II SA/Gl 1628/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o odpłatności za pobyt dziadka w DPS, wskazując, że obowiązek alimentacyjny spoczywa najpierw na bliższych krewnych (ojcu), a dopiero w dalszej kolejności na dalszych (wnuczce).
Skarżąca kwestionowała decyzję o nałożeniu na nią odpłatności za pobyt dziadka w domu pomocy społecznej. Organy administracji ustaliły jej zobowiązanie, opierając się na dochodach ojca i jej sytuacji majątkowej. WSA w Gliwicach uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące kolejności obowiązku alimentacyjnego. Sąd wskazał, że obowiązek ponoszenia opłat spoczywa najpierw na bliższych krewnych (ojcu skarżącej), a dopiero w przypadku braku możliwości pokrycia kosztów przez nich, może on przejść na dalszych krewnych (skarżącą).
Sprawa dotyczyła skarżącej J. K., która wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej, utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta Z. ustalającą jej odpłatność za pobyt dziadka w domu pomocy społecznej. Organy administracji ustaliły odpłatność skarżącej, opierając się na dochodach jej ojca (który pozostawał na utrzymaniu) oraz analizując jej sytuację majątkową i brak własnych dochodów. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, zarzucała organom naruszenie przepisów, w tym art. 103 ust. 2 w zw. z art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej, poprzez niewłaściwe zastosowanie i brak analizy jej rzeczywistych możliwości finansowych. Podkreślano, że skarżąca nie osiąga własnych dochodów i pozostaje na utrzymaniu ojca, a koszty utrzymania w miejscu jej zamieszkania (w obcej walucie) są wysokie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące kolejności obowiązku alimentacyjnego. Sąd odwołał się do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, wskazując, że obowiązek alimentacyjny spoczywa najpierw na bliższych krewnych (w tym przypadku na ojcu skarżącej jako synu dziadka), a dopiero w sytuacji, gdy bliżsi krewni nie są w stanie pokryć kosztów, obowiązek ten może przejść na dalszych krewnych (wnuczkę). Sąd stwierdził, że organy powinny były najpierw zbadać możliwości finansowe ojca skarżącej, a dopiero w przypadku jego niewydolności rozważać nałożenie obowiązku na skarżącą. W związku z tym Sąd uchylił decyzje i nakazał organowi I instancji ponowne przeprowadzenie postępowania zgodnie z wytycznymi Sądu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Obowiązek alimentacyjny spoczywa najpierw na bliższych krewnych (np. synu), a dopiero w sytuacji braku możliwości pokrycia kosztów przez nich, może on przejść na dalszych krewnych (np. wnuka).
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, które stanowią wzorzec dla art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tą zasadą, bliżsi krewni mają pierwszeństwo w obowiązku alimentacyjnym przed dalszymi.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
u.p.s. art. 61 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o pomocy społecznej
Obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej przez zstępnych jest obwarowany kolejnością, gdzie bliżsi krewni (np. syn) mają pierwszeństwo przed dalszymi (np. wnuk).
Pomocnicze
u.p.s. art. 61 § ust. 2 pkt 2 lit. b
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 61 § ust. 2d
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 59 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 60 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 103 § ust. 2
Ustawa o pomocy społecznej
Dotyczy możliwości finansowych osoby zobowiązanej do ponoszenia opłat.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek stosowania się do wytycznych zawartych w orzeczeniach sądów administracyjnych.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.
k.r.o. art. 27
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny przez małżonków.
k.r.o. art. 129 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Kolejność obowiązku alimentacyjnego między krewnymi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwa interpretacja przepisów dotyczących kolejności obowiązku alimentacyjnego w ramach zstępnych. Brak zbadania możliwości finansowych bliższego krewnego (ojca skarżącej) przed nałożeniem obowiązku na dalszego krewnego (skarżącą). Naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez brak zastosowania się do wytycznych poprzedniego wyroku WSA.
Odrzucone argumenty
Organy administracji prawidłowo oceniły sytuację finansową skarżącej i jej możliwości ponoszenia odpłatności.
Godne uwagi sformułowania
Obowiązek świadczenia krewnych dalszych w ogóle nie powstaje, jeżeli bliżsi krewni sprostają obowiązkowi alimentacyjnemu. Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną.
Skład orzekający
Artur Żurawik
przewodniczący
Krzysztof Nowak
sprawozdawca
Agnieszka Kręcisz-Sarna
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie kolejności obowiązku alimentacyjnego w sprawach dotyczących odpłatności za pobyt w domach pomocy społecznej, interpretacja art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w kontekście przepisów k.r.o."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, ale jego zasady dotyczące kolejności obowiązku alimentacyjnego mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów dotyczących obowiązku alimentacyjnego i jak sądy korygują błędy organów administracji, co jest istotne dla osób objętych podobnymi przepisami.
“Czy musisz płacić za dziadka w DPS, jeśli Twój ojciec żyje? Sąd wyjaśnia kolejność obowiązku alimentacyjnego.”
Sektor
opieka_zdrowotna_i_socjalna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 1628/24 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2025-04-23 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-12-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Agnieszka Kręcisz-Sarna Artur Żurawik /przewodniczący/ Krzysztof Nowak /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 1283 art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 lit. b i ust. 2d Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 9 października 2024 r. nr SKO.IV/424/345/2024 w przedmiocie odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Z. z dnia 9 lutego 2024 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej na rzecz skarżącej 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Pismem z dnia 15 listopada 2024 r. J. K. (dalej jako: "strona" lub "skarżąca") wniosła do tut. Sądu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej (dalej jako "organ odwoławczy" lub "Kolegium"), opisaną w rubrum nn. wyroku. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: Decyzją z dnia 9 lutego 2024 r. nr [...], Burmistrz Miasta Z. (dalej jako: "organ I instancji" lub "Burmistrz"), działając w oparciu o art. 59 ust. 1, 60 ust. 1, 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 lit. b) i ust. 2d Ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (obecnie t.j. Dz. U. 2024, poz. 1283 ze zm.), dalej powoływanej jako: "u.p.s.", ustalił dla skarżącej odpłatność za pobyt jej dziadka w domu pomocy społecznej, proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia: - za okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 stycznia 2022 r. w wysokości 755,58 zł miesięcznie; - za okres od 1 lutego 2022 r. do 28 lutego 2022 r. w wysokości 720,81 zł jednorazowo; - za okres od 1 marca 2022 r. do 31 marca 2022 r. w wysokości 872,21 zł jednorazowo; - za okres od 1 kwietnia 2022 r. do 2 kwietnia 2022 r. w wysokości 58,15 zł jednorazowo. Powyższa decyzja była kolejną, zapadłą w sprawie odpłatności skarżącej za pobyt jej dziadka w DPS, albowiem wcześniejsza decyzja wraz z utrzymującą ją w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 maja 2023 r., sygn. akt: II SA/Gl 402/23. W wyroku tym Sąd wskazał, że zaskarżona wówczas decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a to art. 103 ust. 2 w zw. z art. 61 ust. 2d u.p.s., które miało wpływ na rozstrzygnięcie, oraz bez wyczerpującego uzasadnienia stanowiska w aspekcie wskazanej podstawy materialnoprawnej, ponadto z pominięciem wywiadu środowiskowego i wniosków z niego wynikających, a także pozostałych dowodów znajdujących się w aktach sprawy, a dotyczących sytuacji skarżącej, mających znaczenie dla ustalenia nie tylko jej sytuacji dochodowej, ale również jej możliwości, tj. zdolności do ponoszenia obciążeń finansowych związanych z pobytem dziadka w domu pomocy społecznej. We wskazaniach co do dalszego postępowania Sąd wskazał, że organy orzekające winny uwzględnić w odniesieniu do skarżącej wszelkie ograniczenia ustawowe wynikające z treści art. 61 ust. 2d i 103 ust. 2 u.p.s., rozważyć zwrócenie się do strony celem umożliwienia przedłożenia dokumentów, wskazania okoliczności bądź wniosków dowodowych mogących mieć znaczenie dla oceny wskazanych przesłanek, uwzględni dokumentację już znajdującą się w aktach sprawy, w tym w szczególności wyniki rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz dokumentację przedłożoną przez stronę, a następnie wnikliwie uzasadni swoje stanowisko w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego. W aktach sprawy winny znaleźć się również dokumenty potwierdzające sytuację dochodową mieszkańca stanowiące podstawę dalszych ustaleń, ponieważ jak wskazał ustawodawca to mieszkaniec domu pomocy społecznej w pierwszej kolejności jest zobowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt (art. 61 ust. 2 pkt 1), zatem okoliczność ta powinna być możliwa do weryfikacji. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wskazał, że na podstawie oświadczenia skarżącej o osiąganym dochodzie rodziny ustalono, że dochód przekracza 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie wynikającego z u.p.s. W tej sytuacji zastosowanie znajduje przepis art.61 ust. 2 pkt.2 u.p.s. który wskazuje, że osoby których dochód przekracza 300% ustawowego kryterium dochodowego wnoszą opłatę za pobyt mieszkańca w DPS zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. W odniesieniu do powyższego w dniu 3 lutego 2022 r. pracownik socjalny MOPS w Z. przeprowadził telefonicznie wywiad ze skarżącą, proponując zawarcie umowy w trybie art. 103 u.p.s., czego skarżąca odmówiła. W oparciu o zebraną dokumentację Burmistrz ustalił, że skarżąca zamieszkuje w [...] wspólnie z ojcem T. K., i pozostaje na jego utrzymaniu. Za dochód rodziny przyjęto wówczas sumę miesięcznych przychodów uzyskanych przez T. K. w obcej walucie [...]. Dochód ustalony na podstawie jego oświadczenia, złożonego w dniu 23 lipca 2021 r. wynosił: 3.864,75 [...] (słownie: trzy tysiące osiemset sześćdziesiąt cztery 75/100 [...]), zaś kurs średni walut obcych NBP z dnia 9 lutego 2024 r. wynosi: 4,0096 PLN za 1 [...]. W związku z tym dochód rodziny skarżącej ustalony zgodnie z art. 8 u.p.s. wynosi 14.496,10 zł, po pomniejszeniu o dobrowolne alimenty tj. 1.000,00 zł na rzecz matki skarżącej, uiszczane przez jej ojca. Dochód na osobę w rodzinie skarżącej zgodnie z art. 8 u.p.s. wynosi zatem: 7.248,05 zł, natomiast 300% ustawowego kryterium dochodowego dla osoby w rodzinie zgodnie z przepisami u.p.s, w okresie od 1 czerwca 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. wynosiło: 1.584,00 zł, a od 1 stycznia 2022 r. wynosi 2.328,00 zł. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w Z. ul. [...], od marca 2021 r. wynosił 3.659,60 zł, a od marca 2022 r. 4.113,80 zł. Dziadek skarżącej, przebywający w DPS, ponosił odpłatność za pobyt w DPS w łącznej wysokości 70% dochodu, tj. w kwocie 1.392,87 zł. Organ I instancji podkreślił, że dokonał analizy zebranego wcześniej materiału dowodowego oraz oświadczeń strony, co do faktów istotnych w sprawie, uwzględniając wszystkie będące w dyspozycji tego organu dokumenty i oświadczenia. Ustalenia powyższe pozwoliły na ustalenie wobec skarżącej odpłatności za pobyt jej dziadka w DPS na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. przy uwzględnieniu, że mieszkaniec posiadał troje zstępnych jednakowo zobowiązanych do opłaty za pobyt wstępnego w DPS. W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia fachowy pełnomocnik skarżącej zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 103 ust. 2 w zw. z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w stanie faktycznym sprawy skarżąca posiada możliwości finansowe ponoszenia jakichkolwiek opłat za pobyt członka rodzinny w domu pomocy społecznej, oraz naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.", poprzez brak zastosowania się do wytycznych wynikających z zapadłego w sprawie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W ocenie pełnomocnika skarżącej organ I instancji w dalszym ciągu zastosował jedynie kryteria arytmetyczne, mające na celu ustalenie dochodu na osobę w rodzinie skarżącej, bez analizy rzeczywistych możliwości wynikających z sytuacji bytowej osoby zobowiązanej. Jest to sprzeczne z zapadłym w sprawie wyrokiem WSA w Gliwicach, z którego wynikała konieczność badania przez organy administracyjne rzeczywistych możliwości dokonywania opłat za pobyt członka rodziny w DPS przez skarżącą. Strona z uwagi na brak własnego dochodu i pozostawanie na utrzymaniu ojca nie ma żadnych możliwości ponoszenia opłaty za pobyt jej dziadka w DPS. Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium szeroko przywołało treść przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie i opisało procedurę ustalania odpłatności za pobyt członka rodziny w DPS i powtórzyło ustalenia, zawarte w treści decyzji organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego Burmistrz zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku WSA w Gliwicach przeprowadził postępowanie dotyczące możliwości ponoszenia przez stronę odpłatności za pobyt dziadka w domu pomoc społecznej i zasadnie wskazał, że jakkolwiek ponoszone przez ojca strony koszty na rzecz matki skarżącej tj. ok. 1000 zł miesięcznie, jako obowiązek alimentacyjny można uznać za uzasadnione, tak ponoszenie kosztów utrzymania domu, będącego własnością strony budzą wątpliwości. Strona bowiem nie mieszka w domu, który stanowił darowiznę od dziadka – S. K. Nie można uznać tych wydatków za niezbędne, w tym w szczególności wydatków związanych z kładzeniem kostki brukowej, koszeniem trawy lub wydatkami na psiego fryzjera lub inne, bliżej nie sprecyzowane koszty związane z utrzymaniem zwierząt, a niezwiązane z ich leczeniem. Kolegium podkreśliło, że skarżąca jest osobą zdrową, w wieku produkcyjnym, nie jest niepełnosprawna, nieporadna czy też niezdolna do pracy. Wobec czego ma możliwości zarobkowe, może podjąć zatrudnienie, co również przekłada się na możliwości ponoszenia odpłatności za pobyt jej dziadka w domu pomocy społecznej. Zauważyło przy tym, że wysokość ustalonej odpłatności stanowi ok 5% miesięcznego dochodu rodziny skarżącej, zaś wysokość całej odpłatności tj. 7.659,81 zł to około połowy jednomiesięcznej pensji jej ojca. W tej sytuacji Kolegium uznało, że ponoszenie odpłatności za pobyt dziadka w DPS jest uzasadnione prawnie i moralnie. W tego rodzaju sprawach nie można brać pod uwagę jedynie interesu indywidualnego, ale również należy mieć na względzie interes społeczny. Nie sposób przyjąć, że wspomniane wydatki skarżącej mogłyby prowadzić do braku możliwości poniesienia ustalonej odpłatności. Nałożony obowiązek nie wpłynie w istotny sposób na sytuację majątkową strony. Podsumowując Kolegium wskazało, że organ I instancji uwzględnił zgodnie z wytycznymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie tylko kryterium dochodowe, ale dochody i możliwości osoby zobowiązanej oraz prawidłowo doszedł do przekonania, że może ona ponosić koszty związane z pobytem jej dziadka w DPS, w wysokości wyliczonej w sentencji decyzji. W skardze sądowej na powyższe rozstrzygnięcie fachowy pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie: - art. 11 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej powoływanej jako: "k.p.a." poprzez brak wyczerpującego odniesienia się przez Kolegium do zarzutów sformułowanych w odwołaniu; - art. 153 p.p.s.a. poprzez brak zastosowania się do wytycznych wynikających z zapadłego w sprawie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i brak wyczerpującego rozważenia możliwości skarżącej do ponoszenia opłat za pobyt dziadka w DPS; - art. 103 ust. 2 w zw. z art. 61 ust. 2d u.p.s. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie bez rozważenia całości materiału dowodowego, że skarżąca posiada możliwości finansowe ponoszenia pełnych opłat za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej. W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając zarzuty skargi pełnomocnik skarżącej w ślad za odwołaniem wskazał, że organy obu instancji nie odnoszą się do faktu, że skarżąca nie osiąga żadnych dochodów. W jego ocenie przez "możliwość ponoszenia opłat za DPS", o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., nie należy rozumieć osiągania dochodów przez ojca skarżącej, lecz powyższe pojęcie należy odnosić do konkretnej sytuacji samej skarżącej. Zarobki ojca skarżącej mają bowiem odzwierciedlenie w wysokości dochodu na członka rodziny. Tymczasem jak wynika z materiału dowodowego sprawy skarżąca nie ma żadnych możliwości uiszczenia opłat za DPS, gdyż sama nie osiąga żadnych dochodów jako osoba bezrobotna. Podkreślił, że zgodnie z art. 64 pkt 2 u.p.s. osoby bezrobotne mogą ubiegać się o zwolnienie z opłat za DPS. Przez "możliwości" należy rozumieć zdolność do ponoszenia obciążeń finansowych związanych z pobytem mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, w perspektywie sytuacji osobistej, zdrowotnej, rodzinnej i majątkowej osoby zobowiązanej. Mogą to być również przesłanki uzasadniające zwolnienie z opłaty. Dodatkowo pełnomocnik skarżącej argumentował, że zarobki ojca skarżącej są rozważane przez organy administracyjne z punktu widzenia kryterium dochodowego określonego w u.p.s. Tymczasem wysokość dochodu w kwocie 1.800 zł na warunki [...] to kwota w żaden sposób nieprzystająca do rzeczywistości. Same opłaty mieszkaniowe na rynku [...] wynoszą 800 [...], co przy kursie wymiany 4,2966 zł za [...] daje kwotę 3.437,28 zł. Kryterium dochodowe przyjęte na polskie warunki nijak ma się do warunków [...]. Tymczasem rozważania zarówno organu I jak i II instancji nie odnoszą się do wyższych kosztów utrzymania w [...] niż w Polsce. Organy podkreślają, że wysokość zarobków ojca Skarżącej wynoszą w przeliczeniu na PLN 16.605,28 (3.864,75 [...] x 4,2966 zł aczkolwiek pełnomocnik w skardze przedstawił błędny zapis kwoty w postaci "16.10,28"), nie wskazując przy tym łącznej wysokości wydatków, które oscylują wokół kwoty samego zarobku. Koszty utrzymania w [...] są zdecydowanie wyższe, co jest faktem powszechnie wiadomym. Skarżąca i jej ojciec mają zapewnione podstawowe potrzeby życiowe jak mieszkanie, wyżywienie, dojazd do pracy i raz w roku wyjazdy do Polski, jednak na standardy [...] żyją skromnie. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał twierdzenia i wnioski, zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna, ale z innych powodów niż w niej podniesione w skardze. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji sąd zwrócił uwagę przede wszystkim na treść art. 61 ust. 1 u.p.s. Wynika z niej kolejność osób obowiązanych do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Zgodnie z nią obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Należy zaznaczyć, że wnoszenie opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1 u.p.s., ale obowiązek ten przechodzi na nich w kolejności ustalonej w powołanym przepisie (wyrok NSA z 15 stycznia 2010 r., I OSK 1171/09). Jednak w okolicznościach faktycznych ustalonych w tym zakresie niespornie w niniejszej sprawie, taka wykładnia nie jest wystarczająca. Z akt sprawy wynika, że w gronie zstępnych znajdującego się w DPS dziadka skarżącej znajduje się skarżąca, jej ojciec T. K. i wuj M. K. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym został zaprezentowany pogląd, że o ile reguła kolejności ustalona w art. 61 ust. 1 u.p.s. dotyczy podmiotów wskazanych w tym przepisie, tj. mieszkańca domu, później małżonka, zstępnych i w następnej kolejności wstępnych tego mieszkańca, a jeszcze w dalszej - gminy, o tyle nie można mówić o kolejności w sytuacji wystąpienia obowiązku ponoszenia opłat przez kilkoro zstępnych. Każdy z nich ma bowiem taki sam obowiązek ponoszenia opłat, a jedynie różnicować je może osiągane kryterium dochodowe każdego zstępnego. Jedynym czynnikiem kształtującym jej wysokość w odniesieniu do osób wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy jest ich sytuacja dochodowa. Zgodnie z przedstawianym poglądem, o ile można zgodzić się z twierdzeniem, że ustawodawca nie nakazał obciążania obowiązkiem uiszczenia opłat wszystkich zstępnych, o tyle nie można zgodzić się z tym, że organ administracji w sposób arbitralny może dokonać wyboru osoby spośród osób zobowiązanych do ponoszenia tej opłaty wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy i tylko w stosunku do niej prowadzić postępowanie. W takiej sytuacji, organ powinien prowadzić postępowanie jednocześnie w stosunku do wszystkich osób należących do tego samego kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej. Osoby te powinny być zawiadomione o wszczęciu postępowania i powinny być stronami tego postępowania, a także ich wszystkich powinna dotyczyć decyzja wydana w sprawie ustalenia obowiązku odpłatności za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej (por. wyroki WSA w Warszawie z 21 września 2017 r., I SA/Wa 704/17 i z 27 czerwca 2018 r., VIII SA/Wa 198/18). Takich poglądów jednak Sąd w składzie rozpoznającym sprawę nie podziela z następujących powodów. Należy stwierdzić, że kwestia kolejności obciążania obowiązkiem wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej w ramach zstępnych, nie została w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. wyjaśniona. Pomimo, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie zawierają odesłania w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie do przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, to nie można nie zauważyć, że źródłem i wzorcem określenia kolejności ustalonej w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. (najpierw małżonek, potem zstępni, a następnie wstępni), są przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej k.r.o.) dotyczące obowiązku alimentacyjnego. Jest to o tyle zrozumiałe, że obowiązek wnoszenia opłat za pobyt krewnego w domu pomocy społecznej ustanowiony w art. 61 ust. 1 ustawy ma wyraźnie alimentacyjny charakter. Dotyczy w pierwszym rzędzie małżonków, którzy na gruncie k.r.o. obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli (art. 27 k.r.o.), co jest w orzecznictwie traktowane jako obowiązek o charakterze alimentacyjnym (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 13 lipca 2011 r., III CZP 39/11, LEX nr 852349), a w następnej kolejności najbliższych krewnych, przy czym najpierw zstępnych, a po nich wstępnych. Ta kolejność nie jest przypadkowa, gdyż stanowi powtórzenie kolejności obciążania obowiązkiem alimentacyjnym określonej w art. 129 § 1 kro. Trzeba zauważyć jednak, że ten ostatni przepis reguluje również kolejność obowiązku alimentacyjnego pomiędzy zstępnymi lub wstępnymi. Przewiduje bowiem, że jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi, co ma głębokie biologiczne i społeczne uzasadnienie (zob. wyrok WSA w Kielcach z 10 stycznia 2019 r., II SA/Ke 759/18). Taka reguła powinna zdaniem Sądu mieć zastosowanie również przy wykładni art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. Kierując się powyższą zasadą stwierdzić należy, że jeżeli w obrębie tej samej grupy krewnych (zstępnych albo wstępnych) obowiązkowi alimentacyjnemu sprostają krewni bliżsi (np. syn, córka), to obowiązek świadczenia krewnych dalszych (np. wnuków) w ogóle nie powstaje. I taka właśnie sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. Aby ustalić czy skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia opłaty za pobyt dziadka w DPS organy winny były ustalić czy ojciec skarżącej jest w stanie pokryć przypadającą na niego cześć opłaty. Dopiero w sytuacji braku możliwości pokrycia w całości tej opłaty kosztów przez ojca takie obowiązek mógłby zostać nałożony na skarżącą, czyli wnuczkę pensjonariusza DPS. Wnuczka zmarłego S. K. jest jego krewną w linii prostej drugiego stopnia, a więc nie jest obciążona obowiązkiem alimentacyjnym wobec dziadka, ponieważ żyje jej ojciec, a więc krewny w linii prostej pierwszego stopnia. W zaskarżonej decyzji przyjęto odmienny sposób ustalenia zobowiązanych do partycypacji w kosztach pobytu dziadka skarżącej w DPS, z którym Sąd się nie zgadza co wyjaśnił powyżej. Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Organ I instancji prowadząc ponownie postępowanie uwzględni stanowisko Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku i wyda zgodnie z prawem nowe rozstrzygnięcie w sprawie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI