II SA/Gl 1637/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gliwicach uchylił decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego, uznając, że organ odwoławczy niezasadnie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, zamiast rozstrzygnąć ją merytorycznie.
Sprawa dotyczyła sprzeciwu M. Z. od decyzji Śląskiego WINB, która uchyliła decyzję PINB o umorzeniu postępowania w sprawie robót budowlanych (utwardzenia terenu). Sąd administracyjny uznał, że organ odwoławczy niezasadnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a., przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Zdaniem Sądu, zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a organ odwoławczy mógł sam uzupełnić ewentualne braki dowodowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał sprzeciw M. Z. od decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania w sprawie robót budowlanych. Sprawa, tocząca się od 2019 roku, dotyczyła utwardzenia terenu, które organ odwoławczy uznał za parking dla pojazdów ciężarowych, a nie zwykłe utwardzenie. Sąd administracyjny, kontrolując legalność decyzji kasatoryjnej organu odwoławczego, stwierdził, że organ ten niezasadnie skorzystał z art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z przepisami, decyzja taka może być wydana tylko w przypadku naruszenia przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji, gdy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym ekspertyza techniczna wskazująca na parametry konstrukcyjne dla dużych obciążeń oraz infrastruktura (ogrodzenie, oświetlenie, budynek), dawał podstawę do stwierdzenia, że mamy do czynienia z parkingiem. Organ odwoławczy nie wykazał, aby istniały tak istotne braki dowodowe, które uniemożliwiałyby merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy mógł sam uzupełnić ewentualne braki dowodowe, np. poprzez samodzielne pozyskanie informacji z CEIDG lub zwrócenie się do organu architektoniczno-budowlanego o informacje o pozwoleniu na budowę, zamiast przekazywać sprawę ponownie do organu pierwszej instancji. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy niezasadnie skorzystał z art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a ewentualne braki dowodowe mogły zostać uzupełnione przez organ odwoławczy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ odwoławczy nie wykazał istotnych braków postępowania dowodowego, które uzasadniałyby uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Materiał dowodowy, w tym ekspertyza techniczna, wskazywał na charakter utwardzenia jako parkingu, a organ odwoławczy mógł samodzielnie uzupełnić ewentualne braki, np. poprzez pozyskanie informacji z CEIDG lub zwrócenie się o dane dotyczące pozwolenia na budowę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
k.p.a. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Sąd kontroluje zasadność zastosowania tego przepisu.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 64e
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Instytucja sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej ma charakter formalny i ograniczony, służy wyłącznie do zbadania prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy przesłanek z art. 138 § 2 k.p.a.
p.p.s.a. art. 151a § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a.
k.p.a. art. 136 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy ma możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego.
k.p.a. art. 12 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej obowiązane są do wnikliwego i szybkiego działania oraz posługiwania się najprostszymi środkami zmierzającymi do załatwienia sprawy.
Dz. U. 2020. 471 art. 25
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
P.b. art. 29 § ust. 1 pkt 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
k.p.a. art. 105 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.
k.p.a. art. 110
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności.
k.p.a. art. 106 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy
Ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne art. 15
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c)
k.p.a. art. 138 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy niezasadnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ materiał dowodowy był wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Organ odwoławczy mógł samodzielnie uzupełnić ewentualne braki dowodowe, zamiast przekazywać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
Godne uwagi sformułowania
instytucja sprzeciwu ma charakter formalny i ograniczony zakres kontroli legalności sprawowany przez sąd administracyjny w sprawie zainicjowanej sprzeciwem od decyzji kasacyjnej, został określony przez ustawodawcę w sposób zawężający brak było podstaw do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy ma możliwość samodzielnego pozyskania wiedzy w tym aspekcie postępowania dowodowego, w którym uznaje, że nią jeszcze nie dysponuje.
Skład orzekający
Rafał Wolnik
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Zasady stosowania art. 138 § 2 k.p.a. przez organy odwoławcze oraz zakres kontroli sądów administracyjnych w sprawach zainicjowanych sprzeciwem od decyzji kasatoryjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki kontroli decyzji kasatoryjnych w postępowaniu administracyjnym i może być stosowane w podobnych przypadkach, gdy organ odwoławczy nadużywa art. 138 § 2 k.p.a.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak sądy administracyjne kontrolują stosowanie przez organy odwoławcze przepisów proceduralnych, w tym art. 138 § 2 k.p.a., co jest kluczowe dla efektywności postępowań administracyjnych.
“Sąd administracyjny ukarał organ odwoławczy za nadużywanie procedury i przedłużanie sprawy o roboty budowlane.”
Dane finansowe
WPS: 580 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 1637/25 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2026-01-22 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-12-29 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Rafał Wolnik /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2000 art. 138 par. 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 stycznia 2026 r. sprawy ze sprzeciwu M. Z. od decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 31 października 2025 r. nr WINB-WOA.7721.271.2025.JB w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie prowadzenia robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz skarżącego kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia 22 lipca 2025 r., umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie prowadzenia robót budowlanych w miejscowości T., na działce nr [...], gmina [...] - i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Z akt sprawy, a także z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że postępowanie w sprawie toczy się od 2019 roku. Wówczas to organ I instancji rozpoczął czynności kontrolne na przedmiotowej nieruchomości (należącej do obecnie skarżącego – M. Z.). Organ I instancji kilkukrotnie odmawiał wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie, oznaczając jej przedmiot jako dotyczący budowy nielegalnej bazy transportowej zlokalizowanej na przedmiotowej działce. Ostatnie z serii postanowień o odmowie wszczęcia postępowania wydane zostało w dniu 22 grudnia 2020 r., a na skutek zażalenia wniesionego przez P. M., postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem organu odwoławczego z dnia 24 lutego 2021 r. Rozpoznając skargę P. M. na to ostatnie postanowienie, tut. Sąd, prawomocnym wyrokiem z dnia 30 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 505/21, uchylił postanowienia organów obydwu instancji. Sąd w uzasadnieniu wyroku wytknął błędy i uchybienia organów oraz zalecił, aby organ I instancji rozpoznając sprawę ponownie, po formalnym jej wszczęciu, dokonał ustaleń i rozważań dla wyjaśnienia wskazanych przez Sąd kwestii, m.in. odnośnie treści art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego (w zw. z treścią art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustawy – Dz. U. 2020. 471). Kontynuując postępowanie po powyższym wyroku, organ I instancji, po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających, pismem z dnia 12 maja 2022 r. zawiadomił strony, iż zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne "w sprawie prowadzenia robót budowlanych w miejscowości T., dz. Nr ewid.[...], gm.[...]". Następnie decyzją z dnia 31 maja 2022 r., organ I instancji umorzył w całości prowadzone postępowanie administracyjne w sprawie. Decyzją z dnia 29 marca 2023 r., organ odwoławczy uchylił powyższe rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując przy tym szczegółowo zakres ponownego postępowania. Postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2023 r., organ I instancji nałożył na skarżącego obowiązek przedłożenia w określonym terminie ekspertyzy wykonanych robót budowlanych. Na skutek wniesionego przez skarżącego zażalenia na powyższe postanowienie, organ odwoławczy postanowieniem z dnia 31 października 2023 r., uchylił w całości skarżone postanowienie oraz nałożył na skarżącego obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia 31 grudnia 2023 r., ekspertyzy technicznej wykonanych robót budowlanych. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2024 r., organ odwoławczy zmienił to ostatnie postanowienie w zakresie terminu wykonania obowiązku, i w tym zakresie wyznaczył nowy termin do 31 marca 2024 r. Decyzją z dnia 2 lipca 2024 r. organ I instancji umorzył postępowanie administracyjne dot. prowadzenia robót budowlanych na przedmiotowej nieruchomości. Rozpoznając odwołanie P. M. od powyższej decyzji, organ odwoławczy decyzją z dnia 2 września 2024 r. uchylił decyzje organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy ponownie wskazał na uchybienia organu I instancji i na konieczny do przeprowadzenia zakres postępowania. Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, organ I instancji decyzją z dnia 22 lipca 2025 r., po raz kolejny umorzył postępowanie w sprawie. Na skutek wniesionego przez P. M. odwołania, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając zaskarżone rozstrzygnięcie, organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu I instancji z dnia 22 lipca 2025 r. została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego oraz wbrew wiążącym wskazaniom wynikającym z wyroku WSA z dnia 30 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/GI 505/21. Organ I instancji nie zrealizował bowiem wszystkich zaleceń wynikających z powyższego orzeczenia oraz wcześniejszych decyzji organu odwoławczego, w szczególności nie dokonał pełnej oceny, czy wykonane na przedmiotowej działce utwardzenie gruntu stanowi samodzielny obiekt budowlany w postaci parkingu (placu postojowego lub bazy transportowej), czy też jest jedynie utwardzeniem terenu. Z dalszej części uzasadnienia wynika m.in., że w ocenie organu odwoławczego przedmiotowy teren był w przeszłości użytkowany jako zorganizowany plac postojowy dla pojazdów ciężarowych, a więc pełnił funkcję parkingu lub bazy transportowej, a nie zwykłego utwardzenia działki. Ustalone "parametry konstrukcyjne jednoznacznie wskazują, że wykonane utwardzenie zostało zaprojektowane i wykonane z myślą o użytkowaniu przez pojazdy ciężarowe, a więc dla funkcji typowych dla parkingu, placu manewrowego lub bazy transportowej". Organ odwoławczy zwrócił też uwagę na fakt, iż "zagospodarowanie nieruchomości - ogrodzenie, oświetlenie oraz usytuowanie budynku - może tworzyć funkcjonalną całość o charakterze parkingowym. Wskazane elementy infrastruktury technicznej nie są typowe dla zwykłego utwardzenia terenu. Wszystkie te okoliczności, rozpatrywane łącznie, mogą sugerować, że na działce powstał obiekt lub zespół urządzeń pełniących funkcję parkingu". Zdaniem organu, "nawet jeśli obecnie - zgodnie z oświadczeniami właściciela - na terenie działki nie są już parkowane pojazdy, okoliczność ta sama w sobie nie przesądza o bezprzedmiotowości postępowania. Wykonane roboty budowlane w postaci utwardzenia terenu, wraz z towarzyszącą infrastrukturą (ogrodzeniem, oświetleniem, budynkiem), nadal istnieją i zachowują swoje właściwości techniczne oraz potencjalną funkcję użytkową. Dopóki obiekt ten nie zostanie fizycznie zlikwidowany lub przebudowany w sposób trwały eliminujący jego pierwotne przeznaczenie, brak jest podstaw do uznania, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 Kpa". Organ odwoławczy zalecił, aby w ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji zasięgnął informacje u wójta gminy, w szczególności uzyskał dane dotyczące ewentualnych wpisów w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (dalej: CEIDG) odnoszących się do właściciela działki oraz rodzaju prowadzonej działalności. Organ I instancji powinien również przesłuchać skarżącego, a także - w razie potrzeby - sąsiadów i właścicieli nieruchomości przyległych. Wreszcie organ odwoławczy stwierdził, że "przedmiotowy teren nie może być kwalifikowany jako zwykłe utwardzenie gruntu o charakterze pomocniczym wobec innej zabudowy, lecz należy go traktować jako parking dla samochodów ciężarowych, a więc jako samodzielny obiekt budowlany". W sprzeciwie od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: a) art. 138 § 2 k.p.a. przez nadużycie przez organ odwoławczy prawa do wydania decyzji kasatoryjnej i przez to wydanie jej niesłusznie oraz bez zasadniczych podstaw, gdy (i) nie zostało wykazane, aby organ I Instancji naruszył jakiekolwiek przepisy postępowania, jak również (ii) aby nie wyjaśnił koniecznych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności w sposób, który uniemożliwiałby ich wyjaśnienie przez organ odwoławczy, w sytuacji gdy organ I instancji przeprowadził bardzo szerokie postępowanie dowodowe, zgodne tak z treścią wydanego w sprawie wyroku WSA w Gliwicach z dnia 30 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 505/21, jak i zgodnie z treścią wydanej w sprawie ostatecznej decyzji z dnia 2 września 2024 r., w której to decyzji organ II Instancji zarzucił m.in. że: (i) przedłożona przez skarżącego ekspertyza nie zawiera dokumentu potwierdzającego, że została sporządzona przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane, o których mowa jest w art. 14 ust. 1 Prawa Budowlanego, co zostało uzupełnione w ponownie prowadzonym postępowaniu, (ii) nakazał przesłuchanie stron postępowania, w tym w zakresie oświadczenia skarżącego, jakoby od dawna zaprzestał on parkowania pojazdów na terenie spornej nieruchomości (co w toku ponownie prowadzonego postępowania zostało potwierdzone przez wszystkie strony postępowania, jak również w toku ponownie prowadzonych oględzin także niezapowiedzianych); b) art. 138 § 2 w zw. z art. 110 k.p.a. poprzez brak poszanowania własnej decyzji z dnia 2 września 2024 r. i nakazanie organowi I Instancji prowadzenie kolejnych (dalszych) dowodów oraz ich "poszukiwania" dla zaprzeczenia dowodom już istniejącym w prowadzonym postępowaniu, oraz pomimo ich oczywistej jednoznaczności, w tym w szczególności nakazanie organowi I Instancji zasięgania informacji u wójta gminy, kolejne przesłuchanie skarżącego, a w razie potrzeby - sąsiadów i właścicieli nieruchomości przyległych, oraz przeprowadzenie dowodów na fakty powszechnie znane, nie wymagające dowodów, do jakich należą wpisy w CEIDG, które jako jawne i publiczne nie wymagają odrębnego udowadniania, jak również organ II Instancji mógł był we własnym zakresie dokonać ich odczytania i weryfikacji, a wręcz zobligowany byt to uczynić, skoro nadaje im walor na tyle istotny, że uzasadniający uchylenie decyzji administracyjnej w trybie art. 138 § 2 k.p.a., a nigdy wcześniej kwestia ta jako "istotna" nie pojawiła się w wydanych przez tenże organ decyzjach ani wskazówkach dotyczących dalszego prowadzenia postępowania, a to wszystko w sytuacji, w której w toku sprawy odbyło się sześć kontroli i oględzin przedmiotowej nieruchomości, w tym z udziałem stron, które doprowadziły do pełnego ustalenia stanu faktycznego przez organ I Instancji; c) art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz., 935 ze zm), zwanej dalej p.p.s.a., przez własną i rozszerzającą interpretację przez organ odwoławczy wyroku WSA w Gliwicach z dnia 30 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 505/21, w sytuacji, w której organ I instancji w pełni zastosował się do zaleceń zawartych w powyższym wyroku i po przeprowadzeniu wyczerpującego, trwającego latami postępowania wyjaśniającego, zakończył postępowanie jedną z decyzji określonych w tym wyroku; d) art. 15 k.p.a. przez brak wykonania nałożonego na organ odwoławczy obowiązku rozpoznania i rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy, ale uporczywe i noszące znamiona przewlekłości ograniczenie się przez ten organ jedynie do kontroli oraz próby zmuszenia organu I Instancji do wydania decyzji o określonej treści (oraz wbrew zgromadzonym dowodom) bez samodzielnego rozstrzygania istoty sprawy, co pozostaje w sprzeczności z zasadą dwuinstancyjności, która w postępowaniu administracyjnym polega na rozpatrzeniu sprawy w sposób merytoryczny i w całym jej całokształcie, i tym samym całkowicie bezpodstawne skorzystanie z art. 138 § 2 k.p.a. przy jednoczesnym narażaniu skarżącego na konieczność ponoszenia kosztów ekspertyz, oględzin, oraz kosztów prawnych mających na celu udowadnianie jego "niewinności"; e) art. 106 § 1 k.p.a. poprzez nakazanie organowi I Instancji otrzymania stanowiska wójta gminy (zresztą organu nieistniejącego na analizowanym obszarze) bez podstawy prawnej dla wydania takiego stanowiska. W obszernym uzasadnieniu skarżący przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz argumenty na poparcie sformułowanych w sprzeciwie wniosków i zarzutów. W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy wniósł o jego oddalenie wskazując, że nie zasługuje on na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć wypadnie, że zgodnie z art. 64a p.p.s.a., od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Sprzeciw jest środkiem zaskarżenia różniącym się istotnie od klasycznej skargi. Jak wynika z art. 64e p.p.s.a., instytucja sprzeciwu ma charakter formalny i ograniczony, gdyż służy wyłącznie do zbadania prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy ustawowych przesłanek decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Celem instytucji sprzeciwu jest przyspieszenie rozpatrzenia i załatwienia sprawy administracyjnej co do jej istoty. Z tego względu sąd administracyjny rozpoznaje sprzeciw, co do zasady, na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego, gdyż nie dokonuje merytorycznej oceny prawidłowości rozpatrzenia i załatwienia sprawy co do jej istoty (art. 64d § 1 p.p.s.a.). Wskazać także należy na przepis art. 151a § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Natomiast w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji, sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że zakres kontroli legalności sprawowany przez sąd administracyjny w sprawie zainicjowanej sprzeciwem od decyzji kasacyjnej, został określony przez ustawodawcę w sposób zawężający. Rola sądu kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a. Tym samym sąd ma możliwość uwzględnienia sprzeciwu wyłącznie, gdy uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania nie wynikało z przesłanek określonych powołanym przepisem (por. wyrok NSA z dnia 1 lipca 2021 r., sygn. akt II OSK 1190/21). Konsekwencją wskazanych wyżej uregulowań prawnych jest to, że sąd w ramach kontroli zgodności z prawem decyzji kasacyjnej ocenia, czy w realiach danej sprawy organ odwoławczy zasadnie skorzystał z możliwości jej wydania, czy też bezpodstawnie zaniechał załatwienia sprawy co do istoty. W rezultacie uwzględnienie sprzeciwu może nastąpić jedynie w przypadku naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. Badając w świetle powyższych kryteriów zasadność wydania zaskarżonej decyzji, Sąd stoi na stanowisku, że sprzeciw co do zasady zasługuje na uwzględnienie. Przypomnieć przyjdzie, że z art. 138 § 2 k.p.a. wynika, iż organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W doktrynie przyjmuje się, iż naruszenie przepisów postępowania, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a. zachodzi, gdy organ I instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego, gdy postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem przepisów procesowych bądź w sytuacji nieustalenia istotnych okoliczności faktycznych niezbędnych do prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Jeżeli więc organ odwoławczy ma wątpliwości co do stanu faktycznego i stwierdza potrzebę przeprowadzenia postępowania w całości lub w znacznej części, to wówczas zachodzą przesłanki wydania decyzji kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 238/12). Rekonstruując hipotezę zastosowania powyższej normy, z pola widzenia nie może umknąć brzmienie art. 136 § 1 k.p.a dającego organowi odwoławczemu możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w sprawie. W literaturze zwraca się uwagę na to, że skorzystanie z możliwości zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. uzależnione jest od ustalenia wystąpienia bardzo istotnych braków w postępowaniu dowodowym prowadzonym przez organ pierwszej instancji (por. K. Kaszubowski: Decyzja reformatoryjna organu odwoławczego w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2019 r., s. 130 i n.). Oznacza to, że dla skorzystania z możliwości jakie daje art. 138 § 2 k.p.a. analiza zgormadzonego materiału dowodowego powinna prowadzić do wniosku, że nie daje on podstaw do pełnego ustalenia stanu faktycznego. Z drugiej strony dostrzec należy, że ewentualne przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organ odwoławczy nie może naruszać zasady dwuinstancyjności, rozumianej w tym przypadku jako zasada koncentracji materiału dowodowego przez organ pierwszej instancji i obowiązek jego oceny na etapie postępowania odwoławczego. Stąd też wniosek, że zakres ewentualnych działań organu drugiej instancji w kwestii poszukiwania i przeprowadzenia dowodów jest z natury rzeczy ograniczony. W ocenie Sądu kluczowe znaczenie ma w tym przypadku użyte przez ustawodawcę określenie "dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów" (art. 136 § 1 k.p.a.). Takie brzmienie przywołanego przepisu wskazuje na to, iż organ odwoławczy, przeprowadzając postępowanie dowodowe winien opierać się na już zebranych dowodach, a zatem dostrzegając ewentualne braki pozostaje mu jedynie upewnić się co do określonych okoliczności, nie zaś podejmować działania w celu ustalenia istotnych elementów stanu faktycznego. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać przyjdzie, że sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego poddanego kontroli Sądu rozpoczęła się w 2019 r., a w trakcie postępowania kilkukrotnie dochodziło do wydawania orzeczeń, które następnie w postępowaniu odwoławczym były uchylane, a sprawa przekazywana do ponownego rozpatrzenia. Nadto, wyrokiem z dnia 30 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 505/21, tut. Sąd wskazał organom, w jakim zakresie winny one poczynić ustalenia odnośnie stanu faktycznego. Z treści uzasadnienia kwestionowanej decyzji, będącej trzecim rozstrzygnięciem organu odwoławczego z kolei po wspomnianym wyroku Sądu, wynika, że organ odwoławczy nadal ma wątpliwości odnośnie stanu faktycznego zaistniałego w niniejszej sprawie. Oceniając objętą sprzeciwem decyzję w zakresie wyznaczonym treścią art. 64e p.p.s.a., Sąd doszedł do wniosku, że brak było podstaw do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organu odwoławczego wynika bowiem, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał podstawę do stwierdzenia, że "teren był w przeszłości użytkowany jako zorganizowany plac postojowy dla pojazdów ciężarowych, a więc pełnił funkcję parkingu lub bazy transportowej, a nie zwykłego utwardzenia działki" – vide str. 9 uzasadnienia zaskarżonej decyzji, pierwszy akapit in fine. Co więcej, organ odwoławczy sam przyznaje, że wykonana ekspertyza techniczna wprost wskazuje, że zagęszczenie gruntu oraz wskaźniki nośności odpowiadają wartościom ruchu kołowego o dużych obciążeniach. Nadto zaś zagospodarowanie nieruchomości – a w szczególności fakt jej ogrodzenia, oświetlenia oraz usytuowania budynku użytkowego wskazują na istnienie funkcjonalnej całości o charakterze parkingowym. Biorąc pod uwagę przytoczone wyżej stwierdzenia trudno znaleźć uzasadnienie dla uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania jej kolejny raz do ponownego rozpatrzenia li tylko z tego powodu, że w ocenie organu odwoławczego niezbędnym jest sięgniecie do ewidencji działalności gospodarczej celem ustalenia rodzaju prowadzonej na nieruchomości działalności oraz przesłuchanie jej właściciela. Nadto na organ I instancji nałożony został obowiązek ustalenia, czy powstanie parkingu (co organ odwoławczy wskazał jako rzecz z jego perspektywy niebudzącą wątpliwości) poprzedzone było uzyskaniem pozwolenia na budowę. Zdaniem Sądu zakres postępowania dowodowego jakie miałby przeprowadzić organ I instancji jest na tyle niewielki, że z powodzeniem organ odwoławczy mógł, a wręcz powinien był, skorzystać z możliwości jakie daje art. 136 § 1 k.p.a. Skoro bowiem nie ma wątpliwości odnośnie przygotowania gruntu, jego parametrów technicznych, a sam organ przyznaje, że w jego ocenie jest to "samodzielny obiekt budowlany w postaci parkingu", to tym samym przesłuchanie strony, czy też zwrócenie się do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej o uzyskanie informacji na temat ewentualnego pozwolenia na budowę, niewątpliwie stanowi element dodatkowego postępowania zmierzającego do uzupełnienia już posiadanych dowodów. Zarazem Sąd zwraca uwagę, że w oparciu o przepisy ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (obecnie: Dz. U. z 2026 r, poz. 30) w związku z art. 15 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (obecnie: Dz. U. z 2025 r., poz. 1703), organ odwoławczy ma możliwość samodzielnego pozyskania wiedzy w tym aspekcie postępowania dowodowego, w którym uznaje, że nią jeszcze nie dysponuje. Z pola widzenia nie można też tracić zasady z art. 12 § 1 k.p.a. nakładającej na organy obowiązek wnikliwego i szybkiego działania, a zarazem posługiwania się najprostszymi środkami zmierzającymi do załatwienia sprawy. Wobec faktu, że postępowania administracyjne ad rem toczy się od roku 2019, uznać trzeba, że jego dalsze przedłużanie, przy uwzględnieniu zgromadzonego materiału dowodowego, jest pozbawione podstaw, a ewentualne dodatkowe i uzupełniające czynności dowodowe organ odwoławczy ma możliwość przeprowadzić we własnym zakresie, skutkiem czego winno być merytoryczne rozpoznanie odwołania i wydanie jednej z decyzji przewidzianych w art. 138 § 1 k.p.a. Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji na podstawie art. 200 w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a., a na ich wysokość składa się wpis od sprzeciwu oraz opłata za czynności radcy prawnego obliczona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Do kosztów nie zaliczono opłaty skarbowej od pełnomocnictwa albowiem wbrew informacji zawartej w sprzeciwie nie został do niego dołączony dowód poniesienia tej opłaty. Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI