II SA/GL 53/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2023-05-17
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo jazdyegzaminunieważnienieszkolenie kierowcówośrodek szkoleniapoświadczenie nieprawdykodeks postępowania administracyjnegozasada zaufaniaprawa nabyteWSA

WSA uchylił decyzję o unieważnieniu egzaminu na prawo jazdy, uznając, że organy nie zbadały wystarczająco, czy skarżąca faktycznie odbyła wymagane szkolenie, mimo że zaświadczenie było fałszywe.

Skarżąca D.C. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję o unieważnieniu egzaminu na prawo jazdy kategorii B. Organ pierwszej instancji oparł się na prawomocnym wyroku karnym stwierdzającym poświadczenie nieprawdy w dokumentach dotyczących szkolenia przez właściciela i pracownika ośrodka. WSA uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy nie zbadały wystarczająco, czy skarżąca faktycznie odbyła wymagane szkolenie, a jedynie opierały się na wadliwym zaświadczeniu, co narusza zasady postępowania administracyjnego i prawo do ochrony praw nabytych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa, które unieważniły egzamin na prawo jazdy kategorii B skarżącej D.C. Decyzje te opierały się na prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w M., który stwierdził poświadczenie nieprawdy w dokumentach dotyczących szkolenia skarżącej przez właściciela i pracownika ośrodka szkolenia kierowców. Organy uznały, że skarżąca nie spełniała wymogów do przystąpienia do egzaminu, ponieważ przedłożyła fałszywe zaświadczenie o ukończeniu szkolenia. Sąd administracyjny uznał jednak, że organy obu instancji nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego. Stwierdzenie poświadczenia nieprawdy w zaświadczeniu nie jest równoznaczne z nieodbyciem faktycznego szkolenia. Sąd podkreślił, że kluczowe jest ustalenie, czy skarżąca rzeczywiście odbyła wymagane zajęcia i zdała egzamin wewnętrzny, a nie tylko posiadanie formalnego zaświadczenia. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na upływ czasu (ponad 6 lat od zdania egzaminu) i zasadę ochrony praw nabytych, wskazując, że organy powinny wyważyć interes społeczny z słusznym interesem obywatela. Sąd stwierdził naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, odniesienia się do argumentacji strony oraz zasady zaufania do władzy publicznej. Wskazano, że organy powinny przeprowadzić ponowne postępowanie wyjaśniające, uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy, w tym możliwość rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, stwierdzenie poświadczenia nieprawdy w zaświadczeniu nie jest równoznaczne z nieodbyciem faktycznego szkolenia. Organy administracji mają obowiązek zbadać, czy skarżący faktycznie odbył wymagane zajęcia i zdał egzamin wewnętrzny, a nie tylko opierać się na wadliwym formalnie zaświadczeniu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe jest faktyczne ukończenie szkolenia, a nie tylko posiadanie formalnego zaświadczenia. Poświadczenie nieprawdy w zaświadczeniu przez inne osoby nie przesądza o nieodbyciu szkolenia przez skarżącego. Organy powinny przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w tym zakresie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (32)

Główne

u.k.p. art. 50 § ust. 2 pkt 5

Ustawa o kierujących pojazdami

Nieposiadanie przez osobę ubiegającą się o uprawnienie zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia jest przesłanką uniemożliwiającą przystąpienie do egzaminu.

u.k.p. art. 27 § ust. 4 pkt 1 lit. a i lit. b

Ustawa o kierujących pojazdami

Szkolenie wymaga uczestniczenia w zajęciach w określonym zakresie i uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu wewnętrznego.

u.k.p. art. 72 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o kierujących pojazdami

Podstawa do unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy.

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami art. 50

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami art. 26 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami art. 27 § ust. 4

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami art. 72 § ust. 1 pkt 1

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81a § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.k.p. art. 26 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o kierujących pojazdami

Szkolenie odbywa się w formie kursu prowadzonego przez ośrodek szkolenia kierowców.

u.k.p. art. 26 § ust. 5 pkt 1

Ustawa o kierujących pojazdami

Osoba uprawniona do wystawiania dokumentów.

u.k.p. art. 23 § ust. 2 pkt 1

Ustawa o kierujących pojazdami

Wymagane zajęcia części teoretycznej.

u.k.p. art. 23 § ust. 4

Ustawa o kierujących pojazdami

Wymagany egzamin teoretyczny wewnętrzny.

u.k.p. art. 23 § ust. 2 pkt 3

Ustawa o kierujących pojazdami

Nauka udzielania pierwszej pomocy.

u.k.p. art. 11 § ust. 1 pkt 3 i pkt 4

Ustawa o kierujących pojazdami

Warunki wydania prawa jazdy: ukończenie szkolenia i zdanie egzaminu państwowego.

u.k.p. art. 28 § ust. 1

Ustawa o kierujących pojazdami

Działalność ośrodka szkolenia kierowców wymaga wpisu do rejestru.

u.k.p. art. 43 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o kierujących pojazdami

Nadzór nad działalnością ośrodka szkolenia kierowców.

u.k.p. art. 44 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o kierujących pojazdami

Obowiązek kontroli ośrodka szkolenia kierowców co najmniej raz w roku.

u.k.p. art. 44 § ust. 4 pkt 2 lit. a i pkt 3

Ustawa o kierujących pojazdami

Zakres kontroli ośrodka szkolenia kierowców.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 210 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie zbadały faktycznego odbycia przez skarżącą szkolenia i egzaminu wewnętrznego. Stwierdzenie poświadczenia nieprawdy w zaświadczeniu przez osoby trzecie nie jest równoznaczne z nieodbyciem szkolenia przez skarżącą. Unieważnienie egzaminu po wielu latach narusza zasadę ochrony praw nabytych i zaufania do państwa. Organy nie wyważyły interesu społecznego i słusznego interesu obywatela.

Odrzucone argumenty

Skarżąca przystąpiła do egzaminu na prawo jazdy jako osoba nieposiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia (argument organów oparty na wyroku karnym).

Godne uwagi sformułowania

Przesłanką konieczną do uzyskania prawa jazdy jest zatem ukończenie szkolenia, a nie fakt posiadania zaświadczenia o jego ukończeniu. Poświadczenie nieprawdy w zaświadczeniu o ukończeniu szkolenia stwierdzone wyrokiem sądu karnego nie jest równoznaczne z nieodbyciem wymaganych zajęć. Decyzje organów obu instancji są decyzjami niezgodnymi z zasadą zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, wynikającą z art. 2 Konstytucji RP.

Skład orzekający

Edyta Kędzierska

przewodniczący

Tomasz Dziuk

sprawozdawca

Artur Żurawik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że formalne uchybienia w dokumentacji szkoleniowej nie muszą automatycznie prowadzić do unieważnienia egzaminu, jeśli faktyczne szkolenie zostało odbyte. Podkreślenie znaczenia ochrony praw nabytych i zasady zaufania w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza po upływie długiego czasu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której poświadczenie nieprawdy dotyczyło dokumentów szkoleniowych, a nie samego egzaminu. Konieczność indywidualnej oceny każdego przypadku i przeprowadzenia pełnego postępowania wyjaśniającego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest faktyczne spełnienie wymogów, a nie tylko formalne dokumenty, oraz jak sądy chronią prawa obywateli w obliczu błędów administracji i oszustw osób trzecich. Ma potencjał edukacyjny dla kandydatów na kierowców i prawników.

Prawo jazdy po latach: czy fałszywe zaświadczenie ośrodka może odebrać uprawnienia?

Dane finansowe

WPS: 200 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 53/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-05-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-01-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik
Edyta Kędzierska /przewodniczący/
Tomasz Dziuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GSK 1747/23 - Postanowienie NSA z 2024-03-19
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 50, art. 26 ust. 1 pkt 1, art. 27 ust. 4, art. 72 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art.107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2023 r. sprawy ze skargi D. C. (C.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 8 listopada 2022 r. nr SKO.K/41.3/1622/2022/15798/MB w przedmiocie unieważnienia egzaminu na prawo jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia 8 września 2022 r. nr [...], 2. zasadza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 8 listopada 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia 8 września 2022 r. o unieważnieniu egzaminu na prawo jazdy.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy:
Decyzją z 8 września 2022 r. Marszałek Województwa unieważnił egzaminy państwowe na prawo jazdy kategorii "B" przeprowadzone wobec D.C. (dalej "skarżąca") w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K. tj. egzamin teoretyczny przeprowadzony w dniu [...] 2015 r. przez egzaminatora W.P. oraz egzamin praktyczny przeprowadzony w dniu [...] 2015 r. przez egzaminatora S.K.. Jako podstawę prawną organ podał art. 67 ust. 1 pkt 4, art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (obecnie t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 622, dalej w skrócie "u.k.p.") oraz art. 104 § 1 i 2 k.p.a.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że skarżąca w procesie ubiegania się o prawo jazdy kategorii "B" posługiwała się dokumentem, w którym poświadczono nieprawdę, tj. zaświadczeniem potwierdzającym, iż odbyła wszystkie wymagane przez u.k.p. zajęcia szkoleniowe, co w rzeczywistości było nieprawdą. Organ powołał się na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w M. Wydział [...] z [...] r. sygn. akt [...]. W wyroku tym Sąd Rejonowy uznał K.P. właściciela O. K.P. z siedzibą w M. (dalej "właściciel ośrodka szkolenia kierowców"), za winnego popełnienia czynu opisanego m. in. w punkcie 71 wyroku. Mianowice, że będąc osobą uprawnioną na podstawie przepisu z art. 26 ust. 5 pkt 1 u.k.p. do wystawienia dokumentów, w dokumencie w postaci karty przeprowadzonych zajęć szkolenia kursanta tj. skarżącej poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mających znaczenie prawne, a to co do faktu odbycia przez skarżącą wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 1 u.k.p. zajęć części teoretycznej przeprowadzonych w formie wykładów i ćwiczeń w zakresie podstaw kierowania pojazdem i uczestnictwa w ruchu drogowym, w zakresie obowiązków i praw kierującego pojazdem, a także ukończenia przez skarżącą wymaganego przez art. 23 ust. 4 u.k.p. egzaminu teoretycznego wewnętrznego. Ponadto, że działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to co do faktu odbycia przez skarżącą wymaganej przez art. 23 ust. 2 pkt 3 u.k.p. nauki udzielenia pierwszej pomocy przeprowadzanej w formie wykładów i zajęć praktycznych. Nadto, że w dokumencie w postaci zaświadczenia nr [...] datowanego na dzień 8 kwietnia 2015 roku o ukończeniu szkolenia podstawowego poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to co do faktu ukończenia przez skarżącą wszystkich wymaganych przez u.k.p. zajęć szkoleniowych.
Ponadto w celu użycia za autentyczny podrobił ww. dokument w postaci karty przeprowadzonych zajęć poprzez nakreślenie w nim podpisów skarżącej oraz instruktora prowadzącego – S.R. oraz podrobił dokument w postaci zaświadczenia nr [...] datowanego na dzień 8 kwietnia 2015 r. poprzez nakreślenie w nim podpisów S.R.
Sąd Rejonowy w M. w tym samym wyroku uznał P.J. (dalej "pracownik ośrodka szkolenia kierowców") za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów, w tym, że działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą, będąc osobą uprawnioną na podstawie przepisu art. 26 ust. 5 pkt 3 u.k.p. do wystawienia dokumentu w postaci karty przeprowadzonych zajęć dotyczącej skarżącej poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to co do faktu odbycia przez skarżącą wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 3 u.k.p. zajęć – nauki udzielania pierwszej pomocy przeprowadzonych w formie wykładów i zajęć praktycznych.
Wobec stwierdzenia przez Sąd Rejonowy w M. w ww. wyroku faktu poświadczenia nieprawdy w zaświadczeniu potwierdzającym, że skarżąca odbyła wszystkie wymagane przez u.k.p. zajęcia szkoleniowe w ocenie organu pierwszej instancji skarżąca przystąpiła do egzaminu teoretycznego i praktycznego na prawo jazdy jako osoba niespełniająca wymogów określonych w art. 27 ust. 4 pkt 1 lit. a i lit. b u.k.p. Z tego względu skarżąca nie spełniała też wymogów art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p., tj. nie posiadała zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia. W tej sytuacji, zdaniem Marszałka, uzasadnione jest stwierdzenie, że egzaminowi została poddana osoba nieposiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia, a więc istnieją podstawy do zastosowania art. 72 ust. 1 pkt 1 u.k.p. Bez znaczenia przy tym dla sprawy pozostaje data przeprowadzenia egzaminu ponieważ przepisy prawa administracyjnego nie przewidują ogólnej dla całego prawa administracyjnego instytucji przedawnienia. Brak jest także przepisów szczególnych wprowadzających przedawnienie możliwości unieważniania egzaminów na prawo jazdy ze względu na upływ czasu od jego przeprowadzenia.
W odwołaniu od decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości, nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem. Podkreśliła, że działała w zaufaniu do ośrodka szkolenia kierowców i do organów państwa, które powinny nadzorować ośrodek w zakresie zgodności prowadzenia szkolenia osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi z wymaganiami określonymi w przepisach u.k.p. Skarżąca powołała się na zasadę stabilności decyzji ostatecznych, zasadę ochrony praw nabytych oraz fakt, że prawo jazdy zostało jej wydane w 2016 r. Opisała przebieg kursu na prawo jazdy, w tym swoje uczestnictwo w zajęciach. Skarżąca zauważyła, że sfałszowane zaświadczenie o odbyciu zajęć szkoleniowych nie oznacza, że nie uczestniczyła w zajęciach. Wadliwe okazały się tylko pisemne potwierdzenia odbycia kursów, o czym nie mogła wiedzieć z racji braku dostępu do dokumentacji szkolenia.
Kolegium, po rozpatrzeniu odwołania, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika w sposób bezsporny, że zaświadczenie z 8 kwietnia 2015 r. nr [...] o ukończeniu szkolenia podstawowego okazało się fałszywe. Z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w M. z [...] r. wynika, że w zaświadczeniu poświadczono nieprawdę co do odbytych przez skarżącą zajęć teoretycznych, nauki udzielania pierwszej pomocy oraz ukończenia teoretycznego egzaminu wewnętrznego oraz praktycznego egzaminu wewnętrznego. W ocenie Kolegium wystąpiła zatem przesłanka unieważnienia egzaminów państwowych na prawo jazdy wobec skarżącej. W dniu przystąpienia do egzaminów nie posiadała ona bowiem zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia, o którym mowa w art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p., co oznacza, że była osobą nieuprawnioną do egzaminowania. Fakt ten – jako wynikający z prawomocnego wyroku sądu – jest niewątpliwy i nie wymaga dalszego dowodzenia. Podnoszone przez skarżącą w odwołaniu okoliczności pozostają zatem bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy, a zarzut naruszenia art. 16 § 1 k.p.a. jest niewłaściwy
Decyzja organu odwoławczego została w całości zaskarżona. W skardze wniesionej do tutejszego Sądu skarżąca zarzuciła, naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1 w związku z art. 107 § 3 k.p.a.. poprzez:
- niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez brak ustalenia okoliczności istotnych dla rozważenia ewentualnego przyznania ochrony słusznie chronionemu interesowi skarżącej,
- brak jakiegokolwiek odniesienia do argumentacji podniesionej w odwołaniu oraz niewskazanie powodów przyznania prymatu nieskonkretyzowanemu interesowi ogólnemu nad słusznie chroniony interes skarżącej.
W związku z podniesionymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu skargi przedstawiona została argumentacja mająca na celu wykazanie wadliwości zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią decyzji organu I instancji. Zaakcentowała, że wbrew twierdzeniom organu odwoławczego uczęszczała na zajęcia praktyczne w pełnym wymiarze godzin, zakończone wewnętrznym egzaminem praktycznym, a także zajęcia teoretyczne. Okoliczności te nie zostały zaś zweryfikowane przez organy. Nabyte przez skarżącą umiejętności i wiedza zostały przy tym potwierdzone pozytywnie zdanym egzaminem państwowym.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Ponadto wniosło o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej wykazała, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie, a tym samym skarga zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie w oparciu o prawomocny wyrok karny Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. organ pierwszej instancji zastosował art. 72 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 2 pkt 5 i art. 27 ust. 4 pkt 1 lit. a i lit. b u.k.p. i unieważnił przeprowadzony wobec skarżącej egzamin na prawo jazdy. Marszałek uznał, że wobec skazania właściciela ośrodka szkolenia kierowców i pracownika tego ośrodka za poświadczenie nieprawdy w karcie przeprowadzonych zajęć szkolenia skarżącej, w arkuszu przebiegu egzaminu praktycznego i w zaświadczeniu z 8 kwietnia 2015 r. nr [...], przystępując do egzaminu na prawo jazdy skarżąca nie spełniała wymogów z art. 27 ust. 4 pkt 1 lit. a i lit. b u.k.p. W konsekwencji nie spełniała wymogu z art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p. tj. nie posiadała zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia. Organy obu instancji podkreśliły, że fakt ten (nieposiadanie zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia) wynikał z treści prawomocnego orzeczenia sądu i nie wymagał dalszego dowodzenia.
Kontrolując zaskarżoną decyzję, zdaniem Sądu, w pierwszej kolejności odnotować należy, że przesłanki pozytywne jak i negatywne przystąpienia do egzaminu na prawo jazdy wskazane zostały w art. 50 u.k.p. Przesłanką uniemożliwiającą przystąpienie do egzaminu jest m. in. nieposiadanie przez osobę ubiegającą się o uzyskanie uprawnienia zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia (art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p.). Szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii odbywa się co do zasady w formie kursu, prowadzonego przez ośrodek szkolenia kierowców (art. 26 ust. 1 pkt 1 u.k.p.). Zajęcia podczas szkolenia prowadzą osoby mające uprawnienia instruktora (art. 26 ust. 5 u.k.p.). Po odbyciu szkolenia ośrodek szkolenia kierowców wydaje osobie ubiegającej się o uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdem zaświadczenie o ukończeniu szkolenia pod warunkiem uczestniczenia w zajęciach w określonym zakresie i uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu wewnętrznego (art. 27 ust. 4 u.k.p.). Zaświadczenie takie jest podpisywane przez kierownika ośrodka szkolenia kierowców (art. 27 ust. 5 u.k.p.). Zaświadczenie to – jak wynika z przytoczonych wcześniej regulacji – jest warunkiem dopuszczenia do egzaminu państwowego.
W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że mimo braku wyraźnej regulacji w k.p.a., okoliczności (fakty) potwierdzone prawomocnym wyrokiem skazującym organ administracji publicznej obowiązany jest traktować jako udowodnione. Zgodnie natomiast z art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Związanie sądu administracyjnego ustaleniami wyroku karnego wynikające z art. 11 p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że przepis ten zakazuje sądowi podważania ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego oraz nakazuje akceptację ustaleń organu administracyjnego zgodnych z ustaleniami wyroku skazującego (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2009 r., II GSK 728/08, opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Ustalenia co do faktów zawarte w sentencji prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa nie mogą być przedmiotem postępowania dowodowego w sprawie. Mogą być jednak przedmiotem oceny ze względu na odmienność postępowania administracyjnego od postępowania karnego.
Stwierdzić zatem należy, że według ustaleń zawartych w prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. w zakresie wskazanym w tym wyroku karta przeprowadzonych zajęć szkolenia skarżącej, arkusz przebiegu egzaminu praktycznego oraz przedłożone przez skarżącą zaświadczenie poświadczały nieprawdę.
Stwierdzić zarazem jednak trzeba, że ustalenia co do faktów zawarte w ww. wyroku karnym nie prowadzą automatycznie do wniosku, że skarżąca nie uczestniczyła w wymaganym zakresie w zajęciach szkoleniowych oraz, że nie ukończyła teoretycznego i praktycznego egzaminu wewnętrznego. Co więcej, z treści tego wyroku nie wynika, aby skarżąca w jakikolwiek sposób przyczyniła się do dokonania wskazanego w nim przestępstwa, ani też, aby miała świadomość jego zaistnienia. Z tego względu za mylne należy uznać stanowisko organów obu instancji przyjmujące niejako automatycznie, że skarżąca, która przedłożyła poświadczające nieprawdę zaświadczenie o odbytym szkoleniu nie ukończyła tego szkolenia. W konsekwencji nie można podzielić stanowiska, że w przypadku skarżącej zaistniała negatywna przesłanka przystąpienia do egzaminu z art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p.
Zaakcentować należy, że zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 u.k.p. prawo jazdy jest wydawane osobie, która odbyła szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii oraz zdała egzamin państwowy wymagany do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii. Przesłanką konieczną do uzyskania prawa jazdy jest zatem ukończenie szkolenia, a nie fakt posiadania zaświadczenia o jego ukończeniu. Celem wydania zaświadczenia z art. 27 ust. 4 pkt 1 u.k.p. jest potwierdzenie faktu ukończenia wymaganego szkolenia. Skarżąca w dniach przystąpienia do egzaminu na prawo jazdy formalnie dysponowała zaświadczeniem o ukończeniu szkolenia. Dopiero po kilku latach ustalono, że w zaświadczeniu tym poświadczono nieprawdę co do ukończenia przez skarżącą szkolenia. Poświadczenie nieprawdy w zaświadczeniu o ukończeniu szkolenia stwierdzone wyrokiem sądu karnego nie jest równoznaczne z nieodbyciem wymaganych zajęć. W toku postępowania nie zostało zaś wykazane, że skarżąca nie odbyła wymaganych dla złożenia egzaminu zajęć szkoleniowych.
Mając na względzie powyższe okoliczności należy uznać, że wydanie decyzji o unieważnieniu egzaminu na prawo jazdy było co najmniej przedwczesne. Organy nie przeprowadziły bowiem postępowania wyjaśniającego odnośnie okoliczności związanych z uczestnictwem skarżącej w wymaganym przepisami u.k.p. szkoleniu (m. in. poprzez wysłuchanie skarżącej oraz świadków np. instruktorów, innych uczestników zajęć). Co więcej, w aktach administracyjnych brak jest zaświadczenia o ukończeniu szkolenia, jak również innych dokumentów związanych ze szkoleniem skarżącej. Dopiero wyjaśnienie wskazanej powyżej kwestii oraz uzupełnienie w tym zakresie materiału dowodowego, pozwoli na dokonanie właściwej oceny, czy skarżąca odbyła szkolenie i spełniła warunki przystąpienia do egzaminu. Zwłaszcza, że skarżąca konsekwentnie podnosi, że szkolenie oraz egzamin wewnętrzny został przez nią w pełni zrealizowany. Tym samym doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a zarzut skarżącej w tym zakresie okazał się zasadny.
Zaakcentować jednocześnie należy, że działalność gospodarcza w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców jest działalnością regulowaną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (obecnie t.j. Dz.U. z 2023, poz. 221) i wymaga uzyskania wpisu do rejestru przedsiębiorców prowadzących ośrodek szkolenia kierowców (art. 28 ust. 1 u.k.p.). Działalność ta podlega nadzorowi państwowemu. Jest on sprawowany przez starostę, na zasadach określonych w art. 43 i n. u.k.p. W ramach nadzoru starosta m.in. prowadzi kontrolę działalności ośrodka szkolenia kierowców (art. 43 ust. 1 pkt 2 u.k.p.), a także może wydać decyzję o zakazie prowadzenia przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców (art. 43 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 45 u.k.p.). Starosta powinien kontrolować ośrodek szkolenia kierowców co najmniej raz w roku (art. 44 ust. 1 pkt 1 u.k.p.). Elementem takiej kontroli powinno być m.in. sprawdzenie zgodności prowadzonego kursu lub zajęć z przepisami określającymi zasady i warunki prowadzenia szkolenia, a także sprawdzenie kwalifikacji osób prowadzących szkolenia (art. 44 ust. 4 pkt 2 lit. a i pkt 3 u.k.p.).
Podejmując decyzję o szkoleniu w takim ośrodku szkolenia kierowców, kandydat na kierowcę ma prawo oczekiwać, że spełnione są wszystkie wymagania wynikające z przepisów prawa. W szczególności, że zaświadczenie o ukończeniu szkolenia będzie dokumentem uprawniającym go najpierw do przystąpienia do egzaminu państwowego, a następnie do wydania prawa jazdy.
Nie sposób pominąć, że w postępowaniu w przedmiocie unieważnienia egzaminu na prawo jazdy, zastosowanie znajdują w pełni zasady i reguły k.p.a. W przepisach u.k.p. brak bowiem wyłączeń w tym zakresie. Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.). W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron powinny podejmować wszystkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie nie tylko interes społeczny, ale również słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Z art. 8 k.p.a. wynika, że postępowanie administracyjne powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Z zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 k.p.a. wynika zaś ochrona praw nabytych oraz ochrona porządku prawnego mająca na celu stabilizację wywodzących się z tych decyzji skutków prawnych.
W razie kolizji wartości znajdujących się u podstaw wskazanych wyżej zasad ogólnych organy stosujące prawo, w tym sądy i organy administracji publicznej, są obowiązane do odpowiedniego ich wyważenia, kierując się zasadą proporcjonalności. Innymi słowy, interes społeczny powinien być w odpowiedni sposób wyważony ze słusznym interesem obywatela, co wynika z art. 7 k.p.a. Należy wziąć pod uwagę przede wszystkim takie okoliczności jak: upływ czasu, zachowanie strony będącej adresatem decyzji, a także rodzaj i przyczyny naruszenia prawa (por. wyroki NSA: z 23 czerwca 2016 r., I OSK 2445/14 oraz z 17 stycznia 2017 r., I OSK 663/15).
Wobec powyższego ocena okoliczności sprawy skarżącej nie powinna ograniczać się wyłącznie do ustalenia wystąpienia przesłanki z art. 72 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p., lecz wymaga również wzięcia pod uwagę konsekwencji, jakie pociąga za sobą unieważnienie egzaminu, w tym zarówno tych dla strony i tych społecznych. Dopiero wszechstronne rozważanie tych kwestii może stanowić podstawę do wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty.
Treść uzasadnień orzeczeń organów obu instancji wskazuje na brak odniesienia się przez nie do następstw wydanych decyzji z punktu widzenia sytuacji prawnej skarżącej, jak również ich oceny z perspektywy nałożonego na organy obowiązku wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a. in fine). Organy obu instancji pominęły także kwestię ochrony praw nabytych, która nabiera szczególnego znaczenia w przypadku uprawnień o charakterze publicznym. W sytuacji kolizji interesów organ powinien w rozstrzygnięciu w sposób czytelny wyjaśnić powody, dla których uznał prymat jednego z nich nad drugim.
W przypadku skarżącej unieważnienie egzaminu na prawo jazdy nastąpiło po upływie ponad 6 lat po jego zdaniu. Oznacza to, że przez ten okres skarżąca pozostawała w usprawiedliwionym przekonaniu co do legalności posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. Kwalifikacje skarżącej potwierdzone zostały poprzez szereg czynności o charakterze urzędowym: ukończenie kursu prowadzonego przez uprawniony podmiot, zdanie państwowego egzaminu, wydanie decyzji i uzyskanie dokumentu potwierdzającego uprawnienia, które na żadnym etapie nie były kwestionowane. Powzięcie przez organ informacji o popełnieniu przestępstwa, polegającego na poświadczeniu nieprawdy przez osobę prowadzącą ośrodek szkolenia kierowców w pełni uzasadniało wszczęcie postępowania administracyjnego, lecz zarazem obligowało do szczególnie wnikliwego zbadania wszystkich aspektów sprawy i rozważenia wszelakich następstw potencjalnego rozstrzygnięcia. W konsekwencji należy przyjąć, że decyzje organów obu instancji są decyzjami niezgodnymi z zasadą zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, wynikającą z art. 2 Konstytucji RP. Organy administracji nie uwzględniły w dostateczny sposób słusznych interesów strony, czym naruszyły art. 2 Konstytucji RP, a także art. 7, 8 i art. 107 § 3 k.p.a. Naruszenie wskazanych tutaj przepisów postępowania mogło mieć zaś istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej "p.p.s.a.") orzekł jak w sentencji wyroku. O zasądzeniu od organu odwoławczego na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a w związku z art. 205 § 1 oraz 210 § 2 p.p.s.a.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a to wobec wniosku Kolegium w tym zakresie i braku żądania strony skarżącej o skierowanie sprawy na rozprawę art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych dotychczas rozważań Sądu. Przede wszystkim w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy organy powinny przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i dowodowe we wskazanym przez Sąd zakresie, a następnie wydać rozstrzygnięcie uwzględniające całościowy kontekst sprawy i wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności pod uwagę należy wziąć nie tylko sam fakt stwierdzenia popełnienia przestępstwa przez właściciela ośrodka szkolenia kierowców i pracownika tego ośrodka, ale również jego wpływ na fakt dopuszczenia skarżącej do egzaminu i uzyskania przez skarżącą uprawnienia do kierowania pojazdami. Ocena tej kwestii powinna uwzględniać wskazane wyżej uwagi dotyczące zasad k.p.a. Zastrzec przy tym należy, że jeżeli wszystkich wątpliwości istotnych dla wyjaśnienia powyższych kwestii nie uda się rozwiać w toku ponownie prowadzonego postępowania, to wówczas organy skorzystają z zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 81a § 1 k.p.a.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI