jednym adresem zamieszkuje razem z synem i jego rodziną, ale prowadzą oni oddzielne gospodarstwa domowe. Ich lokale są połączone korytarzem, z którego są oddzielne wejścia zarówno do jej lokalu, jak i syna. Wskazała, że ona mieszka na piętrze, natomiast syn na parterze. Posiadają oddzielne kuchnie, łazienki oraz pokoje. Wnioskodawczyni podkreśliła, że fakt zamieszkiwania pod wskazanym we wniosku adresem dwóch gospodarstw domowych w odrębnych lokalach mieszkalnych zostało potwierdzone w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu 21 grudnia 2023 r. Zaznaczyła, że do CEEB został zgłoszony piec węglowy kuchenny, który służy jej również do dogrzewania. Ponadto wyjaśniła, że nie została wszczęta procedura dotycząca wyodrębnienia lokalu, ponieważ w dniu 9 listopada 2015 r. został sporządzony akt notarialny (umowa darowizny oraz umowa zrzeczenia się prawa do zachowku), z którego wynika, że koszty opłacania rachunków za opał i wodę będą ponoszone po połowie przez strony umowy. Zaznaczyła, że jej syn, jako właściciel nieruchomości otrzymał dodatek. Następnie Wnioskodawczyni podniosła, ze względu na wysokie koszty zakupu węgla nie jest w stanie go zakupić i zapewnić sobie ciepła w mieszkaniu. Konkludując Skarżąca stanęła na stanowisku, iż spełnia warunki do przyznania jej dodatku węglowego.
Decyzją z dnia 1 września 2023 r. Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy oraz obowiązujący stan prawny w zakresie przyznawania dodatku węglowego. Następnie wyjaśnił, że art. 2 ust. 3c u.d.w. pozwala na przyznanie dodatków węglowych dla kilku gospodarstw domowych, jeżeli do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach. Kolegium zaznaczyło, że organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy, w wyniku którego ustalił, że Wnioskodawczyni mieszka na piętrze budynku jednorodzinnego, do którego prowadzi jedno wejście, lokal posiada odrębną kuchnię i łazienkę, a dom opalany jest za pomocą współdzielonego kotła na paliwo stałe. Wskazało, że w toku postępowania ustalono, że Wnioskodawczyni nie podjęła formalnych kroków prowadzących do nadania odrębnego adresu miejsca zamieszkania. Z tego też względu organ I instancji uznał, że zaistniała negatywna przesłanka do przyznania dodatku węglowego. Kolegium rozpatrując sprawę podzieliło stanowisko organu I instancji i zaznaczyło, że wnioskodawca składający wniosek o wypłatę dodatku węglowego powinien wykazać się inicjatywą i wskazać organowi, jakie podjęte zostały kroki formalne, prowadzące do nadania odrębnego adresu miejsca zamieszkania i przedstawić, np. zaświadczenie o samodzielności lokalu lub kopię złożonego wniosku o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu, czy też kopię wniosku o nadanie numeru porządkowego. Następnie podniosło, że osoby wnioskujące o wypłatę dodatku węglowego muszą podjąć realne starania celem wyodrębnienia adresu zamieszkania dla osobnych lokali dotychczas mieszczących się pod tym samym adresem i wykazać, że wyodrębnienie nowego adresu przed 30 listopada 2022 r. było niemożliwe wyłącznie z uwagi na ograniczenia czasowe. Kolegium na potwierdzenie prawidłowości swojego stanowiska powołało orzeczenia sądów administracyjnych (m.in. wyrok WSA w Lublinie z dnia 16 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 157/23, wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2022 r. sygn. akt III OSK 5191/21). Równocześnie zaznaczyło, że w związku z powyższym oraz z oświadczeniem Wnioskodawczyni, nie można przyjąć, że została spełniona przesłanka braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych lokali zamieszkujących pod adresem wskazanym we wniosku, w terminie do dnia 30 listopada 2022 r., której ziszczenie jest niezbędne dla możliwości odstąpienia od zasady "jeden adres jeden dodatek" i zastosowania norm szczególnych zawartych w art. 2 ust. 3c i ust. 3d u.d.w. Jak zauważył organ, strona nie podjęła żadnej próby sformalizowania odrębnego adresu dla swojego gospodarstwa domowego. Wobec powyższego Kolegium uznało, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa i jako taka winna zostać utrzymana w mocy.
W skardze z dnia 29 września 2023 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnej w Gliwicach, Wnioskodawczyni wniosła o uchylenie w całości decyzji Kolegium, jak i o uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o wydanie decyzji ustalającej jej prawo do dodatku węglowego oraz o wypłacenie dodatku węglowego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1) art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i pozostałych normatywnych zasad postępowania administracyjnego k.p.a. - przez ich niezastosowanie polegające na wyciągnięciu dowolnych, nie znajdujących oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym wniosków, co do braku spełnienia wymogów podjęcia kroków w celu wyodrębnienia lokalu mieszkalnego, mimo jednoznacznego wskazania, że prowadzone jest odrębne gospodarstwo domowe i wsparcie wydanej decyzji na nieprawidłowym interpretowaniu ratio legis nowelizacji ustawy o dodatku węglowym;
2) art. 6 w związku z art. 8 k.p.a. i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP - przez złamanie zasady równości i pogłębiania zaufania obywateli, tj. odmowy wypłaty dodatku węglowego na rzecz Skarżącej, podczas gdy wypłatę tego dodatku dokonano we wszystkich okolicznych gminach w identycznych przypadkach;
3) prawa materialnego poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie zgodnie z art. 2 ust. 3 u.d.w.;
4) oparcie zaskarżonej decyzji na niewłaściwie ustalonym/ocenionym stanie faktycznym;
5) nieuwzględnienie istniejącej w tym względzie linii orzeczniczej obejmującej cały kraj np. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 659/23, wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 481/23, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 712/23, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 744/23.
W uzasadnieniu skargi Wnioskodawczyni powtórzyła argumentację zaprezentowaną w odwołaniu zaznaczając, że w przypadku procedury o wydzielenie odrębności lokalu wystarczy złożenie oświadczenia, że nie było możliwości ustalenia odrębnego adresu, i które zostało przez nią złożone. Podniosła, że zaskarżona decyzja jest błędna, wydana na podstawie niewłaściwie ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy i niewłaściwej interpretacji przepisów, a także jest niezgodna ze zmianami przepisów związanych z nowelizacją ustawy o dodatku węglowym. Na poparcie swojego stanowiska przywołała przepisy prawne, które obowiązywały zarówno przed dniem 3 listopada 2022 r., jak i po tym dniu oraz przykładowe orzeczenia sądowe. Zaznaczyła, że mieszkańcy sąsiednich gmin zajmujący w ramach osobnych gospodarstw jeden budynek, z jednym adresem i współdzielonym źródłem ciepła otrzymali dodatek węglowy. Podniosła, że zaskarżona decyzja jest dla niej zarówno krzywdząca, jak i dyskryminująca.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Kolegium nie zgodziło się z stanowiskiem Skarżącej. Wskazało, że art. 2 ust. 3a u.d.w nie został usunięty i nadal obowiązuje, a ponadto art. 2 ust. 3c u.d.w. stanowi o niemożliwości ustalenia odrębnego adresu w określonym czasie, tj. do 30 listopada 2022 r., ale co do zasady - możliwego do ustalenia. Zaznaczyło, że możliwe jest ustalenie odrębnego adresu również w przypadku domu jednorodzinnego, gdy lokale mieszkalne tam położone są w pełni samodzielne (odrębne wejście, odrębna klatka schodowa, kuchnia, łazienka, pokoje) tzn. korzystanie z każdego samodzielnego lokalu nie wymaga "skorzystania" z innego lokalu (np. wejścia, czy klatki schodowej), przy czym o odrębności takich lokali rozstrzyga nie organ gminy, tylko z woli ustawodawcy - starosta, który wymaga udokumentowania tej samodzielności zgodnie z przepisami. Kolegium podkreśliło ponadto, że dodatek węglowy przysługuje w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, które zdefiniowane jest w ustawie. Zapotrzebowanie energii cieplnej na ogrzewanie budynku nie zależy od ilości osób zamieszkujących budynek. Końcowo podniosło, że art. 2 ust. 3c i 3d u.d.w. jest nadmiernie szeroko interpretowany, niezgodnie z intencją racjonalnego ustawodawcy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sprawy jest kontrola rozstrzygnięcia organu administracji, którym odmówiono Skarżącej przyznania dodatku węglowego. Negatywne stanowisko uzasadniono tym, że Wnioskodawczyni nie przedsięwzięła jakichkolwiek kroków dla dokonania formalnego wyodrębnienia zamieszkiwanego przez nią lokalu. Owa bezczynność stanowi, o braku podstaw dla zastosowania art. 2 ust. 3c u.d.w., a w dalszej kolejności przyznania Wnioskodawczyni dodatku węglowego.
Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym. Stosownie do art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438 z późn. zm.), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Przez gospodarstwo domowe rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe) - art. 2 ust. 2 u.d.w. Natomiast przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.).
Ustawodawca mocą art. 50 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. z 2022 r. poz. 1967, obowiązującego od 20 września 2022 r.) w ustawie o dodatku węglowym wprowadził w art. 2 regulację odnoszącą się do sytuacji zamieszkiwania pod jednym adresem więcej niż jednego gospodarstwa domowego. Zgodnie z brzmieniem dodanego ust. 3a i 3b - w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (ust. 3a), natomiast w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (ust. 3b).
Kolejną nowelizacją, obowiązującą od 3 listopada 2022 r., na podstawie art. 26 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2236) rozszerzono powyższą regulację. Mianowicie w myśl art. 2 ust. 3c u.d.w. w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. W tym przypadku gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową (art. 2 ust. 3d zd. 1 i 2 u.d.w.).
Stosownie natomiast do treści art. 2 ust. 9 u.d.w., wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. Wnioski o wypłatę dodatku węglowego złożone po dniu 30 listopada 2022 r. pozostawia się bez rozpoznania (art. 2 ust. 10 u.d.w.). Skarżąca w dniu 30 listopada 2022 r. złożyła wniosek o wypłatę dodatku węglowego, zatem wniosek ten winien zostać rozpoznany.
Odnotowania również wymaga, iż kolejne nowelizacje ustawy o dodatku węglowym jasno wskazują, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 210/23, Lex nr 3555012). Cel tych przepisów polega niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe.
Z akt administracyjnych wynika, że deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw została złożona w dniu 9 sierpnia 2022 r. przez syna Skarżącej ze wskazaniem, iż deklaracja dotyczy wszystkich lokali mieszkalnych w budynku, z wyszczególnieniem zainstalowanego oraz eksploatowanego w budynku źródła ciepła: kocioł na paliwo stałe z automatycznym podawaniem paliwa (liczba: 1, funkcja c.o. i c.w.u.), a także kocioł na paliwo stałe z ręcznym podawaniem paliwa (liczba: 1, funkcja c.o. i c.w.u.). W treści wniosku o wypłatę dodatku węglowego wskazano jako główne źródło ogrzewania: kocioł na paliwo stałe i piecokuchnia.
W oświadczeniu z dnia 21 grudnia 2022 r. Skarżąca podała, iż brak było potrzeby wyodrębniania lokalu, gdyż dom został darowany synowi.
Z przeprowadzonego w dniu 21 grudnia 2022 r. wywiadu środowiskowego wynika, że Skarżąca zajmuje lokal na piętrze mając do własnej dyspozycji: kuchnię, łazienkę i trzy pokoje. Ponadto do lokalu tego prowadzi osobne wejście. Ustalono także, że Wnioskodawczyni posiada tytuł prawny do lokalu w postaci służebności osobistej.
W związku z powyższym na organie spoczywał obowiązek ustalenia, czy w sprawie zaistniały okoliczności będące warunkiem zastosowania wyjątku od zasady określonej w art. 2 ust. 3b u.d.w. Mowa tutaj o ustaleniach zarówno w zakresie ilości gospodarstw domowych zamieszkujących pod danym adresem, jak również braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych. Zauważyć należy, iż ustalenia dotyczące kwestii, czy w sprawie można mówić o kilku gospodarstwach domowych zamieszkałych pod jednym adresem, w rozumieniu ustawy o dodatku węglowym, nie były w sprawie kwestionowane.
W odniesieniu natomiast do przesłanki braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, zważyć należy, iż ustawodawca nie wprowadził wymogu, aby wskazana okoliczność "braku możliwości ustalenia odrębnego adresu" mogła być ustalona wyłącznie na skutek podjęcia formalnych kroków prowadzących do wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego, bądź też wymagane było potwierdzenie wskazanej okoliczności konkretnym dowodem.
Wprowadzona regulacja nie wymaga wszczęcia procedury o wydzielenie odrębnego lokalu. Uwzględniając dokumentację niezbędną dla zainicjowania tego rodzaju postępowania, poważne wątpliwości budziłoby dokonanie powyższego w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. w sytuacji, gdy wspomniana nowelizacja weszła w życie w dniu 3 listopada 2022 r. (zob. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 31 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 474/23, Lex nr 3571482; z dnia 29 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 391/23, Lex nr 3577829).
Zwraca uwagę stanowisko sądów administracyjnych, w ramach którego podkreśla się, iż przepisy ustawy o dodatku węglowym nie wprowadzają "obowiązku podjęcia przez stronę sformalizowanych działań" mających na celu ustalenie odrębnego adresu, a wykazanie, iż przesłanka została spełniona może nastąpić poprzez złożenia oświadczenia, że do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony (zob. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 11 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 355/23, Lex nr 3562176; z dnia 8 maja 2023 r. sygn. II SAB/Gl 24/23, Lex nr 3561999; wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Łd 299/23, Lex nr 3571079), a następnie dokonanie oceny oświadczenia w kontekście zaistnienia warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w związku z art. 2 ust. 3c u.d.w.
Powyższe pozostaje istotne w związku z oświadczeniem złożonym przez Skarżącą w dniu 21 grudnia 2022 r., w którym Skarżąca wyjaśniła, iż nie podjęła żadnych formalnych kroków w celu wyodrębnienia osobnego adresu, gdyż – jak stwierdziła - "było to niepotrzebne". Wypowiedź ta uzupełniona została stwierdzeniem, że dom, w którym znajduje się zamieszkiwany przez nią lokal, został przekazany synowi w formie darowizny. Zauważyć należy, że w aktach sprawy zalega akt notarialny owej darowizny datowany na dzień [...] r.
Jak zauważył WSA w Łodzi, prezentując pogląd, iż ustawodawca nie uzależnia udzielania wsparcia od złożenia wniosku o nadanie dodatkowego numeru porządkowego, a brak złożenia tego wniosku pozostaje bez wpływu na prawo do uzyskania dodatku węglowego - organy z urzędu posiadają wiedzę, czy dla danej nieruchomości jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw. Tym samym nie ma potrzeby, aby strona składała wniosek o nadanie nowego numeru porządkowego, wystarczy samo oświadczenie strony albo zaświadczenie z urzędu (wyrok z dnia 23 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Łd 299/23, Lex nr 3571079). Złożenie oświadczenia w tym przedmiocie przez stronę dopuścił również WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 11 maja 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 69/23, Lex nr 3576366). W tym kontekście, analizy wymagałby również § 2 pkt 8-10 oraz § 6 ust. 5 i 8 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 21 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów (Dz.U. z 2021 r. 1368).
Odmienne stanowisko organów doprowadziło do usankcjonowania nałożenia na Skarżącą obowiązku, który nie wynika z ustawy. Pozbawione podstaw prawnych pozostaje zatem uzależnienie przyznania Skarżącej wsparcia w postaci dodatku węglowego od przesłanki, która nie została wyartykułowana przez ustawodawcę. Na tym tle słusznie tut. Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 633/23 (Lex nr 3593314) dopatrzył się naruszenia wynikającego z art. 7 Konstytucji RP zasady praworządności, powtórzonej w art. 6 k.p.a. jako jednej z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego.
Sprawując kontrolę sądowoadministracyjną Sąd uznał, iż organy orzekające naruszyły w sprawie jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego zawartą w art. 6 k.p.a., wskutek czego doszło do niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego - art. 2 ust. 3c i 3d u.d.w.
Organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni wskazania wynikające wprost z niniejszego uzasadnienia, a rozpoznając wniosek Skarżącej o przyznanie dodatku węglowego uwzględni dokonaną przez Sąd wykładnię art. 2 ust. 3c i 3d u.d.w., zważając by nie naruszono przepisów procedury administracyjnej.
Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI