II SA/Gl 1613/22

II SA/Gl 1613/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-07-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-10-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący/
Renata Siudyka /sprawozdawca/
Tomasz Dziuk
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 145 par. 1,  art. 152 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lipca 2023 r. przy udziale Rzecznika Praw Obywatelskich sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 19 sierpnia 2022 r. nr SKO.K/41.3/908/2022/9705 w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta M. (organ I instancji) postanowieniem z dnia 17 marca 2022 r., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., wznowił z urzędu postępowanie dotyczące uprawnienia obecnie skarżącej E. S. uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B. W uzasadnieniu wskazał, że: "Z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w M. Wydział [...] Karny sygn. akt [...] wynika, iż w zaświadczeniu dotyczącym ukończenia szkolenia podstawowego kursu nauki jazdy kategorii B została poświadczona nieprawda".
Następnie decyzją z dnia 23 maja 2022 r. organ I instancji uchylił swoją ostateczną decyzję z dnia 10 września 2015 r. w sprawie wydania skarżącej prawa jazdy kategorii B i odmówił wydania tego prawa jazdy. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., w zw. z art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1212 z późn. zm. - dalej "u.k.p."), oraz § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231 z późn. zm. - dalej "rozporządzenie z 2016 r.").
W uzasadnieniu organ I instancji powołał się na wyrok Sądu Rejonowego w M. Wydział [...] Karny z dnia [...] r. sygn. akt [...], z którego wynika, iż w zaświadczeniu dotyczącym ukończenia szkolenia podstawowego kursu nauki jazdy została poświadczona nieprawda. Zdaniem organu, Sąd stwierdził, iż kandydat na kierowcę nie odbył wymaganych przez art. 23 ust 2 pkt 1 u.k.p. zajęć części teoretycznej przeprowadzonych w formie wykładów i ćwiczeń w zakresie podstaw kierowania pojazdem i uczestnictwa w ruchu drogowym, w zakresie obowiązków i praw kierującego pojazdem, a także nie ukończył wymaganego przez art. 23 ust. 4 u.k.p. egzaminu praktycznego wewnętrznego i egzaminu teoretycznego wewnętrznego, jak również nie odbył wymaganej art. 23 ust. 2 pkt 3 u.k.p. nauki udzielenia pierwszej pomocy przeprowadzanej w formie wykładów i zajęć praktycznych. Sąd w powyższym wyroku orzekł, że przedsiębiorca w celu użycia za autentyczne, podrobił dokument w postaci datowanego na dzień 20 sierpnia 2015 r. arkusza przebiegu egzaminu praktycznego wewnętrznego poprzez użycie pieczątki instruktora i własnoręcznie wypełnił całość treści arkuszy oraz nakreślił podpis instruktora w celu użycia za autentyczny, podrobił dokument, w postaci zaświadczenia nr [...] datowanego na dzień 20 sierpnia 2015 r. poprzez nakreślenie na nim podpisów instruktora. Organ skonstatował, że ujawnione okoliczności faktyczne potwierdzają fakt, iż strona nie odbyła szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy, a tym samym nie spełnia przesłanki do wydania prawa jazdy przewidzianej w art. 11 ust. 1 pkt 3 u.k.p., co uzasadnia odmowę wydania prawa jazdy. Organ stwierdził, iż weryfikacja dokumentów wypadła negatywnie, zatem zgodnie z § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z 2016 r. należało odmówić stronie wydania prawa jazdy.
W odwołaniu skarżąca, reprezentowana prze pełnomocnika będącego radcą prawnym zarzuciła decyzji organu I instancji naruszenie art. 7 K.p.a. w związku z art. 77 §1 K.p.a, art. 80 K.p.a. oraz art. 81 a § 1 K.p.a., poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego oraz brak wszechstronnego jego rozpatrzenia co doprowadziło do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych ustaleń faktycznych, a co za tym idzie dokonania błędnych ustaleń polegających na przyjęciu, że strona postępowania nie odbyła szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy kategorii B oraz, że sfałszowany dowód był podstawą ustalenia istotnych faktów w sprawie; art. 10 § 1 K.p.a. w związku z art. 77 § 1 K.p.a., poprzez zupełny brak ustosunkowania się do stanowiska strony wyrażonego w piśmie z dnia 31 marca 2022 r. złożonym przed wydaniem decyzji, art. 8 K.p.a. w związku z art. 16 K.p.a. poprzez brak kierowania się organu administracji publicznej zasadą zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej; art. 90, 91 i 112 ust. 2 pkt 2 ustawy prawo o ruchu drogowym poprzez niezanegowanie faktu zdania przez stronę postępowania egzaminu na prawo jazdy z wynikiem pozytywnym; art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez wznowienie postępowania administracyjnego mimo braku spełnienia się wszystkich przesłanek warunkujących wznowienie tj. brak wykazania, że sfałszowany dowód był podstawą ustalenia istotnych okoliczności bezpośrednio związanych ze sprawą; art. 11 ust. 1 pkt 3 u.k.p., poprzez uznanie, że strona postępowania nie odbyła szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy kat. B. Wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji w całości względnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zaskarżyła również postanowienie z dnia 17 marca 2022 r. o wznowieniu z urzędu postępowania dotyczącego uprawnienia skarżącej do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B.
W uzasadnieniu wyjaśniła, że przed wydaniem decyzji we wznowionym postępowaniu skarżąca wyraziła swoje stanowisko i uwagi zgodnie z art. 10 K.p.a. pismem z dnia 31 marca 2022 r., a organ I instancji w uzasadnieniu decyzji nie odniósł się do nich. Stwierdziła ponadto, iż dla oceny trafności wydania postanowienia o wznowieniu postępowania administracyjnego istotnym jest ustalenie czy fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy administracyjnej zakończonej ostateczna decyzją. Dalej wskazała na trzy przesłanki, które muszą być spełnione łącznie aby wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. było skuteczne a mianowicie w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu; sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu; sfałszowany dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. We wznowionym przez organ I instancji postępowaniu pewną jest tylko przesłanka druga, czyli stwierdzenie sfałszowania dowodu prawomocnym wyrokiem sądu. Tymczasem strona postępowania wznowieniowego nie jest w stanie stwierdzić czy sfałszowany dowód był podstawą dla ustalenia istotnych okoliczności faktycznych dotyczących bezpośrednio jej sprawy administracyjnej. Sfałszowany dowód nie znajduje się w aktach sprawy, które zostały stronie udostępnione do wglądu, w aktach nie ma również adnotacji o przekazaniu dowodu do prokuratury dla celów prowadzonego postępowania.
Strona wskazała, że w 2015 r. odbywała kurs prawa jazdy w Ośrodku Szkolenia Kierowców K. P. w M. i odbywała go zgodnie z planem i zgodnie z przepisami prawa regulującymi kwestie dotyczące wymogów ukończenia kursu celem otrzymania zaświadczenia o jego ukończeniu.. Podczas trwania kursu nie zdarzyła się sytuacja, która mogłaby wzbudzić w stronie wątpliwość co do legalności jego prowadzenia. Natomiast po kilku latach od ukończenia kursu została wezwana na przesłuchanie w charakterze świadka w toczącym się przeciwko K. P. postępowaniu przygotowawczym. Podczas przesłuchania pokazywano stronie listy obecności, które potwierdzały faktycznie wykonywane przez nią czynności na kursie - w wymienionych na liście datach strona odbywała jazdy-jednak podpis na liście nie był jej podpisem.
Przytoczyła treść art. 11 u.k.p. wskazując, że w ocenie skarżącej spełniła wszystkie wymagane prawem przesłanki, które pozwoliły na przyznanie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. Zaakcentowała, że nie jest rolą kursanta pilnowanie prawidłowości prowadzenia dokumentacji przez ośrodek szkolenia kierowców, takie uprawnienia ustawa o kierujących pojazdami nadaje wyłącznie staroście, który jest organem nadzoru nad działalnością ośrodków szkolenia kierowców. Natomiast kontrola przeprowadzona przez organ nadzorczy w ośrodku szkolenia kierowców prowadzonych przez przedsiębiorcę w 2015 r. nie wykazała żadnych nieprawidłowości.
W ocenie skarżącej organ administracyjny jest związany wyrokiem karnym, ale nie jest związany opisem czynu. Podkreśliła, że potwierdziła swoje umiejętności zdobyte na kursie przystępując i uzyskując wynik pozytywny z egzaminu państwowego na prawo jazdy. Końcowo zarzuciła organowi I instancji, iż prowadząc postępowanie administracyjne nie przeprowadził stosownego postępowania dowodowego, które doprowadziłoby do ustalenia faktycznych okoliczności sprawy zgodnie z zasadą ustalenia tzw. prawdy obiektywnej; przeprowadził postępowanie dowodowe, w którym nie odniósł się do konkretnych dokumentów, które zostały uznane za sfałszowane, a które to nie znajdują się w aktach sprawy; nie kierował się zasadą wyrażoną w art. 7 K.p.a. i nie uwzględnił słusznego interesu strony w sprawie; nie kierował się zasadą zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej; nie odniósł się do argumentacji strony postępowania skierowanej do organu przed wydaniem decyzji; poczynił błędne ustalenia faktyczne, które doprowadziły do uznania, że wznowienie postępowania jest możliwe (naruszenie art. 145 § 1 ust 1 K.p.a.) oraz, że nie zostały spełnione przesłanki do wydania prawa jazdy kategorii B opisane w art. 11 ust. 1 pkt 3 u.k.p.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, (SKO) decyzją z dnia 19 sierpnia 2022 r. nr SKO.K/41.3/908/2022/9705, na skutek wniesionego przez skarżącą odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu SKO przedstawiło przebieg postępowania według chronologii zdarzeń. Stwierdziło, że w sprawie zaszła przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., albowiem szereg dowodów, będących podstawą wydania decyzji o wydaniu skarżącej prawa jazdy okazało się fałszywych. Następnie wskazało na brzmienie art. 11 ust.1 pkt 3 u.k.p. i zacytowało art. 23 ust. 2 u.k.p. oraz przywołało treść wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r., który stał się prawomocnym z dniem [...] września 2018 r.
W ocenie SKO w sprawie z całą pewnością zaszła przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., albowiem szereg dowodów, będących podstawą wydania decyzji o wydaniu skarżącej prawa jazdy, okazało się fałszywych. Dowodami tymi były: sfałszowane zaświadczenie o ukończeniu szkolenia podstawowego, sfałszowany arkusz przebiegu egzaminu praktycznego wewnętrznego, a także sfałszowana karta przeprowadzonych zajęć nauki udzielania pierwszej pomocy w formie wykładów i zajęć praktycznych. Zdaniem organu, potwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu karnego okoliczność wydania fałszywych zaświadczeń jest wystarczająca ku temu, aby w sprawie dojść do oczywistego wniosku, iż decyzja o wydaniu prawa jazdy skarżącej została wydana w oparciu o dowody fałszywe. Z materiału dowodowego sprawy wynika w sposób bezsporny, że dowód potwierdzający odbycie przez skarżącą szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy kategorii B (zaświadczenie nr [...] datowane na dzień 20 sierpnia 2015 r. o ukończeniu szkolenia podstawowego) okazał się fałszywy. W zaświadczeniu o ukończeniu szkolenia podstawowego kursu nauki jazdy została poświadczona nieprawda. Prawomocnym wyrokiem sądu przesądzono, że w zaświadczeniu o ukończeniu kursu potwierdzono nieprawdę co do odbytych przez kursanta; zajęć teoretycznych, nauki udzielania pierwszej pomocy oraz ukończenia kursu.
Dalej organ zauważył, że odbycie szkolenia stanowi jeden z pierwszych wymogów, o których wspomina ustawa o kierujących pojazdami. Nieuzyskanie go determinuje brak możliwości zdania egzaminu państwowego. Przesłanki określone w art. 11 u.k.p. muszą zostać spełnione łącznie. Brak spełnienia bądź brak wykazania którejkolwiek z nich wyklucza otrzymanie prawa jazdy. W przypadku skarżącej weryfikacja dokumentacji zakończyła się negatywnie, gdyż nie odbyła ona szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy kategorii B. Fakt ten, jako wynikający z prawomocnego wyroku sądu, jest niewątpliwy i nie wymaga dalszego dowodzenia. SKO uznało, że podnoszone w odwołaniu okoliczności pozostają bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy, a organ I instancji nie dopuścił się naruszeń prawa podnoszonych w odwołaniu. Decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego i procesowego. W niniejszej sprawie fałsz dowodów, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, a fałsz ten potwierdzono prawomocnym wyrokiem karnym.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie poprzedzającej jej decyzji organu I instancji; wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego od organu na rzecz skarżącej według norm prawem przepisanych.
Zaskarżonej decyzji, wobec faktu skwitowania przez organ całego uzasadnienia opisanego w odwołaniu z dnia 13 czerwca 2022 r. zdaniem "podnoszone w odwołaniu okoliczności pozostają bez znaczenia dla rozpatrzenia sprawy" zarzuciła te same naruszenia, których dopuścił się organ I instancji, a mianowicie naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 7 K.p.a. w związku z art. 77 §1 K.p.a, art. 80 K.p.a. oraz art. 81 a § 1 K.p.a. poprzez brak uznania, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie był wyczerpujący oraz brak wszechstronnego jego rozpatrzenia co doprowadziło do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych ustaleń faktycznych, a co za tym idzie dokonania błędnych ustaleń polegających na przyjęciu, że strona postępowania nie odbyła szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy kategorii B oraz, że sfałszowany dowód był podstawą ustalenia istotnych faktów w sprawie; art. 10 § 1 K.p.a. w związku z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak ustosunkowania się do stanowiska strony wyrażonego w piśmie z dnia 31 marca 2022 r. złożonym przed wydaniem decyzji; art. 8 K.p.a. w związku z art. 16 K.p.a. poprzez brak kierowania się organu administracji publicznej zasadą zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej oraz nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela; art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez uznanie, że wznowienie postępowania administracyjnego było zasadne mimo braku spełnienia się wszystkich przesłanek warunkujących wznowienie tj. brak wykazania, że sfałszowany dowód był podstawą ustalenia istotnych okoliczności bezpośrednio związanych ze sprawą. Wskazane wyżej błędy proceduralne doprowadziły do błędnej wykładni prawa materialnego i nieprawidłowe jego zastosowanie tj.: art. 90, 91 i 112 ust. 2 pkt 2 ustawy prawo o ruchu drogowym poprzez niezanegowanie faktu zdania przez stronę postępowania egzaminu na prawo jazdy z wynikiem pozytywnym,-art. 11 ust. 1 pkt 3 u.k.p., poprzez uznanie, że strona postępowania nie odbyła szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy kat. B. W obszernym uzasadnieniu przedstawiła argumenty na poparcie swojego stanowiska zasadniczo powielając i rozszerzając argumenty prezentowane w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
SKO postanowieniem z dnia 28 października 2022 r. nr [...], wstrzymało wykonanie decyzji własnej z dnia 19 sierpnia 2022 r. nr SKO.K/41.3/908/2022/9705SKO
W dniu 13 lipca 2023 r. do tut. Sądu wpłynęło drogą elektroniczną pismo procesowe Rzecznika Praw Obywatelskich (dalej: "Rzecznik"), który zgłosił swój udział w postepowaniu w wniósł o uchylenie w całości zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu i instancji, jako wydanych przedwcześnie, z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem:
1) art.149 § 2 i art.151 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez faktyczne zaniechanie przeprowadzenia postepowania co do istoty sprawy oraz ograniczenie się do oceny legalności pierwotnie wydanej w sprawie decyzji;
2) art. 64 § 2 K.p.a. w zw. z § 10 ust.1 pkt 4 rozporządzenia z 2016 r. w zw. z wynikającą z art. 7 tej ustawy zasadą uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zasadą zaufania wynikającą z art. 8 K.p.a.. prawa unijnego oraz art. 2 Konstytucji RP, wobec niepoprzedzenia ich wydania wezwaniem do wylegitymowania się przez skarżącą, w odpowiednim terminie spełnieniem przesłanki do wydania prawa jazdy, o której mowa wart. 11 ust.1 pkt 3 u.k.p.
RPO podkreślił, że obowiązkiem organu wydającego prawo jazdy pozostaje - w przypadku braków w dokumentacji - wezwanie osoby, której dokumenty dotyczą do ich uzupełnienia w trybie art. 64 § 2 K.p.a. W rozpoznawanej sprawie organy się z tego obowiązku nie wywiązały, co rzutuje na legalność wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć. Orzekając w trybie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. postępowanie przeprowadza się na nowo, uwzględniając aktualny stan faktyczny i prawny. Odstępstwo od tej zasady mogłoby mieć potencjalnie miejsce w przypadku decyzji deklaratoryjnych, jednak decyzja w przedmiocie wydania prawa jazdy ma charakter konstytutywny. Z uwagi na wskazany charakter postępowania wznowieniowego obowiązkiem orzekających w sprawie organów było przeprowadzenie pełnego postępowania administracyjnego z uwzględnieniem wszystkich jego zasad. Organy natomiast ograniczyły się do kontroli zgodności z prawem pierwotnie wydanej w sprawie decyzji, a stwierdzając, że była ona wadliwa, niejako automatycznie rozstrzygnęły o odmowie wydania prawa jazdy, nie podejmując szczegółowej analizy braków w dokumentacji skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) określonego przejawu działalności administracji publicznej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. - dalej "p.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Postępowanie toczące się przed organami administracji publicznej zakończone zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją zainicjowane zostało postanowieniem organu I instancji z dnia 17 marca 2022 r., mocą którego wznowiono z urzędu postępowanie w przedmiocie uprawnień skarżącej do kierowania pojazdami kategorii B. Organ I instancji, wydając decyzję uchylającą własną decyzję o wydaniu prawa jazdy i jednocześnie odmawiając wydania prawa jazdy kategorii B, powołał się na przesłankę zawartą w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., a więc na okoliczność sfałszowania dowodów, w oparciu o które ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Fakt ów wynikał z treści orzeczenia sądu powszechnego, na mocy którego skazano osobę prowadzącą ośrodek szkolenia kierowców za popełnienie przestępstwa polegającego na poświadczeniu nieprawdy odnośnie przeprowadzonych zajęć i szkoleń.
Argumentację tę utrzymało SKO zauważając, że skoro sfałszowano dokumentację dotyczącą kursu na prawo jazdy, to pozostałe czynności związane z uzyskaniem uprawnień do kierowania pojazdami automatycznie obarczone są wadą, wykluczającą uzyskanie tych uprawnień. Natomiast sfałszowanie dokumentacji dotyczącej kursu na prawo jazdy powoduje, że nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 11 ust.1 pkt 3 u.k.p. do otrzymania prawa jazdy.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji Sąd wziął pod uwagę stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie (NSA) zawarte wyrokach z dnia 25 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 145/23, sygn. akt II GSK 242/23 i sygn. akt II GSK 146/23, które zapadły w sprawach o stanie faktycznym opartym na prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w M. Wydział [...] Karny sygn. akt [...] również w sprawach o wznowienie z urzędu postępowań dotyczących uprawnień do kierowania pojazdami. a które były przedmiotem rozpoznania tut. Sądu.
W uzasadnieniach tych wyroków NSA zwrócił przede wszystkim uwagę na zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynikającej z art. 16 § 1 K.p.a. i fakt, ze nie ma ona charakteru bezwzględnego z uwagi m.in. na funkcjonowanie trybów nadzwyczajnych, które ja przełamują. Należy do nich niewątpliwie instytucja wznowienia postępowania zawarta w rozdziale 12 Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 145 — art.152). W ocenie NSA "wobec jednoznacznej treści art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz jego imperatywnego charakteru, a ponadto wobec nakazu ścisłej wykładni tego przepisu, jako normy kompetencyjnej (co odnosi się także do art. 151 § 1 pkt 1 i art. 151 § 2 K.p.a.), należy zakwestionować prawidłowość stanowiska Sądu pierwszej instancji, z którego wynika, ze do zakresu tak określonych kompetencji orzeczniczych organu administracji publicznej należy obowiązek oceny skutków uchylenia decyzji wadliwej, w odniesieniu do której stwierdzono podstawy do jej uchylenia we wznowionym postępowaniu. o których mowa w art. 145 § 1 K.p.a.. a ponadto obowiązek stosowania art. 7 K.p.a., zaś w dalszej konsekwencji obowiązek wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, co z kolei zamknąć można w stwierdzeniu, "czy warto i czy należałoby uchylić decyzję wydaną w postępowaniu dotkniętym wadą wznowieniową". Ponadto NSA zwrócił uwagę na treść art. 11 u.k.p. "z którego wynika - niezależnie od tego, że przestanki, o których w nim mowa mają charakter łączny - że warunkiem koniecznym jej podjęcia jest m.in. odbycie przez osobę, która wystąpiła z wnioskiem o wydanie prawa jazdy, szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii (pkt 3), potwierdzonego zaświadczeniem, o którym mowa w art. 27 ust. 4 wymienionej ustawy." Zdaniem NSA, "Jeżeli zaświadczenie, zgodnie z przepisem art. 217 § 1 K.p.a.., do którego należy się odwołać w omawianym kontekście, stanowi urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego, a jego walor należy oceniać w kategoriach wyrażania prawdy obiektywnej, co do faktów lub prawa - jest ono bowiem oświadczeniem wiedzy potwierdzającym istnienie (w określonym czasie) określonych faktów lub stanu prawnego, co oznacza, że jest tym samym ich pochodną - to wobec celu oraz funkcji wydawania zaświadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami, nie może i nie powinno budzić żadnych wątpliwości to, ze brak korespondencji treści wymienionego zaświadczenia z rzeczywistymi faktami lub stanem prawnym i potwierdzenie w nim "faktów" lub "stanu prawnego", które w rzeczywistości nie zaistniały oznacza, ze pozbawione jest ono jakiegokolwiek waloru dowodowego. Jeżeli wymienione zaświadczenie jest nieprawdziwe, albowiem jego treść została sfałszowana, to wobec określonych art. 11 u.k.p. pozytywnych przesłanek wydania decyzji, o której w nim mowa, trzeba stwierdzić, że takie zaświadczenie nie mogło stanowić podstawy oceny odnośnie do zaktualizowania się tej koniecznej przesłanki, którą jest odbycie przez wnioskodawcę szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii (pkt 3). Stwierdzenie prawomocnym wyrokiem, że istotne dla sprawy okoliczności faktyczne odnoszące się do wymogu odbycia szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii zostały przeprowadzone na podstawie dowodów, które okazały się fałszywe, nie mogło zostać ocenione inaczej, jak tylko jako zaistnienie podstawy wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., a w konsekwencji, jako zaktualizowanie się przesłanek wydania decyzji o treści określonej w art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a.". Ponadto NSA odwołał się do treści art.11 p.p.s.a. i przywołał swój wyrok z dnia 8 października 2014 r., sygn. akt I FSK 1557/13, w którym wyraził pogląd, że "związanie sądu administracyjnego ustaleniami wyroku karnego wynikającymi z art. 11 p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że przepis ten zakazuje sądowi podważania ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego oraz nakazuje akceptację ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami wyroku skazującego."
Wskazane wyżej wyroki NSA i stanowisko zawarte w ich uzasadnieniach stały się dla Sądu punktem odniesienia w kontrolowanej sprawie co do kierunku oceny legalności rozstrzygnięć orzekających w niej organów.
Niewątpliwie przedmiotem badania Sądu była ocena prawidłowości prowadzonego przez organy postępowania wznowieniowego. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny prawa "Obowiązek rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej wynika z przedmiotu postępowania w sprawie wznowienia postępowania, które według rozwiązań przyjętych w K.p.a. nie jest tylko postępowaniem weryfikacyjnym, ale obejmuje również rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej (art. 149 § 2). Wynik tego postępowania musi nastąpić w formie decyzji rozstrzygającej istotę sprawy" (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., s. 869). Powołane wyżej stanowisko znajduje również poparcie w szerokim orzecznictwie sądów administracyjnych (yide wyroki NSA: z 26.09.1983 r., I SA 634/83, ONSA 1983/2, poz. 76. z 8.04.2010 r., sygn. akt II OSK 1649/09, LEX nr 597339.) W konsekwencji takie stanowisko oznacza, ze organ prowadzący postępowanie wznowieniowe najpierw rozstrzyga o podstawie wznowienia postępowania a następnie prowadzi postępowanie w kierunku oceny czy istnieją podstawy do wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej.
W wyniku przeprowadzonego wznowionego postępowania mogą zapaść następujące rozstrzygnięcia.
Po pierwsze, organ może wydać decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej. Decyzja taka może jednak zapaść jedynie na podstawie dokonanych w ramach wznowionego postępowania ustaleń faktycznych. Zgodnie ze stanowiskiem zawartym w wyroku WSA w Poznaniu z 11 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Po 974/19, LEX nr 2923263: "Sens uregulowania zawartego w K.p.a. polega na braku możliwości przejścia do merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej, gdy stwierdzi się, że nie zaistniała żadna z podstaw wznowienia postępowania. Decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej może być podjęta po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i dowodowego. w wyniku którego jednoznacznie można stwierdzić. że nie istniały określone w K.p.a. podstawy wznowienia postępowania".
Po drugie w postępowaniu wznowieniowym może również zapaść decyzja uchylająca decyzję dotychczasową i orzekająca na nowo o istocie sprawy. "Kompetencja ta realizowana jest wówczas, gdy organ stwierdzi istnienie którejś z podstaw wznowienia, a nie wystąpi żadna z negatywnych przestanek określonych w art. 146, wykluczająca uchylenie tej decyzji. W tym przypadku obowiązek rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej wynika bezpośrednio z przedmiotu postępowania w sprawie wznowienia, które wedle rozwiązań przyjętych w przepisach Kodeksu nie jest tylko postępowaniem weryfikacyjnym, ale obejmuje również rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy (art. 149 § 2). Spełniając powyższy obowiązek, organ administracji publicznej nie wydaje jednak w tym zakresie dwóch odrębnych decyzji, lecz w jednej decyzji — kończącej postępowanie w sprawie wznowienia — podejmuje dwa rozstrzygnięcia, z których jedno uchyla dotychczasową decyzję, drugie zaś ponownie rozstrzyga sprawę administracyjną co do jej istoty."(Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023).
Przenosząc te rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy uznać bezspornie, że w świetle orzeczenia sądu karnego zaktualizowała się przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. Zaktualizowanie się przesłanki wznowieniowej oznacza, ze w świetle brzmienia art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. organ I instancji nie mógł odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej. Mógł jedynie i to zrobił wydać decyzję w oparciu o art. 152 § 1 pkt 2 K.p.a. W sprawie nie zaktualizowały się również przesłanki wydania decyzji określonej wart. 151 § 2 K.p.a.
Niewątpliwie w zaistniałej sytuacji organ I instancji zobowiązany był do przeprowadzenia postępowania w kierunku ponownego rozstrzygnięcia sprawy tj. rozpoznania wniosku skarżącego o wydanie prawa jazdy. Pozytywne załatwienie wniosku warunkowane jest treścią art. 11 u.k.p., który określa przesłanki konieczne do wydania takiej decyzji. Przesłanki te mają charakter łączny a jedną z nich jest odbycie przez osobę, która wystąpiła z wnioskiem o wydanie prawa jazdy. szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii (pkt 3), potwierdzonego zaświadczeniem. o którym mowa w art. 27 ust. 4 u.k.p. W kontekście kontrolowanej sprawy Sąd. dostrzega również drugą z przesłanek wynikająca z treści art. 11 u.k.p., którą jest zdanie egzaminu państwowego wymaganego do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii, ponieważ przystąpienie do tego egzaminu jest możliwe po spełnieniu przez osobę ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami wymagań określonych w art. 50 u.k.p. Jednym z wymagań przystąpienia do egzaminu państwowego jest posiadanie zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia w ośrodku szkolenia kierowców. Stwierdzenie przez sąd karny sfałszowania dokumentu urzędowego jakim jest zaświadczenie o odbyciu wymaganego prawem szkolenia uruchamia tym samym dwa postępowania, jedno w zakresie unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy zgodnie z art. 72 u.k.p. a drugie dotyczące wznowienia postępowania w sprawie wydania prawa jazdy co miało miejsce w badanej sprawie.
W ocenie Sądu, odnosząc się do twierdzeń zawartych w piśmie procesowym Rzecznika, nie ma możliwości sanowania w ramach prowadzonego postępowania wznowieniowego braku zgodnego ze stanem rzeczywistym zaświadczenia o odbyciu szkolenia w ośrodku szkolenia kierowców, które okazało się fałszywe. Stwierdzony przez sąd karny fałsz intelektualny wydanego przez ośrodek szkolenia kierowców zaświadczenia czyli potwierdzenia nieprawdy o odbytym szkoleniu w wymiarze i zakresie zgodnym z przepisami prawa, uniemożliwia organowi administracji prowadzenie w tym zakresie postępowania dowodowego, który związany jest wyrokiem karnym nie tyle w jego zakresie podmiotowym (bo przecież wyrok karny nie dotyczył skarżącej), ale właśnie w zakresie stwierdzonego w postępowaniu karnym czynu karalnego (opisanego w wyroku karnym). W pkt 92 wyroku sąd karny uznał, iż oskarżony mim. cyt. "poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mających znaczenie prawne, a to faktu ukończenia przez w/wym wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami zajęć- nauki udzielania pierwszej pomocy przeprowadzonych w formie wykładów i zajęć praktycznych , przy czym dopuścił się tego czynu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.Prowadzenie czynności dowodowych przez organ w kierunku wykazania, że skarżąca jednak odbyła wszystkie wymagane prawem etapy szkolenia jest więc niemożliwe.
Sąd rozważył czy zgodnie ze stanowiskiem Rzecznika zawartym w piśmie procesowym z 13 lipca 2023 r. istnieje możliwość zastosowania w postępowaniu wznowieniowym art. 64 § 2 K.p.a. i wyraża w tym zakresie odmienną niż Rzecznik ocenę prawną. Odbycie przez skarżącą nowego szkolenia potwierdzonego uzyskaniem właściwego zaświadczenia w ramach prowadzonego postępowania wznowieniowego (po wezwaniu przez organ skarżącej o uzupełnienie braku formalnego w postaci prawidłowego, legalnego zaświadczenia) nie może mieć miejsca ponieważ zastosowanie art. 64 § 2 k.p.a. ma miejsce a etapie wszczęcia postępowania administracyjnego tj. na etapie badania podania strony (wniosku strony) i jego formalnej poprawności. W ocenie sądu nie ma możliwości zastosowania art. 64 § 2 K.p.a. po jego wszczęciu a tym bardziej na etapie postępowania wznowieniowego. Gdyby strona składając wniosek nie złożyła w ogóle takiego zaświadczenia organ mógłby wezwać stronę do dostarczenia takiego dokumentu w wyznaczonym terminie (nie krótszym niż 7 dni). Taki wniosek potwierdza także brzmienie § 10 ust.1 pkt 4 rozporządzenia z 2016 r., który stanowi o brakach w dokumentacji. Wezwanie organu dotyczyłoby więc dostarczenia dokumentu a nie wezwania strony do odbycia kursu szkoleniowego dla kierowców i poświadczenia go nowym zaświadczeniem, które miałoby zastąpić znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie sfałszowane. Zgodnie z art. 64 § 2 K.p.a. nieusunięcie braków formalnych podania powoduje pozostawienie go bez rozpoznania. W postępowaniu wznowieniowym brak jest możliwości jego zakończenia w tej formie.
Sąd dostrzega również, że takie proponowane przez Rzecznika "sanowanie" koniecznego do uzyskania prawa jazdy zaświadczenia nie uniemożliwiałoby innemu organowi jakim jest zgodnie z art. 72 u.k.p. marszałek województwa unieważnienie egzaminu państwowego odbytego przez skarżącą.
Konkludując Sąd stwierdza, kierując się również stanowiskiem wynikającym z powołanych wyżej wyroków NSA, że wszystkie podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie podobnie jak zarzuty sformułowane przez Rzecznika w jego piśmie procesowym z dnia 13 lipca 2023 r. Organy orzekające w sprawie nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który uzasadniałby wyeliminowanie z obrotu zaskarżonej decyzji jak również poprzedzającej jej decyzji organu I instancji.
Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Powołane orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.