II SA/Gl 1639/23

II SA/Gl 1639/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-04-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-09-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik
Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący/
Krzysztof Nowak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne
Kombatanci
Sygn. powiązane
III OSK 2610/24 - Wyrok NSA z 2026-01-16
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 388
art. 5, art. 2 ust. 1, art. 3 pkt 2
Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi J. A. (A.) na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 26 lipca 2023 r. nr DSE3-K0918-D20059-18/23 w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 27 lipca 2023 r., Nr DSE3-K0918-D20059-18/23, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: "Szef U.S.K i O.R." lub "Organ") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.) – dalej: "k.p.a." oraz art. 5 w związku z art. 2 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j. Dz. U. 2023 poz. 388) – dalej: "u.o.d.o.a." utrzymał w mocy decyzję własną z dnia17 lutego 2023 r. Nr [...] odmawiającą potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych J. A. (dalej: "skarżący").
Wskazana wyżej decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 24 października 2022 r. skarżący złożył do Szefa U.S.K i O.R. wniosek o przyznanie uprawnień działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Wnioskodawca wskazał, że podstawą uzyskania uprawnień działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych było jego powołanie z przyczyn politycznych do zasadniczej służby wojskowej od 26 października 1982 r. do 16 października 1984 r. do [...] i następnie do [...] , a także inwigilowanie przez organy bezpieczeństwa państwa - śledzenie go w miejscu pracy ([...] w D.) od września 1980 r. do października 1982 r. oraz pozbawienie go możliwości wykonywania zawodu od 26 października 1982 r. do 16 października 1984 r. i uniemożliwienie pracy zarobkowej w ww. okresie. Podał, że na początku września 1980 r. zapisał się do NSZZ "Solidarność", brał udział w działalności związkowej i w strajkach. Po wprowadzeniu stanu wojennego uczestniczył w strajku okupacyjnym, który rozpędziło ZOMO. W ramach represji zmuszono go do pełnienia dwóch 24-godzinnych dyżurów w czasie świąt Bożego Narodzenia na Wydziale [...] . Kolejne represje polegały na przeniesieniu go na Wydział[...] , braku awansów zawodowych oraz podwyżek płacowych, złośliwych delegacjach oraz zmuszaniu do pracy w niedziele i święta. Najgorszą represją było powołanie do dwuletniej zasadniczej służby wojskowej w październiku 1982 r., co uniemożliwiło mu dalszą naukę na studiach. W poprzednich latach był odraczany od służby wojskowej z powodu wykonywania zawodu w przedsiębiorstwie państwowym realizującym szczególnie ważne zadania produkcyjne. Do wniosku załączył trzy zbliżone w treści oświadczenia świadków – T. A., S. Z. oraz Z. D. Świadkowie podali, że skarżący został wcielony do zasadniczej służby wojskowej w październiku 1982 r., a powrócił z wojska w październiku 1984 r., a koledzy Strony mówili, że był to odwet władzy za jego wpisanie się do NSZZ "Solidarność" [...] w D., działalność związkową i udział w strajkach.
Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: "Urząd") podjął czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Sprawdził jego dane w internetowej bazie danych projektu "Encyklopedia Solidarności" prowadzonego przez Instytut Pamięci Narodowej. W bazie nie odnaleziono biogramu ani informacji na jego temat.
Pismem z dnia 2 listopada 2022 r. Urząd poinformował skarżącego o warunkach uzyskania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zwracając się ponadto o nadesłanie wszelkich dowodów potwierdzających prowadzenie działalności - zagrożonej odpowiedzialnością karną - na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce bądź/oraz doznanie represji z powodów politycznych w rozumieniu przepisów ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, w tym kopii stron książeczki wojskowej, obrazujących przebieg odbytej służby wojskowej, a także oświadczeń świadków na formularzu udostępnionym przez Urząd oraz danych świadków tj. data i miejsce urodzenia, imię ojca - celem ewentualnego przeprowadzenia kwerendy ich dotyczącej w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej. Jednocześnie zwrócił się z wnioskiem o przeprowadzenie kwerendy archiwalnej dotyczącej skarżącego do Instytutu Pamięci Narodowej, a także do Wojskowego Centrum Rekrutacji w B. z wnioskiem o nadesłanie wszelkich informacji dotyczących charakteru oraz przebiegu jego służby wojskowej.
Wojskowe Centrum Rekrutacji w B. pismem z dnia 8 listopada 2022 r. poinformowało, że skarżący odbywał zasadniczą służbę wojskową w okresie od 26 października 1982 r. do 16 października 1984 r., w[...] , na stanowisku Dowódcy Drużyny, o specjalności wojskowej[...] . Z kolei Instytut Pamięci Narodowej pismem z dnia 23 listopada 2022 r. poinformował Urząd, że w zasobach archiwalnych nie odnaleziono żadnych dokumentów dotyczących działalności opozycyjnej skarżącego, poza aktami paszportowymi oraz kartami z kartoteki paszportowej.
Ponieważ skarżący zwrócił się o zawieszenie postępowania do czasu pozyskania przez niego dodatkowych dowodów w sprawie, Szef U.S.K i O.R. postanowieniem z dnia 1 grudnia 2022 r. zawiesił postępowanie w sprawie.
W dniach: 31 grudnia 2022 r. oraz 5 stycznia 2023 r. do Urzędu wpłynęło pismo skarżącego z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania oraz dowodami w sprawie tj. kompletem oświadczeń świadków, o które zwracał się Urząd; kopią dokumentu - składu osobowego Rady Robotniczej Wydziału [...][...] w D. z dnia 2 września 1980 r. (brak nazwiska skarżącego w przytoczonym składzie), kserokopią książeczki wojskowej skarżącego (z której wynika, że odbył on zasadniczą służbę wojskową od dnia 26 października 1982 r. do dnia 16 października 1984 r.) oraz kserokopią pisma "Wolny Związkowiec" z dnia 28 sierpnia 2010 r. (nie zawiera ona żadnych informacji o skarżącym).
Szef U.S.K i O.R. postanowieniem z dnia 13 stycznia 2023 r. podjął zawieszone postępowanie. Jednocześnie Urząd wysłał do skarżącego pismo powiadamiające o możliwości skorzystania z uprawnień wynikających z art. 10 k.p.a.
W odpowiedzi z dnia 29 stycznia 2023 r. skarżący nadesłał dwa dokumenty uzasadniające jego wniosek. Pierwszy to kopia pisma Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 27 sierpnia 2021 r., który w odpowiedzi na pytanie T. A. poinformował, że według ustaleń IPN, w okresie od 1 stycznia 1980 r. do 31 października 1982 r., pod pozorem realizacji powszechnego obowiązku służby obrony, do pełnienia zasadniczej służby wojskowej powołano 264 poborowych i 1447 osób na ćwiczenia żołnierzy rezerwy, a powołanie do służby wojskowej w okresie stanu wojennego było jedną z represji tego okresu. Drugi to oświadczenie świadka A. C., który podał, że w [...] w D. razem z kolegami zawiązali Radę Robotniczą zakładową jako komórkę NSZZ "Solidarność" i rozpoczęli działalność związkową. Do związku zapisał się również skarżący, który uczestniczył we wszystkich jego działaniach, szczególnie w strajku, po czym powołano go do zasadniczej służby wojskowej, o czym informowali świadka koledzy.
Na podstawie analizy materiału dowodowego zebranego w toku postępowania Szef U.S.K i O.R. uznał, że nie ma podstaw do potwierdzenia spełnienia przez skarżącego przesłanek wynikających z przepisów ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Skarżący nie przedstawił dowodów, które mogłyby potwierdzić prowadzenie przez niego co najmniej przez 12 miesięcy nielegalnej działalności opozycyjnej w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi. Dowodów takich nie pozyskano także w wyniku kwerendy w zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej. W ocenie Szefa U.S.K i O.R. skarżący nie przedstawił także jednoznacznych dowodów potwierdzających powołanie do służby wojskowej z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Zdaniem organu czterej świadkowie swoje stwierdzenia o powołaniu skarżącego do wojska w odwecie za działalność w NSZZ "Solidarność" opierają jedynie na zasłyszanych opiniach pracowników zakładu pracy. Z kolei dokument w postaci pisma Prezesa Instytut Pamięci Narodowej zawiera jedynie ustaloną przez IPN liczbę osób represjonowanych poprzez powołanie do pełnienia zasadniczej służby wojskowej lub na ćwiczenia żołnierzy rezerwy w okresie od 1 stycznia 1980 r. do 31 października 1982 r., brak jest nazwiska skarżącego jako podlegającemu powyższej represji. Szef U.S.K i O.R. stwierdził, że skarżący nie wykazał, że rzekomo represyjne powołanie do odbycia zasadniczej służby wojskowej związane było z prowadzoną działalnością opozycyjną. Skarżący nie powoływał się na inne represje określone w art. 3 u.o.d.o.a.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Opisaną na wstępie decyzją z dnia z dnia 27 lipca 2023 r. Szef U.S.K i O.R. utrzymał w mocy swoją decyzję własną.
W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz ustalony przez niego stan faktyczny sprawy. Wyjaśnił, że do wydania decyzji o potwierdzeniu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych konieczne jest przedstawienie dowodów potwierdzających spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3 u.o.d.o.a. W ocenie Szefa U.S.K i O.R. skarżący nie wykazał, ani w toku postępowania ani również nie udało się ustalić by skarżący prowadził działalność opozycyjną w rozumieniu art. 2 u.o.d.o.a. lub podlegała którejkolwiek z represji ujętych w art. 3 ww. ustawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Gliwicach skarżący zarzucił, że Szef U.S.K i O.R. wydał obie decyzje z rażącym naruszeniem:
1) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
a) art. 3 pkt 2 i 3 lit. b i c w zw. z art. 5 ust. 1 u.o.d.o.a. poprzez błędną interpretację lub niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji wadliwe uznanie, że odwołujący nie spełnił przesłanek określonych w cytowanych przepisach - nie pełnił przez okres powyżej 30 dni zasadniczej służby wojskowej, do której odbycia został powołany z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, nie był inwigilowany przez organy bezpieczeństwa państwa, nie był pozbawiony możliwości wykonywania swojego zawodu;
b) art. 8a ust. 1 u.o.d.o.a. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego poprzez błędną interpretację lub niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji wadliwe ustalenie, że skarżący nie pełnił w okresie od dnia 1 listopada 1982 r. do dnia 28 lutego 1983 r. czynnej służby wojskowej, do której odbycia został powołany za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego;
c) art. 2 i art. 3 Konwencji nr 87 dot. wolności związkowej i ochrony praw związkowych Międzynarodowej Organizacji Pracy przyjętej 9 lipca 1948 r. w San Francisco poprzez błędną interpretację lub niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji wadliwe uznanie, że ówczesne władze PRL mogły ograniczyć lub pozbawić prawa odwołującego do wykonywania działalności związkowej;
2) przepisów proceduralnych, które wpłynęło na wynik sprawy:
a) art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych, przede wszystkim przez brak przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków:
- Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w M., pełniącego tę funkcję we wrześniu i październiku 1982 r., na okoliczność przyczyn wcielenia mnie do 2 letniej zasadniczej służby wojskowej wbrew art. 33 ust. 2 pkt 3 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL;
- A. K. (współzałożyciela Rady Robotniczej - NSZZ SOLIDARNOŚĆ - Wydziału [...] w dniu 2 września 1980 r.) na okoliczność działalności związkowej odwołującego, jego udziału w strajkach i przyczyn powołania do zasadniczej służby wojskowej;
b) art. 7 w zw. z art. 75 i art. 76a § 1 oraz art. 86 k.p.a. przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy przepis ustawy zobowiązuje do zebrania całego materiału dowodowego; w sprawie ograniczono materiał dowodowy tylko do uzyskania wykazu osób wytypowanych przez pion Departamentu III MSW do odbycia zasadniczej służby wojskowej lub ćwiczeń wojskowych z dnia 29 października 1982 r. Organ nie zażądał informacji od IPN o imieniu i nazwisku oraz adresie Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w M. i adresie A. K., choć prosiłem o to, gdyż skarżącemu odmówiono.
c) art. 77 i art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. przez brak zgromadzenia w sprawie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego potrzebnego do przeprowadzenia postępowania dowodowego, a także do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Organ nie wykonał prawidłowo powyższych obowiązków, m.in. nie przeprowadził dowodu z przesłuchania Komendanta WKU i A. K.;
d) art. 8 i art. 227 k.p.a. - Organ nie prowadził postępowania w sposób budzący jego zaufanie do władzy publicznej, niedbale lub nienależycie wykonywał zadania, naruszył praworządność lub interes strony, przewlekle albo biurokratycznie załatwiał sprawę; proponował głównie zawieszenie postępowania i przerzucał na niego ciężar dowodowy;
e) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. - uzasadnienie faktyczne decyzji nie wskazuje faktów, które Organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom (zeznaniom świadków) odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; uzasadnienie prawne nie wyjaśnia dostatecznie podstawy prawnej decyzji, nie przytacza koniecznych do rozpatrzenia przepisów prawa.
Z uwagi na podniesione zarzuty skarżący wniósł o:
1) zmianę obu decyzji w całości i orzeczenie, że skarżący spełnia wymogi podane w art. 3 pkt 2 i 3 lit. b i c u.o.d.o.a. oraz w art. 8a ust. 1 ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego;
2) lub uchylenie obu decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;
3) zobowiązanie Organu do przeprowadzenia dowodów:
a) z przesłuchania świadków:
- Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w M., pełniącego tę funkcję we wrześniu i październiku 1982 r., na okolicznych przyczyn wcielenia mnie do 2 letniej zasadniczej służby wojskowej wbrew art. 33 ust. 2 pkt 3 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL;
- A. K. (współzałożyciela Rady Robotniczej - NSZZ SOLIDARNOŚĆ - Wydziału [...] w dniu 2 września 1980 r.) na okoliczność działalności związkowej odwołującego, jego udziału w strajkach i przyczyn powołania do zasadniczej służby wojskowej:
b) z pisma z 27 sierpnia 2021 r., nr[...], Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej na okoliczność liczb powołanych do pełnienia do zasadniczej służby wojskowej i na ćwiczenia żołnierzy rezerwy pod pozorem realizacji powszechnego obowiązku obrony;
c) z wystąpienia do Instytutu Pamięci Narodowej o wyjaśnienie:
- przyczyn braku biogramu lub informacji o skarżącym w internetowej bazie projektu "Encyklopedia Solidarności";
- dlaczego w zasobach archiwalnych nie odnaleziono żadnych dokumentów dotyczących działalności opozycyjnej skarżącego;
- czy nazwisko skarżącego znajduje się w wykazie osób powołanych do zasadniczej służby wojskowej w październiku 1982 r. pod pozorem realizacji powszechnego obowiązku obrony (jedna z form represji w okresie stanu wojennego), a jeśli nie to, dlaczego; jakie były przyczyny i kryteria sporządzenia tego rejestru:
d) nadto dopuszczenie innych dowodów z urzędu umożliwiających potwierdzenie skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych;
4) stwierdzenie nieważność decyzji w całości;
5) stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa;
6) odstąpienie od obciążania skarżącego kosztami postępowania Organu (także kosztami zastępstwa) na wypadek oddalenia skargi;
7) przyznanie skarżącemu pomocy prawnej - ustanowienie pełnomocnika z urzędu;
8) zasądzenie od Organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania;
9) rozpatrzenie sprawy w razie ewentualnej nieobecności skarżącego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Stosownie do art. 4 ust. 1 u.o.d.o.a. status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie:
1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i
2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.o.d.o.a. status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4.
W myśl art. 5 ust. 3 do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się:
1) dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3, oraz
2) decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności.
Na wstępie przywołać należy przepisy, które w tej sprawie znalazły zastosowanie. Stosownie do art. 2 ust. 1 u.o.d.o.a., działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (art. 2 ust. 2 u.o.d.o.a.).
Natomiast osobą represjonowaną z powodów politycznych, w myśl art. 3 pkt 2 u.o.d.o.a., jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r. przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; oraz (punkt 3 lit a) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575 oraz z 2018 r. poz. 5 i 369), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni.
Z treści przywołanych przepisów wynika, że status "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych" może zostać potwierdzony przez właściwy organ wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę odpowiednio w art. 2 oraz art. 3 u.o.d.o.a. Status działacza opozycji antykomunistycznej przyznany może zostać wyłącznie osobie, która w okresie wskazanym w art. 2 u.o.d.o.a. prowadziła działalność w warunkach i celu określonym w ustawie. Natomiast za osobę represjonowaną może być uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 u.o.d.o.a. i nastąpiło to z powodów politycznych.
Wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 5 u.o.d.o.a. organ potwierdza status odpowiednio "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych", wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę w art. 2 lub art. 3 u.o.d.o.a. Przepisy ustawy w sposób ścisły określają zasady potwierdzania tego statusu, nie dopuszczając w tym zakresie jakiegokolwiek uznania administracyjnego. Tym samym organ administracji jest związany ich treścią i nie może odstąpić od ich stosowania, biorąc pod uwagę inne przyczyny niż w przepisach ustawy przewidziane. Tylko te zdarzenia, które zostały wymienione w cytowanych przepisach, mogą spowodować uznanie, że dana osoba była działaczem opozycji antykomunistycznej lub była represjonowana z przyczyn politycznych. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że żadne inne zdarzenia, okoliczności i kłopoty nie mogą być uznane za działalność antykomunistyczną lub represję w rozumieniu ustawy, choćby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej, stanowiły dużą dolegliwość.
W orzecznictwie wskazuje się, że działalność określona w art. 2 u.o.d.o.a. to nie jakikolwiek przejaw aktywności stanowiącej o braku akceptacji dla zastanego stanu rzeczy, a ukierunkowana i prowadzona w ramach zorganizowanych struktur lub w ścisłej współpracy z nimi zakazana działalność na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, trwająca co najmniej 12 miesięcy. Działalność w ramach struktur zakłada członkostwo w określonej grupie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2021 r., IV SA/Wa 1702/20, CBOSA).
W ocenie Sądu istotna dla wykładni przepisów ustawy i oceny spełnienia przesłanek ustawowych do otrzymania statusu "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych" jest również jej preambuła: "Uznając szczególne zasługi dla Polski tych jej obywateli, którzy w latach 1956-1989 z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych angażowali się w działalność antykomunistyczną zmierzającą do odzyskania suwerenności i niepodległości Ojczyzny lub byli z tych powodów represjonowani, uchwala się, co następuje". Z jej treści wynika, że nie każda działalność, choćby była działalnością zasługującą na uznanie, może zostać potraktowana jako działalność opozycyjna. Ustawodawca wprost wskazał, że chodzi o działalność, którą można określić mianem "szczególnych zasług" prowadzoną "z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych" (por. wyroki: WSA w Bydgoszczy z dnia 8 października 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 562/19, WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 20 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 613/20, z dnia 31 maja 2023 r., II SA/Go 150/23, WSA w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 1118/22, WSA w Krakowie z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 943/23, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Go 528/23, CBOSA).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdza, że organ dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Słusznie zwrócił uwagę, że informacje zawarte w opisie działalności skarżącego oraz oświadczenia i zeznania świadków dowodzą jedynie faktu, że skarżący był członkiem organizacji związkowej, brał udział w strajkach i wiecach a także, że odbywał służbę wojskową w latach 1982-1984. Zeznania świadków potwierdzają działalność skarżącego w ramach struktur NSZZ Solidarność do czasu wprowadzenia stanu wojennego i uczestnictwa strajku krótko po jego wprowadzeniu tj. w grudniu 1981 r. Wiedza świadków, że służba wojskowa skarżącego była odwetem władzy za jego działalność związkową opierała się na informacjach zasłyszanych od jego kolegów ("jego koledzy mówili"). W przedstawionym przez skarżącego materiale dowodowym nie wykazał on jednak, że powołanie do służby wojskowej miało charakter rzeczywistej represji a nie hipotezy wynikającej z opinii jego kolegów. Podobnie skarżący nie wykazał, że przeniesienie go do pracy na innym wydziale huty, brak awansów zawodowych oraz podwyżek płacowych, złośliwych delegacji czy zmuszaniu go do pracy w niedziele i święta były taką represją. Skarżący poza samymi stwierdzeniami nie przedstawił w tym zakresie żadnych dowodów w postaci dokumentów lub oświadczeń świadków. Prawidłowo organ wskazał, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że żadne inne zdarzenia, okoliczności i kłopoty (poza wymienionymi w art. 3 u.o.d.o.a.) nie mogą być uznane za działalność antykomunistyczną lub represję w rozumieniu ustawy, chociażby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej stanowiły one dużą dolegliwość. Żadna z pozyskanych przez organ informacji (w wyniku przeprowadzonej kwerendy) wynikających z oficjalnych ewidencji lub rejestrów nie potwierdziła twierdzeń skarżącego dotyczącego spełnienia przez niego statusu "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych". Sąd zgadza się również ze stanowiskiem organu co do aktywności dowodowej samego organu czy też jej braku (zarzut skarżącego). Obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie oznacza, że organ administracji ma obowiązek poszukiwania "do skutku" dowodów potwierdzających zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony. Nałożenie na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia jednak strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Sąd zgadza się w tym zakresie z przywołanym przez organ wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 20 października 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 488/21.
Podsumowując, podniesione w skardze zarzuty są niezasadne. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do potwierdzenia skarżącego statusu działacza opozycji antykomunistycznej w rozumieniu art. 2 u.o.d.o.a. bądź do przyznania mu statusu osoby represjonowanej (art. 3 u.o.d.o.a.).
W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu.
Z uwagi na powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.