II SA/Gl 1616/24

II SA/Gl 1616/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska
Rafał Wolnik
Wojciech Gapiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 682
art. 66 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 17 stycznia 2023 r. nr WINB.WOA.7721.426.2022.KC w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wykonania robót budowlanych oddala skargę.
Uzasadnienie
Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego (dalej – Wojewódzki Inspektor, organ odwoławczy) decyzją z dnia 17 stycznia 2023 r. nr WINB.WOA.7721.426.2022.KC, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2022 r. poz. 2000 z późn. zm. - dalej k.p.a.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm. – dalej u.p.b.), po rozpoznaniu odwołania M. T. (dalej – Skarżąca) oraz B. D. (dalej – Uczestniczka), uchylił w całości decyzję nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. (dalej – Powiatowy Inspektor, organ I instancji) z dnia 5 października 2022 r. znak [...] i umorzył postępowanie organu I instancji w całości.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Skarżąca w dniu 24 lutego 2022 r. poinformowała Powiatowego Inspektora o wyburzeniu przez właścicieli sąsiedniej nieruchomości, tj. ul. [...] w M., znajdujących się w granicy komórki, chlewika i garaży, które stanowiły mur oporowy skarpy o wysokości 3-4 metrów. W wyniku tego – według Skarżącej - doszło do jej obsunięcia i naruszenia fundamentów przęseł istniejącego od 42 lat betonowego ogrodzenia.
Pismem z dnia 11 kwietnia 2022 r. Powiatowy Inspektor zawiadomił, że w trybie art. 61 § 4 k.p.a. w związku z art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 u.p.b. zostało wszczęte postępowanie w sprawie ustalenia stanu technicznego znajdujących się na nieruchomości o oznaczeniu geodezyjnym nr [...] przy ul. [...] M. ścian murowanych pozostałych po rozbiórce obiektu znajdującego się niegdyś przy granicy z działką nr [...] i [...], podtrzymującego skarpę od strony działki nr [...], przy ul. [...] nr [...] w M., należącej do Skarżącej.
Powiatowy Inspektor decyzją nr [...] z dnia 5 października 2022 r. nakazał Uczestniczce wykonanie robót budowlanych i prac wyszczególnionych w datowanej na miesiąc wrzesień 2022 r. "Ekspertyzie Technicznej aktualnego stanu technicznego murowanych ścian zewnętrznych pozostałych po rozbiórce budynków gospodarczych istniejących na działce nr [...] i na granicy z działką nr [...] oraz stateczności skarpy nasypu i jej wytrzymałości", tj. wykonać na całej szerokości działki roboty zabezpieczające skarpę o wysokości 2,4 m, poprzez wykonanie stemplowania z wykorzystaniem wyprasek, czy siatek stalowych, jak to pokazano na rysunkach (strona 22 ekspertyzy), a pomiędzy stemplami a gruntem umieścić poziomo wypraski, bale drewniane, czy siatki stalowe zapobiegające usypywaniu się gruntu ze skarpy. Sam rozstaw stempli określono na ok. 2,0-2,5 m. Nadto, wyznaczono termin przystąpienia do robót budowlanych zabezpieczających skarpę nasypu działki nr [...] jako bez zbędnej zwłoki oraz podano termin ich zakończenia nie później niż do 31 grudnia 2022 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że skarpa nasypu działki nr [...] oraz murowane ściany pozostałe po rozbiórce zabudowań gospodarczych znajdują się w złym stanie technicznym i stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia, co wynika z wytycznych zawartych w pkt 8.3 przedłożonej ekspertyzy. Dlatego też zaistniała konieczność wykonania tymczasowego podparcia (stemplowania) skarpy, zgodne z warunkami technicznymi i sztuką budowlaną, a także wymogami bezpieczeństwa, aby wyeliminować stan zagrożenia.
Po rozpoznaniu dwóch odwołań - Uczestniczki i Skarżącej, Wojewódzki Inspektor decyzją z dnia 17 stycznia 2022 r. uchylił w całości decyzję organu I instancji oraz umorzył postępowanie w sprawie ustalenia stanu technicznego ścian murowanych pozostałych po rozbiórce obiektu znajdującego się niegdyś przy granicy z działką nr [...] i [...] w M..
W uzasadnieniu przedstawiono stan faktyczny i prawny sprawy, a także zreferowano treść ekspertyzy technicznej. Wojewódzki Inspektor przyjął, że zgodnie z wnioskami zawartymi w ekspertyzie, konstrukcja murowanych ścian budynków gospodarczych zlokalizowanych na działce nr [...] przy ul. [...] nigdy nie była przewidziana do pełnienia roli muru oporowego dla nasypu wykonanego na działce nr [...], stąd rozbiórka tychże ścian nie miała wpływu na stateczność skarpy. Uznał, że w sytuacji, w której organ I instancji powziął informację, iż Starosta [...] decyzją z dnia 28 czerwca 2022 r. nr [...] udzielił Uczestniczce pozwolenia na rozbiórkę budynku chlewików i pozostałości po budynku gospodarczym oraz muru granicznego na granicy z działką, konieczne stało się umorzenie postępowania prowadzonego w sprawie stanu technicznego ścian murowanych, pozostałych po rozbiórce obiektów znajdujących się na granicy działek nr [...] i [...] w M.. Zdaniem organu odwoławczego, braku stateczności skarpy należy upatrywać w robotach budowlanych wykonanych na działce Skarżącej, polegających na niewłaściwym i niezgodnym z przepisami prawa podniesieniu jej poziomu różnego rodzaju gruntem, bez zastosowania jakichkolwiek zabezpieczeń skarpy, czy wykonania stosownych budowli oraz dociążeniu skarpy nasypu na tej działce przez budowę na jej krawędzi budynków gospodarczych i ciężkiego prefabrykowanego ogrodzenia betonowego z niewłaściwie wykonanymi robotami fundamentowymi obiektów i bez podparcia skarpy, np. murem oporowym. Zważywszy na poczynioną ocenę Wojewódzki Inspektor uznał, że w tym zakresie należy wszcząć odrębne postępowanie i wdrożyć procedurę naprawczą, o której mowa w art. 50 – art. 51 u.p.b.
W skardze z dnia 15 lutego 2023 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Skarżącej zarzucił decyzji Wojewódzkiego Inspektora szereg błędów w ustaleniach faktycznych oraz wadliwe ustalenie przedmiotu sprawy, jak też pominięcie istotnych dowodów, przez co naruszono art. 6, art. 7, art. 11, art. 12, art. 105 § 1, art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 w związku z art. 156 k.p.a., a także art. 61 ust. 1 pkt 1, art. 66 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 5 § 2 u.p.b. poprzez ich niezastosowanie. W związku z tym wywiedziono, że doszło do samowoli budowlanej, poprzez uprzednie wyburzenie zabudowań gospodarczych i pozostałości po nich bez wymaganej przepisami prawa decyzji, w tym ściany przylegającej do działki Skarżącej.
Wobec tych zarzutów pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi zaznaczono, że pominięto bezprawnie zakres przeprowadzonych wyburzeń i ich skutki, co zostało wywiedzione w sporządzonej na tą okoliczność przez Uczestniczkę ekspertyzie technicznej. Skarżąca określiła przedmiot sprawy wszczętej na jej wniosek i uznała, że organ odwoławczy błędnie pominął sekwencję zdarzeń, gdyż już w latach 2016-2017 nastąpiła samowolna rozbiórka wymienionych zabudowań. Zdaniem Skarżącej, płot odgradzający działkę [...] od działki przy ul. [...] był połączony z wyburzonymi zabudowaniami gospodarczymi i nadal się pochyla również na inną działkę o numerze ewidencyjnym [...] przy ul. [...], czyli oddziałuje nie tylko na działkę nr [...], należącą do Skarżącej i położoną przy ul. [...], co obrazuje dołączona do skargi dokumentacja zdjęciowa oraz jej opis.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 24 marca 2023 r. Skarżąca zawnioskowała o dopuszczenie dowodu ze sporządzonej przez nią na żądanie organu I instancji opinii geotechnicznej z czerwca 2023 r., na temat warunków gruntowo-wodnych północnej części działki o nr [...], położonej w M. przy ul. [...], która stanowi przedmiot odrębnej skargi złożonej przez Skarżącą w sprawie prowadzonej pod sygnaturą akt II SA/Gl 663/23 (dotyczącej postanowienia Wojewódzkiego Inspektora z dnia 27 lutego 2023 r. nr [...]).
Na rozprawie w dniu 14 czerwca 2023 r. Skarżąca przedłożyła wspomnianą opinię geotechniczną oraz zawiadomienie Wojewody Śląskiego z dnia 1 czerwca 2023 r. o wszczęciu na jej wniosek postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia 28 czerwca 2022 r. udzielającej Uczestniczce pozwolenia na rozbiórkę budynku chlewików, garaży i innych pozostałości po budynku gospodarczym w M. przy ul. [...], na działce o nr [...] oraz muru granicznego na granicy z działką nr [...].
Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 320/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora z dnia 17 stycznia 2023 r. oraz orzekł o kosztach postępowania.
W motywach tego orzeczenia podkreślono, że Wojewódzki Inspektor nie ustosunkował się do zarzutów odwołania, a także nie wyjaśnił wszystkich istotnych dla sprawy aspektów. Wskazano na wewnętrzną sprzeczność decyzji, gdyż organ odwoławczy dostrzegając obowiązek właściciela do zapewnienia bezpieczeństwa mienia lub środowiska (art. 61 u.p.b.) oraz stwierdzając istnienie przesłanek wdrożenia postępowania naprawczego (art. 50 – art. 51 u.p.b.), mimo to umarza postępowanie z racji na zakończenie robót budowalnych. Sąd I instancji wskazał, że nieprawidłowości dotyczące robót budowlanych dotyczą nie tylko nieruchomości Skarżącej i Uczestniczki. Stąd w jego ocenie, należy ustalić sytuację wszystkich właścicieli działek i znajdujących się na nich obiektów, którzy powinni mieć możliwość udziału w postępowaniu prowadzonym z urzędu.
W skardze kasacyjnej Wojewódzki Inspektor zarzucił wyrokowi Sądu I instancji naruszenie:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.) w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na tym, że w wyniku niewłaściwej kontroli sądowoadministracyjnej Sąd uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora, podczas gdy organ nadzoru budowlanego nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, co warunkowałoby uchylenie rozstrzygnięcia;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji Wojewódzkiego Inspektora w sytuacji, gdy materiał dowodowy zebrany w sprawie wskazywał na zasadność oddalenia skargi przez Sąd;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zwiazku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na błędnym uznaniu przez Sądu, iż sprawa wymaga przeprowadzenia dodatkowych czynności dowodowych, podczas gdy dotychczasowy materiał dowodowy wskazuje na zasadność uchylenia przez Wojewódzkiego Inspektora decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania;
4) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób lakoniczny, nie pozwalający odtworzyć sposobu rozumowania Sądu i ustalenia przesłanek, które doprowadził do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W związku z tymi zarzutami Wojewódzki Inspektor wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 października 2024 r. o sygn. akt II OSK 2109/23 uchylił zaskarżony wyrok, a także zasądził od Skarżącej na rzecz Wojewódzkiego Inspektora zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. W jego motywach wskazano, że Sąd I instancji nie wskazał jakie istotne okoliczności sprawy nie zostały wyjaśnione przez organ, nie wskazał jakie sprzeczności dostrzegł w ekspertyzie technicznej, na którą powołał się Wojewódzki Inspektor, ani też jakie okoliczności dodatkowo powinien ustalić i jakie mają one znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. NSA podniosło ponadto, że Sąd I instancji winien był ocenić, czy stanowisko organu znajduje oparcie w utrwalonym w aktach sprawy materiale dowodowym, a jeśli nie to wskazać w uzasadnieniu wyroku w jakim zakresie postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów postępowania i jakie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności powinny być ustalone przez organ w toku ponownie prowadzonego postępowania. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się Sąd, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie zapewnia możliwości kontroli instancyjnej orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził zatem, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co powoduje, że wyrok ten uchyla się spod kontroli instancyjnej.
W trakcie rozprawy przeprowadzonej w dniu 27 stycznia 2025 r. pełnomocnik Uczestniczki poinformował, że Skarżąca obecnie nie jest właścicielem nieruchomości zlokalizowanej przy ul. [...]. Z tej też przyczyny Sąd odroczył rozprawę z terminem z urzędu, a także zobowiązał pełnomocnika Skarżącej do wskazania nabywcy wspomnianej nieruchomości.
Pismem z dnia 6 lutego 2025 r. pełnomocnik poinformował, że aktualnym właścicielem powyższej nieruchomości jest M. O. (dalej – Skarżący). Ponadto działając w jego imieniu poparł skargę wniesioną przez Skarżącą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontroli Sądu podlegała decyzja organu odwoławczego z dnia 17 stycznia 2023 r., którą uchylono rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora nakładające na Uczestniczkę obowiązek wykonania prac polegających na zabezpieczeniu skarpy, a także którą umorzono w tym przedmiocie postępowanie administracyjne.
Przystępując do rozważań podnieść należy, że Sąd orzeka w niniejszej sprawie, będąc związany wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2024 r. o sygn. akt II OSK 2109/23, którym uchylono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 czerwca 2023 r. o sygn. akt II SA/Gl 320/23. Zgodnie bowiem z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W świetle tego zastrzeżenia należy zwrócić uwagę, że NSA we wspomnianym orzeczeniu nie przesądził kierunku rozstrzygnięcia. Wskazał jedynie na konieczność ponownego rozpatrzenia skargi i uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia zgodnie ze wzorcem określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zauważyć należy, że Wojewódzki Inspektor uznał niniejsze postępowanie za bezprzedmiotowe. Uzasadnił to tym, że art. 66 ust. 1 u.p.b. (który stanowił materialnoprawną podstawę decyzji organu I instancji) dotyczy obiektów budowlanych, podczas gdy skarpa nie można być w ten sposób kwalifikowana. Z tej też przyczyny do skarpy nie mogą odnosić się obowiązki skonstruowane w oparciu o art. 66 ust. 1 u.p.b. Podkreślono jednocześnie, że rozebrane budynki gospodarcze nie pełniły funkcji muru oporowego. Dodatkowo organ odwoławczy - powołując się na ekspertyzę przedłożoną przez Uczestniczkę – stwierdził, że naruszenia stateczności skarpy należy upatrywać w przeprowadzonych niewłaściwie i niezgodnie z prawem robotach budowalnych, polegających na podniesieniu przez Skarżącą poziomu działki. Efekt ten spotęgowany został – zdaniem Wojewódzkiego Inspektora - wybudowaniem na krawędzi skarpy budynków gospodarczych oraz ciężkiego prefabrykowanego ogrodzenia betonowego z niewłaściwie wykonanymi robotami fundamentowymi obiektów i bez podparcia skarpy, np. murem oporowym.
Podnieść należy, że przedmiot sprawy został sformułowany w Zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z dnia 11 kwietnia 2022 r. Wskazuje się w nim, że jest to ocena stanu technicznego murowanych ścian znajdujących się na ul. [...], pozostałych po rozbiórce obiektu, który podtrzymywał skarpę. Zatem w zakresie zainteresowania organów nadzoru budowlanego pozostawała nie tyle legalność rozbiórki obiektu gospodarczego, a stan techniczny muru w granicy pomiędzy nieruchomościami Skarżącego i Uczestniczki, w kontekście jego wpływu na podtrzymanie skarpy. Tak zakreślony przedmiot sprawy pozostawał de facto w zgodzie z oczekiwaniami Skarżącej. Mianowicie, jak wynika z pism procesowych, jak również samej skargi, wymagała ona, aby organ nadzoru budowalnego doprowadzi do odtworzenia muru w granicy pomiędzy nieruchomościami w kształcie zapewniającym odpowiednie podparcie dla skarpy. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w sprawach wszczynanych z urzędu (jak to miało miejsce w kontrolowanym przypadku) granice postępowania określa przedmiot sprawy podany do wiadomości stron w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 61 § 1 i 3 k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2015 r. sygn. akt II OSK 1357/15, Lex nr 1803257).
W wyznaczonych w powyższy sposób granicach prowadzone było postępowanie dowodowe. Świadczy o tym chociażby nałożony na Uczestniczkę obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej. Mianowicie jego celem było wyjaśnienie stanu technicznego murowanych ścian zewnętrznych, pozostałych po rozbiórce zabudować istniejących na działce nr [...], na granicy z działką nr [...], w zakresie stateczności skarpy i jej wytrzymałości, ze szczególnym uwzględnieniem, czy pozostałości murowanych ścian stanowią wystarczające zabezpieczenie dla skarpy pomiędzy działkami nr [...] i [...], a jeśli nie - określającej przyczyny niewłaściwej stateczności skarpy, wraz z opisem występujących uszkodzeń oraz wskazującej, jakie są konieczne do wykonania roboty zabezpieczające w rejonie uszkodzonych murowanych ścian oraz skarpy od strony działki nr [...] z podaniem sposobu wykonania niezbędnych zabezpieczeń, celem doprowadzenia ścian murowanych na działce nr [...] wraz ze skarpą i ogrodzeniem na działce nr [...] do właściwego stanu technicznego, z uwzględnieniem pilności koniecznych do wykonania robót (postanowienie Wojewódzkiego Inspektora z dnia 13 lipca 2022 r. nr [...]).
Efektem przeprowadzonego postępowania była decyzja - wydana na podstawie art. 66 ust. 1 u.p.b. - którą organ I instancji nałożył na Uczestniczkę obowiązek zabezpieczenia skarpy. Zgodnie ze wspomnianym przepisem (art. 66 ust. 1 u.p.b.) w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo 4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.
W judykaturze przyjmuje się, że art. 66 ust. 1 u.p.b. jest konsekwencją przepisów nakładających na właściciela obiektu budowlanego obowiązek użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywania go w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej (zob. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2023 r. sygn. akt II OSK 88/22, Lex nr 3520282). Zatem właściciel obiektu budowlanego, który zaniedbuje obowiązki, jakie nakłada na niego art. 61 ust. 1 u.p.b. musi się liczyć z reakcją organu nadzoru budowlanego, który z urzędu wymusi ich realizację. De facto działania te nie pozostają w sferze uznania wskazanych organów, a stanowią ich obowiązek. Oznacza to, że decyzja wydana w oparciu o art. 66 ust. 1 u.p.b., w zakresie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, ma tzw. związany charakter (zob. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2023 r. sygn. akt II OSK 2839/21, Lex nr 3509073).
Zgodzić się należy z Wojewódzkim Inspektorem, że już z wykładni językowej wynika, że art. 66 ust. 1 u.p.b. znajduje wyłącznie zastosowanie do obiektów budowlanych. Oznacza to, że tylko obiekty budowlane mogą podlegać ocenie pod kątem wystąpienia nieprawidłowości określonych w art. 66 ust. 1 u.p.b., a ponadto tylko w stosunku do obiektów budowlanych mogą być precyzowane nakazy usunięcia stwierdzonych uchybień. Tymczasem organ I instancji zobligował Uczestniczkę do podjęcia działań zabezpieczających w odniesieniu do skarpy (po uprzednim rozebraniu pozostałości muru granicznego), która nie stanowi obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 1 u.p.b. Trafnie organ odwoławczy uznał, że skarpy nie można zakwalifikować zarówno jako budynku (nie posiada cech wskazanych w art. 3 pkt 2 u.p.b.), budowli (nie została wymieniona w art. 3 pkt 3 u.p.b.), a także jako obiektu małej architektury (nie jest rodzajowo zbliżona do obiektów przykładowo wymienionych w art. 3 pkt 4 u.p.b.). W efekcie tych wywodów przyjąć, należy, że art. 66 ust. 1 u.p.b. nie mógł mieć zastosowania do skarpy, która nie jest obiektem budowlanym. Brak było więc podstaw ku temu, aby w tym trybie nakładać na Uczestniczkę obowiązek wyartykułowany w decyzji organu I instancji.
Jednocześnie trzeba podkreślić, że organ nadzoru budowlanego nie mógł zobligować Uczestniczki do doprowadzenia istniejącego muru do stanu technicznego zgodnego z prawem. Mianowicie organ nadzoru budowlanego musi uwzględniać zarówno wyniki przeprowadzonej kontroli stanu obiektu, jak i możliwość jego doprowadzenia do właściwego stanu technicznego poprzez usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (zob. Z. Niewiadomski (red.), Prawo budowlane. Komentarz. Wyd. 12, Warszawa 2024, art. 66). Zatem rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć na uwadze wnioski "Ekspertyzy technicznej". Stwierdza się w niej, że mur jest w stanie rozkładu i jego wykorzystanie do ustabilizowania skarpy mija się z celem. Zaznacza się w tym dokumencie również, że resztki muru nie spełniają roli ściany oporowej. Wszystkie strony są zgodne co do tego, że wspomniany mur pozostaje w bardzo złym stanie technicznym. Dokumentacja fotograficzna wskazuje, że część muru po lewej stronie (patrząc z działki nr [...]) uległ rozpadowi, a mur stanowiący pozostałość po budynku gospodarczym jest znacznie odchylony od pionu (dowód - fotografie "Ekspertyzy technicznej" s. 10). Takie ustalenia prowadzą do wniosku, że względy techniczne wykluczają wykorzystanie istniejących pozostałości muru dla ustabilizowania skarpy. Jedynym rozwiązaniem (po niezwłocznym zabezpieczeniu skarpy w sposób opisany w "Ekspertyzie technicznej") jest wybudowanie muru oporowego, który będzie spełniał wymagania techniczne dla tego rodzaju budowli.
Przyjmuje się, że celem art. 66 u.p.b. jest ukierunkowanie działania na zapewnienie należytego użytkowania obiektów budowlanych. Dlatego decyzje wydawane przez organ nadzoru budowlanego powinny zmierzać do usunięcia stwierdzonych w obiekcie budowlanym nieprawidłowości. Wobec tego na podstawie omawianego przepisu nie jest dopuszczalne wydanie nakazu budowy obiektu budowlanego, czy też rozbiórki obiektu (zob. wyroki NSA: z dnia 13 stycznia 2000 r. sygn. akt SA/Sz 1653/98, Lex nr 657664; z dnia 6 lutego 2001 r. sygn. akt II SA/Łd 412/99, Lex nr 656395; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Gl 184/05, Lex nr 866650). W tej sytuacji organ nadzoru budowlanego nie dysponuje uprawnieniem do nałożenia na którąkolwiek stronę obowiązku wybudowania muru oporowego dla ustabilizownia skarpy.
Konkludując należy stwierdzić, że powyższe uzasadnia prawidłowość stanowiska, że postępowanie w kontrolowanej sprawie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Jest to konsekwencją tego, jak wykazano wyżej, że organ nadzoru budowlanego prowadzący postępowanie w granicach niniejszej sprawy nie miał podstaw do wydania jakichkolwiek przewidzianych ustawą nakazów lub zakazów.
Podnieść należy, że bez znaczenia dla sprawy jest to, w jaki sposób powstała skarpa. Przy czym gołosłowne jest twierdzenie organu odwoławczego, że jest ona wynikiem prac polegających na podniesieniu poziomu działki Skarżącego przy użyciu różnego rodzaju gruntu. Mianowicie Wojewódzki Inspektor, bezrefleksyjnie powtórzył je za autorem "Ekspertyzy technicznej" z września 2022 r. Na poparcie tego stanowiska nie przywołano żadnych dowodów. Istotne wątpliwości co do jego trafności wprowadza już analiza archiwalnej fotografii z 1915 r. Obrazuje ona stan faktyczny, gdzie budynki gospodarcze położone od podwórza budynku wielorodzinnego przy ul. [...], zlokalizowane są poniżej gruntów obecnie zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi przy ul. [...]. Sugeruje to, że skarpa powstała nie wskutek nadsypania, a w następstwie "wcięcia" budynków w teren opadający w kierunku ul. [...]. Ponieważ okoliczność ta jest obojętna dla kontrolowanej sprawy, to jej dogłębne badanie jest niecelowe.
Poza wspomnianym zakresem postępowania jest zagadnienie legalności rozbiórki budynku gospodarczego posadowionego na działce nr [...] w granicy z działką nr [...]. Zatem w tym postępowaniu kwestia ta nie była badana. Niezależnie od tego należy zasygnalizować, że nawet gdyby doszło do jego rozbiórki niezgodnie z prawem, to organ nadzoru budowlanego nie może żądać od właściciela nieruchomości jego odbudowania. Zatem w kontekście dotychczasowych rozważań pozostaje bez wpływu na ocenę stanu technicznego pozostałego po rozbiórce muru w kontekście jego wpływu na podparcie skarpy.
Ponadto udzielnie zezwolenia na rozbiórkę wspomnianego muru, z racji na jego zły stan techniczny, który nie budził wątpliwości, także nie może wpłynąć na ogólną ocenę stanu faktycznego i bezprzedmiotowość kontrolowanego postępowania. Przede wszystkim wynika to z tego, że mur ten nie nadaje się do wykorzystania dla ustabilizowania skarpy.
Podsumowując przyjąć należy, że brak jest podstaw dla uznania zasadności zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również przepisów procesowych. Otóż zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia, którym stwierdzono bezprzedmiotowość postępowania, a czemu dano wyraz w uzasadnieniu decyzji Wojewódzkiego Inspektora. Jeszcze raz należy wyjaśnić, że Prawo budowlane nie przewiduje uprawnienia dla organów nadzoru budowlanego do nakładania obowiązków budowy obiektów budowlanych. Dlatego też poza ich kognicją znajduje nakazanie rekonstrukcji od podstaw muru oporowego.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.).