II SA/Gl 1617/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2022-04-01
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznadom pomocy społecznejodpłatnośćkoszty utrzymaniakryterium dochodoweobowiązek alimentacyjnyzstępniprawo administracyjnepostępowanie administracyjne

WSA w Gliwicach oddalił skargę na decyzję SKO w Katowicach, potwierdzając prawidłowość ustalenia odpłatności za pobyt w DPS dla wnuka, mimo że jego ojciec (syn pensjonariuszki) nie został obciążony opłatą.

Sprawa dotyczyła ustalenia odpłatności za pobyt babci skarżącego w domu pomocy społecznej (DPS). Organy administracji ustaliły, że dochód rodziny skarżącego przekracza kryterium dochodowe, co uzasadniało obciążenie go opłatą. Skarżący kwestionował to rozstrzygnięcie, argumentując m.in. że jego ojciec (syn babci) powinien być obciążony w pierwszej kolejności ze względu na bliższy stopień pokrewieństwa i charakter obowiązku. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły obowiązek skarżącego, a charakter obowiązku ponoszenia opłat za DPS nie jest tożsamy z obowiązkiem alimentacyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. ustalającą odpłatność dla skarżącego za pobyt jego babci w domu pomocy społecznej (DPS). Organy administracji ustaliły, że dochód trzyosobowej rodziny skarżącego przekracza 300% kryterium dochodowego, co uzasadniało obciążenie go opłatą za pobyt babci. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucił organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Kwestionował kolejność obciążania kosztami, argumentując, że jego ojciec (syn babci) powinien być obciążony w pierwszej kolejności, a także podnosił kwestie dotyczące ustalenia sytuacji majątkowej ojca oraz kręgu stron postępowania. Sąd administracyjny oddalił skargę. W uzasadnieniu podkreślono, że obowiązek ponoszenia opłat za DPS ma charakter publicznoprawny i nie jest tożsamy z obowiązkiem alimentacyjnym. Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły obowiązek skarżącego, przeprowadzając wywiad środowiskowy i proponując zawarcie umowy. Kwestia obciążenia ojca skarżącego była przedmiotem odrębnych postępowań, a sąd administracyjny badał jedynie legalność decyzji w stosunku do skarżącego. Sąd odrzucił również zarzuty procesowe dotyczące naruszenia zasady dwuinstancyjności i niewłaściwego uzasadnienia decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej przez zstępnych ma charakter publicznoprawny, a nie alimentacyjny. Kolejność obciążania wynika z ustawy o pomocy społecznej, a nie z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że obowiązek zstępnego ponoszenia opłat za pobyt mieszkańca w DPS powstaje z mocy art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej i nie jest obowiązkiem alimentacyjnym uregulowanym w przepisach k.r.i.o. Obowiązek ten ma na celu pokrycie kosztów utrzymania mieszkańca w DPS, a jego realizacja nie zwalnia z obowiązku alimentacyjnego i odwrotnie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

u.p.s. art. 60 § ust. 1

Ustawa o pomocy społecznej

Pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca.

u.p.s. art. 61 § ust. 1

Ustawa o pomocy społecznej

Określa kolejność osób obowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej: mieszkaniec, małżonek, zstępni, wstępni, gmina.

u.p.s. art. 61 § ust. 2

Ustawa o pomocy społecznej

Określa wysokość opłaty wnoszonej przez mieszkańca (nie więcej niż 70% dochodu) oraz przez małżonka i zstępnych, uwzględniając kryterium dochodowe.

Pomocnicze

u.p.s. art. 61 § ust. 2d

Ustawa o pomocy społecznej

W przypadku odmowy zawarcia umowy dotyczącej odpłatności, wysokość opłaty ustala się w drodze decyzji.

P.u.s.a. art. 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd dokonuje kontroli legalności z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami podstawy prawnej.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku uznania skargi za bezzasadną, sąd orzeka jak w sentencji.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany do działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie decyzji powinno zawierać m.in. odniesienie się do zarzutów strony.

k.p.a. art. 127 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Od decyzji wydanej w pierwszej instancji stronie przysługuje odwołanie.

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne.

k.p.a. art. 75 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.

k.p.a. art. 136

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może przeprowadzić dowody uzupełniające.

k.r.i.o.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Reguluje obowiązek alimentacyjny.

Ustawa - Prawo przedsiębiorców art. 3

Definicja działalności gospodarczej.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej przez błędną wykładnię i nieuwzględnienie alimentacyjnego charakteru obowiązku oraz kolejności zstępnych. Naruszenie art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej przez błędne zastosowanie i uznanie, że gospodarstwo domowe tworzą tylko osoby spokrewnione. Naruszenie art. 30 k.p.a. poprzez nieprawidłowe określenie kręgu stron postępowania. Naruszenie art. 127 § 1 w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez nierozważenie zarzutów odwołania i niedokonanie rozważenia materiału dowodowego. Naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie niepełnego uzasadnienia decyzji organu II instancji. Naruszenie art. 75 § 1 w zw. z art. 136 k.p.a. poprzez niedopuszczenie zawnioskowanych dowodów. Naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia sytuacji majątkowej innych osób zobowiązanych, dowolną ocenę dowodów i przyjęcie, że ojciec skarżącego nie prowadzi działalności gospodarczej lub jednoosobowego gospodarstwa domowego.

Godne uwagi sformułowania

Obowiązek wstępnych wywodzący się z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. nie jest obowiązkiem alimentacyjnym, lecz publicznoprawnym ciężarem powstającym z chwilą przyjęcia mieszkańca do DPS. Dwuinstancyjność postępowania administracyjnego nie polega na dwukrotnym przeprowadzeniu tych samych dowodów.

Skład orzekający

Grzegorz Dobrowolski

przewodniczący sprawozdawca

Beata Kalaga-Gajewska

sędzia

Stanisław Nitecki

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, w szczególności rozróżnienie obowiązku publicznoprawnego od alimentacyjnego oraz kolejności obciążania zstępnych."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej. Nie stanowi przełomu, ale utrwala dotychczasowe stanowisko sądów w kwestii charakteru obowiązku odpłatności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i socjalnym ze względu na szczegółową analizę przepisów dotyczących odpłatności za DPS i rozróżnienie obowiązku publicznoprawnego od alimentacyjnego.

Czy obowiązek zapłaty za DPS to alimenty? Sąd wyjaśnia kluczowe różnice.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 1617/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-04-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska
Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący sprawozdawca/
Stanisław Nitecki
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1378/22 - Wyrok NSA z 2024-04-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1876
art. 60 ust. 1
Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant specjalista Ewa Bojarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta B. ustalił dla M. B. odpłatność za pobyt jego babci w Domu Pomocy Społecznej w wysokości:
- 440,13 zł (słownie; czterysta czterdzieści złote 13/100) za miesiąc grudzień 2019 r.;
- 159,94 zł (słownie: sto pięćdziesiąt dziewięć złotych 94/100) za miesiąc marzec 2020 r.;
- 138,61 zł (słownie: sto trzydzieści osiem złotych 61/100) za miesiąc kwiecień 2020 r.;
- 160,60 zł (słownie: sto sześćdziesiąt złotych 60/100) za miesiąc maj 2020 r.;
- 444,92 zł (słownie: czterysta czterdzieści cztery złote 92/100) za miesiąc czerwiec 2020 r;
- 468,97 zł (słownie: czterysta sześćdziesiąt osiem złotych 97/100) za miesiąc lipiec 2020 r.;
- 606,32 zł (słownie: sześćset sześć złotych 32/100) za okres od 01.08.2020 r. do 31.10.2020 r. miesięcznie;
- 882,62 zł (słownie: osiemset osiemdziesiąt dwa złote 62/100) za miesiąc listopad 2020 r.;
- 1 006,46 zł (słownie: jeden tysiąc sześć złotych 46/100) za miesiąc grudzień 2020 r.;
- 909,96 zł (słownie: dziewięćset dziewięć złotych 96/100) za miesiąc styczeń 2021 r.;
- 935,03 zł (słownie: dziewięćset trzydzieści pięć złotych 03/100) za miesiąc luty 2021 r.;
- 1 080,58 zł (słownie: jeden tysiąc osiemdziesiąt złotych 58/100) za miesiąc marzec 2021 r.;
- 991,87 zł (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt jeden złotych 87/100) za miesiąc kwiecień 2021 r.;
- 898,32 zł (słownie: osiemset dziewięćdziesiąt osiem złotych 32/100) od miesiąca maja 2021 r. miesięcznie.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca (...). W myśl art. 61 ust. 1 cytowanej ustawy obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:
1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodu dziecka,
2) małżonek, zstępni przed wstępnymi zgodnie z umowa zawartą trybie art. 103 ust. 2,
3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt. 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.
Stosownie do art. 61 ust. 2 ustawy opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą :
1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodu dziecka, w wysokości nie więcej niż 70% tego dochodu,
2) małżonek, zstępni przed wstępnymi- zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2,
a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,
b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę w rodzinie jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;
3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt. 1 i 2.
Zgodnie z decyzją nr [...] z dnia [...] r. babcia strony została skierowana do domu pomocy społecznej. Organ przestawił koszty utrzymania w powyższej placówce w poszczególnych miesiącach. Jednocześnie odpowiednio przedstawił różnice między średnim miesięcznym kosztem utrzymania w ww. domu, a opłatą ustaloną dla babci strony. W tym zakresie organ wskazał osoby zobowiązane do ponoszenia kosztów.
Odnosząc się do sytuacji strony organ wskazał, że w sprawie został przeprowadzony wywiad środowiskowy. Ustalono dochód jego rodziny trzyosobowej w wysokości 7 497,43 zł i stwierdzono, że przekracza on 300% kryterium dochodowego określonego w art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy o pomocy społecznej tj. 4752,00 zł (528,00 zł x 300% x 3 os.). W związku z tym do strony została przesłana umowa dotycząca finansowania pobytu babci w DPS. Umowa ta nie została odesłana.
Organ przedstawił wreszcie szczegółowo podstawy wyliczenia opłaty za poszczególne miesiące.
Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zarzucił organowi administracji naruszenie przepisów postępowania, a to: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, naruszenie art.61 ustawy o pomocy społecznej a to obciążenie strony skarżącej obowiązkiem ponoszenia opłaty za pobyt jego babci w domu opieki, podczas gdy opłata winna zostać ustalona w kolejności osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty , zstępnym pierwszego stopnia w linii prostej w stosunku do babci jest jej syn, a nie jej wnuk , brak skonkretyzowanego przez organ I instancji obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt babci w stosunku do strony skarżącej w momencie skierowania do jej do domu opieki. Zarzucono wydanie decyzji z naruszenie prawa materialnego poprzez naruszenie art. 107 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego nieprawidłową wykładnię, a to przyjęcie przez organ I instancji że nie ma obowiązku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkani zstępnego pierwszego stopnia w stosunku babci.
Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Uznało, że zarówno ustalenia Prezydenta Miasta B. , jak i wywiedzione z nich skutki prawne są prawidłowe. Podkreśliło, że członkowie rodziny w pierwszej kolejności ponoszą odpłatność na podstawie zawartej z gminą umowy, a dopiero gdy umowa nie zostanie zawarta, na podstawie decyzji administracyjnej ustalającej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej. Natomiast ewentualne postępowanie o zwolnienie z opłaty jest postępowaniem odrębnym od postępowania o ustalenie obowiązku ponoszenia opłaty i jej wysokości. Odrębność polega na tym, że najpierw musi istnieć prawomocnie orzeczony obowiązek, a dopiero potem możliwe jest zwolnienie z tego obowiązku.
Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył jej adresat reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć obu instancji, zasądzenia kosztów postępowania oraz wstrzymania wykonania decyzji organu II instancji zarzucił SKO w Katowicach naruszenie:
1) art. 61 ust. 1 pkt 2) ustawy o pomocy społecznej przez błędną jego wykładnię, a to w ten sposób, że organ nie dostrzegł alimentacyjnego charakteru obowiązku przewidzianego w art. 61 ustawy oraz uwzględnił przy wykładni tego przepisu art. 129 § 1 K.r. i o. i nie rozstrzygnął, w jakiej kolejności zstępni zobowiązani są do pokrywania opłat za pobyt osoby bliskiej w domu pomocy społecznej, w szczególności dokonał wykładni, zgodnie z którą w ramach grupy zstępnych, każda osoba jest obowiązana w takim samym stopniu łożyć na utrzymanie osoby bliskiej pozostającej w DPS niezależnie od stopnia pokrewieństwa, podczas gdy alimentacyjny charakter obowiązku nakazuje przyjąć, że obowiązek zstępnych bliższych stopniem wyprzedza obowiązek zstępnych dalszych stopniem;
2) art. 6 pkt 14) ustawy o pomocy społecznej przez jego błędne zastosowanie i uznanie, że gospodarstwo domowe tworzyć mogą tylko osoby spokrewnione lub małżonkowie, podczas gdy z przepisu tego wynika, że członkami jednej rodziny mogą być także osoby niespokrewnione, ale wspólnie gospodarujące i zamieszkujące, jeżeli pozostają w faktycznym związku;
3) art. 30 k.p.a. poprzez nieprawidłowe określenie kręgu stron niniejszego postępowania i pominięcie innych osób obowiązanych do uczestniczenia w odpłatności za pobyt A. B. w domu pomocy społecznej przy określaniu kręgu tych osób, mimo że organy obu instancji znały personalia także innych osób zobowiązanych z mocy art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej do wnoszenia odpłatności, zaś interesu prawnego wszystkich tych osób dotyczy niniejsze postępowanie;
4) art. 127 § 1 w zw. z art. 15 k.p.a. wbrew prawidłowo rozumianej zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego poprzez nierozważenie zarzutów odwołania, nieprzeprowadzenie dowodów zawnioskowanych przez stronę i niedokonanie żadnego rozważenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego:
5) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji organu II instancji składającego się z opisu przebiegu postępowania i zacytowania przepisów ustawy, bez odniesienia się do zarzutów odwołania, oceny materiału dowodowego, uzasadnienia odmowy przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez stronę i ograniczenia się do ogólnikowych stwierdzeń, że organ prowadził postępowanie dowodowe w sposób prawidłowy i że postępowanie to wykazało możliwości strony do wnoszenia opłat za pobyt babci w domu pomocy społecznej:
6) art. 75 § 1 w zw. z art. 136 k.p.a. poprzez niedopuszczenie zawnioskowanych przez stronę dowodów z zeznań świadków, oględzin i dokumentów, mimo że dowody te nie były sprzeczne z prawem, a mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, w szczególności:
- dowodu z przesłuchania, której zeznania mogłyby być istotne w kierunku ustalenia prowadzenia przez ojca strony działalności gospodarczej niezarejestrowanej lub pracy, ewentualnie współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej przez partnerkę ojca;
- nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków - mieszkańców budynku przy ul. [...] [...] w B. (ze szczegółowo wskazanego tam piętra), a to na fakty prowadzenia przez ojca skarżącego wspólnego gospodarstwa domowego ze swoją partnerką;
7) art. 75 i 77 k.p.a. poprzez niewydanie postanowienia dowodowego rozstrzygającego o wnioskach dowodowych strony zawnioskowanych w odwołaniu;
8) art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez;
- zaniechanie ustalenia w niniejszym postępowaniu sytuacji majątkowej i dochodowej innych osób obowiązanych do pokrywania kosztów pobytu babci strony w domu pomocy społecznej i prowadzenie postępowania jedynie w stosunku do skarżącego, podczas gdy organ powinien był prowadzić postępowanie jednocześnie w stosunku do wszystkich osób obowiązanych, zwłaszcza że ma wiedzę co do ich personaliów i prowadził wobec nich odrębne postępowania administracyjne;
- dokonanie dowolnej oceny dowodów i przyjęcie, że ojciec skarżącego nie prowadzi działalności gospodarczej tylko na tej podstawie, że nie jest wpisany do Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej, mimo że o fakcie prowadzenia działalności gospodarczej nie decyduje kwestia wpisu do ewidencji, a rzeczywiste podejmowanie czynności wchodzących w zakres tej działalności, zaś sam wpis ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny i odmówienie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka na fakt, że ojciec skarżącego wykonuje czynności wyczerpujące definicję działalności gospodarczej określoną w art. 3 ustawy - Prawo przedsiębiorców;
- dokonanie dowolnej oceny dowodów i przyjęcie, że ojciec skarżącego prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie gospodaruje wspólnie ze swą partnerką jedynie na podstawie ich oświadczenia, podczas gdy oboje mają interes w złożeniu takiego oświadczenia nawet, jeśli nie jest ono zgodne z prawdą, albowiem ustalenie ich wspólnego zamieszkiwania powinno doprowadzić organ do odmiennych ustaleń w zakresie sytuacji dochodowej ojca skarżącego, a przede wszystkim doprowadzić do ustalenia, że w odniesieniu do niego zastosowanie ma niższe kryterium dochodowe, niż dla osób samodzielnie gospodarujących.
Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 – dalej "u.p.s."). Jak stanowi art. 60 ust. 1 i 2 pkt 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym - ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta) i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku. W rozumieniu art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: pkt 1 - mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, pkt 2 - małżonek, zstępni przed wstępnymi, pkt 3 - gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.
W sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych (dzieciach, wnukach), w dalszej kolejności na wstępnych, a w ostateczności - na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Obowiązek ponoszenia opłat za dom pomocy społecznej i jego wysokość jest wypadkową składu rodziny osób należących do kręgu wskazanego w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., ich dochodu oraz kryterium dochodowego. Obowiązek wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej musi być skonkretyzowany i zindywidualizowany w stosunku do każdej z osób, które miałyby takie opłaty ponosić. Co do zasady konkretyzacja taka powinna nastąpić w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 u.p.s. poprzez określenie kwoty opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, wskazanie osoby (osób) zobowiązanych do jej ponoszenia z kręgu podmiotów wymienionych w u.p.s. oraz ustalenie przypadających na nich kwot opłaty (por. wyrok tutejszego Sądu z dnia 23 lutego 2022 r. sygn. II SA/Gl 1510/21 – wszystkie orzeczenia za CBOSA). Przy czym wysokość obciążeń osoby spełniającej kryterium dochodowe określone w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. zależna jest od tego, o ile jej dochód przekracza kwotę kryterium dochodowego, opłata bowiem nie może być wyższa od tej nadwyżki. Bez znaczenia pozostaje natomiast ilość osób obowiązanych do ponoszenia przedmiotowej opłaty, gdyż jedynym czynnikiem kształtującym jej wysokość w odniesieniu do osób wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.s., jest ich sytuacja dochodowa.
W rozstrzyganej sprawie babcia skarżącego nie jest w stanie pokryć pełnego kosztu pobytu w domu pomocy społecznej. Zasadnie organy administracji uznały, że zobowiązanym w tym zakresie jest również jej wnuk.
Prezydent Miasta B. podjął w stosunku do skarżącego postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia opłaty za pobyt babci w domu pomocy społecznej. Został przeprowadzony wywiad środowiskowy. Ustalono dochód rodziny skarżącego (trzyosobowej) w wysokości 7 497,43 zł i stwierdzono, że przekracza on 300% kryterium dochodowego określonego w art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy o pomocy społecznej tj. 4752,00 zł (528,00 zł x 300% x 3 os.).
Stronie zaproponowano również umowę w przedmiocie finansowania pobytu w DPS. Taka umowa została mu przesłana wraz z pouczeniem o skutkach odmowy jej zawarcia. Ziściła się zatem przesłanka przewidziana w art. 61 ust. 2d u.p.s., zgodnie z którym "w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2".
Jak wynika z treści skargi adresat nie kwestionuje poprawności wyliczenia opłat. Główną przyczyną sporu jest fakt, że opłatami nie został obciążony (poza początkowym okresem) jego ojciec a syn babci. Tu należy wskazać, że w sprawie ustalenia opłaty za pobyt babci skarżącego w DPS toczyły się postępowania w stosunku do wszystkich jej zstępnych. Ponadto organ I instancji przy ustalaniu przedmiotowej opłaty stronie zachował zasadę proporcjonalności, o jakiej mowa w art. 61 ust. 2f ustawy o pomocy społecznej. W tym zakresie obliczenia wysokości tych opłat, jakich dokonał organ I instancji w uzasadnieniu decyzji są prawidłowe i zgodne z ustalonym stanem faktycznym, a w szczególności z wysokością ustalonych dochodów w rodzinie skarżącego .
Nie jest zasadny zarzut skargi dotyczący uwzględnienia przy wykładni przepisów ustawy o pomocy społecznej przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Obowiązek wstępnych wywodzący się z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. nie jest obowiązkiem alimentacyjnym, lecz publicznoprawnym ciężarem powstającym z chwilą przyjęcia mieszkańca do DPS. Poniesienie tego obowiązku ma na celu pokrycie określanych w trybie administracyjnym kosztów utrzymania mieszkańca w DPS. Nawet realizacja obowiązku alimentacyjnego nie zwalnia z ponoszenia odpłatności za pobyt krewnego w DPS i odwrotnie; obydwa obowiązki mogą być wykonywane równolegle, z tym zastrzeżeniem, że alimenty podwyższają dochód mieszkańca DPS, a to tym samym zmniejszają wysokość opłaty przypadającej na pozostałych zobowiązanych (por wyrok NSA z dnia 15 września 2021 r. sygn. I OSK 33/20). Jednakże należy podkreślić - obowiązek zstępnego ponoszenia opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej powstaje z mocy art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. i nie jest obowiązkiem alimentacyjnym, uregulowanym w przepisach k.r.i.o. (por. wyrok NSA z dnia 14 października 2021 r. sygn. I OSK 574/21).
Na uwzględnienie nie zasługują również zarzuty dotyczące uchybień (występujących zdaniem skarżącego) w postępowaniu dotyczącym sytuacji majątkowej jego ojca (zarzuty oznaczone cyframi 2, 3, 6, 7 i 8). Jak wyżej wspomniano, postępowanie w sprawie ustalenia odpłatności dla syna umieszczonej w DPS toczyło się wcześniej. W niniejszym postępowaniu nastąpiło ustalenie odpłatności dla skarżącego i tylko w tym zakresie Sąd może odnieść się do przedmiotu sprawy.
Nie zasługują wreszcie zarzuty skargi o charakterze procesowym. Dwuinstancyjność postępowania administracyjnego nie polega na dwukrotnym przeprowadzeniu tych samych dowodów. Organ odwoławczy, co do zasady, bazuje na materiale procesowym zgromadzonym przez organ I instancji. Może, w razie potrzeby, uzupełnić to postępowanie, jak również uchylić rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazać mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Ale w rozpatrywanej sprawie takiej potrzeby nie dostrzegł. W ocenie SKO, i to stanowisko Sąd akceptuje, przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, odnośnie zobowiązania skarżącego do ponoszenia opłat, pozwalało na wydanie decyzji.
Nieuzasadnione jest również twierdzenie, że decyzja SKO w Katowicach nie została w sposób właściwy uzasadniona. Dotyczy to zresztą organów obu instancji. Szczegółowo podano podstawy podjętych rozstrzygnięć, oczywiście w zakresie wyznaczonym przez przedmiot postępowania (zobowiązanie skarżącego do ponoszenia opłat).
Mając na uwadze powyższe rozważania, uznając, że skarga jest bezzasadna Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI