II SA/Gl 172/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi B. M. na decyzje organów nadzoru budowlanego, które nakazały właścicielom sąsiedniej działki, A. i K. A., wykonanie robót budowlanych mających na celu wzmocnienie fundamentów samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego. Skarżący domagał się rozbiórki obiektu, argumentując, że został wybudowany niezgodnie z przepisami, stanowi zagrożenie zawaleniem na jego działkę, zagraża bezpieczeństwu (bliskość okna) i powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych (zapach). Organy administracji obu instancji utrzymały w mocy decyzję nakazującą wykonanie robót, uznając, że lokalizacja obiektu jest zgodna z planem zagospodarowania przestrzennego i że skarżący nie ma legitymacji do kwestionowania jego usytuowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, uznając, że organy naruszyły prawo. Sąd podkreślił, że skarżący, jako władający sąsiednią nieruchomością, ma interes prawny do wniesienia skargi. Kluczowym zarzutem było to, że organy nie zbadały wystarczająco przesłanek z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., które wykluczają możliwość legalizacji samowoli budowlanej, jeśli obiekt stwarza niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, lub powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Sąd wskazał, że samowolnie wybudowany budynek gospodarczy, sytuowany bezpośrednio przy granicy działki i przylegający do budynku mieszkalnego na sąsiedniej działce, może naruszać przepisy dotyczące warunków technicznych oraz zasady współżycia społecznego, stanowiąc zagrożenie bezpieczeństwa i pogarszając warunki użytkowe. Organy nie ustaliły tego w sposób wyczerpujący, opierając się jedynie na ocenie stanu technicznego, która nie odniosła się do wszystkich aspektów art. 37. Sąd nakazał ponowne rozpoznanie sprawy przez organ pierwszej instancji z uwzględnieniem wskazówek sądu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie legitymacji procesowej sąsiada w sprawach samowoli budowlanej; obowiązek badania przesłanek z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. przed legalizacją samowoli; zasada pogłębiania zaufania do organów państwa w postępowaniu z konfliktem interesów.
Dotyczy stanu prawnego Prawa budowlanego z 1974 r. i jego stosowania na podstawie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Interpretacja przepisów o warunkach technicznych i zasadach współżycia społecznego w kontekście samowoli budowlanej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. nakładając obowiązek wykonania robót budowlanych w samowolnie wybudowanym obiekcie, nie badając uprzednio przesłanek z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. dotyczących bezpieczeństwa i warunków użytkowych dla otoczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy naruszyły prawo, nie badając wystarczająco przesłanek z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. przed nałożeniem obowiązku wykonania robót legalizujących samowolę budowlaną.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przed przystąpieniem do legalizacji samowoli budowlanej organ musi ustalić, czy obiekt nie stwarza niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, lub nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, a także czy jego rozbiórka nie jest uzasadniona innymi ważnymi przyczynami. Organy nie przeprowadziły takiego postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący.
Czy sąsiad władający sąsiednią nieruchomością ma legitymację procesową do wniesienia skargi na decyzję dotyczącą samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego na sąsiedniej działce?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąsiad taki ma legitymację procesową do wniesienia skargi.
Uzasadnienie
Interes prawny skarżącego należy wywieść z przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących ochrony posesoryjnej (art. 344 § 1 k.c.) oraz domniemania prawnego posiadania samoistnego (art. 339 k.c.), co czyni go stroną postępowania administracyjnego i uprawnionym do wniesienia skargi na podstawie Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Czy samowolnie wybudowany budynek gospodarczy, sytuowany bezpośrednio przy granicy działki i przylegający do budynku mieszkalnego na sąsiedniej działce, narusza przepisy dotyczące warunków technicznych i zasady współżycia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie usytuowanie może stanowić zagrożenie bezpieczeństwa i powodować niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, naruszając tym samym uzasadnione interesy osób trzecich.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że usytuowanie budynku gospodarczego w sposób opisany przez skarżącego może naruszać przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, a także art. 140 i 144 k.c., ograniczając prawo własności i zakłócając korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę. Brak pozwolenia na budowę w takiej lokalizacji potwierdza naruszenie prawa.
Przepisy (21)
Główne
Prawo budowlane z 1974 r. art. 37 § 1
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane
Określa przesłanki wykluczające możliwość legalizacji samowoli budowlanej (niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia).
Prawo budowlane z 1974 r. art. 37 § 2
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane
Określa przesłankę wykluczającą możliwość legalizacji samowoli budowlanej (rozbiórka uzasadniona innymi ważnymi przyczynami).
Prawo budowlane z 1974 r. art. 40
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane
Umożliwia nakazanie wykonania zmian lub przeróbek w samowolnie wybudowanym obiekcie, pod warunkiem, że nie zachodzą okoliczności z art. 37.
Prawo budowlane z 1994 r. art. 103 § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Stosuje się przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. do budów zakończonych przed dniem 1 stycznia 1995 r.
Pomocnicze
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena dowodów przez organ.
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji państwowej załatwia sprawę decyzją.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Rozstrzygnięcia organu odwoławczego (utrzymanie w mocy, uchylenie, umorzenie).
k.p.a. art. 138 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania odwoławczego.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania do organów państwa.
poppsa art. 50 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Legitymacja do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
poppsa art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.
poppsa art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stosuje środki określone w ustawie dla uchylenia zaskarżonego aktu lub czynności w całości albo w części, jak i do stwierdzenia nieważności aktu lub czynności w całości albo w części.
poppsa art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza, czy zaskarżona decyzja wydana z naruszeniem prawa podlega wykonaniu.
poppsa art. 210 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Treść i ograniczenia prawa własności.
k.c. art. 144
Kodeks cywilny
Zakaz działań zakłócających korzystanie z nieruchomości sąsiednich.
k.c. art. 339
Kodeks cywilny
Domniemanie posiadania samoistnego.
k.c. art. 344 § 1
Kodeks cywilny
Ochrona posesoryjna.
Dz. U. Nr 17, poz. 62 ze zm. art. 13 § 1
Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki
Zasady sytuowania budynków gospodarczych bezpośrednio przy granicy działki.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie zbadały wystarczająco przesłanek z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. dotyczących bezpieczeństwa i warunków użytkowych dla otoczenia. • Skarżący, jako sąsiad, posiada legitymację procesową do wniesienia skargi. • Samowolnie wybudowany budynek gospodarczy, usytuowany przy granicy działki i przylegający do budynku mieszkalnego, narusza przepisy techniczne i zasady współżycia społecznego.
Odrzucone argumenty
Lokalizacja obiektu jest zgodna z planem zagospodarowania przestrzennego. • Skarżący nie ma prawa kwestionować w trybie administracyjnym usytuowania budynku gospodarczego.
Godne uwagi sformułowania
organy budowlane prawidłowo zastosowały w oparciu o art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. • nakazy, których wykonanie mogłoby pozwolić na doprowadzenie obiektu budowlanego lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z prawem, można wydać tylko wówczas, gdy zostanie ustalone, że nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. • ratio legis przywołanego art. 37 ust. 1 i 2 zasadza się na tym, aby uniemożliwić sprawcom samowoli budowlanej ominięcie obowiązujących przepisów prawa materialnego, w tym także przepisów prawa cywilnego, regulujących stosunki własności. • interes społeczny i słuszny interes właścicieli nieruchomości sąsiedniej wymaga, aby realizacja samowoli budowlanej nie stawiała sprawcy takiej samowoli w sytuacji lepszej, niż inwestora działającego zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. • Nie może bowiem pogłębiać zaufania do organów państwa takie prowadzenie postępowania, w którym występują sprzeczne interesy stron, gdy organy prowadzące postępowanie – bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy – uwzględniają tylko jeden z wchodzących w grę interesów, nie ustosunkowując się do zgłaszanych twierdzeń i wniosków stron reprezentujących inne interesy.
Skład orzekający
Bonifacy Bronkowski
przewodniczący
Rafał Wolnik
członek
Włodzimierz Kubik
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie legitymacji procesowej sąsiada w sprawach samowoli budowlanej; obowiązek badania przesłanek z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. przed legalizacją samowoli; zasada pogłębiania zaufania do organów państwa w postępowaniu z konfliktem interesów."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego Prawa budowlanego z 1974 r. i jego stosowania na podstawie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Interpretacja przepisów o warunkach technicznych i zasadach współżycia społecznego w kontekście samowoli budowlanej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie stanu faktycznego i prawnego, nawet w przypadku samowoli budowlanej, oraz jak sąsiad może skutecznie dochodzić swoich praw w sporach dotyczących nieruchomości.
“Sąsiad wygrał z samowolą budowlaną: sąd podkreśla obowiązek badania bezpieczeństwa obiektu.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.