II SA/GL 1611/22

II SA/Gl 1611/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-07-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Krzysztof Nowak
Stanisław Nitecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GSK 2001/23 - Wyrok NSA z 2024-08-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 11 ust. 1 pkt 1, art. 27 ust. 4
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 145 par. 1 pkt 1, art. 151 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 259
art. 132, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 lipca 2023 r. przy udziale Rzecznika Praw Obywatelskich Marcina Wiącka sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 15 września 2022 r. nr SKO.K/41.3/1355/2022/12678/KS w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta Z. (dalej: "organ I instancji") postanowieniem z dnia 27 maja 2022 r., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), wznowił z urzędu postępowanie dotyczące uprawnienia obecnie skarżącej M. M. do kierowania pojazdami w zakresie kategorii AM, B1, B. W uzasadnieniu wskazał, że z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w M. Wydział [...] Karny sygn. akt [...] wynika, iż w zaświadczeniu dotyczącym ukończenia szkolenia podstawowego kursu nauki jazdy kategorii B została poświadczona nieprawda.
Następnie decyzją z dnia 14 lipca 2022 r. nr [...] organ I instancji uchylił swoją ostateczną decyzję z dnia 16 lutego 2016 r. w sprawie wydania Skarżącej prawa jazdy kategorii AM, B1, B (pkt 1 decyzji) i odmówił wydania tego prawa jazdy (pkt 2 decyzji). Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 z późn. zm., dalej: "u.k.p."), oraz § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r. poz. 231 z późn. zm., dalej: "rozporządzenie").
W uzasadnieniu organ I instancji powołał się na wspomniany już wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r., sygn. akt [...], z którego wynika, iż kandydat na kierowcę nie odbył wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 1 u.k.p. zajęć części teoretycznej przeprowadzonych w formie wykładów i ćwiczeń w zakresie podstaw kierowania pojazdem i uczestnictwa w ruchu drogowym, w zakresie obowiązków i praw kierującego pojazdem, a także nie ukończył wymaganego przez art. 23 ust. 4 u.k.p. egzaminu praktycznego wewnętrznego i egzaminu teoretycznego wewnętrznego, jak również nie odbył wymaganej art. 23 ust. 2 pkt 3 u.k.p. nauki udzielenia pierwszej pomocy przeprowadzanej w formie wykładów i zajęć praktycznych. Sąd w powyższym wyroku orzekł, że K. P. w zaświadczeniu o ukończeniu przez kursanta kursu na prawo jazdy potwierdził nieprawdę co do odbytych zajęć teoretycznych, nauki udzielenia pierwszej pomocy, egzaminu wewnętrznego praktycznego i teoretycznego.
Organ podkreślił, iż okoliczności faktyczne potwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu uznaje się za udowodnione i wiążące organy administracji publicznej. Następnie przywołał brzmienie art. 11 ust. 1 u.k.p. i § 10 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia oraz stwierdził, że ujawnione okoliczności faktyczne potwierdzają, iż Strona nie odbyła szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy, a tym samym nie spełnia przesłanki do wydania prawa jazdy przewidzianej w art. 11 ust. 1 pkt 3 u.k.p., co uzasadnia odmowę wydania prawa jazdy. Weryfikacja dokumentów wypadła negatywnie, zatem zgodnie z § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia należało odmówić Stronie wydania prawa jazdy.
Strona wniosła odwołanie od opisanej wyżej decyzji. W uzasadnieniu podkreśliła, że jako uczestnik kursu pozostawała w uzasadnionym przekonaniu, że szkoła nauki jazdy znajdująca się zgodnie z art. 43 u.k.p. pod nadzorem starosty, działa zgodnie z zasadami prawa i w jego granicach, a osoba fizyczna nie posiada żadnych dodatkowych, a tym bardziej szerszych niż starosta, możliwości kontroli bądź nadzoru takiego podmiotu. Zwróciła uwagę na zasady: zaufania obywateli do państwa oraz stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych. Zaakcentowała, że nie miała podstaw do tego by w trakcie kursu ani po jego ukończeniu i zdaniu egzaminu państwowego podejrzewać, że działalność Ośrodka była nielegalna, zwłaszcza że podlegała nadzorowi starosty. Wskazała, że zdała egzamin państwowy, a zdobyte uprawnienie do prowadzenia pojazdów jest prawem słusznie nabytym. Zakwestionowała odebranie tego prawa przez zaniedbanie organów państwowych, zwłaszcza po kilku latach od zdobytych uprawnień, podkreślając, że to na organach spoczywał obowiązek nadzoru działalności regulowanej, zaś Strona nie może ponosić konsekwencji tych zaniedbań. Nadto organ nie zawiadomił strony o wszczęciu i zakończeniu postępowania oraz możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, co stanowi naruszenie art. 10 k.p.a.
Na skutek wniesionego przez Skarżącą odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570), decyzją z dnia 15 września 2022 r. nr SKO.K/41.3/1355/2022/12678/KS, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu, po zrelacjonowaniu wynikającego z akt sprawy przebiegu postępowania, organ odwoławczy przytoczył przepisy k.p.a. regulujące instytucję wznowienia postępowania administracyjnego, przepis art. 11 ust. 1 i art. 23 ust. 2 u.k.p., część sentencji wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. sygn. [...] odnoszącą się do przedmiotowej sprawy oraz stwierdził, że w sprawie wystąpiły przesłanki wznowienia.
Następnie wskazał, iż z materiału dowodowego sprawy wynika w sposób bezsporny, że dowód potwierdzający odbycie przez Stronę szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy kat. AM, B1, B (zaświadczenie nr [...] z dnia 8 kwietnia 2015 r. o ukończeniu szkolenia podstawowego) okazał się fałszywy. Prawomocnym wyrokiem sądu przesądzono, że w zaświadczeniu o ukończeniu kursu potwierdzono nieprawdę co do: odbytych zajęć części teoretycznej, nauki udzielania pierwszej pomocy oraz ukończenia teoretycznego egzaminu wewnętrznego oraz egzaminu praktycznego wewnętrznego. W ocenie Kolegium w sprawie nie wystąpiły przesłanki negatywne wskazane w art. 146 § 1-2, art. 145a-145b k.p.a., w szczególności mający zastosowanie w stosunku do wady z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. 10 letni termin od dnia doręczenia decyzji jeszcze nie upłynął.
Wobec powyższego, decyzję z dnia 16 lutego 2016 r. w sprawie wydania Stronie prawa jazdy kategorii AM, B1, B należało uchylić i wydać nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.
Rozpoznając wznowioną sprawę, Kolegium uznało, że nie zostały spełnione przesłanki wydania prawa jazdy. Kolegium stwierdziło, że w przypadku Skarżącej weryfikacja dokumentacji zakończyła się negatywnie, gdyż nie odbyła szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy kat. AM., B1, B, a fakt ten, jako wynikający z prawomocnego wyroku sądu jest niewątpliwy i nie wymaga dalszego dowodzenia. Tym samym należało orzec o odmowie wydania prawa jazdy. W ocenie Kolegium podnoszone w odwołaniu okoliczności pozostają bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy. Chybiony pozostaje zarzut naruszenia art. 16 k.p.a. w zw. z konstytucyjną zasadą zaufania obywatela do Państwa. Przepis art. 16 k.p.a. przewiduje możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, stwierdzenia jej nieważności lub wznowienia postępowania w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. W sprawie bezsprzecznie okoliczności takie zachodzą.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, na powyższą decyzję Kolegium wywiodła Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, podnosząc zarzuty:
I. Naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez uznanie, że Skarżąca nie odbyła wymaganego szkolenia, podczas gdy szkolenie oraz egzamin wewnętrzny w całości został przez Skarżącą zrealizowany,
2. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. polegające na przyjęciu, bez stosownego wyjaśnienia, iż stwierdzona prawomocnym wyrokiem fałszywość zaświadczenia jest równoznaczna z niewypełnieniem przesłanki warunkującej uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami, podczas gdy domniemanie wynikające z dokumentu urzędowego jakim jest zaświadczenie ma charakter wzruszalny, a zachodziło prawdopodobieństwo wystąpienia okoliczności wskazujące na to, że jest ono niezgodne ze stanem rzeczywistym bowiem Skarżąca odbywała wymagane prawem szkolenie oraz odbyła egzamin wewnętrzny,
3. art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela i nieprzeprowadzenie postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa,
4. art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w której brak jest odniesienia do zarzutów Skarżącej i zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa,
5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy prawidłowe było jej uchylenie i orzeczenie o umorzeniu postępowania,
6. art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i uznanie, że zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania, podczas gdy sfałszowane podpisy nie są bezwzględnym świadectwem na to, że szkolenie się nie odbyło i Skarżąca go nie ukończyła,
II. Naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 11 ust. 1 w zw. z art. 23 u.k.p. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że Skarżąca nie odbyła kursu na prawo jazdy i nie zdała egzaminu wewnętrznego, podczas gdy Skarżąca odbyła w całości kurs i zdała wewnętrzny egzamin, tylko nie potwierdziła tego faktu pisemnie, jednak nie można uznać, że nie odbyła go wyłącznie w oparciu o ustalenia zawarte w w/w wyroku karnym, istnieją bowiem inne formy potwierdzenia jej obecności,
2. art. 2 Konstytucji przez błędne wyważenie wartości, udzielając bezwzględnego prymatu zasadzie legalizmu, a nie uwzględniając jednocześnie specyfiki sprawy, w której zachodziła konieczność poszanowania zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Przy tak sformułowanych zarzutach Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego i odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu rozwinięto zarzuty skargi. Skarżąca podkreśliła, że szkolenie oraz egzamin wewnętrzny został przez nią w całości zrealizowany. Zwrócono uwagę, że organy nie starały się wyjaśnić okoliczności związanych ze szkoleniem teoretycznym i egzaminem praktycznym, choćby przez wysłuchanie Skarżącej oraz świadków, których nazwiska występują w niniejszej sprawie. W ocenie Skarżącej samo sfałszowanie podpisu Skarżącej na karcie obecności nie może wskazywać, że Skarżąca nie była obecna na kursie. Skarżąca była przekonana, że dokumentacja jaką ośrodek prowadzi jest rzetelna i kompletna.
W dalszej części uzasadnienia zaakcentowała, że zaświadczenie wydawane osobie, która odbyła szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii jest dokumentem urzędowym, któremu przysługuje szczególna moc dowodowa, a jeśli zachodziło prawdopodobieństwo, że jest ono niezgodne ze stanem rzeczywistym, to organy powinny podjąć w tym zakresie czynności wyjaśniające. O spełnieniu przesłanki koniecznej do uzyskania prawa jazdy nie decyduje samo zaświadczenie, ale fakt odbycia szkolenia. Stwierdzona prawomocnym wyrokiem fałszywość zaświadczenie nie oznacza, że Skarżąca szkolenia nie odbyła. Wątpliwości winny natomiast zgodnie z art. 81a k.p.a. zostać rozstrzygnięcie na korzyść strony. Skarżąca zauważyła również, że organ odwoławczy nie odniósł się do odwołania, w sprawie nie przeprowadzono rozprawy i nie zweryfikowano czy rzeczywiście Skarżąca nie odbyła kursu. Zauważyła także, że zaskarżone rozstrzygnięcie naraża Skarżącą na utratę możliwości poruszania się samochodem, pozostaje w stracie przez poniesione koszty szkolenia i egzaminów. W powołaniu na orzecznictwo sadów administracyjnych zwróciła uwagę na zasadę ochrony tzw. stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych. Podniesiono, iż to zasada zaufania obywatela do państwa powinna mieć pierwszeństwo w wydawaniu decyzji administracyjnych.
W powołaniu na art. 11 ust. 1 pkt 3 u.k.p. podkreśliła, że przepis ten daje uprawnienia do otrzymania prawa jazdy osobie, która odbyła szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy określonej kategorii. Jednocześnie żaden przepis nie wymienia warunków formalnych jakie mają spełniać dokumenty poświadczające udział w szkoleniu. Zaistniała sytuacja naraża Skarżącą na stres i utratę poczucia bezpieczeństwa, skoro po kilku latach bez własnej winy traci prawo jazdy. W ocenie Skarżącej art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. nie powinien mieć zastosowania w przypadku stwierdzenia w wyroku sądowym sfałszowania dokumentów przez osoby inne niż strona, która we własnej sprawie nieświadomie się nimi posłużyła, a ewentualnie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. zatem stosownie do art. 146 k.p.a. uchylenie decyzji po upływie 5 lat jest niedopuszczalne. Do skargi przedłożono kserokopię protokołu kontroli nr [...] z dnia 17 grudnia 2014 r. oraz nr [...] z dnia 16 grudnia 2015 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi. Kolegium potrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pismem z 13 lipca 2023 r. do przedmiotowego postępowania udział zgłosił Rzecznik Praw Obywatelskich. We wskazanym piśmie Rzecznik ten wystąpił o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu pierwszej instancji, jako wydanych przedwcześnie, z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 149 § 2 i art. 151 § 1 pkt. 2 k.p.a, jak również art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z § 10 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami w zw. z art. 7 i art. 8 k.p.a, prawa unijnego oraz art. 2 Konstytucji RP, wobec nie poprzedzenia ich wydania wezwaniem do wylegitymowania się przez Skarżącą, w odpowiednim terminie, spełnianiem przesłanki do wydania prawa jazdy, o której mowa w art. 11 ust. 1 pkt. 3 u.k.p.
W uzasadnieniu tego pisma przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania, przywołano treść przepisów leżących u podstaw podejmowanych rozstrzygnięć, ze szczególnym uwzględnieniem regulacji dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego. W dalszej części podkreślono, że postępowanie dowodowe w sprawie nie zostało przeprowadzone, jak również prowadzący postępowanie organ administracji nie wezwał strony do uzupełnienia tego postępowania o dokumenty potwierdzające jego stanowisko w sprawie. W końcowej części tego pisma odwołano się do zasady sprawiedliwości społecznej oraz zasady zaufania obywateli do organów państwa, które w ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich nie zostały uwzględnione i zastosowane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Na wstępie należy wskazać na regulację art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.
Uwzględniając tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej, nie stwierdzono podstaw do uwzględnienia skargi. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 p.p.s.a. wykazała bowiem, że zaskarżony akt odpowiada wymogom prawa, gdyż nie narusza obowiązujących przepisów w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 15 września 2022 r. nr SKO.K/41.3/1355/2022/12678/KS utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji – Prezydenta Miasta Z. z dnia 14 lipca 2022 r. nr [...], mocą której organ I instancji uchylił swoją ostateczną decyzję z dnia 16 lutego 2016 r. w sprawie wydania Skarżącej prawa jazdy kategorii AM, B1, B i odmówił wydania tego prawa jazdy.
Zaskarżony akt wydano po uprzednim wznowieniu postępowania z uwagi na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., a mianowicie na sfałszowanie dowodów, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności. Fałszerstwo to stwierdzone zostało prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. sygn. akt [...], skazującym osobę prowadzącą Ośrodek Szkolenia Kierowców za popełnienie przestępstwa polegającego na poświadczeniu nieprawdy w dokumentach dotyczących przeprowadzonych szkoleń. Zdaniem orzekających w sprawie organów, fałszerstwo dokumentacji potwierdzającej odbycie kursu prawa jazdy stanowi wystarczającą przesłankę wykluczającą uzyskanie tych uprawnień, zaś pozostałe okoliczności związane z ich uzyskaniem przez stronę pozostają w tym kontekście bez znaczenia albowiem stwierdzenie zaistnienia powyższej przesłanki powoduje konieczność uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.
Rozstrzygnięcie to Sąd uznaje za prawidłowe mając na uwadze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyrokach z dnia 25 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 145/23, II GSK 246/23 oraz II GSK 242/23, które zapadły w sprawach o zbliżonych stanach faktycznych do sprawy niniejszej.
W uzasadnieniach tych orzeczeń zaznaczono, iż z art. 151 k.p.a. wynika, że po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do istoty sprawy organ administracji wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej (§ 1 pkt 1) - gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b albo decyzję, którą uchyla decyzję dotychczasową i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (§ 1 pkt 2) - gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b albo - w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji wobec okoliczności wskazanych w art. 146 - stwierdza wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazuje okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (§ 2).
Tym samym za zasadny trzeba uznać wniosek, że stwierdzenie lub brak stwierdzenia wspomnianych podstaw determinuje sposób zakończenia takiego postępowania. Innymi słowy, w przypadku stwierdzenia istnienia podstawy wznowienia postępowania organ administracji jest obligowany do wydania decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. (lub w przypadku zaistnienia okoliczności wymienionych w art. 146 tego Kodeksu - decyzji wskazanej w art. 151 § 2), z kolei stwierdzenie nieistnienia podstawy wznowienia zobowiązuje go do wydania decyzji określonej w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. W konsekwencji, wobec jednoznacznej treści powołanego art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz jego imperatywnego charakteru, a nadto wobec nakazu jego ścisłej wykładni, jako przepisu kompetencyjnego (co odnosi się również do art. 151 § 1 pkt 1 i art. 151 § 2 tego Kodeksu), nie można uznać zasadności zarzutów o tym, że uchylenie decyzji o nadaniu stronie uprawnień do kierowania pojazdami kolidowało z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 8 § 1 k.p.a. czy też naruszało art. 7 k.p.a., a w szczególności wynikający z tego unormowania obowiązek wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli.
Jak przy tym stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powołanych wyżej wyrokach, określone w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanki wydania decyzji, o której w nim mowa, w ogóle nie odnoszą się do skutków uchylenia decyzji dotychczasowej, ani też do obowiązku lub jakiejkolwiek potrzeby ich oceny, której rezultat miałby determinować treść tejże decyzji, czy też stanowić podstawę wnioskowania odnośnie do zasadności lub celowości jej podejmowania. Nic takiego bowiem z przywołanego przepisu prawa nie wynika, o czym wyraźnie przekonuje jego treść. Nie sposób również zasadnie twierdzić, że we wznowionym postępowaniu organ administracji publicznej miałby być zobowiązany do wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, zgodnie z art. 7 k.p.a. Należy bowiem zauważyć (abstrahując nawet od tego, że z art. 11 i art. 12 u.k.p. wynika, że decyzja, o której mowa w art. 10 ust. 1 tej ustawy, jest tzw. decyzją związaną), że art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. nie tworzy ku temu żadnych podstaw ani też warunków, co oznacza, że również wydawana na jego podstawie decyzja - wobec jasno określonych przesłanek jej podjęcia - nosi cechy decyzji związanej. Tymczasem w sytuacji, gdy przesłanki wydania decyzji administracyjnej są sprecyzowane w przepisach prawa, stosowanie art. 7 k.p.a. jest wyłączone, gdyż może ono mieć miejsce jedynie w odniesieniu do podejmowania przez organ administracji publicznej decyzji administracyjnych na podstawie tzw. uznania administracyjnego, a więc innymi słowy tylko w sytuacji pozostawienia organowi administracji "luzu decyzyjnego", czyli wyboru konsekwencji prawnych normy prawa (materialnego) w decyzyjnym modelu stosowania prawa.
Mając na uwadze zaprezentowany wyżej pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego skład orzekający w niniejszej sprawie uznał, że jej okoliczności uzasadniały wydanie wobec Skarżącej decyzji wymienionej w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Skoro bowiem jest poza sporem, że prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego stwierdzono istnienie fałszerstwa i poświadczenia nieprawdy w dokumentach stanowiących podstawę uzyskania przez Skarżącą uprawnień do kierowania pojazdami i potwierdzających okoliczności mające kluczowy wpływ na ich uzyskanie, to zaistniała przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., co z kolei obligowało organ do uchylenia decyzji orzekającej o rzeczonych uprawnieniach oraz do rozstrzygnięcia o istocie sprawy zwłaszcza, że nie zaktualizowały się również przesłanki do wydania decyzji określonej w art. 151 § 2 przywoływanego aktu.
Podstawa wznowienia postępowania wskazana w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. odnosi się do braku znajomości stanu faktycznego przez organ prowadzący postępowanie i w konsekwencji wydania rozstrzygnięcia w oparciu o sfałszowane przed jego podjęciem dowody, na podstawie których ustalono istotne w sprawie fakty, a w rezultacie stwierdzenie istnienia tej podstawy wiąże się z koniecznością wykazania istnienia związku pomiędzy dowodami, które okazały się fałszywe, a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi. Chodzi tu więc o dowody odnoszące się do faktów o prawotwórczym charakterze, czyli mających wpływ na określenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania zakończonego wzruszaną w trybie wznowienia decyzją ostateczną. W tym kontekście wymaga podkreślenia, że bezwzględnym warunkiem uzyskania spornych uprawnień wymienionym w art. 11 ust. 1 pkt 3 u.k.p. jest odbycie przez osobę ubiegającą się o ich przyznanie, szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii potwierdzonego zaświadczeniem, o którym mowa w art. 27 ust. 4 przywołanej ustawy. Z brzmienia tego ostatniego unormowania wynika, że ośrodek szkolenia kierowców lub inny podmiot prowadzący szkolenie wydaje osobie ubiegającej się o uzyskanie, między innymi, uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, zaświadczenie o ukończeniu szkolenia, jeżeli osoba ta uczestniczyła w minimum 80% przewidzianych w programie zajęć, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 1 oraz w art. 23 ust. 5 pkt 1 powyższej ustawy i we wszystkich przewidzianych w programie zajęciach, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz w art. 23 ust. 5 pkt 2-4 powoływanej ustawy oraz uzyskała pozytywny wynik egzaminu wewnętrznego lub ćwiczeń sprawdzających, o których mowa w art. 23 ust. 5 pkt 3 tej ustawy, a zaświadczenie to podpisuje (z mocy ust. 5 cytowanego przepisu) kierownik ośrodka szkolenia kierowców albo kierownik innego podmiotu prowadzącego szkolenie. W świetle art. 217 § 1 k.p.a. zaświadczenie takie stanowi urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego, a tym samym jest ich pochodną, co oznacza, że wobec celu oraz funkcji wydawania tego dokumentu nie może on budzić żadnych wątpliwości co do zgodności jego treści z rzeczywistymi faktami lub stanem prawnym. W rezultacie, potwierdzenie w tym zaświadczeniu okoliczności faktycznych lub stanu prawnego, które w rzeczywistości nie zaistniały pozbawia go jakiegokolwiek waloru dowodowego, a co za tym idzie nie może ono stanowić podstawy oceny w ramach zachowania wymogu warunkującego uzyskanie prawa jazdy, jakim jest odbycie przez wnioskodawcę wymaganego szkolenia.
"Jeżeli wymienione zaświadczenie jest nieprawdziwe, albowiem jego treść została zafałszowana (forma fałszu intelektualnego, jako forma fałszu dokumentu), to wobec określonych przepisem art. 11 wymienionej ustawy pozytywnych przesłanek wydania decyzji, o której w nim mowa, trzeba stwierdzić, że takie zaświadczenie nie mogło stanowić podstawy oceny odnośnie do zaktualizowania się tej koniecznej przesłanki, którą jest odbycie przez wnioskodawcę szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2023 r. sygn. II GSK 246/23).
W świetle stanowiska sformułowanego w prezentowanych wyżej orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, skład orzekający w niniejszej sprawie uznał, iż stwierdzenie prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w M. tego, że istotne dla sprawy okoliczności faktyczne dotyczące zachowania warunku odbycia szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy zostały ustalone na podstawie dowodów, które okazały się fałszywe, nie mogło być ocenione inaczej, jak tylko jako zaistnienie podstawy wznowienia postępowania wskazanej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., a w konsekwencji, jako zaktualizowanie się przesłanek wydania decyzji wymienionej w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.
Z treści wspomnianego wyroku sądu karnego wynika bowiem, że właścicielowi Ośrodka Szkolenia Kierowców, jako osobie uprawnionej na podstawie ustawy o kierujących pojazdami do wystawiania dokumentów, zarzucono popełnienie czynu polegającego na tym, że w odniesieniu do Skarżącej jako kursanta, w dokumencie w postaci karty przeprowadzonych zajęć szkolenia kursanta poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mających znaczenie prawne – odbycia wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami zajęć części teoretycznej przeprowadzonych w formie wykładów i ćwiczeń w zakresie podstaw kierowania pojazdem i uczestnictwa w ruchu drogowym, w zakresie obowiązków i praw kierującego pojazdem, a także ukończenia przez kursanta wymaganego przez art. 23 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami egzaminu teoretycznego i praktycznego wewnętrznego oraz działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne – odbycia wymaganej przez art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami nauki udzielenia pierwszej pomocy przeprowadzanej w formie wykładów i zajęć praktycznych, a nadto w dokumencie w postaci zaświadczenia nr [...] datowanego na dzień 8 kwietnia 2015 r. o ukończeniu szkolenia podstawowego poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne - ukończenia wszystkich wymaganych przez ustawę z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami zajęć szkoleniowych, jak również w dokumencie w postaci arkuszu przebiegu egzaminu praktycznego kursanta datowanego na dzień [...] r. poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne – wymaganego przez art. 23 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami, faktu odbycia i ukończenia praktycznego egzaminu wewnętrznego, przy czym dopuścił się tego czynu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w nieustalonej kwocie, a nadto, w celu użycia za autentyczny, podrobił dokument w postaci karty przeprowadzonych zajęć, poprzez nakreślenie w nim podpisów kursanta i instruktora prowadzącego oraz w celu użycia za autentyczny, podrobił dokument, w postaci zaświadczenia nr [...] datowanego na dzień 8 kwietnia 2015 r. poprzez nakreślenie na nim podpisów instruktora prowadzącego, tj. o przestępstwo z art. 271 § 1 i 3 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k.
Wskazanym wyrokiem uznano K. P. "za winnego popełnienia zarzucanych mu i opisanych w punktach 1-177 czynów". Dla niniejszej sprawy istotny pozostaje pkt 73 (odnoszący się do kursanta – Skarżącej).
Polemika z cytowanym wyżej prawomocnym wyrokiem skazującym jest niedopuszczalna, gdyż wiąże on sąd administracyjny co do popełnienia przestępstwa, co wynika z art. 11 p.p.s.a., w świetle którego sąd nie może podważać ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego. Ustalenia sądu karnego będące podstawą skazania za przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów stanowiących dowody odbycia szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy dotyczyły istotnych elementów stanu faktycznego objętego ustaleniami co do przyczyn wznowienia, a w konsekwencji kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy we wznowionym postępowaniu. Zakres zaś takich ustaleń wobec treści art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. nie ogranicza się do działania tylko samej strony postępowania, lecz może dotyczyć także innych osób, a więc także - jak w rozpoznanym przypadku - osoby uprawnionej do wystawiania dokumentów stanowiących dowód odbycia szkolenia wymaganego przy ubieganiu się o uprawnienia do kierowania pojazdami.
W tym kontekście zarzuty skargi nie mogły odnieść skutku. Jak bowiem wynika z zaprezentowanych wyżej rozważań prawnych, brak winy, a nawet wiedzy Skarżącej o nieprawidłowościach polegających na poświadczeniu przez osobę prowadzącą Ośrodek Szkolenia Kierowców nieprawdy w dokumentach wskazanych w wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. nie mógł skutkować odstąpieniem przez właściwy organ od wznowienia postępowania administracyjnego, a następnie uchylenia rozstrzygnięcia przyznającego mu sporne uprawnienia. Zaistnienie tej obiektywnej okoliczności wyczerpującej przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. powodowało bowiem, że organ administracyjny był bezwzględnie zobligowany do wydania takiej decyzji uchylającej z uwagi na związanie treścią normy prawnej zawartej w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.
Niezasadne pozostawały zatem podnoszone w tym kontekście zarzuty skargi naruszenia art. 2 Konstytucji RP, art. 8 k.p.a., podobnie jak art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 11 ust. 1 w zw. z art. 23 u.k.p.
W piśmie procesowym Rzecznika Praw Obywatelskich skierowanym do tutejszego Sądu podniesiono zarzut naruszenia art. 64 § 2 k.p.a. w związku z § 10 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami w związku z art. 7 i art. 8 k.p.a, prawa unijnego oraz art. 2 Konstytucji RP, wobec nie poprzedzenia ich wydania wezwaniem do wylegitymowania się przez Skarżącą, w odpowiednim terminie, spełnianiem przesłanki do wydania prawa jazdy, o której mowa w art. 11 ust. 1 pkt. 3 u.k.p. Tak sformułowany zarzut w ocenie składu orzekającego nie jest zasadny. Przypomnieć bowiem należy, że zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Przypomnieć należy, że przepis ten ukierunkowany jest na wszczęcie zwykłego postępowania administracyjnego, w sytuacji, gdy obok żądania skierowanego do organu administracji publicznej strona obowiązana jest na mocy przepisów prawa powszechnie obowiązującego do dołączenia do danego żądania dodatkowych dokumentów czy wynikających z nich wymogów. Zaznaczyć należy, że jeżeli strona uzupełni we wskazanym terminie występujące ułomności jej żądania skierowanego do organu administracji to przyjmuje się, że żądanie to zostało złożone w sposób prawidłowy. W przypadku nie wywiązania się przez stronę z takiego obowiązku skutkuje pozostawieniem podania bez rozpoznania. Jak zostało zaznaczone instytucja ta możliwa jest do wykorzystania w ramach postępowania zwyczajnego, natomiast w przypadku postępowań nadzwyczajnych sytuacja wygląda odmiennie. Dostrzec bowiem należy, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte z urzędu przez organ administracji publicznej, a tym samym przywoływany przepis nie ma tu zastosowania, ponieważ strona skarżąca nie inicjowała tego postępowania, a jedynie została o nim powiadomiona i zapewniono jej w tym postępowaniu czynny udział poprzez możliwość wypowiedzenia się. Przywołany artykuł oraz przewidziana w nim instytucja prawna możliwa byłaby do wykorzystania jedynie wówczas, gdyby inicjatorem wszczęcia takiego postępowania była Skarżąca i jej wniosek skierowany do właściwego organu administracji publicznej zawierałby braki, o którym mowa w tej regulacji. Sytuacja taka w rozpoznawanej sprawie nie występuje, a tym samym postawiony zarzut nie może zostać uwzględniony, a sygnalizowane naruszenia art. 2 Konstytucji RP nie są trafne, podobnie jak naruszenie art. 7 czy art. 8 k.p.a.
Podobnie, uwzględniając powyższe rozważania, nie sposób było podzielić zarzutu naruszenia art. 77 i art. 80 k.p.a.
Zważywszy na wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym uzasadniać jej wzruszenie.
Wbrew twierdzeniom skargi, organ odwoławczy odniósł się do zarzutów odwołania. W odniesieniu do stanowiska skargi, iż "samo sfałszowanie podpisu skarżącej na karcie obecności nie może wskazywać, że skarżąca nie była obecna na kursie", odnotowania wymaga, iż stwierdzony prawomocnym wyrokiem sądu karnego czyn określony w pkt 73 sentencji nie dotyczy wyłącznie sfałszowania dokumentu, tj. czynu stypizowanego w art. 270 § 1 k.k. (fałsz materialny dokumentu), lecz również poświadczenia nieprawdy - czynu z art. 271 § 1 k.k. (fałsz intelektualny). Poświadczenie nieprawdy w dokumentach stwierdzone wyrokiem Sądu dotyczy w rozpoznawanym przypadku nie tylko zajęć teoretycznych, lecz także szkolenia z zakresu pierwszej pomocy oraz egzaminu wewnętrznego.
Konsekwentnie nie został również naruszony przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez Skarżącą w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku w tym przedmiocie (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).
W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.