II SA/Gl 731/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2010-09-22
NSAnieruchomościŚredniawsa
wywłaszczenienieruchomościzbiornik przeciwpowodziowyodszkodowaniegospodarka nieruchomościamicel publicznywartość rynkowanieruchomość zamiennaprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J.S. na decyzję Wojewody o wywłaszczeniu nieruchomości pod budowę zbiornika przeciwpowodziowego, uznając prawidłowość ustalonego odszkodowania i brak podstaw do przyznania nieruchomości zamiennej.

Skarżący J.S. zaskarżył decyzję Wojewody o wywłaszczeniu jego nieruchomości pod budowę zbiornika przeciwpowodziowego, kwestionując wysokość odszkodowania i brak przyznania nieruchomości zamiennej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając, że wywłaszczenie było dopuszczalne, a ustalone odszkodowanie odpowiada wartości rynkowej nieruchomości. Sąd podkreślił, że przyznanie nieruchomości zamiennej nie jest obligatoryjne, a wartość nieruchomości należy ustalać według aktualnego sposobu użytkowania, bez uwzględniania potencjalnych złóż żwiru czy utraconych korzyści.

Sprawa dotyczyła skargi J.S. na decyzję Wojewody o wywłaszczeniu nieruchomości położonych w B. pod budowę zbiornika przeciwpowodziowego. Skarżący kwestionował prawidłowość postępowania, wysokość ustalonego odszkodowania (118.584 zł) oraz brak przyznania mu nieruchomości zamiennej. W toku postępowania administracyjnego organy ustaliły, że wywłaszczenie jest dopuszczalne z uwagi na prawomocną decyzję o lokalizacji celu publicznego i bezskuteczne rokowania. Organy oparły się na operacie szacunkowym rzeczoznawcy majątkowego, który określił wartość rynkową nieruchomości na podstawie jej aktualnego sposobu użytkowania (grunty orne, łąki). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego ani procedury administracyjnej w stopniu istotnym dla wyniku sprawy. Sąd uznał, że wywłaszczenie było uzasadnione, a odszkodowanie zostało ustalone prawidłowo, zgodnie z wartością rynkową nieruchomości. Podkreślono, że przyznanie nieruchomości zamiennej nie jest obowiązkiem organu, a skarżący nie zaakceptował zaproponowanych przez organ nieruchomości zamiennych. Sąd oddalił również zarzuty dotyczące nieuwzględnienia złóż żwiru oraz utraconych korzyści, wskazując, że wartość nieruchomości należy ustalać według aktualnego sposobu użytkowania, a odszkodowanie ma odpowiadać rzeczywistej szkodzie, a nie przewidywanym zyskom. Waloryzacja odszkodowania na dzień zapłaty ma zapewnić jego ekwiwalentność.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, odszkodowanie zostało ustalone prawidłowo na podstawie operatu szacunkowego, uwzględniającego aktualny sposób użytkowania nieruchomości.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że operat szacunkowy został sporządzony zgodnie z przepisami, a wartość rynkową nieruchomości należy określać według jej aktualnego sposobu użytkowania, bez uwzględniania potencjalnych złóż żwiru czy utraconych korzyści.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (24)

Główne

u.g.n. art. 112 § ust. 1, ust. 3, ust. 4

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 113 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 115 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 119 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 121

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 122

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 123

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 128 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 129 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 130 § ust. 1, ust. 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 131

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Przyznanie nieruchomości zamiennej nie jest obligatoryjne.

u.g.n. art. 132 § ust. 1, ust.2, ust. 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Waloryzacja odszkodowania na dzień zapłaty.

u.g.n. art. 134

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość rynkowa nieruchomości.

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.g.n. art. 118

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 135

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 143

Kodeks cywilny

u.o.g.r.i.l. art. 2 § ust. 1 pkt 7

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

p.g.g. art. 7 § ust. 1

Prawo geologiczne i górnicze

Argumenty

Odrzucone argumenty

Niewłaściwe ustalenie wysokości odszkodowania. Brak przyznania nieruchomości zamiennej. Nieuwzględnienie złóż żwiru w wartości nieruchomości. Niewłaściwe przeprowadzenie postępowania administracyjnego.

Godne uwagi sformułowania

naczelna zasada postępowania – zasada prawdy obiektywnej nie każde uchybienie organu administracji prowadzi do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego, lecz jedynie istotne naruszenie prawa wartość rynkową nieruchomości określa się według aktualnego sposobu użytkowania złoża żwiru nie stanowią części składowej gruntu rolnego odszkodowanie ma odpowiadać wartości wywłaszczonej nieruchomości

Skład orzekający

Elżbieta Kaznowska

sprawozdawca

Ewa Krawczyk

członek

Rafał Wolnik

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, możliwość przyznania nieruchomości zamiennej, wycena nieruchomości z potencjalnymi złożami surowców."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia pod cel publiczny (zbiornik przeciwpowodziowy) i interpretacji przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu wywłaszczenia nieruchomości i ustalania odszkodowania, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości i praktyków prawa administracyjnego.

Jak prawidłowo wycenić wywłaszczaną nieruchomość? Sąd wyjaśnia, co z żwirem i brakiem zgody na zamianę.

Dane finansowe

WPS: 118 584 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 731/09 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2010-09-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-08-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Elżbieta Kaznowska /sprawozdawca/
Ewa Krawczyk
Rafał Wolnik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 40/11 - Postanowienie NSA z 2012-05-30
I OZ 101/10 - Postanowienie NSA z 2010-02-17
I OZ 124/12 - Postanowienie NSA z 2012-03-07
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 112, art. 113, art. 115, art. 128, i nast.
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.),, Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Protokolant referent - stażysta Joanna Wita, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2010 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. wystąpił do Starosty Powiatowego w R. o wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa działek nr [1], [2], [3], [4], [5] i [6] położonych w B. km.9 o łącznej powierzchni 5.521 ha, stanowiących własność J. S. We wniosku odwołano się do decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...]r. o ustaleniu lokalizacji zbiornika przeciwpowodziowego R. na rzece [...] w województwie [...], zaopatrzonej w rygor natychmiastowej wykonalności.
Po bezskutecznym upływie terminu na ugodowe załatwienie sprawy, organ powiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie i po przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej decyzją z dnia [...]r. nr [...]orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa wskazanych w wyżej opisanym wniosku nieruchomości położonej w B., gm. [...], składającej się z działek: nr [1] o powierzchni 0,2300 ha, nr [2] o powierzchni 0,2000 ha, nr [3] o powierzchni 0,6850 ha, nr [4] o powierzchni 1,8422 ha oraz działki nr [5] o powierzchni 2,5949 ha, stanowiącej własność J.S. i odszkodowaniu na rzecz wywłaszczonego właściciela w wysokości 204.300 zł. W decyzji stwierdzono, że wywłaszczenie następuje z przeznaczeniem na realizację celu publicznego – budowy zbiornika przeciwpowodziowego "[...]" na rzece[...], a do wypłaty odszkodowania zobowiązano wnioskodawcę – Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w G.
W wyniku złożonego odwołania, kwestionującego rzetelność przeprowadzonej w sprawie wyceny przez biegłego rzeczoznawcę oraz domagającego się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, decyzją Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] uchylono kwestionowaną decyzję oraz przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniesiono, iż naczelna zasada postępowania –zasada prawdy obiektywnej – nakazuje organom prowadzącym postępowanie zbadać wszelkie okoliczności faktyczne sprawy, by stworzyć jej rzeczywisty obraz i wydać trafne rozstrzygniecie. W ocenie organu, po dokonanej analizie akt, nie dopełniono obowiązku wszechstronnego zbadania sprawy, czym naruszono przepisy art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 28 wymienionego Kodeksu stroną postępowania jest każdy, czego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie (...), tymczasem w przeprowadzonym postępowaniu nie uczestniczył w takim charakterze "A" S.A. w W. Oddział w R., pomimo przysługującego im ograniczonego prawa rzeczowego w postaci hipoteki zabezpieczającej ich wierzytelność do właściciela nieruchomości, zapisane w księdze wieczystej. W ponownym postępowaniu Starosta ustali aktualny stan prawny wywłaszczanych nieruchomości, a w przypadku obciążenia ich hipoteką, wezwie jako uczestnika postępowania podmiot, któremu to ograniczone prawo rzeczowe przysługuje.
Po uzupełnieniu postępowania we wskazanym kierunku, rozpatrzeniu kolejno wydawanymi postanowieniami licznych wniosków pełnomocnika wywłaszczanego J. S., po przygotowaniu i przedstawieniu aktualnego operatu szacunkowego, decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 9a, art. 112 ust. 1, ust. 3, ust. 4, art. 113 ust. 1, art. 119 ust. 1, art. 121, art. 122, art. 123, art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 1, art. 130 ust. 1, ust.2 oraz art. 132 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami ( t.jedn. Dz.U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.) orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w B., gm. K., składającej się z działek: nr [1] o powierzchni 0,2300 ha, nr [2] o powierzchni 0,2000 ha, nr [3] o powierzchni 0,6850 ha oraz działki nr [4] o powierzchni 1,8422 ha, stanowiącej dotychczas własność J. S. z przeznaczeniem na budowę zbiornika przeciwpowodziowego "[...]" i przyznał mu odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie 118.584 zł, zobowiązując do jego zapłaty Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w G.
W uzasadnieniu organ orzekający podał, że wymienione działki będące własnością J. S. stanowią teren niezabudowany – grunty orne klasy III a, III b oraz łąki trwałe klasy IV, co potwierdzają złożone wypisy i wyrysy z ewidencji gruntów. W dziale III Księgi wieczystej nr [...] wpisana została hipoteka umowna kaucyjna na rzecz "A" S.A. w Warszawie Oddział w R. na kwotę 252.000 oraz hipoteka na rzecz "A" w K. na kwotę 30.000 zł, które wyraziły zgodę na bezciężarowe zbycie działek. Nieruchomość znajduje się na terenie przeznaczonym pod budowę zbiornika przeciwpowodziowego zgodnie z decyzją Wojewody [...] z dnia [...]roku o ustaleniu lokalizacji zbiornika przeciwpowodziowego R., której nadano rygor natychmiastowej wykonalności oraz objęta została miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy K. W związku z faktem, iż nie nabyto prawa własności tych działek w drodze rokowań, zakończonych dobrowolną umową cywilnoprawną, postępowanie wywłaszczeniowe stało się niezbędne i konieczne. Wywłaszczenie nieruchomości powoduje obowiązek wypłaty odszkodowania (art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Wartość rynkową przedmiotowej nieruchomości ustalono na podstawie operatu szacunkowego z dnia [...]roku, sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego B. T. – K., zgodnie z którym wartość ta wynosi 118.584,00 zł. Wartość tę zaktualizowano oświadczeniem wymienionego rzeczoznawcy majątkowego z dnia [...]r., zgodnie z którym nie uległa ona zmianie.
W dalszej części uzasadnienia organ podał, iż jego intencją było przyznanie odszkodowania w formie nieruchomości zamiennej zgodnie z art. 131 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jednakże ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że wywłaszczony nie był zainteresowany uzyskaniem odszkodowania w takiej formie. Żadna z zaproponowanych działek nie uzyskała akceptacji zainteresowanego. Nadto organ podał, że w jego ocenie operat określający wartość wywłaszczonego prawa został sporządzony prawidłowo, a przy tej ocenie organ brał pod uwagę stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyrażone w wyroku z dnia 21 kwietnia 2008 roku sygn. akt II SA/Gl 1010/07, zgodnie z którym planowany zbiornik przeciwpowodziowy nie ma charakteru komercyjnego, a znajdujące się na tym terenie pokłady żwiru nie są częścią składową gruntu i nie powinny być brane pod uwagę przy wycenie.
W odwołaniu od powyższej decyzji J. S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o jej uchylenie z uwagi na obrazę przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazał, że nie przeprowadzono wszystkich zgłaszanych dowodów, które pozwoliłyby wyjaśnić podnoszone wątpliwości, że biegły przygotowując operat nie uwzględnił faktu pozbawienia go gospodarstwa rolnego, dodał, że nie rozważono możliwości zamiany gruntów w B. z gruntami dzierżawionymi obecnie przez panią B. , mimo, że wyraziła ona zgodę na przedterminowe rozwiązanie umowy i przekazanie ziemi wywłaszczanym rolnikom. Nadto, zdaniem odwołującego się, Starosta powinien objąć postępowaniem wywłaszczeniowym wszystkie grunty przeznaczone pod budowę zbiornika oraz zabezpieczyć nieruchomości zamienne.
Wojewoda [...] – po rozpoznaniu odwołania – zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 112, art. 113, art. 121, art. 128 ust. 1 oraz art. 134 ustawy o gospodarce nieruchomościami utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy podzielił i przyjął za własne ustalenia organu pierwszej instancji co do spełnienia warunków dopuszczalności wywłaszczenia (art. 112 ust. 3 cytowanej ustawy) jak i co do ustalenia wysokości należnego wywłaszczonemu odszkodowania.
Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ drugiej instancji wyjaśnił, że w trakcie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji wydzielił do odrębnego postępowania sprawę wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości wpisanych do jednej księgi wieczystej i obciążonych hipoteką na rzecz "A" w K. oraz "A" SA w Warszawie Oddział w R. Wyjaśnił, że Starosta R. uzyskał zgodę "A" SA w W. Oddział w R. (pismo z dnia [...]r.) oraz "A" w K. (pismo z dnia [...]r.) na bezciężarowe odłączenie części nieruchomości (działek nr [1], nr [2], nr [3] i nr [4] ) położonych w B., obciążonych hipoteką.
Stosownie do treści art. 118 ustawy o gospodarce nieruchomościami organ pierwszej instancji przeprowadził rozprawę administracyjną, w trakcie, której strony miały zapewnioną możliwość zapoznania się i wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Zgodnie z art. 128 ustawy wywłaszczenie nieruchomości następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tego prawa. Obligatoryjnym warunkiem ustalenia przez starostę jego wysokości jest uzyskanie opinii rzeczoznawcy. Operat szacunkowy powinien spełniać wymogi określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji przy ustalaniu odszkodowania za wywłaszczaną nieruchomość oparł swe rozstrzygnięcie na operacie szacunkowym z dnia [...]r. sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego B. T.- K. Wartość rynkową wywłaszczanych działek nr [1], nr [2], nr [3] i nr [4] określono dla aktualnego sposobu ich użytkowania, przy zastosowaniu podejścia porównawczego, metodą korygowania ceny średniej. Wybrano zatem właściwe i zgodne z obowiązującym rozporządzeniem podejście oraz metodę szacowania. Nadto rzeczoznawca majątkowy w piśmie z dnia [...]r. potwierdził aktualność sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego.
Odnosząc się do zarzutu oddalenia wniosku o wyłączenie N. P., Wojewoda wskazał, że w toku postępowania w niniejszej sprawie wniosek taki nie został złożony. Natomiast złożony w sprawie wniosek o wyłączenie dotyczył Z. R. i został oddalony. W tym zakresie organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji. Także za zasadne uznał organ odwoławczy oddalenie wniosku o słuchanie świadków (byłego Vicewojewody [...], pracowników Agencji Nieruchomości Rolnych, pracowników Urzędu Wojewódzkiego, posłów) z uwagi na fakt, że zeznania te nie pozostawały w związku ze sprawą. W zakresie zarzutu, iż nie rozważono zamiany gruntów wywłaszczanych na grunty w B. dzierżawione przez osobę fizyczną, nie będącą stroną w przedmiotowym postępowaniu, wyjaśnił, że w myśl art. 131 cytowanej ustawy w ramach odszkodowania właścicielowi lub wieczystemu użytkownikowi nieruchomości wywłaszczanej może być przyznana, za jego zgodą, odpowiednia nieruchomość zamienna. Cytowany przepis nie przewiduje jednak obowiązku spełniania roszczenia odszkodowawczego poprzez przyznanie nieruchomości zamiennej. Dodał, że zainteresowanemu w piśmie z dnia [...]r. zaproponowano nieruchomości zamienne, które jednak nie uzyskały jego akceptacji. W ocenie Wojewody kontrolowane postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z wymogami ustawy, a ustalone odszkodowanie odpowiada wartości wywłaszczonego prawa.
Niezadowolony z tego rozstrzygnięcia J. S. pismem z dnia [...] r. zatytułowanym "odwołanie" złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zarzucając decyzji Wojewody [...] naruszenie szeregu przepisów postępowania oraz przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, domagał się uchylenia tej decyzji. W uzasadnieniu swej skargi powtórzył, co do zasady, zarzuty zgłoszone w odwołaniu.
Z kolei organ odwoławczy, wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji ostatecznej, nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska.
Na rozprawie w dniu [...]r., skarżący podtrzymał skargę i zawarte w niej zarzuty, akcentując, iż nie jest przeciwny celowi, na który jest wywłaszczana jego nieruchomość. Podniósł jednak, że w całej procedurze zgłaszał wolę i chęć zamiany łącznie wszystkich swoich nieruchomości położonych na terenie planowanej inwestycji na inne tereny rolne Skarbu Państwa, z tym że położone poza obszarami zalewowymi. Dodał, że wynik przedmiotowego postępowania świadczy o nieprzychylnej polityce władz wobec rolników, gdyż jego zdaniem była i nadal jest fizyczna możliwość dokonania takiej zamiany.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje :
Skarga nie mogła zostać uwzględniona. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracyjne nie naruszyły reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem postępowania. Taki zakres kontroli wynika zaś jednoznacznie z treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to, że nie każde uchybienie organu administracji prowadzi do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego, lecz jedynie istotne naruszenie prawa, którego w niniejszej sprawnie nie stwierdzono.
W sprawie jest bezsporne wystąpienie materialnoprawnej przesłanki wywłaszczenia prawa własności skarżącego – J. S., obejmującego cztery działki o numerach [1], [2], [3] i [4], a to wobec prawomocnej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] roku o ustaleniu lokalizacji zbiornika przeciwpowodziowego "[...]" na rzece [...]. Wywłaszczenie nieruchomości było więc dopuszczalne z mocy art. 112 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Spełnione też zostały przesłanki z art. 115 tej ustawy umożliwiające wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w związku z bezskutecznym wynikiem przeprowadzonych rokowań. W tym zakresie ustawodawca przewidział bowiem dwumiesięczny termin do zawarcia umowy.
Spór w pierwszym rzędzie dotyczy wdrożenia postępowania wywłaszczeniowego jedynie do części nieruchomości objętych decyzją lokalizacyjną, w sytuacji gdy skarżący wnosił o objęcie postępowaniem wszystkich właścicieli działek oraz całości jego gospodarstwa. Żądanie to jednak nie mogło odnieść skutku.
Wywłaszczenie polega bowiem na odjęciu prawa rzeczowego na nieruchomości ( art. 112 ust. 2 ustawy ). Decyzja o wywłaszczeniu może więc być skierowana wyłącznie do podmiotu, któremu te prawa przysługują. Postępowanie wywłaszczeniowe na rzecz Skarbu Państwa może być wszczęte z urzędu, także na skutek zawiadomienia złożonego przez podmiot, który zamierza realizować cel publiczny ( art. 115 ust. 1 ustawy), a więc inicjatywa nie przysługuje osobie, której nieruchomość została przeznaczona pod realizację celu publicznego, poza przypadkiem w art. 113 ust. 3 ustawy, co nie dotyczy niniejszej sprawy.
Następną sporną kwestią jest wybór formy odszkodowania. Skarżący domagał się w pierwszym rzędzie przyznania nieruchomości zamiennej. Tak w trakcie trwania postępowania administracyjnego, jak i w skardze podnosił zarzut braku otrzymania w ramach należnego odszkodowania konkretnych, wskazanych dokładnie gruntów rolnych, a mianowicie gruntów dzierżawionych do [...]r. przez osobę fizyczną – panią B. Zgodzić przyjdzie się ze stanowiskiem wyrażonym przez organy, iż według art. 131 powoływanej ustawy w ramach odszkodowania właścicielowi wywłaszczanej nieruchomości przyznana może być odpowiednia nieruchomość zamienna. Nie wynika jednak z tego przepisu obowiązek po stronie organu, przyznania odszkodowania w formie przyznania nieruchomości zamiennej, zwłaszcza gdy organ nie jest w stanie nią dysponować. Dodać trzeba, że skarżący nie zaakceptował w tym zakresie propozycji organu pierwszej instancji zawartej w piśmie z dnia [...]roku.
Zasadnie też organ administracyjny pierwszej instancji odmówił przesłuchania wnioskowanych świadków, bowiem kwestia przyczyn, dla których nie zapewniono wcześniej odpowiednich gruntów zamiennych, zawierając długoletnie umowy dzierżawy nieruchomości z terenu B., stanowiących własność Skarbu Państwa, nie miała znaczenia dla wyniku sprawy, jako że przyznanie odszkodowania w formie nieruchomości zamiennej nie jest obligatoryjne, skoro ustawodawca jednoznacznie przewidział wybór w tym względzie przez organ administracji.
Zdaniem składu orzekającego brak też było podstaw do uznania, że operat szacunkowy sporządzony w [...]r. jest nieprawidłowy. Zgodnie z art. 134 ustawy podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135, wartość rynkowa nieruchomości, którą określa się przy uwzględnieniu jej rodzaju, położenia, sposobu użytkowania, przeznaczenia, stopnia wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stanu nieruchomości oraz aktualnie kształtujących się cen w obrocie nieruchomościami.
W tym miejscu należy stwierdzić, że w zasadzie skarżący pod adresem tego operatu nie sformułował konkretnych zarzutów twierdząc jedynie, że zaproponowana cena jest zaniżona.
Stwierdzić należy, że w operacie sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego B. T. – K. z dnia [...]r. wartość rynkową wywłaszczonych działek określono dla aktualnego sposobu użytkowania, przy zastosowaniu podejścia porównawczego, metodą korygowania ceny średniej. Rzeczoznawca określił wartość podlegającego wywłaszczeniu gruntu na kwotę 118,584 zł., biorąc pod uwagę transakcje nieruchomościami użytkowanymi rolniczo zawartymi między osobami fizycznymi lub przedsiębiorstwami eksploatacji kruszyw mineralnych. Analizowane transakcje miały miejsce na terenie powiatu raciborskiego, zaś analiza wykazała, że średnia cena za 1m2 w umowach kupna – sprzedaży wynosiła od 1,40 – 4,85 za m2,. Dla spornych działek została przyjęta wartość 4,1 zł za m2.
Na podstawie art. 156 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami rzeczoznawca majątkowy 22 grudnia 2008 r. potwierdził aktualność operatu. Nie zaistniały według niego okoliczności, o których mowa w § 3 tego artykułu.
Zdaniem Sądu w operacie ustalono w sposób prawidłowy wartość rynkową nieruchomości, która stosownie do art. 134 ustawy stanowi podstawę ustalania odszkodowania. Wartość rynkową nieruchomości określa się według aktualnego sposobu użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia nie powoduje zwiększenia jej wartości, bo w takim przypadku wartość określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia. Oznacza to, że wartość gruntu wyznacza zawsze jego wartość rynkowa.
W ocenie Sądu, podzielić też należy stanowisko zaprezentowane przez organy, iż dla ustalenia wartości przedmiotowych działek brak było podstaw do uwzględnienia udokumentowanych złóż żwiru, jako że nie stanowią one części składowej gruntu rolnego zgodnie z art. 143 Kodeksu cywilnego. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 79/07, obecnie obowiązujące przepisy art. 7 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego, przewidują występowanie kopalin stanowiących część składową nieruchomości. Może to jednak wystąpić wyłącznie w przypadku, gdy korzystanie i dysponowanie kopalinami byłoby zwykłym elementem wykorzystania nieruchomości zgodnym z jej społeczno – gospodarczym przeznaczeniem. Sam fakt, że istnieje możliwość wydobywania danego rodzaju kopalin metodą odkrywkową, nie stanowi zaś dostatecznej przesłanki do uznania ich za część składowa nieruchomości ( zob: Lex nr 453377). Nieruchomości objęte w niniejszej sprawie decyzją wywłaszczeniową były wykorzystywane rolniczo, a zgodnie z decyzją lokalizacyjną z [...] roku przeznaczone zostały nie pod wydobycie żwiru, lecz pod budowę zbiornika przeciwpowodziowego i mają być na niej usytuowane wały tego zbiornika. Dotychczas obejmujący ten teren plan zagospodarowania przestrzennego, przewidywał, że sporne działki znajdowały się w strefie ochronnej udokumentowanego złoża żwiru, co oznacza również, że ich właściciel nie był uprawniony do wydobywania żwiru w ramach społeczno – gospodarczego korzystania z tej nieruchomości.
Na zwiększenie wartości rynkowej spornych działek – zdaniem składu orzekającego – nie wpływa także jej przeznaczenie określone w decyzji lokalizacyjnej. Nie jest bowiem inwestycją komercyjną inwestycja, której realizacja może przynieść wymierne korzyści Skarbowi Państwa.
Nadto należy podkreślić, że grunty pod urządzeniami przeciwpowodziowymi są gruntami rolnymi w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych ( t.jedn. Dz.U. z 2004 roku, nr 121, poz. 1266 ze zm.).
W konsekwencji należy stwierdzić, że w każdym przypadku wartość rynkowa przedmiotowych działek winna być szacowana jako gruntów wykorzystywanych rolniczo, bowiem nie są one zabudowane, która to okoliczność ta nie jest negowana przez skarżącego.
Brak też podstaw prawnych do uwzględnienia w odszkodowaniu pieniężnym utraconych korzyści, czy też uwzględnienia w pieniężnym odszkodowaniu rekompensaty z tytułu utraty warsztatu pracy. Zasadą wynikającą z art. 128 ust. 1, art. 134 i art. 135 ustawy jest, że odszkodowanie ma odpowiadać wartości wywłaszczonej nieruchomości. Oznacza to, że odszkodowanie przyznawane jest jedynie za rzeczywistą szkodę, bez uwzględnienia ewentualnych, utraconych a przewidywanych korzyści. Wymieniona ustawa reguluje całościowo kwestie sposobu ustalania wysokości odszkodowania. W obowiązującym stanie prawnym brak zatem podstawy do przyznania odszkodowania w wysokości przekraczającej wartość nieruchomości.
Reasumując, sąd administracyjny, dokonując kontroli zaskarżonego do niego aktu pod względem zgodności z prawem, jest zobowiązany do uwzględnienia stanu prawnego i faktycznego z daty orzekania przez organy administracyjne.
Z kolei w zakresie zapłaty ustalonego w ten sposób odszkodowania obowiązywać będą reguły wskazane w art. 132 ustawy, gdzie w ust. 3 zastrzeżono, iż wysokość odszkodowania ustalonego w decyzji polega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacja w tym przypadku służy przywróceniu ekonomicznej wartości odszkodowania i zachowaniu jego ekwiwalentności wobec wywłaszczanych praw do nieruchomości. Dokonuje się jej na podstawie wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
Mając na uwadze powyższą argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się podstaw do uwzględnienia skargi, co skutkować musiało oddaleniem skargi na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI