II SA/Gl 1621/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na odmowę wszczęcia postępowania o zasiłek pielęgnacyjny dla dziecka obywatelki Ukrainy, uznając zasadę res iudicata.
Skarżący, reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego, złożył skargę na postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego dla jego syna. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, powołując się na zasadę res iudicata, gdyż sprawa została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną. Sąd administracyjny uznał tę argumentację za zasadną, stwierdzając, że ponowne rozpatrywanie tej samej sprawy, która została już prawomocnie zakończona, naruszałoby powagę rzeczy osądzonej.
Sprawa dotyczyła skargi M. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, które utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta G. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, ponieważ sprawa została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną wydaną na podstawie wcześniejszego wniosku w tym samym zakresie. Skarżący argumentował, że jego wniosek nie został merytorycznie rozpoznany, a wcześniejsze postępowanie dotyczyło innego okresu i opierało się na błędnej interpretacji przepisów. Podkreślał, że jego syn spełnia wymogi do otrzymania zasiłku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd stwierdził, że doszło do naruszenia zasady res iudicata, ponieważ nowy wniosek dotyczył tej samej sprawy podmiotowej i przedmiotowej, która została już prawomocnie zakończona. Sąd podkreślił, że nawet jeśli wcześniejsza decyzja była wadliwa, jej weryfikacja jest możliwa jedynie w trybach nadzwyczajnych, a dopóki pozostaje w obrocie prawnym, niedopuszczalne jest wszczęcie kolejnego postępowania w tej samej materii.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organ może odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 KPA, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo zapadło rozstrzygnięcie, co stanowi naruszenie zasady res iudicata.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ponowne rozpatrywanie wniosku o zasiłek pielęgnacyjny, gdy sprawa została już zakończona ostateczną decyzją administracyjną, narusza zasadę powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Nawet jeśli skarżący kwestionuje prawidłowość poprzedniej decyzji, dopóki nie zostanie ona wyeliminowana z obrotu prawnego w trybach nadzwyczajnych, niedopuszczalne jest wszczęcie nowego postępowania w tej samej materii.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
u.ś.r. art. 16 § ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
k.p.a. art. 61a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
u.ś.r. art. 1 § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 20 § ust. 2-3
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 24 § ust. 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.p.o.U. art. 22 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
u.p.o.U. art. 26
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
p.p.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 132
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprawa została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną, co uzasadnia odmowę wszczęcia nowego postępowania na podstawie zasady res iudicata.
Odrzucone argumenty
Wniosek nie został merytorycznie rozpoznany bez uzasadnionej przyczyny. Wcześniejsze postępowanie dotyczyło innego okresu. Wcześniejsza decyzja została wydana w oparciu o błędną interpretację przepisów prawa. Syn skarżącego spełnia wymogi do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Obywatele Ukrainy legalnie przebywający w Polsce mają dostęp do rynku pracy i świadczeń rodzinnych niezależnie od adnotacji na karcie pobytu.
Godne uwagi sformułowania
zasada res iudicata inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania tożsamość podmiotowa i przedmiotowa brak możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego weryfikacja zgodności z prawem ostatecznych decyzji administracyjnych jest możliwa wyłącznie przy zastosowaniu trybów nadzwyczajnych
Skład orzekający
Stanisław Nitecki
przewodniczący sprawozdawca
Tomasz Dziuk
sędzia
Artur Żurawik
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta, nawet jeśli strona kwestionuje prawidłowość poprzedniej decyzji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wszczęcia postępowania na gruncie KPA i zasady res iudicata. Interpretacja przepisów dotyczących obywateli Ukrainy jest kontekstowa i odnosi się do stanu prawnego w danym okresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje ważną zasadę proceduralną res iudicata w kontekście świadczeń socjalnych dla obywateli Ukrainy, co jest tematem aktualnym i istotnym dla prawników administracyjnych.
“Czy można ponownie ubiegać się o świadczenie, jeśli sprawa była już prawomocnie rozstrzygnięta? Sąd wyjaśnia zasadę res iudicata.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 1621/23 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2024-01-24 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-09-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Artur Żurawik Stanisław Nitecki /przewodniczący sprawozdawca/ Tomasz Dziuk Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 390 art. 1 ust. 2 pkt 2, art. 16 ust. 2 pkt 1, art. 20 ust. 2-3, art. 24 ust. 4 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.) Dz.U. 2023 poz 103 art. 22 ust. 1, art. 26 Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.) Dz.U. 2023 poz 775 art. 61a § 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1634 art. 119 pkt 3, art. 132, art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 3 lipca 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1877/2023/14070 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Uzasadnienie Postanowieniem z 19 maja 2023 r., nr [...] wydanym na podstawie art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 20 ust. 2 i 3 ustawy z 28 listopada 2003 r o świadczeniach rodzinnych (aktualnie Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.) Prezydent Miasta G. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko – M. D. (dalej jako strona lub skarżący) reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego. W uzasadnieniu tego aktu wskazano, że wniosek o powyższe świadczenie złożony przez ojca wspomnianego dziecka – M. D. wpłynął do organu 2 maja 2023 r., tymczasem kwestia ta została już wcześniej rozstrzygnięta decyzją z 17 czerwca 2022 r., nr [...] wydaną w postępowaniu zainicjowanym jego wcześniejszym wnioskiem w tożsamym zakresie, złożonym 13 maja 2022 r. Wspomniana decyzja została następnie utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (decyzją nr SKO-PSŚ/41.5/2170/2022/11258 z 17 sierpnia 2022 r.). Powodem odmowy była okoliczność, że syn wnioskodawcy przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie karty pobytu nr [...] (wydanej na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy) ważnej do 21 stycznia 2024 r., która nie zawierała adnotacji o dostępie do rynku pracy, a tym samym nie spełniał ustawowej przesłanki warunkującej nabycie prawa do spornego świadczenia. Skoro przy tym taki stan rzeczy nie uległ zmianie od momentu złożenia pierwszego wniosku, postępowanie w tożsamym zakresie nie mogło zostać wszczęte. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach przedstawiciel ustawowy strony domagając się uchylenia tego aktu oraz podnosząc zarzut naruszenia art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślił bowiem, że jego wniosek nie został merytorycznie rozpoznany bez uzasadnionej przyczyny, wskazane przez organ pierwszej instancji prawomocnie zakończone postępowanie dotyczyło innego okresu zaś argument o braku wystąpienia zmian w jego sytuacji od chwili złożenia poprzedniego wniosku był błędny, gdyż przy rozpoznaniu tamtego wniosku doszło do nieprawidłowej interpretacji obowiązujących przepisów prawa. Dodatkowo zaakcentował, że zgodnie z art. 16 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny przysługuje niepełnosprawnemu dziecku, a jego syn legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności oraz posiada kartę pobytu na terytorium Polski. Zachodziły więc przesłanki warunkujące przyznanie tego świadczenia albowiem z mocy art. 26 ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (aktualnie Dz. U. z 2023 r., poz. 103 ze zm.) świadczenia rodzinne przysługują obywatelom Ukrainy, a równocześnie w świetle przepisów tej ustawy, pracę w Polsce mogą podjąć ci obywatele Ukrainy, którzy przebywają w Polsce legalnie i mają ważny tytuł pobytowy albo przybyli legalnie na terytorium Polski w okresie od 24 lutego 2022 r. z terenu Ukrainy i deklarują zamiar pozostania w Polsce. Zdaniem żalącego się oznacza to, że obywatele Ukrainy, o ile tylko ich pobyt jest legalny, mają dostęp do rynku pracy w Polsce bez względu na datę przybycia jak również bez względu na to, czy ich karta pobytu zawiera adnotację o dostępie do rynku pracy czy też nie. Postanowieniem z 3 lipca 2023 r., nr SKO.PSŚ/41.5/1877/2023/14070 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy postanowienie stanowiące przedmiot zażalenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że będący podstawą tego aktu art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przewiduje dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną, z kolei drugą zaistnienie innych przesłanek uniemożliwiających wszczęcie postępowania i choć przesłanki te nie zostały przez ustawodawcę zdefiniowane, to należy przyjąć, że chodzi o sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, w tym, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne toczy się albo już zapadło rozstrzygnięcie lub gdy do wszczęcia postępowania administracyjnego nie dają podstaw obowiązujące przepisy prawa materialnego. Zdaniem Kolegium w niniejszym przypadku zaistniała podstawa do zastosowania powyższego przepisu. Pierwszy wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego skarżącemu złożono bowiem 13 maja 2022 r. i został on rozstrzygnięty decyzją Prezydenta Miasta G. z 17 czerwca 2022 r., która została następnie utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 17 sierpnia 2022 r., nr SKO.PSŚ/41.5/2170/2022/11258. Ta ostatnia decyzja nie została zaskarżona do sądu administracyjnego, a w rezultacie, sprawa dotycząca przyznania zasiłku pielęgnacyjnego na wspomniane dziecko została już ostatecznie rozstrzygnięta merytorycznie, a skoro stan faktyczny i prawny sprawy nie uległ w międzyczasie zmianie, brak było możliwości rozpoznania kolejnego wniosku o przyznanie tego samego świadczenia na tą samą osobę. Na opisane wyżej postanowienie strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się uchylenia tego aktu, jak również poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, a także przyznania kosztów postępowania. Skarżący powtórnie wywiódł, że jego wniosek nie został merytorycznie rozpoznany bez uzasadnionej przyczyny, wcześniejsze postępowanie dotyczące przyznania zasiłku pielęgnacyjnego na jego syna dotyczyło innego okresu a wydana w tej sprawie decyzja została wydana w oparciu o błędną interpretację przepisów prawa i dlatego wadliwe jest powoływanie się na to, aby sytuacja nie uległa zmianie od daty złożenia poprzedniego wniosku. Nadto ponownie zaznaczył, że jego syn posiada orzeczenie o niepełnosprawności jak również kartę pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a zatem spełnia wymogi warunkujące przyznanie spornego świadczenia określone w art. 16 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dodał również, że w świetle przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, świadczenia rodzinne przysługują obywatelom Ukrainy, zaś pracę w Polsce mogą podjąć ci spośród nich, którzy przebywają w Polsce legalnie i mają ważny tytuł pobytowy albo przybyli legalnie na terytorium Polski w okresie od 24 lutego 2022 r. z terenu Ukrainy i deklarują zamiar pozostania w Polsce. O ile zatem pobyt obywatela Ukrainy ma charakter legalny, ma on dostęp do rynku pracy w Polsce bez względu na datę przybycia jak również na to, czy jego karta pobytu zawiera adnotację o dostępie do rynku pracy. Nadto wywiódł, iż powyższe stanowisko jest zgodne z poglądem wyrażonym w wyroku tutejszego Sądu z 18 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1648/22 (wydanym w sprawie ze skargi na decyzję odmawiającą przyznania matce jego dziecka świadczenia pielęgnacyjnego). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie i powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu swojego postanowienia podniosło, że nie znajduje podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Wskazało przy tym, że powołany w skardze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach dotyczy uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego i dlatego nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 powyższej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może natomiast kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. W tym kontekście nie stwierdzono podstaw do uwzględnienia skargi. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) wykazała bowiem, że zaskarżony akt odpowiada wymogom prawa, gdyż nie narusza obowiązujących przepisów w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na fakt, iż przedmiotem skargi jest postanowienie. Mocą tego postanowienia odmówiono wszczęcia postępowania administracyjnego na skutek wniosku z 27 kwietnia 2023 r. (data wpływu do organu 2 maja 2023 r.), w którym ojciec małoletniego skarżącego zażądał przyznania wspomnianemu dziecku zasiłku pielęgnacyjnego. Podstawą prawną rzeczonego aktu był art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Powołany przepis przewiduje dwie niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, z kolei drugą - istnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. W treści niniejszej regulacji nie skonkretyzowano, o jakie "inne uzasadnione przyczyny" tu chodzi natomiast w piśmiennictwie oraz w judykaturze ukształtował się zasadniczo jednolity podgląd, że są to sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, w tym, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 16 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 457/18, z 7 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 2159/12 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 września 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 141/14 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, a także B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2017, s. 385; R. Stankiewicz, w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2015, s. 384). Odmowa wszczęcia postępowania "z innych uzasadnionych przyczyn" może zatem nastąpić w przypadkach, gdy na pierwszy rzut oka można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania, zaś organ bada na tym etapie jedynie kwestie formalnoprawne, analizując, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania (por. wyrok NSA z 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13 - dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W rozpoznanej sprawie organy obydwu instancji zgodnie umotywowały odmowę wszczęcia postępowania tym, że sprawa objęta wnioskiem skarżącego została już zakończona ostatecznym rozstrzygnięciem w postaci decyzji administracyjnej rozstrzygającej wcześniejszy wniosek w tym samym zakresie, a zatem zachodzi res iudicata czyli powaga rzeczy osądzonej. Odnosząc się do sformułowanego w taki sposób stanowiska przyjdzie podkreślić, że o res iudicata można mówić jedynie w przypadku, gdy nowy wniosek dotyczy sprawy tożsamej ze sprawą ostatecznie zakończoną, przy czym tożsamość ta musi obejmować zarówno sferę podmiotową (dotyczyć tych samych podmiotów), jak i przedmiotową, to znaczy treść żądania oraz podstawę - zarówno faktyczną jak i prawną. Tożsamość sprawy, jako warunek konieczny do zastosowania art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego zachodzi więc tylko wówczas, gdy występują te same podmioty w sprawie, sprawa dotyczy tego samego przedmiotu i wreszcie tego samego niezmienionego stanu faktycznego, przy czym chodzi tu o stan faktyczny mieszczący się w ramach hipotezy normy prawnej, która stanowiła podstawę rozstrzygnięcia sprawy (por. wyroki NSA: z 13 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1308/22 - publ. Lex nr 3595152 oraz z 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GSK 62/20 - publ. LEX nr 3558308). W tym kontekście Sąd uznał, iż orzekające w sprawie organy trafnie przyjęły, że wystąpiła "inna uzasadniona przyczyna" powodująca brak możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie objętej wnioskiem złożonym przez przedstawiciela ustawowego skarżącego. Jest bezspornym, że składał on już wcześniej (13 maja 2022 r.) wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego na rzecz syna i postępowanie zainicjowane tym wnioskiem zostało zakończone ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach nr SKO-POSŚ/41.5/2170/2022/11258 z 17 sierpnia 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z 17 czerwca 2022 r. odmawiającą przyznania tego świadczenia. Kolejnym wnioskiem złożonym 27 kwietnia 2023 r. (wpływ do organu 2 maja 2023 r.) wyżej wymieniony zwrócił się o przyznanie tego samego świadczenia temu samemu dziecku, a zatem zachodzi tu tożsamość zarówno podmiotowa jak i przedmiotowa. Chybiony jest natomiast argument, jakoby wydana uprzednio decyzja miała dotyczyć wcześniejszego okresu (czyli odnosić się do innego przedziału czasowego, na który żądane świadczenie miało być przyznane). Przyjdzie bowiem wyjaśnić, że po myśli art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny, inaczej niż np. zasiłek rodzinny, nie jest przyznawany periodycznie, to jest na wskazany w ustawie okres zasiłkowy trwający zazwyczaj rok, lecz na czas nieokreślony (chyba, że orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane na czas określony). W konsekwencji, oba opisane wyżej wnioski dotyczyły tego samego przedmiotu (zasiłek pielęgnacyjny na czas nieokreślony), tym bardziej, że - jak wynika z akt sprawy - podstawą obu wniosków było to samo orzeczenie o niepełnosprawności wydane 26 kwietnia 2022 r. Z akt administracyjnych ani też w wywodów przedstawiciela ustawowego skarżącego nie wynika, aby miało dojść w międzyczasie do takich zmian okoliczności faktycznych sprawy, które wywierałyby istotny wpływ w kontekście przesłanek warunkujących przyznanie spornego świadczenia, czy też do zmian stanu prawnego mogących rzutować na odmienną niż poprzednio ocenę kwestii przysługiwania temu dziecku prawa do rzeczonego zasiłku. Jakkolwiek wyżej wymieniony przeczył takiemu stanowisku i określił jako "niewłaściwe" powoływanie się przez organ na brak takich zmian, to jednak wskazał zasadniczo wyłącznie na nieprawidłową, jego zdaniem, interpretację przepisów prawa, która miała lec u podstaw wydanej uprzednio decyzji o odmowie przyznania żądanego zasiłku, jednak sam ten argument nie mógł przesądzić o uwzględnieniu skargi, gdyż odmienna wykładnia mających zastosowanie w danym zakresie uregulowań wcale nie neguje tożsamości obu złożonych przezeń wniosków, skoro w obu przypadkach obowiązywały przepisy regulujące niniejszą materię zasadniczo w takim samym brzmieniu i nie doszło tu do zmian polegających na korzystniejszym z jego punktu widzenia uregulowaniu przesłanek warunkujących nabycie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W szczególności, w okresie pomiędzy złożeniem pierwszego wniosku o to świadczenie a wydaniem zaskarżonej decyzji nie uległ żadnym zmianom art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych określający zasady, na których świadczenia te przysługują cudzoziemcom. Istotnym zmianom nie uległ również art. 22 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terenie tego kraju. Jak słusznie zauważył przedstawiciel ustawowy skarżącego, przepis ten rzeczywiście szeroko otworzył rynek pracy zasadniczo dla wszystkich przebywających legalnie na terenie Polski obywateli Ukrainy, jednakże obowiązywał już w dacie złożenia pierwszego wniosku i w tych ramach reguluje niniejsze zagadnienie tak samo od początku swego obowiązywania (późniejsze zmiany dotyczą jedynie wprowadzenia pewnych doprecyzowań, które nie rzutują na realia rozpoznanej sprawy). Zasadnie zatem orzekające w sprawie organy przyjęły, że wszczęcie kolejnego postępowania w sprawie tożsamej z tą, która zakończono wcześniejszą decyzją z dnia 17 sierpnia 2022 r. byłoby naruszeniem zasady res iudicata, gdyż wiązałoby się z koniecznością ponownej oceny tego samego stanu faktycznego przez pryzmat zasadniczo tych samych przepisów. Taka ocena została dokonana już w powyższej decyzji, a skoro akt ten zyskał walor ostateczności, to pozostaje bez znaczenia, czy jest on prawidłowy, czy też nie. Ewentualna weryfikacji zgodności z prawem ostatecznych decyzji administracyjnych jest bowiem możliwa wyłącznie przy zastosowaniu trybów nadzwyczajnych przewidzianych w Rozdziałach 12 i 13 Kodeksu postępowania administracyjnego. W rezultacie, nawet gdyby przyznać, że zawarte w takiej ostatecznej decyzji rozstrzygnięcie jest wadliwe i oparte na nieprawidłowej wykładni obowiązujących przepisów prawa, to skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela wyrażony w judykaturze pogląd, zgodnie z którym, dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja administracyjna, niedopuszczalnym jest zainicjowanie kolejnego postępowania dotyczącego tej samej materii i dopiero wyeliminowanie takiego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego umożliwia wszczęcie postępowania w sprawie, która została tą decyzją zakończona. Wydanie w takiej sprawie kolejnego aktu rozstrzygającego co do meritum obarczone byłoby bowiem wadą nieważności opisaną w art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (vide: wyrok NSA z 4 lutego 2020 r. sygn. akt II OSK 663/18, publ. Lex nr 3010154). W świetle zaprezentowanych wyżej rozważań prawnych, zarzuty skargi, w tym powoływanie się na wykładnię art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 22 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem na terytorium tego państwa zastosowaną w wyroku tutejszego Sądu z 18 stycznia 2023 r. (sygn. akt II SA/Gl 1648/22) nie mogły odnieść skutku. Chybiona jest również argumentacja dotycząca art. 26 ust. 1 tej ostatniej ustawy przewidującego szeroki dostęp do świadczeń rodzinnych, niezależny od posiadania karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy". Przyjdzie bowiem wyjaśnić, że wspomniana norma znajduje zastosowanie wyłącznie do obywateli Ukrainy przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, których pobyt na jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 - czyli tym, którzy przybyli legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. Tymczasem jest poza sporem, że skarżący do osób takich nie należy, gdyż przebywa w Polsce na podstawie decyzji o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy nr [...] wydanej znacznie wcześniej, a mianowicie 23 kwietnia 2021 r. Mając na względzie wszystkie powołane wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że postanowienie stanowiące przedmiot skargi nie narusza prawa w stopniu mogącym uzasadniać jego wzruszenie i dlatego działając na podstawie art. 132 oraz art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI