II SA/Gl 1710/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o unieważnieniu egzaminu na prawo jazdy, podkreślając potrzebę wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu obywatela oraz analizy wpływu upływu czasu.
Skarżący M. U. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję o unieważnieniu egzaminu na prawo jazdy kategorii B. Unieważnienie nastąpiło na podstawie prawomocnego wyroku sądu powszechnego, który stwierdził poświadczenie nieprawdy w zaświadczeniu o ukończeniu szkolenia przez ośrodek. WSA uchylił obie decyzje, wskazując na brak analizy organów administracji dotyczącej konsekwencji dla strony, upływu czasu oraz zasady zaufania obywatela do państwa.
Sprawa dotyczyła skargi M. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Marszałka o unieważnieniu egzaminu na prawo jazdy kategorii B. Unieważnienie nastąpiło po tym, jak prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego stwierdzono poświadczenie nieprawdy w zaświadczeniu o ukończeniu szkolenia przez ośrodek. Organy administracji uznały, że fałszywe zaświadczenie jest równoznaczne z brakiem wymaganego szkolenia, co skutkuje obowiązkiem unieważnienia egzaminu. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów KPA, w tym brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i nieuwzględnienie jego słusznego interesu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uwzględnił skargę, uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję. Sąd podkreślił, że organy administracji nie rozważyły konsekwencji unieważnienia egzaminu dla strony, zwłaszcza po upływie ponad 6 lat od uzyskania uprawnień. Sąd zwrócił uwagę na potrzebę wyważenia interesu społecznego ze słusznym interesem obywatela (art. 7 KPA), zasadę zaufania obywatela do organów państwa (art. 8 KPA) oraz zasadę proporcjonalności. Sąd wskazał, że samo stwierdzenie poświadczenia nieprawdy w zaświadczeniu nie musi bezwzględnie prowadzić do unieważnienia egzaminu, jeśli nie udowodniono, że skarżący w ogóle nie odbył szkolenia. Wskazano również na brak wystarczającego nadzoru starosty nad ośrodkiem szkolenia. Sąd nakazał organom ponowne rozważenie sprawy z uwzględnieniem całego kontekstu, w tym upływu czasu i braku dowodów na nieodbycie szkolenia przez skarżącego, a w przypadku dalszych wątpliwości zastosowanie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, samo stwierdzenie poświadczenia nieprawdy w zaświadczeniu nie jest wystarczającą podstawą do unieważnienia egzaminu państwowego, jeśli nie udowodniono, że szkolenie nie zostało odbyte. Organ administracji musi wyważyć interes społeczny ze słusznym interesem obywatela, uwzględniając upływ czasu i inne okoliczności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji zbyt formalistycznie podeszły do sprawy, ignorując zasadę zaufania obywatela do państwa i obowiązek wyważenia interesów. Brak analizy konsekwencji dla strony, upływ czasu oraz brak dowodów na nieodbycie szkolenia przez skarżącego wymagały wnikliwszego rozważenia sprawy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (26)
Główne
u.k.p. art. 72 § 1 pkt 1
Ustawa o kierujących pojazdami
Przewiduje obowiązek unieważnienia egzaminu państwowego, jeżeli egzaminowi została poddana osoba, która nie posiada zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia.
u.k.p. art. 50 § ust. 2 pkt 5
Ustawa o kierujących pojazdami
Dotyczy przesłanek do unieważnienia egzaminu państwowego.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli.
k.p.a. art. 8 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada zaufania obywatela do organów państwa.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt. 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przesłanki uwzględnienia skargi, w tym naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
u.k.p. art. 67 § ust. 1 pkt. 4
Ustawa o kierujących pojazdami
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt. 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 134
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 210 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 61 § § 2 pkt. 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
u.s.d.g. art. 28 § ust. 1
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej
u.k.p. art. 27 § ust. 4
Ustawa o kierujących pojazdami
u.k.p. art. 43 § ust. 1
Ustawa o kierujących pojazdami
u.k.p. art. 11 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o kierujących pojazdami
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym.
k.p.a. art. 81a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji nie wyważyły interesu społecznego ze słusznym interesem obywatela. Organy nie uwzględniły zasady zaufania obywatela do organów państwa. Organy nie zbadały wnikliwie wszystkich okoliczności sprawy, w tym wpływu upływu czasu. Brak dowodów na to, że skarżący w ogóle nie odbył szkolenia. Potencjalny brak wystarczającego nadzoru nad ośrodkiem szkolenia.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów administracji oparte na formalistycznym podejściu do poświadczenia nieprawdy w zaświadczeniu.
Godne uwagi sformułowania
Dostrzec można w tym zakresie daleko idący formalizm, zasadzający się na całkowitym oderwaniu treści wydanego rozstrzygnięcia od oceny jego konsekwencji dla strony. Organy całkowicie pominęły regulacje zawarte w Dziale I, rozdziale 2 powyższego Kodeksu (zasady ogólne), koncentrując się wyłącznie na treści art. 72 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 2 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami. W takich okolicznościach ze szczególną wnikliwością należało rozważyć wszystkie konsekwencje negatywnej dla strony decyzji, zwłaszcza zaś ustalić, czy ochrona interesu społecznego rzeczywiście uzasadnia nadwyrężenie zaufania strony do organów państwa. Podejmując decyzję o szkoleniu w takim ośrodku, kandydat na kierowcę ma prawo oczekiwać, że spełnione są wszystkie wymagania wynikające z przepisów. Takie podejście pozostaje w oczywistej kolizji nie tylko z powołanymi wcześniej zasadami ogólnymi wyrażonymi w art. 7 i art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lecz również z art. 2 Konstytucji RP. W realiach rozpoznawanej sprawy doszło do kolizji pomiędzy zasadą legalizmu (...) a zasadą zaufania obywatela do organu (...) oraz obowiązkiem wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (...). Nie zostało bowiem w postępowaniu wyjaśnione, ani tym bardziej udowodnione, że poświadczenie nieprawdy stwierdzone wyrokiem sądu karnego jest równoznaczne z nie odbyciem wymaganych zajęć.
Skład orzekający
Stanisław Nitecki
przewodniczący sprawozdawca
Aneta Majowska
członek
Artur Żurawik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących unieważnienia egzaminu na prawo jazdy w kontekście wadliwości dokumentacji ośrodka szkolenia, zasady zaufania obywatela do państwa, wyważania interesów oraz wpływu upływu czasu."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie wady dotyczyły dokumentacji ośrodka, a nie bezpośrednio działań kandydata. Konieczność indywidualnej oceny okoliczności w każdej podobnej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak formalizm organów administracji może prowadzić do krzywdzących decyzji dla obywateli, nawet gdy wady leżą po stronie instytucji. Podkreśla znaczenie zasad ogólnych KPA i Konstytucji RP w praktyce.
“Czy błąd ośrodka szkolenia może odebrać Ci prawo jazdy po 6 latach? Sąd mówi: nie tak szybko!”
Dane finansowe
WPS: 697 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 1710/22 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2023-03-22 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2022-11-24 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Aneta Majowska Artur Żurawik Stanisław Nitecki /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami Hasła tematyczne Ruch drogowy Sygn. powiązane II GSK 1464/23 - Postanowienie NSA z 2024-03-19 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1212 art. 72 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 2 pkt 5 Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Dz.U. 2021 poz 735 art. 6, arrt. 7, art. 8 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 marca 2023 r. sprawy ze skargi M. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 15 września 2022 r. nr SKO.K/41.3/1106/2022/11522 w przedmiocie unieważnienia egzaminu na prawo jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka [...] z dnia 21 czerwca 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącego 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Marszałek [...] decyzją z 21 czerwca 2022 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 67 ust. 1 pkt. 4 oraz art. 72 ust. 1 pkt. 1 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212) unieważnił przeprowadzony przez Wojewódzki Ośrodek Ruchu drogowego w K. egzamin państwowy na prawo jazdy kategorii "B" wobec M. U. (dalej jako strona lub skarżący): egzamin teoretyczny, który odbył się [...] stycznia 2015 r. i został przeprowadzony przez egzaminatora K. W. oraz egzamin praktyczny, który odbył się [...] stycznia 2015 r. i został przeprowadzony przez egzaminatora B. B. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że do organu tego wpłynął wyrok Sądu Rejonowego w M. z [...] r., który stał się prawomocny [...] września 2018 r. W dalszej części uzasadnienia przywołano treść uzasadnienia tego wyroku mającą odniesienie do strony, wskazująca na odbycie kursu na prawo jazdy z uchybieniami w zakresie wymaganej ilości godzin przeznaczonych na szkolenie z zakresu pierwszej pomocy. Następnie organ ten przywołał treść stosownych przepisów ustawy o kierujących pojazdami mających zastosowanie przy podejmowaniu przedmiotowego rozstrzygnięcia. W podsumowaniu podkreślono, że strona w procesie ubiegania się o prawo jazdy posługiwała się dokumentem, w którym poświadczono nieprawdę, ponieważ posługiwał się zaświadczeniem, że odbył wszystkie wymagane przez ustawę zajęcia szkoleniowe, co w rzeczywistości nie było prawdą. W konsekwencji do egzaminu została dopuszczona osoba, która nie dysponowała wszystkimi dokumentami o ukończeniu przewidzianego prawem szkolenia. Z powyższą decyzją nie zgodził się M. U., który wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W odwołaniu tym wystąpił o uchylenie tej decyzji i o umorzenie prowadzonego postępowania. W motywach swojego stanowiska podkreślił, że jako uczestnik kuru był przekonany o prawidłowości działań podejmowanych przez organizatora, który postawał pod nadzorem starosty. W odwołaniu tym odwołał się do zamieszczonej w Konstytucji RP zasady zaufania obywatela do organów państwa, a ponadto podkreślił, że nie dysponował żadnym momencie uprawnieniami pozwalającymi mu weryfikować prawidłowość działań podejmowanych przez organizatora kursu na prawo jazdy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z 15 września 2022 r. nr SKO.K/41.3/1106/2022/11522 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał postanowienia wyroku Sądu Rejonowego w M. z [...] r. i podkreślił, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że dokument potwierdzający odbycie szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy okazał się być fałszywy, w tej sytuacji niezbędne było unieważnienie egzaminu, ponieważ nie posiadał on prawem wymaganego zaświadczenia. Organ odwoławczy za bezzasadne uznał argumenty podnoszone przez stronę, że nie miała ona wpływu na zasady przeprowadzania kursu na prawo jazdy i odbyło się to bez jej wiedzy. Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej podniesiono zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 72 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami polegający nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całokształtu materiału dowodowego i nie wyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, ponadto zarzucono przyjęcie bez stosownego wyjaśnienia, że stwierdzona prawomocnym wyrokiem fałszywość zaświadczenia jest równoznaczna z niewypełnieniem przesłanki warunkującej uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami. Podniesiono także zarzut nieuwzględnienia słusznego interesu obywatela i prowadzenie postępowania w sposób, który nie pogłębia zaufania do organów państwa. Wskazano na naruszenie postanowień art. 8 i art. 107 § 3 powyższego Kodeksu poprzez brak odniesienia się do zarzutów skarżącego i zawarcie w decyzji zbyt ogólnych stwierdzeń. Podniesiono zarzut naruszenia art. 138 § 1 przywoływanego Kodeksy sprowadzający się do bezzasadnego utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji, a także art. 145 § 1 pkt. 1 tego aktu poprzez jego zastosowanie i uznanie, że zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania, podczas gdy sfałszowane podpisy nie są bezwzględnym świadectwem na to, że szkolenie się nie odbyło i skarżący go nie ukończył. Obok naruszenia przepisów prawa procesowego podniesiono zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 11 ust. 1 w związku z art. 23 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że skarżący nie odbył kursu na prawo jazdy i nie zdał egzaminu wewnętrznego, podczas gdy skarżący dopełnił tych czynności. Jako kolejny zarzut podniesiono naruszenie art. 2 Konstytucji RP poprzez błędne wyważenie wartości, udzielając bezwzględnego prymatu zasadzie legalizmu, a nie uwzględniono specyfiki sprawy, w której zachodziła konieczność poszanowania zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. W rozbudowanych motywach skargi przeprowadzono argumentację przemawiająca za jej uwzględnieniem. W skardze tej odwołano się do orzecznictwa sądów administracyjnych potwierdzającego stanowisko zaprezentowane w skardze. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojej decyzji. Wskazany powyżej organ postanowieniem z 15 listopada 2022 r. wydanym na podstawie art. 61 § 2 pkt. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wstrzymał wykonanie powyższej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2023 r., poz. 259), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy. W przypadku skarg na akty bądź czynności o których mowa w art. 3 § 2 pkt. 4 wyżej wymienionej ustawy, sąd uwzględniając skargę uchyla ten akt lub czynność względnie stwierdza jej bezskuteczność. Podejmując orzeczeni sąd musi mieć w polu widzenia także postanowienia art. 135 przywoływanej ustawy. Zgodnie z nim sąd stosuje przewidziane ustawą środki celem usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Postępowanie administracyjne prowadzone przed organami administracji publicznej zainicjowane zostało otrzymaniem przez organ pierwszej instancji prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w M., którym skazano właściciela ośrodka szkolenia kierowców m.in. za czyn polegający na wydaniu zaświadczenia poświadczającego nieprawdę o ukończeniu przez skarżącego szkolenia podstawowego. W oparciu o wspomniane orzeczenie Marszałek [...] wydał decyzję administracyjną, mocą której unieważnił egzamin państwowy skarżącego na prawo jazdy kategorii B w zakresie teoretycznym i praktycznym. Organ pierwszej instancji, wydając powyższą decyzję powołał się na art. 72 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 2 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, który przewiduje obowiązek unieważnienia egzaminu państwowego, jeżeli egzaminowi została poddana osoba, która nie posiada zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia lub w stosunku do której nie zamieszczono w systemie teleinformatycznym, o którym mowa w art. 51 ust. 2a pkt 1 powyższej ustawy, informacji o ukończeniu takiego szkolenia - nie dotyczy części teoretycznej egzaminu państwowego. Fakt ów wynikał z treści orzeczenia sądu powszechnego, na mocy którego skazano osobę prowadzącą ośrodek szkolenia kierowców za popełnienie przestępstwa polegającego na poświadczeniu nieprawdy odnośnie przeprowadzonych zajęć i szkoleń. Argumentację tę utrzymał organ odwoławczy zauważając, że skoro zaświadczenie o ukończeniu kursu podstawowego obarczone jest wadą fałszu intelektualnego, to jest to równoznaczne z brakiem owego dokumentu, co przesądza o zasadności unieważnienia egzaminu państwowego. Dostrzec można w tym zakresie daleko idący formalizm, zasadzający się na całkowitym oderwaniu treści wydanego rozstrzygnięcia od oceny jego konsekwencji dla strony. Z uzasadnień decyzji organów obu instancji wynika brak jakiejkolwiek refleksji na temat następstw wydanych decyzji z punktu widzenia sytuacji prawnej strony postępowania, jak również ich oceny z perspektywy nałożonego na organy administracji publicznej obowiązku wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli (art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego in fine). Można wręcz skonstatować, że organy całkowicie pominęły regulacje zawarte w Dziale I, rozdziale 2 powyższego Kodeksu (zasady ogólne), koncentrując się wyłącznie na treści art. 72 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 2 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami i wynikającej z nich podstawy do unieważnienia egzaminu państwowego. W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji uzyskawszy informację na temat treści przedmiotowego wyroku, mocą którego skazano osobę prowadzącą ośrodek szkolenia kierowców za popełnienie przestępstwa poświadczenia nieprawdy, wszczął postępowanie administracyjne, aby w jego efekcie stwierdzić nieważność egzaminu państwowego w zakresie teoretycznym i praktycznym. W takich realiach mamy więc do czynienia z unieważnieniem egzaminu, po upływie dłuższego czasu, który skarżący ukończył z wynikiem pozytywnym. Oznacza to, że przez okres ponad 6 lat skarżący pozostawał w usprawiedliwionym przekonaniu co do legalności posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. Kwalifikacje strony potwierdzone zostały poprzez szereg czynności o charakterze urzędowym: ukończenie kursu prowadzonego przez uprawniony podmiot, zdanie państwowego egzaminu, wydanie decyzji i uzyskanie dokumentu potwierdzającego uprawnienia, które na żadnym etapie nie były kwestionowane. Powzięcie przez organ informacji o popełnieniu przestępstwa polegającego na poświadczeniu nieprawdy przez osobę prowadzącą ośrodek szkolenia kierowców, o którym mowa w art. 28 ustawy o kierujących pojazdami, w pełni uzasadniało wszczęcie postępowania administracyjnego, lecz zarazem obligowało do szczególnie wnikliwego zbadania wszystkich aspektów sprawy i rozważenia wszelakich następstw potencjalnego rozstrzygnięcia. Przeprowadzając ocenę zgromadzonego materiału dowodowego stwierdzić należy, że żaden z wypowiadających się w sprawie organów administracji publicznej w uzasadnieniach swoich decyzji nie odniósł się do kwestii następstw unieważnienia egzaminu państwowego z perspektywy strony postępowania. Tymczasem w art. 7 przywoływanego Kodeksu nałożono na organ obowiązek wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli. Z regulacji tej nie wynika bezwzględny prymat interesu społecznego nad indywidualnym, co z kolei prowadzi do wniosku, że w sytuacji kolizji tych interesów, organ powinien w sposób czytelny wyjaśnić powody, dla których uznał prymat jednego z nich nad drugim. W ramach prowadzonych rozważań wskazać przyjdzie, że organy te całkowicie pominęły fakt, że przez stosunkowo długi okres czasu (ponad 6 lat) strona mogła pozostawać w przekonaniu, że uzyskane przez nią uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte zostały w sposób legalny. Co więcej, z treści powołanego przez wypowiadające się w sprawie organy orzeczenia sądu powszechnego nie wynika, aby skarżący w jakikolwiek sposób przyczynił się do dokonania wskazanego w nim przestępstwa, ani też aby miał świadomość jego zaistnienia. W takich okolicznościach ze szczególną wnikliwością należało rozważyć wszystkie konsekwencje negatywnej dla strony decyzji, zwłaszcza zaś ustalić, czy ochrona interesu społecznego rzeczywiście uzasadnia nadwyrężenie zaufania strony do organów państwa. Zauważyć należy, że działalność gospodarcza w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców była działalnością regulowaną w rozumieniu przepisów ustawy z 26 lipca 2004 r. ustawa o swobodzie działalności gospodarczej i wymagała uzyskania wpisu do rejestru przedsiębiorców prowadzących ośrodek szkolenia kierowców (art. 28 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami). Celem takiej regulacji jest m.in. to, że ośrodek szkolenia kierowców i jego kierownik wykonują szereg czynności administracyjnych (wymienionych w art. 27 powyższej ustawy). Pełni więc rolę organu administrującego w znaczeniu funkcjonalnym i co najmniej w zakresie wydawania zaświadczeń stosuje się do niego przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 1 pkt 4) ze wszystkimi tego konsekwencjami. Podejmując decyzję o szkoleniu w takim ośrodku, kandydat na kierowcę ma prawo oczekiwać, że spełnione są wszystkie wymagania wynikające z przepisów. Dodatkowo podkreślić wypada że zgodnie z treścią art. 43 ust. 1 powyższej ustawy, starosta prowadzi nadzór w zakresie zgodności prowadzenia szkolenia osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień do kierowania motorowerem lub pojazdami silnikowymi, kursu dla kandydatów na instruktorów i kandydatów na wykładowców oraz dla instruktorów i wykładowców, z wymaganiami określonymi w przepisach ustawy. Co więcej, stosownie do treści art. 43 ust. 1 pkt 1 tej ustawy w ramach tego nadzoru organ ten prowadzi również kontrolę działalności ośrodka szkolenia kierowców. Z powyższego wynika więc, że osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami, podejmując szkolenie w legalnie działającym ośrodku prowadzącym taką działalność i pozostającym pod nadzorem organu, ma usprawiedliwione podstawy oczekiwać, że zaświadczenie wystawione przez taki ośrodek jest legalne i tym samym może stanowić podstawę dopuszczenia jej do egzaminu państwowego, a po jego zdaniu, do uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami. Jak więc w związku z takimi unormowaniami należy postrzegać realizację zasady zaufania obywatela do organu (art. 8 § 1 przywoływanego Kodeksu), gdy organ de facto pozbawia stronę przyznanych jej uprawnień (w myśl art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami zdanie egzaminu państwowego warunkuje uzyskanie prawa jazdy) powołując się na okoliczności wskazujące jednocześnie na brak dostatecznego nadzoru właściwego starosty nad ośrodkiem szkolenia kierowców. Wskazać należy w tym miejscu, że kwestia ochrony praw nabytych w przypadku uprawnień o charakterze publicznym (a więc wynikających z aktów organów administracji publicznej) nabiera szczególnego znaczenia. Trudno w takiej sytuacji, bez dokonania dogłębnej analizy wskazanych wcześniej przepisów, przejść do porządku nad tymi faktami i przyjmując ściśle formalistyczny punkt widzenia uznać, że fakt poświadczenia nieprawdy w dokumentacji prowadzonej przez ośrodek szkolenia kierowców stanowi wystarczającą podstawę do unieważnienia egzaminu państwowego (w dalszej kolejności będzie to stanowić podstawę do odebranie uprawnień do kierowania pojazdami). Takie podejście pozostaje w oczywistej kolizji nie tylko z powołanymi wcześniej zasadami ogólnymi wyrażonymi w art. 7 i art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lecz również z art. 2 Konstytucji RP. Przepis ten stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, co w praktyce oznacza skierowany do szeroko pojmowanych organów władzy publicznej nakaz stanowienia i stosowania prawa w taki sposób, aby obywatel pozostawał w usprawiedliwionym przekonaniu, iż podejmowane przezeń działania, sankcjonowane decyzjami tych organów, są legalne (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 lutego 2001 r. sygn. akt K 27/00, M.P. z 2001 r. Nr 6, poz. 99). Instytucja unieważnienia egzaminu państwowego umożliwia realizację kompetencji nadzorczych marszałka województwa i reagowania na naruszenia przepisów prawa w procesie egzaminowania kandydatów na kierowców. Badając jednak wadliwość tego typu procesu i oceniając ujawnione nieprawidłowości, organ nie może zarazem zupełnie abstrahować od okoliczności związanych z powstaniem owej wadliwości ani też jej następstwami dla strony. Takiej ocenie służą m.in. zasady ogólne powoływanego Kodeksu, które znajdują zastosowanie w każdym rodzaju postępowania przewidzianego tym aktem, o ile sama ustawa nie wyłącza lub nie ogranicza ich stosowania. W przypadku postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego brak jest takich ograniczeń. Tym samym, nawet uwzględniając art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, należało stwierdzić, że ocena okoliczności niniejszej sprawy nie powinna ograniczać się wyłącznie do ustalenia wystąpienia przesłanki opisanej w art. 72 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 2 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, lecz wymaga również wzięcia pod uwagę konsekwencji, jakie pociąga za sobą unieważnienie egzaminu, w tym zarówno tych dla strony i tych społecznych. W tym właśnie celu ustawodawca stworzył możliwość sięgnięcia do określonego systemu aksjologicznego poprzez klauzulę zawartą w art. 7 powoływanego Kodeksu. Dopiero wszechstronne rozważanie tych kwestii może stanowić podstawę do wydania finalnego rozstrzygnięcia administracyjnego. W realiach rozpoznawanej sprawy doszło do kolizji pomiędzy zasadą legalizmu (art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego) a zasadą zaufania obywatela do organu (art. 8 § 1 tego Kodeksu) oraz obowiązkiem wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 przywoływanego aktu). Skład orzekający w niniejsze sprawie w pełni podziela przy tym poglądy wyrażone w wyrokach NSA: z dnia 23 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2445/14 (Lex nr 2082557) oraz z dnia 17 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 663/15 (Lex nr 2201918), w myśl którego organy stosujące prawo - w tym sądy i organy administracji publicznej - są w takich przypadkach obowiązane do odpowiedniego wyważenia wszystkich wchodzących w grę wartości konstytucyjnie chronionych, kierując się zasadą proporcjonalności. Innymi słowy, interes społeczny powinien być w odpowiedni sposób wyważony ze słusznym interesem obywatela, o czym mówi art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy wziąć pod uwagę przede wszystkim takie okoliczności jak: upływ czasu, zachowanie strony będącej adresatem decyzji, a także rodzaj i przyczyny naruszenia prawa. Przywołane powyżej orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadły w odmiennych stanach faktycznych, jednakże wyrażona w nich ocena dotyczy, podobnie jak w niniejszej sprawie, charakteru oraz skutków wydawanego przez ośrodek szkolenia kierowców zaświadczenia z art. 27 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami, w warunkach późniejszego stwierdzenia przez właściwy sąd poświadczenia nieprawdy w tym dokumencie. Ponownie rozpoznając sprawę organy powinny dogłębnie rozważyć wskazane okoliczności i wydać rozstrzygnięcie uwzględniające całościowy kontekst sprawy. W szczególności zaś pod uwagę należy wziąć nie tylko sam fakt stwierdzenia popełnienia przestępstwa, lecz również jego wpływ na wynik postępowania, w następstwie którego strona nabyła uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. Organ powinien przede wszystkim odpowiedzieć na pytanie, czy przestępstwo polegające na sfałszowaniu zaświadczenia o ukończeniu kursu bezwzględnie skutkować musi unieważnieniem egzaminu państwowego w sytuacji, gdy brak jest dowodów na to, aby skarżący w ogóle nie odbył szkolenia. Nie zostało bowiem w postępowaniu wyjaśnione, ani tym bardziej udowodnione, że poświadczenie nieprawdy stwierdzone wyrokiem sądu karnego jest równoznaczne z nie odbyciem wymaganych zajęć. Z wyroku tego wynika jedynie fakt poświadczenia nieprawdy w zakresie wymaganych zajęć teoretycznych oraz nauki udzielania pierwszej pomocy. Co więcej, w aktach administracyjnych brak jest owego zaświadczenia o ukończeniu szkolenia podstawowego, jak również innych dokumentów związanych ze szkoleniem skarżącego. Tym samym brak jest jakichkolwiek informacji na temat rodzajów zajęć w jakich uczestniczył kursant. Zatem nie sposób ocenić, jaki wpływ przestępstwo stwierdzone wyrokiem karnym miało na ustalenie istotnych dla sprawy okoliczności. Te kwestie wymagają więc oceny odnośnie wpływu na fakt dopuszczenia do egzaminu, przy uwzględnieniu wskazanych wyżej uwag dotyczących zasad ogólnych przywoływanego Kodeksu. Zaznaczyć należy, że jeżeli wszystkich wątpliwości istotnych dla wyjaśnienia powyższych kwestii nie uda się rozwiać w toku ponownie prowadzonego postępowania, wówczas organy skorzystają z zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 81a § 1 powyższego Kodeksu). Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wystąpiły przesłanki uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 210 § 2 powyższej ustawy zasądzając na rzecz skarżącej uiszczony od skargi wpis oraz koszty zastępstwa procesowego profesjonalnego pełnomocnika w kwocie 697 zł. Na podstawie art. 119 pkt 2 powyższej ustawy sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a to w związku z wnioskiem Kolegium w tym zakresie i brakiem żądania strony o przeprowadzenie rozprawy, przy czym strona została pouczona o możliwości zgłoszenia takiego żądania w terminie 14 dni od zawiadomienia o treści wniosku Kolegium. Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI