II SA/Gl 1675/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia wychowawczego skarżącej B. P. na małoletnią córkę O. W. na okres świadczeniowy 2023/2024. Organy ZUS (I i II instancji) odmówiły przyznania świadczenia, opierając się na prawomocnym postanowieniu Sądu Okręgowego w Warszawie wydanym w sprawie o rozwód, które na czas trwania procesu ustaliło miejsce zamieszkania dziecka przy ojcu. Organy uznały, że są związane tym orzeczeniem i nie mogą przyznać świadczenia matce, dopóki postanowienie to nie zostanie zmienione przez sąd powszechny. Skarżąca podniosła liczne zarzuty, w tym dotyczące naruszenia przepisów k.p.a., braku wyjaśnienia stanu faktycznego, pozbawienia jej czynnego udziału w postępowaniu oraz oparcia decyzji na fałszywych oświadczeniach ojca dziecka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ZUS oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS. Sąd stwierdził, że organy administracji rażąco naruszyły przepisy k.p.a., w szczególności zasady ogólne postępowania (art. 7-11 k.p.a.), nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy, nie przeprowadziły należytego postępowania dowodowego i nie zapewniły skarżącej czynnego udziału w postępowaniu. Sąd podkreślił, że organy powinny badać faktyczne zamieszkiwanie dziecka z rodzicem i ponoszenie przez niego kosztów utrzymania, a nie jedynie opierać się na postanowieniu sądu cywilnego o miejscu zamieszkania dziecka na czas trwania postępowania rozwodowego. Uzasadnienia decyzji organów obu instancji były lakoniczne i nie spełniały wymogów formalnych, co uniemożliwiało kontrolę ich legalności. Sąd nie stwierdził nieważności decyzji, uznając brak przesłanek z art. 156 k.p.a., ale nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanych uchybień.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWskazuje na obowiązek organów administracji badania faktycznego stanu sprawy dotyczącej świadczeń rodzinnych, a nie tylko ślepego stosowania się do postanowień sądów cywilnych w sprawach rozwodowych, zwłaszcza gdy dotyczą one miejsca zamieszkania dziecka na czas trwania postępowania.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej ze świadczeniem wychowawczym i postanowieniem sądu o miejscu zamieszkania dziecka na czas trwania procesu rozwodowego. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w innych rodzajach spraw.
Zagadnienia prawne (2)
Czy postanowienie sądu powszechnego o ustaleniu miejsca zamieszkania dziecka na czas trwania procesu o rozwód jest wiążące dla organów administracji przy rozpatrywaniu wniosku o świadczenie wychowawcze, czy też organ powinien badać faktyczne miejsce zamieszkania dziecka i ponoszenie kosztów jego utrzymania przez rodzica?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Postanowienie sądu powszechnego o ustaleniu miejsca zamieszkania dziecka na czas trwania procesu o rozwód nie jest jedyną podstawą do odmowy przyznania świadczenia wychowawczego. Organy administracji mają obowiązek badać faktyczne miejsce zamieszkania dziecka i to, który z rodziców ponosi koszty jego utrzymania, zgodnie z przepisami ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy ZUS błędnie oparły się wyłącznie na postanowieniu sądu cywilnego o miejscu zamieszkania dziecka, ignorując faktyczne okoliczności sprawy, takie jak stałe zamieszkiwanie dziecka z matką i ponoszenie przez nią kosztów utrzymania. Organy nie wykazały, że spełnione zostały przesłanki do odmowy przyznania świadczenia, a ich uzasadnienia były wadliwe.
Czy organy administracji publicznej prawidłowo prowadzą postępowanie administracyjne, zapewniając stronie czynny udział i należycie uzasadniając swoje decyzje?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy administracji w tej sprawie rażąco naruszyły przepisy k.p.a., w szczególności zasady ogólne postępowania, nie zapewniając stronie czynnego udziału i nie uzasadniając należycie swoich decyzji.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że uzasadnienia decyzji organów były lakoniczne i nie spełniały wymogów formalnych, a skarżąca została pozbawiona możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Brak należytego uzasadnienia uniemożliwił kontrolę legalności decyzji.
Przepisy (11)
Główne
u.p.p.w.d. art. 4 § 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.
u.p.p.w.d. art. 4 § 2
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub naruszenie przepisów prawa skutkujące nieważnością postępowania.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, w przypadku uwzględnienia skargi, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, orzeka o zasadach ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, a w pozostałym zakresie – stosownie do swojej właściwości.
Pomocnicze
u.p.p.w.d. art. 28 § 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać w szczególności wskazanie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, wyjaśnienie podstawy faktycznej decyzji oraz rozstrzygnięcie o kosztach.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej jest obowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego każdej sprawy.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej działa w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej obowiązany jest załatwiać sprawy w sposób należycie uzasadniony.
k.c. art. 26 § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy ZUS oparły się wyłącznie na postanowieniu sądu cywilnego o miejscu zamieszkania dziecka, ignorując faktyczne zamieszkiwanie i utrzymanie dziecka przez matkę. • Decyzje organów ZUS były lakoniczne i nie spełniały wymogów formalnych uzasadnienia. • Skarżąca została pozbawiona czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. • Organy nie przeprowadziły należytego postępowania dowodowego i nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy.
Godne uwagi sformułowania
Organy nie przywołały w treści uzasadnienia żadnych przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę prawną wydanych decyzji. • Uzasadnienie decyzji administracyjnej musi spełniać wymogi określone w przepisach kodeksu administracyjnego, nie może być sformułowane ogólnikowo i lakonicznie. • Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skład orzekający
Tomasz Dziuk
przewodniczący
Aneta Majowska
członek
Krzysztof Nowak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazuje na obowiązek organów administracji badania faktycznego stanu sprawy dotyczącej świadczeń rodzinnych, a nie tylko ślepego stosowania się do postanowień sądów cywilnych w sprawach rozwodowych, zwłaszcza gdy dotyczą one miejsca zamieszkania dziecka na czas trwania postępowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej ze świadczeniem wychowawczym i postanowieniem sądu o miejscu zamieszkania dziecka na czas trwania procesu rozwodowego. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w innych rodzajach spraw.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest faktyczne ustalenie stanu faktycznego przez organy administracji, nawet w obliczu orzeczeń sądów cywilnych. Jest to istotne dla prawników procesowych i osób zajmujących się prawem rodzinnym i świadczeniami socjalnymi.
“ZUS odmówił świadczenia wychowawczego, bo tak kazał sąd? WSA: Najpierw sprawdź, gdzie dziecko faktycznie mieszka!”
Dane finansowe
WPS: 480 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.