II SA/GL 1653/23

II SA/Gl 1653/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-02-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący/
Wojciech Gapiński
Symbol z opisem
6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 61a par. 1, art. 66 par. 1, par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 lutego 2024 r. sprawy ze skargi P. M. (M.) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 7 lipca 2023 r. nr SKO.4209.1.2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu składników majątku młyna elektrycznego objętego przymusowym zarządem państwowym 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty K. z dnia 12 stycznia 2023 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz skarżącego 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2023 r. nr [...], wydanym z upoważnienia Starosty [...], na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") odmówiono wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek złożony przez P. M. (dalej: "Skarżący") w sprawie zwrotu składników majątku młyna elektrycznego objętego przymusowym zarządem państwowym należącego do W. M.
W dniu 23 grudnia 2022 r. do organu wpłynął wniosek o wydanie decyzji przekazującej pozostałe składniki majątku L. i W. małżeństwa M.
W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ podał, że decyzja Ministra Rynku Wewnętrznego z dnia [...] 1990 r. nr [...] stwierdzająca nieważność zarządzenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] 1953 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem: młyn elektryczny, własność W. M. (ojciec Wnioskodawcy) w P. oraz orzeczenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] r. w sprawie stwierdzenia przejścia tego młyna na własność Państwa zostały wykonane 2 października 1990 r.
Nieruchomość została wydana spadkobiercom W. M., w tym Wnioskodawcy. Skarb Państwa od tej daty utracił faktyczne posiadanie tej nieruchomości. Organ wyjaśnił, że Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę [...] nie jest w posiadaniu składników majątkowych wymienionych w piśmie wnioskodawcy P. M., a rozstrzyganie roszczeń cywilno-prawnych związanych z przejęciem w posiadanie młyna przez Skarb Państwa nie należy do właściwości organu. Wobec tego organ na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. Postanowienie zostało doręczone w dniu 1 lutego 2023 r.
Wnioskodawca w zażaleniu złożonym w dniu 8 lutego 2023 r. zarzucił: brak rozpoznania istoty sprawy, liczne błędy w uzasadnieniu, brak podania konkretnych przesłanek z art. 61a § 1 k.p.a., brak odniesienia do stanu faktycznego, naruszenie zasad postępowania: uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu strony, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, prawdy obiektywnej z art. 7 k.p.a., rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony, udzielania informacji, a także naruszenie art. 154, art. 155, art. 156 k.p.a., naruszenie art. 165 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego oraz nieustalenia czy w sprawie zachodzi przypadek uzasadniający odmowę wszczęcia postępowania.
Skarżący zwrócił uwagę, że w protokole zajęcia pod przymusowy zarząd - "załączniku nr 4 pkt 3 wymienione są dwie izby przynależne do młyna wraz z mediami, wejściem od frontu i przejściem między budynkiem młyna a budynkiem mieszkalnym aktualnie położone na dz. 1 i 7.752 kg zboża", które jeszcze nie zostały zwrócone. Nie został sporządzony "protokół przekazania składników majątku nieruchomości, w którym byłyby wyszczególnione nie tylko żądane 7.752 kg zboża i dwie izby przynależne do młyna z budynku mieszkalnego na dz. 1, ale i budynek młyna oraz działka nr 2 o powierzchni 0,1138 ha, które nie zostały jeszcze przekazane".
Podkreślił, że nie był obecny przy przekazaniu "maszyn i urządzeń młynarskich" L. M. i A. D., ponieważ nie został o terminie powiadomiony. Wskazał, iż błędnie organ stwierdził, że doszło do czynności przekazania w dniu 2 października 1990 r., podczas gdy przekazanie wykonano częściowo, bez udziału wszystkich spadkobierców. Nadto organ przekazał P. M. i A. D. "tylko prawo własności do nieruchomości", przekazanie nie obejmowało przekazania składników majątku zapisanych w protokole zajęcia pod przymusowy zarząd państwowy. Protokół przekazania nie wymienia: "budynku młyna, gruntu działki 2, dwóch izb z mediami i przejściami przynależnych do młyna, 7.752 kg zboża". Skarżący sprecyzował, iż jego wniosek dotyczył uzupełnienia przekazania o nieprzekazane jeszcze składniki oraz uzupełnienie wpisu w X Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w C.
W piśmie nadanym dnia 24 kwietnia 2023 r. Skarżący podkreślił, iż nie brał udziału w czynności przekazania w dniu 2 października 1990 r., co wyklucza, aby składniki majątku zostały mu przekazane. W związku z tym decyzja Ministra Rynku Wewnętrznego z dnia [...] 1990 r. nie została wykonana.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie, po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia 7 lipca 2023 r. nr SKO.4209.1.2023, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 61a k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczas przeprowadzone w sprawie czynności oraz przywołał normatywną podstawę rozstrzygnięcia. Dalej wskazał, iż organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego, ponieważ wymieniony wniosek nie został złożony w sprawie administracyjnej, dotyczy natomiast sprawy o charakterze cywilnoprawnym. Przywołał również postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt II SAB/Gl 83/19 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 973/20 oddalające skargę kasacyjną Skarżącego.
Organ odwoławczy wyjaśnił przesłanki zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. oraz stwierdził, że wskazywana we wniosku z dnia 10 listopada 2022 r. działka nr 1 (KW nr [...]), nie stanowi własności Skarbu Państwa, stanowi współwłasność osoby prawnej i osób fizycznych.
Postanowienie zostało doręczone w dniu 27 lipca 2023 r.
Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący, wnosząc w dniu 25 sierpnia 2023 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W treści skargi sformułował zarzuty naruszenia:
1) art. 61a k.p.a. poprzez przedwczesne uznanie, że sprawa nie może być wszczęta z innych uzasadnionych przyczyn, w sytuacji, gdy taka ocena powinna być stosowana jedynie wyjątkowo, która to wyjątkowa sytuacja nie wystąpiła w sprawie,
2) art. 61a k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia rodzaju składników majątkowych jakie pozostały na nieruchomości w sytuacji, gdy tylko sama nieruchomość została przekazana - bez ruchomości,
3) art. 61a k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez wskazanie, że organ nie jest w posiadaniu spornych składników majątkowych, przy braku dokonania w tym zakresie szczegółowych ustaleń,
4) art. 61a k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i w zw. z art. 84 k.p.a. poprzez brak wszczęcia postępowania i brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność wyceny aktualnej wartości ruchomości, w tym ponad 7 ton zboża,
5) art. 61a k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez brak wszczęcia postępowania w sytuacji gdy brak jest protokołu przekazania nieruchomości obejmującego wszystkie składniki majątku znajdujące się na gruncie, w tym zapisane w protokole zajęcia pod przymusowy zarząd państwowy (budynek młyna z rampą załadowczą i wyładowczą oraz zadaszeniem nad rampą, dwie izby przynależne do młyna z budynku mieszkalnego przymurowanego do młyna z bezpośrednim przejściem przez drzwi między młynem a domem, z wszystkimi mediami oraz głównym wejściem do budynku mieszkalnego, 7.752 kg zboża oraz wszystkie ruchomości),
6) art. 61a k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez brak wszczęcia postępowania, gdy wymaganym było zapoznanie się z dokumentacją przedstawioną przez Skarżącego, tj. protokołem zajęcia pod przymusowy zarząd państwowy z dnia 28 sierpnia 1953 r., decyzją ministra rynku wewnętrznego z dnia [...] 1990 r. znak [...] oraz protokołem przekazania maszyn i urządzeń młyńskich z dnia 2 października 1990 r.,
7) art. 61a k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez brak wszczęcia postępowania, gdy zwrot nieruchomości nastąpił w stanie pogorszonym (protokół z rozprawy administracyjnej w PINB w K. z dnia 9 kwietnia 2019 r.), co winno skutkować przyznaniem odszkodowania wyrównującego straty w majątku.
W uzasadnieniu Skarżący podkreślił brak dostatecznego wyjaśnienia sprawy. Zdaniem Skarżącego biegły powinien ocenić stan i wartość majątku jaki istniał w momencie jego przekazania. Wskazał, iż nieruchomość została wydana w stanie na tyle pogorszonym, że wymaga kapitalnego remontu. Podkreślił ponownie, że nie uczestniczył w czynności zwrotu majątku. Podał także, iż poprzednio istniała jedna nieruchomość (będąca jedną działka geodezyjną nr 6), a w momencie zwrotu nieruchomości istniały dwie różne działki ewidencyjne. W ocenie Skarżącego powinno nastąpić zniesienie wspomnianego podziału działek (2 oraz 1). Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z uzasadnieniem jak w treści zaskarżonej decyzji.
W dniu 14 lutego 2024 r. do akt sprawy wpłynęło pismo Skarżącego, w którym wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów przedłożonych do pisma, w tym dokumentacji fotograficznej na okoliczność zniszczeń w majątku, powołania biegłego sądowego do oszacowania zużycia i zniszczeń budynku i nieruchomości gruntowej oraz wypłacenie czynszu dzierżawnego. Podał, iż spadkobierczyni A. D. bezprawnie "w 1975 r. zawłaszczyła dwie izby własności Skarbu Państwa przynależne do młyna" oraz dokumenty po rodzicach Skarżącego i A. D. Wskazał również na toczące się postępowanie przed sądem powszechnym o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, a także postępowanie w sprawie o poddział nieruchomości i zniesienie współwłasności. Podkreślił, że nie zostały zwrócone Skarżącemu wszystkie składniki majątku określone w protokole zajęcia, a mimo to organy orzekające w sprawie nie uwzględniły wszystkich dokumentów istotnych dla rozstrzygnięcia.
W dniu 20 lutego 2024 r. do akt wpłynęło kolejne pismo Skarżącego, w którym zwrócił uwagę na protokół rozprawy administracyjnej z dnia 9 lutego 2019 r. oraz podtrzymał aktualne stanowisko w sprawie i złożone wnioski dowodowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Należy na wstępie wyjaśnić, iż wskazana kontrola nie oznacza jednak przejęcia przez Sąd sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia. Sądy administracyjne nie orzekają bowiem merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.
Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stało się postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 7 lipca 2023 r. nr SKO.4209.1.2023 utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji – Starosty [...] z dnia 12 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Kluczową kwestią dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia stało się ustalenie czy organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo uznały, że w sprawie zaistniały przyczyny uzasadniające zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a., stosownie do którego, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przywołany przepis przewiduje dwie niezależne przesłanki stanowiące podstawę wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jako pierwszą z nich ustawodawca przewidział wniesienie żądania wszczęcia postępowania przez osobę, która nie jest stroną, natomiast drugą – zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn powodujących niemożność wszczęcia postępowania. Ustawodawca nie dokonał jednak konkretyzacji przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, jednak według ustabilizowanego orzecznictwa przyjmuje się, że będą to sytuacje w sposób oczywisty stanowiące przeszkodę wszczęcia postępowania administracyjnego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 86/21), oczywiste przeszkody o charakterze przedmiotowym i podmiotowym możliwe do stwierdzenia już po wstępnej analizie wniosku (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2021 r., sygn. akt I OSK 2493/20). W rezultacie wszczęcie postępowania poprzedza wstępna ocena czy podmiot występujący z wnioskiem o jego wszczęcie posiada legitymację do występowania w roli strony w takim postępowaniu, a także czy nie zachodzi inna uzasadniona przyczyna, powodującą niemożność wszczęcia postępowania (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 maja 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 127/20; podobnie zob. A. Wróbel w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Lex el. 2024).
Należy jednocześnie pamiętać, że obowiązkiem organu administracji jest dokładne ustalenie treści żądania strony, która wyznacza rodzaj sprawy, będącej przedmiotem postępowania. Organ jest żądaniem strony związany. Treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie przy ustaleniu zakresu postępowania i wskazuje, bądź nie na możliwość stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W sytuacji natomiast gdy treść żądania budzi wątpliwości, organ administracji publicznej nie jest uprawniony do precyzowania treści żądania, lecz to do wnoszącego podanie powinien zwrócić się o jego sprecyzowanie, udzielając jedocześnie niezbędnych wskazówek i wyjaśnień w tym zakresie.
Przeprowadzona kontrola sądowoadministracyjna doprowadziła do wniosku, że w sprawie nie dokonano dokładnego ustalenia treści żądania. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy w treści wniosku z dnia 10 listopada 2022 r. Skarżący objął wnioskiem - przekazanie składników majątku określonych w protokole zajęcia pod przymusowy zarząd państwowy z dnia 28 sierpnia 1953 r. dotyczących działki o nr ewidencyjnym 3, w tym opisanych w piśmie dwóch izb z mediami i oddzielnym wejściem oraz 7.752 kg zboża. W treści wniosku Skarżący wskazywał na działki o nr 2 (KW nr [...]) i nr 1 (KW nr [...]) -"decyzja starosty przekazująca z dnia 25 kwietnia 2019 r. powinna obejmować całość nieruchomości 4 wraz z pozostałymi do przekazania składnikami majątku Skarbu Państwa przynależnymi do młyna" (str. 3 wniosku).
Jak natomiast wyjaśniał organ, działka o nr 5 nie figuruje w księdze wieczystej [...], natomiast organ prowadził postępowanie dotyczące jedynie działki o nr 2 objętej księgą wieczystą [...]. Żądanie obejmowało jednak niewątpliwie każdą z ww. działek. Ponadto jak wynika z dalszych pism (m.in. pisma nadanego dnia 20 grudnia 2022 r., zażalenia z dnia 8 lutego 2023 r., uzupełnienia zażalenia z 24 kwietnia 2023 r., a także uzasadnienia skargi), zdaniem wnoszącego podanie, żądanie miało obejmować zwrot ruchomości, zwrot nieruchomości, a także takie kwestie jak: odszkodowanie, ustalenia wysokości czynszu dzierżawnego, ustalenie i wypłatę zadośćuczynienia, a także scalenie nieruchomości.
W ocenie Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organ nie dokonał zatem dokładnego ustalenia treści żądania.
Wniosek powinien zatem zostać sprecyzowany, a następnie, zgodnie z jego treścią, organ winien zastosować właściwą drogę dalszego postępowania, uwzględniając, co zostało pominięte w niniejszej sprawie, że w przypadku, gdy organ administracji publicznej, do którego wpłynęło podanie ustali, że w sprawie właściwy jest sąd powszechny zobowiązany jest do zwrotu podania Wnoszącemu. Powyższy tryb przewiduje art. 66 § 3 k.p.a., który stanowi również o prawie do złożenia zażalenia na tego rodzaju postanowienie.
Powyższego trybu, podobnie jak ewentualnej kwestii wielości żądań (art. 66 § 1 k.p.a.), nie rozważył jednak organ pierwszej instancji, czego nie dostrzegł organ odwoławczy rozpatrujący środek zaskarżenia.
Wskazać przy tym należy, że wydanie postanowienia o zwrocie podania, podobnie jak postanowienia o wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania, jest możliwe dopiero po wnikliwym zbadaniu treści podania skierowanego przez wnoszący je podmiot do organu administracji i ustaleniu, że niewątpliwie zawiera ono żądanie, które nie może zostać rozstrzygnięte w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym.
Organ administracji zwracający podanie w trybie art. 66 § 3 k.p.a. nie ma także obowiązku wskazywania szczegółowej podstawy prawnej ewentualnego roszczenia przed sądem powszechnym ani trybu dochodzenia tego roszczenia. Wystarczające jest uznanie, że nie jest właściwy w sprawie i że właściwym do jej rozpoznania, choćby na podstawie domniemania sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy powszechne, właściwy jest sąd powszechny. Przepisy Konstytucji przewidują bowiem domniemanie właściwości na rzecz sądów powszechnych we wszystkich sprawach wymagających rozstrzygnięcia sporu mającego oparcie w prawie (art. 45 ust. 1 Konstytucji), jeśli tylko nie zostały one objęte właściwością innych sądów, nawet jeśli nie są to spory w sprawach cywilnych w rozumieniu art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 1304/10; H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, WKP 2023). Jednocześnie Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 października 2022 r., sygn. akt I OSK 1594/19, zgodnie z którym możliwość zastosowania art. 66 § 3 k.p.a. nie jest uzależniona od etapu prowadzonego postępowania. Niezależnie więc czy wskutek złożenia podania, które w istocie dotyczy sprawy należącej do właściwości sądów powszechnych zostały podjęte czynności procesowe, czy też nie - stwierdzenie przez organ administracji tego rodzaju niewłaściwości powinno skutkować, niezależnie od innych powinności procesowych organu, zwrotem podania na podstawie art. 66 § 3 k.p.a.
Wskazane wyżej uchybienia stworzyły podstawę do zastosowania kompetencji kasatoryjnych, przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli zaistnienia w niniejszej sprawie przesłanek warunkujących zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a.
Stosownie do art. 153 p.p.s.a., ponownie rozpatrując sprawę organ administracji zastosuje się do wskazanych rozważań, zwróci się do Skarżącego o sprecyzowanie treści żądania, a następnie dokona wstępnej oceny wniosku i zastosuje właściwy tryb przewidziany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, uwzględniając ewentualną wielość żądań podania.
Sąd dostrzega również, że sprawa w przedmiocie wydania nieruchomości nie podlega kognicji sądów administracyjnych, na co wskazywał już tut. Sąd w postanowieniu z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt II SAB/Gl 83/19. Wniosek Skarżącego nie obejmował jednak wyłącznie kwestii zwrotu nieruchomości.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na treść art. 119 pkt 3 p.p.s.a., stosownie do którego sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W skardze zawarto wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie, nie wskazując argumentów, które uzasadniałyby to żądanie. Z treści art. 122 p.p.s.a. wynika, że przekazanie sprawy do rozpoznania na rozprawie jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu, któremu ustawodawca, w omawianej kwestii, pozostawił całkowitą swobodę, nie wskazując żadnych kryteriów, którymi powinien kierować się sąd (zob. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 5287/16). Dlatego też wniosek strony o przeprowadzenie rozprawy nie wiąże Sądu (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 1705/16). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie dostrzegł powodów, dla których sprawa miałaby zostać rozpatrzona na rozprawie.
W odniesieniu do wniosków dowodowych zawartych w skardze oraz pismach Skarżącego z dnia 2 lutego 2024 r. oraz z dnia 15 lutego 2024 r. wyjaśnienia wymaga, iż Sąd nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Możliwości dowodowe Sądu są bardzo ograniczone, stosownie do treści art. 106 § 3 p.p.s.a. Stąd też Sąd wniosków tych nie uwzględnił.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. postanowienie je poprzedzające.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania zasądzając na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 100,00 zł (pkt 2 sentencji), na które składa się uiszczony wpis sądowy.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.