II SA/Gl 1712/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na decyzję o wymeldowaniu, uznając, że odbywanie kary pozbawienia wolności i nakaz eksmisji stanowią podstawę do uznania opuszczenia miejsca pobytu stałego za trwałe i dobrowolne.
Skarga dotyczyła decyzji o wymeldowaniu K.K. z pobytu stałego, wydanej przez Wójta Gminy G. i utrzymanej w mocy przez Wojewodę Śląskiego. Podstawą wymeldowania było opuszczenie lokalu, fakt odbywania przez skarżącego kary pozbawienia wolności od stycznia 2020 r. oraz wcześniejszy nakaz eksmisji wydany przez Sąd Rejonowy. Skarżący zarzucał błędną wykładnię art. 35 ustawy o ewidencji ludności i naruszenie przepisów K.p.a. Sąd uznał, że odbywanie kary pozbawienia wolności i nakaz eksmisji, nawet wbrew woli skarżącego, prowadzą do trwałego i dobrowolnego opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę K.K. na decyzję Wojewody Śląskiego utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy G. o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego. Podstawą wymeldowania było opuszczenie lokalu przy ul. [...] w G., fakt odbywania przez skarżącego kary pozbawienia wolności od stycznia 2020 r. oraz wcześniejszy nakaz eksmisji wydany przez Sąd Rejonowy w P. z powodu rażącego naruszania porządku domowego. Skarżący kwestionował decyzję, zarzucając organom błędną wykładnię art. 35 ustawy o ewidencji ludności (u.e.l.) oraz naruszenie przepisów K.p.a., argumentując, że nie opuścił miejsca zameldowania trwale i dobrowolnie, a także że posiadał tam rzeczy osobiste i prowadził wspólne gospodarstwo domowe. Sąd, opierając się na orzecznictwie NSA, uznał, że opuszczenie miejsca pobytu stałego w wyniku odbywania kary pozbawienia wolności lub na mocy nakazu eksmisji, nawet jeśli jest ono wbrew woli osoby, należy traktować jako opuszczenie trwałe i dobrowolne w rozumieniu art. 35 u.e.l. Sąd podkreślił, że sprawy meldunkowe mają charakter wyłącznie ewidencyjny, a utrzymywanie zameldowania w miejscu faktycznego nieprzebywania prowadziłoby do fikcji meldunkowej. W związku z tym, skarga została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, odbywanie kary pozbawienia wolności lub nakaz eksmisji, nawet jeśli jest wbrew woli osoby, należy traktować jako opuszczenie miejsca pobytu stałego w sposób trwały i dobrowolny.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy dotyczące wymeldowania mają charakter ewidencyjny i służą odzwierciedleniu faktycznego stanu. Opuszczenie lokalu na skutek odbywania kary pozbawienia wolności lub nakazu eksmisji, mimo braku woli osoby, prowadzi do utraty miejsca pobytu stałego i powinno skutkować wymeldowaniem, aby uniknąć fikcji meldunkowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (18)
Główne
u.e.l. art. 35
Ustawa o ewidencji ludności
Pomocnicze
u.e.l. art. 28 § ust. 1
Ustawa o ewidencji ludności
u.e.l. art. 28 § ust. 2
Ustawa o ewidencji ludności
u.e.l. art. 28 § ust. 4
Ustawa o ewidencji ludności
u.e.l. art. 25 § ust. 1
Ustawa o ewidencji ludności
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 100 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 145
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § ust. 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2023 poz 259 art. 151
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności
Dz.U. 2023 poz 390 art. 35
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opuszczenie miejsca pobytu stałego na skutek odbywania kary pozbawienia wolności lub nakazu eksmisji jest równoznaczne z trwałym i dobrowolnym opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 35 u.e.l. Sprawy meldunkowe mają charakter ewidencyjny i służą odzwierciedleniu stanu faktycznego, a utrzymywanie fikcji meldunkowej jest niedopuszczalne. Nakaz eksmisji i odbywanie kary pozbawienia wolności eliminują możliwość prawnego lub faktycznego zamieszkiwania w dotychczasowym miejscu pobytu stałego.
Odrzucone argumenty
Skarżący nie opuścił miejsca zameldowania trwale i dobrowolnie, ponieważ posiadał tam rzeczy osobiste i prowadził wspólne gospodarstwo domowe. Organ I instancji błędnie zinterpretował art. 35 u.e.l. i nie uwzględnił, że wykonywanie kary pozbawienia wolności nie musi oznaczać zerwania więzi z lokalem. Zaniechanie zawieszenia postępowania było naruszeniem K.p.a., gdyż istniało podejrzenie popełnienia przestępstwa złożenia fałszywych zeznań.
Godne uwagi sformułowania
utrzymywanie dalszego, fikcyjnego zameldowania skarżącego w przedmiotowym budynku, który de facto opuścił nieuprawniona pozostaje wykładnia, wedle której stosunku do K.K. znajdują zastosowanie przesłanki przewidziane treścią art. 35 ustawy o ewidencji ludności, gdy nie opuścił on miejsca swojego zameldowania w sposób trwały i dobrowolny. nie sposób w omawianej sprawie pominąć także faktu wydania przez Sąd Rejonowy w P. [...] wyroku z [...] r. sygn. akt [...], z którego wynika, że Sąd nakazał skarżącemu z uwagi na rażące i uporczywe wykraczanie przeciwko porządkowi domowemu, aby opuścił, opróżnił i wydal powódce przedmiotowy budynek mieszkalny. sama wola (zamiar) powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały nie może samoistnie przesądzać o braku przesłanek do wymeldowania. na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do członków rodziny). Utrzymanie zameldowania w lokalu, w którym dana osoba faktycznie nie przebywa, stanowiłoby tzw. fikcję meldunkową.
Skład orzekający
Renata Siudyka
przewodniczący-sprawozdawca
Tomasz Dziuk
członek
Edyta Kędzierska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie stanowiska sądów administracyjnych, że odbywanie kary pozbawienia wolności lub nakaz eksmisji stanowią podstawę do wymeldowania, nawet jeśli osoba nie wyrażała woli opuszczenia lokalu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wymeldowaniem w kontekście odbywania kary pozbawienia wolności i nakazu eksmisji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak prawo administracyjne (ewidencja ludności) reaguje na sytuacje wynikające z prawa karnego (odbywanie kary) i cywilnego (nakaz eksmisji), co może być interesujące dla prawników z różnych dziedzin.
“Czy więzienie zwalnia z obowiązku wymeldowania? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 1712/22 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2023-04-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-11-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Edyta Kędzierska Renata Siudyka /przewodniczący sprawozdawca/ Tomasz Dziuk Symbol z opisem 6050 Obowiązek meldunkowy Hasła tematyczne Ewidencja ludności Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2023 poz 390 art. 35 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Edyta Kędzierska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 19 września 2022 r. nr SOIa.621.47.2022 w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją nr [...] z 28 czerwca 2022 r. Wójt Gminy G. (organ I instancji) orzekł o wymeldowaniu K.K. (skarżący) z pobytu stałego w lokalu położonym w G. przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że w dniu 24 maja 2021 r. A.W. (wnioskodawczyni) zwróciła się do Wójta Gminy G. z wnioskiem o wszczęcie procedury wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w przedmiotowym budynku. Wskazała, że skarżący opuścił miejsce pobytu stałego, nie posiada w nim żadnych swoich rzeczy, a także, że od dnia [...] stycznia 2020 r. przebywa w Zakładzie Karnym. Organ I instancji ustalił, że właścicielką przedmiotowego budynku jest wnioskodawczyni. Postępowanie dowodowe wykazało, że skarżący opuścił lokal w przedmiotowym budynku i w nim nie mieszka, a zatem lokal ten nie stanowi stałego miejsca zamieszkania skarżącego. W ocenie organu I instancji wyrok Sądu Rejowego w P. z dnia [...] r. pozbawił skarżącego prawa do legalnego przebywania w spornym lokalu. W zaistniałej sytuacji wola skarżącego powrotu do przedmiotowego budynku nie ma dla sprawy znaczenia. Zdaniem organu I instancji, w świetle art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 119 -dalej "u.e.l.") prawnie niedopuszczalnym byłoby utrzymywanie dalszego, fikcyjnego zameldowania skarżącego w przedmiotowym budynku, który de facto opuścił i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 35 u.e.l. poprzez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie oraz art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a.. Pełnomocnik skarżącego stwierdził, że: "nieuprawniona pozostaje wykładnia, wedle której stosunku do K.K. znajdują zastosowanie przesłanki przewidziane treścią art. 35 ustawy o ewidencji ludności, gdy nie opuścił on miejsca swojego zameldowania w sposób trwały i dobrowolny. W budynku przy ul. [...] w G. skarżący pozostawił szereg swoich rzeczy osobistych gromadzonych przez lata, ponieważ faktycznie aż do stycznia 2020 r. w tym miejscu zamieszkiwał. (...) Po drugie, nie jest jasne, na jakiej podstawie organ I instancji przyjął, że wykładnia przepisów o wymeldowaniu powinna być z punktu widzenia systemowego zgodna z postulatem ochrony ofiar przestępstw". Decyzją z 19 września 2022 r, nr SOIa.621.47.2022 Wojewoda Śląski, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - powołując się na obowiązujące przepisy oraz orzecznictwo sądów administracyjnych - organ odwoławczy wskazał, jakie okoliczności zostały ustalone w' toku postępowania dowodowego oraz w jaki sposób wpłynęły one na dokonanie oceny, że skarżący opuścił w sposób dobrowolny i trwały miejsce zameldowania na pobyt stały. Wnioskodawczyni zgodnie z księgą wieczystą nr [...] jest wyłączną właścicielką przedmiotowego budynku i nie wyraża zgody na zamieszkiwanie w nim skarżącego. Nie sposób w omawianej sprawie pominąć także faktu wydania przez Sąd Rejonowy w P. [...] Wydział [...] wyroku z [...] r. sygn. akt [...], z którego wynika, że Sąd nakazał skarżącemu z uwagi na rażące i uporczywe wykraczanie przeciwko porządkowi domowemu, aby opuścił, opróżnił i wydal powódce przedmiotowy budynek mieszkalny. Wyrokowi nadano rygor natychmiastowej wykonalności, orzeczenie podlegało wykonaniu jako prawomocne z dniem [...] maja 2014 r. W ocenie Wojewody przedstawione okoliczności sprawy wyraźnie wskazują, że skarżący nie ma możliwości ani prawnej - nakaz eksmisji, ani faktycznej - brak zgody właściciela nieruchomości, na powrót do spornego lokalu zarówno w czasie przerw w odbywaniu kary pozbawienia wolności jak i po zakończeniu jej odbywania, a także w przypadku przedterminowego zwolnienia. Odnosząc się do poruszonego przez pełnomocnika skarżącego zamiaru powrotu skarżącego do lokalu położonego w przedmiotowym budynku organ odwoławczy wyjaśnił, że sama wola (zamiar) powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały nie może samoistnie przesądzać o braku przesłanek do wymeldowania. Ustalone w sprawie okoliczności oraz fakt, że skarżący odbywa karę pozbawienia wolności od [...] stycznia 2020 r., przed rozpoczęciem odbywania kary pozbawienia wolności już wynajmował mieszkanie w T. tj. od [...] sierpnia 2019 r. (umowa najmu lokalu w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych) pozwoliły organowi odwoławczemu na wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący, reprezentowany jak dotychczas przez pełnomocnika, zaskarżył w całości decyzję organu odwoławczego z 19 września 2022 r. zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 35 u.e.l. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w przyjęciu, że wykonywanie wobec skarżącego kary pozbawienia wolności, orzeczonej przez uprawnione organy państwa, chociażby pod przymusem, zakłada równoczesne zerwanie więzi z tym lokalem i osobami tam zamieszkującymi, a także naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a to art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. poprzez nieuzasadnione pominięcie wbrew zgromadzonym dowodom, że skarżący faktycznie zamieszkiwał w okresie do stycznia 2020 r. w przedmiotowym budynku i prowadził wspólne gospodarstwo domowe z żoną- wnioskodawczynią, a także prowadził pod tym adresem działalność gospodarczą do czasu swojego osadzenia, co następowało za zgodą wnioskodawczyni; art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 100 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zawieszenia postępowania, mimo wykazania przez stronę, iż złożyła do organu prokuratorskiego zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia czynu zabronionego z art. 233 § 1 k.k., tj. w przedmiocie złożenia nieprawdziwych zeznań w toku postępowania przed organem I instancji. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie o kosztach postępowania według norm przepisanych z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z dnia 19 września 2022 r. Zdaniem pełnomocnika wykładnia art. 35 u.e.l. przeprowadzona w zaskarżonej decyzji, której rezultatem jest uznanie, iż "zawinione" opuszczenie miejsca zameldowania w następstwie przystąpienia do wykonania kary izolacyjne jest nieuprawniona Zdaniem pełnomocnika wydanie decyzji przez Wojewodę Śląskiego już w dniu 19 września 2022 r., pomimo tego, iż nie jest rozstrzygnięta kwestia, czy doszło do złożenia fałszywych zeznań w toku postępowania pierwszoinstancyjnego oraz czy czyn ten stanowi przestępstwo, wydaje się przedwczesne. W tej sytuacji, należało rozważyć, czy nie zachodzi obligatoryjna przesłanka do zawieszenia postępowania z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną. Wyjaśnił, iż w zakresie wniosku pełnomocnika skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Wojewoda Śląski postanowieniem nr SOIa.0552,14.2022 z 23 listopada 2022 r, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wskazał, że rozpatrując sprawę i wydając zaskarżoną decyzję uwzględni! występujący pomiędzy stronami postępowania wielopłaszczyznowy konflikt. Kolejno wskazał, że w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji nie zostało wszczęte śledztwo w sprawie składania fałszywych zeznań przez wnioskodawczynię (zaskarżona decyzja została wydana dnia 19 września 2022 r., a śledztwo zostało wszczęte przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w P. [...] października 2022 r.). Jednocześnie zauważył, że istotne okoliczności faktyczne, na podstawie których wydano decyzję, zostały ustalone w oparciu o obiektywnie dowody znajdujące się w aktach sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, stwierdzenie jej nieważności lub stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa, następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; t.j.: (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259- dalej "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 119 ust. 2 p.p.s.a sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Wojewody Śląskiego utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy G. Prezydenta orzekającą o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w lokalu położonym w G. przy ul. [...]. Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.: (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 119– dalej "u.e.l."), a w szczególności art. 35 u.e.l. stanowiący, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 4 u.e.l. zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Z treści przywołanych przepisów wynika, że obowiązek wymeldowania powstaje w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania, a działanie takie związane jest z koniecznością utrzymania aktualnych wpisów w ewidencji ludności. Warto w tym miejscu przywołać stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w kwestii charakteru i celu obowiązku meldunkowego oraz ewidencji ludności, zaprezentowane w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (publ. OTK- A 2002/3/34): "Niezależnie od zmian sposobu jego realizacji obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Należy podkreślić, iż ewidencja ludności polegająca na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób służy także ochronie interesów samych zainteresowanych (np. dzięki zameldowaniu można odnaleźć osobę w przypadku dziedziczenia przez nią majątku) oraz ochronie praw osób trzecich (np. wierzycieli w przypadku "przeprowadzki" dłużnika). Oznacza to, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki". Ponadto w wyroku tym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu". Mając na uwadze treść art. 28 ust. 4 u.e.l. oraz zaprezentowane stanowisko Trybunału Konstytucyjnego stwierdzić trzeba, że celem instytucji wymeldowania jest przede wszystkim zagwarantowanie, że dane uwidocznione w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością. Kwestia trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu – w kontekście wymeldowania w oparciu o przepisy ustawy o ewidencji ludności - została wypracowana m.in. przez orzecznictwo sądowoadministracyjne (także na gruncie uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych; t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Nie może ona jednak prowadzać do tego, że ewidencja ta będzie - nawet przez wiele lat – niezgodna ze stanem faktycznym. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 u.e.l.). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 u.e.l. - jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym - jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. m.in. wyrok NSA z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 851/09). Skoro podstawą do wydania decyzji o wymeldowaniu jest opuszczenie lokalu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się, to wymeldowanie z pobytu stałego winno być zatem oparte na stwierdzeniu, że osoba zameldowana opuściła to miejsce pobytu oraz że miała wolę takiego działania. W takiej sytuacji celem prowadzonego postępowania winno być udowodnienie, że okoliczności sprawy wskazują na istnienie po stronie takiej osoby zamiaru trwałego zerwania więzi z miejscem zameldowania. Katalog takich sytuacji jest jednak otwarty. Poza przypadkami oczywiście wskazującymi na taki zamiar, bo jednoznacznie związanymi z przeniesieniem ośrodka życiowego w inne miejsce, występują także takie, którym trudno przypisać jednoznaczny charakter. Dla tych przypadków decydujące powinny być z kolei okoliczności związane z fizycznym wymiarem opuszczenia, a zamiar może tylko z nich wynikać. Ocena charakteru opuszczenia lokalu nie może odrywać się bowiem od realiów konkretnej sprawy. Okoliczności faktyczne, a niekiedy nawet prawne, muszą prowadzić do wniosku, że faktyczne opuszczenie lokalu nastąpiło, mimo że osoba nie miała woli przeniesienia miejsca swoich spraw życiowych. Innymi słowy przyczyny opuszczenia lokalu, a w szczególności ustalenia dotyczące rozumienia woli takiego działania (dobrowolności), nie mogą być w każdej sprawie przesądzające. Kwestia ta była już niejednokrotnie przedmiotem analizy sądów administracyjnych. Na gruncie art. 35 u.e.l., sądy zwracały uwagę, że ustalenie dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu, nie jest wymagane w każdej sprawie o wymeldowanie (zob. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2398/10). Kwestia dobrowolności ma bowiem drugorzędne znaczenie, o ile opuszczeniu lokalu towarzyszy zamiar opuszczenia go w sposób trwały. Należy bowiem wskazać, że o opuszczeniu lokalu w rozumieniu art. 35 u.e.l. można mówić także wówczas, gdy dana osoba, która opuściła lokal wskutek przeszkód stawianych przez jego właściciela (tj. wbrew własnej woli) nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne, a także kiedy opuszczenie lokalu jest konsekwencją wydania wyroku orzekającego eksmisję, bądź też samego wykonania wyroku orzekającego eksmisję. W wyroku z dnia 18 czerwca 2019 r. o sygn. akt II OSK 2025/17 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do członków rodziny). Innymi słowy, chodzi tu o te wszystkie sytuacje, gdy opuszczenie miejsca pobytu stałego jest wynikiem wykonania prawomocnych wyroków sądów powszechnych bądź orzeczeń właściwych organów administracji publicznej. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje w tej sytuacji chęć (...) ponownego zamieszkania w dotychczasowym miejscu zameldowania. Należy mieć bowiem na uwadze, że przepisy dotyczące zameldowania i wymeldowania mają charakter rejestrowy a utrzymywanie zameldowania skarżącego (...), prowadziłoby do utrzymywania fikcji meldunkowej". Biorąc pod uwagę powyższe rozważania należało uznać, że organy obu instancji zasadnie orzekły o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego Sąd Rejonowy w P. [...] Wydział [...] w wyroku z [...] r. sygn. akt [...] nakazał skarżącemu z uwagi na rażące i uporczywe wykraczanie przeciwko porządkowi domowemu, aby opuścił, opróżnił i wydal powódce przedmiotowy budynek mieszkalny. Wyrokowi nadano rygor natychmiastowej wykonalności, orzeczenie podlegało wykonaniu jako prawomocne z dniem [...] maja 2014 r. Ponadto skarżący odbywa karę pozbawienia wolności od dnia [...] stycznia 2020 r., a przed rozpoczęciem odbywania kary pozbawienia wolności już wynajmował mieszkanie w T. tj. od [...] sierpnia 2019 r. (umowa najmu lokalu w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych). Na dzień orzekania przez organy administracji nie ulega też wątpliwości, że skarżący nie miał możliwości powrotu do lokalu położonego w G. przy ul. [...], gdyż na mocy wyroku Sądu Rejonowego w P. nie mógł i wciąż nie może przebywać w miejscu swojego stałego pobytu - pozwala zasadnie stwierdzić, że skarżący owo miejsce stałego pobytu utracił. Jego wola i chęć umiejscowienia swoich spraw życiowych pod tym adresem, nie niweczy bowiem skutków prawnych, jakie wynikają z prawnie orzeczonego zakazu przebywania w tej lokalizacji. Wola skarżącego pozostaje w opozycji z zakazami wynikającymi z prawomocnego orzeczenia Sądu, i musi się mu podporządkować. Sąd zauważa, że istotne okoliczności faktyczne, na podstawie których wydano decyzję, zostały ustalone w oparciu o obiektywnie dowody znajdujące się w aktach sprawy. Zeznania wnioskodawczyni stanowiły jedynie część materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w ocenie Sądu zostały prawidłowo przeanalizowane i ocenione. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był wyczerpujący i wystarczający dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie, a ewentualne ustalenie przez uprawniony organ, że w toku postępowania pierwszoinstancyjnego doszło do złożenia fałszywych zeznań nie mogło wpłynąć na odmienną ocenę obiektywnych okoliczności sprawy. Podkreślić należy, że w sytuacjach nietypowych, gdy skarżący na skutek stosowania odpowiednich norm prawa rodzinnego bądź karnego, został odizolowany od członków rodziny, konieczna jest konsekwencja w tym przedmiocie także na gruncie prawa administracyjnego. W tej sytuacji wydanie decyzji o wymeldowaniu stanowi przejaw prewencyjnej ochrony konstytucyjnych praw i wolności domowników sprawcy, mającej na celu zapobieżenie lub zmniejszenie możliwości naruszenia tych praw. Oznacza to, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. z uwagi na nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do członków rodziny). Innymi słowy, chodzi tu o te wszystkie sytuacje, gdy opuszczenie miejsca pobytu stałego jest wynikiem wykonania prawomocnych wyroków sądów powszechnych bądź orzeczeń właściwych organów administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2018 r., sygn. akt II OSK 2025/17). Mając powyższe na uwadze nie można w niniejszej sprawie uznać za zasadny podnoszonego przez skarżącego zarzutu naruszenia przez organy art. 35 u.e.l. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organy przepisów postępowania. Organy administracyjne przeprowadziły bowiem w sposób prawidłowy postępowanie administracyjne, dopełniając wymogów wynikających z art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a., które nakazują dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a następnie dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zdaniem Sądu na podstawie zgromadzonego w postępowaniu wyjaśniającym materiału dowodowego organy zasadnie przyjęły, że skarżący opuścił w rozumieniu art. 35 u.e.l. dotychczasowe miejsce pobytu stałego, w którym był zameldowany na pobyt stały nie dopełniając obowiązku wymeldowania się, a charakter tego opuszczenia – w okolicznościach niniejszej sprawy – nosi cechy trwałego i dobrowolnego opuszczenia przez skarżącego jego miejsca pobytu stałego. Kończąc należy podkreślić, że sprawy meldunkowe (zameldowanie czy wymeldowanie z miejsca stałego pobytu) mają charakter wyłącznie ewidencyjny. Literalne brzmienie art. 35 u.e.l. sprowadza się do konieczności wymeldowania każdej osoby, która nie przebywa w miejscu stałego pobytu, a która to czynność ma charakter czynności materialno-technicznej i ma na celu potwierdzenie istniejącego stanu faktycznego. Ewidencja ludności ma charakter jedynie rejestracyjny, a jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego stanu, tj. faktycznego miejsca pobytu oznaczonej osoby. Utrzymanie zameldowania w lokalu, w którym dana osoba faktycznie nie przebywa, stanowiłoby tzw. fikcję meldunkową. Byłoby to sprzeczne z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem. Zapis o zameldowaniu musi odzwierciedlać faktyczne miejsce i charakter pobytu danej osoby, tak więc bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje w tej sytuacji chęć skarżącego zamieszkania w dotychczasowym miejscu zameldowania, jak również motywacje takiej woli. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI