II SA/GL 1610/21

II SA/Gl 1610/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-03-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-12-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik /przewodniczący/
Elżbieta Kaznowska /sprawozdawca/
Renata Siudyka
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GSK 1284/22 - Wyrok NSA z 2023-05-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
art. 112 ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 67 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 marca 2022 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie unieważnienia egzaminu praktycznego na prawo jazdy 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] nr[...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącego kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając w oparciu o art. 104 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735) w związku z art. 67 ust. 1 pkt 4 oraz art. 72 ust. 1 pkt 2 oraz art. 72 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1268 ze zm.), Marszałek Województwa Śląskiego (dalej: "organ", "organ pierwszej instancji") unieważnił egzamin państwowy -praktyczny na prawo jazdy kategorii "C+E" przeprowadzony w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K. w dniu [...] r. wobec J. K. (dalej: "Strona", "Skarżący") przez egzaminatora R. P. (dalej: "egzaminator").
W motywach wskazał, że postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte na skutek wpływu w dniu 16 kwietnia 2021 r. do Kancelarii Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego odpisu wyroku Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] r., sygn. [...], prawomocnego z dniem [...] r. mocą którego uznano egzaminatora za winnego popełnienia czynu stanowiącego występek z art. 228 § 3 w związku z art. 65 § 1 Kodeksu karnego, polegającego na przyjęciu za pośrednictwem innej osoby korzyści majątkowej i pozytywnym zaliczeniu praktycznego egzaminu na prawo jazdy kategorii "C+E" skarżącemu.
W ocenie organu, Skarżący w procesie ubiegania się o prawo jazdy kat. "C+E" uzyskał pozytywne zaliczenie państwowego egzaminu praktycznego na prawo jazdy niezgodnie z wymogami, więc istnieją podstawy do zastosowania art. 72 ust. 1 pkt 2 oraz art. 72 ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym marszałek województwa w drodze decyzji administracyjnej unieważnia z urzędu egzamin państwowy jeżeli był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik.
Skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, złożył odwołanie od powyższej decyzji zarzucając jej naruszenie:
- art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie okoliczności sprawy oraz udziału skarżącego w procederze przestępczym wcielanym w życie przez egzaminatora,
- art. 87 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej. brak rzetelnej weryfikacji stanu faktycznego, co pozwoliło na przyjęcie błędnych wniosków przez organ,
- art. 8 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wykazania związku pomiędzy uzasadnieniem faktycznym a uzasadnieniem prawnym decyzji,
- art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez wskazanie naruszenia tych przepisów, pomimo, że nie dotyczą one przebiegu lub przeprowadzenia samego egzaminu, w związku z czym nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia, że egzamin został przeprowadzony z naruszeniem przepisów ustawy,
- a także naruszenie podstawowych zasad sprawiedliwości (decyzja jest szczególnie szkodliwa społecznie w stosunku do osoby egzaminowanej), ochrony prawa słusznie nabytych oraz zaufania obywatela do Państwa.
Uwzględniając powyższe naruszenia wniósł o uchylenie decyzji w całości ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji a także o przeprowadzanie wskazanych dowodów, w tym przesłuchanie strony skarżącej na okoliczność przebiegu egzaminu .
W uzasadnieniu Skarżący podniósł, iż egzamin praktyczny na prawo jazdy, który zdawał w dniu [...] r. przebiegał zgodnie z przepisami prawa, a stąd brak jest podstaw do jego unieważnienia. Tym samym nie istniejąc podstawy do jego unieważnienia, tym bardziej, że skarżący jest dobrym kierowcą, nie powodującym żadnych niebezpiecznych zdarzeń drogowych. Następnie odwołując się do treści art. 112 ustawy Prawo o ruchu drogowym raz przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. stwierdził, że w sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją wskazaną w § 30 rozporządzenia, gdyż skarżący nigdy nie proponował ani nie wręczył egzaminatorowi żadnej korzyści majątkowej, mogącej mieć wpływ na wynik przeprowadzonego egzaminu na prawo jazdy. Podkreślił, że samo udzielnie przez kogokolwiek korzyści majątkowej egzaminatorowi nie może mieć związku z pozytywnym wynikiem egzaminu skarżącego, który nie miał związku z procederem, który prowadził egzaminator i nigdy nie oferował, ani nie przekazywał nikomu jakiejkolwiek korzyści majątkowej, stąd decyzja o unieważnieniu egzaminu jest dla niego krzywdząca.
Dodał też, że unieważnienie egzaminu państwowego w oparciu o przepis art. 72 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami wymaga kumulatywnie spełnienia obu wskazanych w tym przepisie przesłanek. W oparciu bowiem o ten przepis marszałek unieważnia egzamin państwowy, a z przepisu tego wynika, że wydanie decyzji o unieważnieniu egzaminu uzależnione jest po pierwsze od stwierdzenia, że egzamin na prawo jazdy prowadzony był niezgodnie z przepisami, a po drugie od wykazania, że ujawnione nieprawidłowości mają wpływ na wynik egzaminu. Wskazał, że ustalenia faktyczne organów oparte są zasadniczo na wyroku Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] r., sygn. akt [...]. W ocenie skarżącego, skoro przepis art. 72 ustawy wskazuje dwie przesłanki nieważności, polega na wskazaniu takich okoliczności. W zakresie przesłanki niezgodności z przepisami skarżący odniósł je do przepisów rozdziału 9 ustawy, w szczególności art. 51, stwierdzając, iż nic takiego nie miało miejsca w sprawie. Nie można bowiem stwierdzić, że ktoś nie posiadał umiejętności do kierowania pojazdem i zdał egzamin tylko dlatego, że egzaminator we wskazanym okresie przyjmował łapówki od innych osób egzaminowanych. Skarżącemu bowiem nie zostało udowodnione aby kiedykolwiek kierował propozycję złożenia korzyści majątkowej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu, zaś samo pomówienie nie może skutkować wydaniem decyzji o unieważnieniu egzaminu państwowego na prawo jazdy.
Dlatego skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 72 ustawy o kierujących pojazdami poprzez błędną interpretację i przyjęcie, że egzamin w dniu [...] r. przeprowadzony przez egzaminatora wypełnia dyspozycję art. 72 ustawy. W jego ocenie w trackie trwania egzaminu nie miały miejsca jakiekolwiek uchybienia, stąd ponoszenie przez niego konsekwencji procederu prowadzonego przez egzaminatora urąga wszelkim zasadom współżycia społecznego oraz sprawiedliwości społecznej.
Skarżący zdał z wynikiem pozytywnym egzamin i uzyskał dokument - prawo jazdy, którym posługuje się do dnia dzisiejszego.
Zdaniem skarżącego organy naruszyły przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niewyjaśnieniu okoliczności sprawy oraz udziału skarżącego w procederze wcielanym w życie przez egzaminatora. Organ nie może ograniczać się do oparcia swej opinii o jedne dowód świadczący przeciwko osobie skarżącego. Winien dążyć do rozpoznania całokształtu sprawy, uwzględnić wszystkie okoliczności faktyczne oraz dokonać prawidłowej interpretacji działań skarżącego. Tymczasem organ rozpoznając sprawę naruszył podstawowe zasady procedury administracyjnej.
Konkludując skarżący stwierdził, iż wydana przez organ decyzja o unieważnieniu egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii C+E przeprowadzonego w WORD w K. w dniu [...] r. jest pozbawiana podstaw faktycznych i prawnych a dodatkowo godzi w dobre imię skarżącego, naruszając zasadę sprawiedliwszości społecznej, ochrony prawa słusznie nabytych oraz zaufania obywatela do Państwa. Organ wydal bowiem decyzje bez szczegółowego wyjaśnienia sprawy w oparciu o jedyny dokument, a wyłączną przyczyną unieważnienia praktycznej części egzaminu był fakt, iż w 2007 r. egzaminator skarżącego przyjmował korzyści majątkowe, lecz nie miały one związku z egzaminem skarżącego, który ze skutkiem pozytywnym złożył ten egzamin. Skarżący nadto podkreślił, iż korzysta z uprawnień w sposób ciągły w ramach zatrudnienia w firmie transportowej. Będąc jedynym żywicielem rodziny, poprzez unieważnienie egzaminu może utracić możliwość zarobku w branży, w której pracuje 14 lat, wykonując swe obowiązki ze szczególną starannością.
Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: Kolegium, organ odwoławczy) decyzją z dnia [...] r. nr [...], w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy przedstawił czynności podjęte dotychczas w sprawie, przywołał podstawę normatywną rozstrzygnięcia, tj. treść art. 72 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, wyjaśniając, że choć przepis ten wszedł w życie 19 stycznia 2013 r. to jednak znajduje w sprawie zastosowanie, z uwagi na zasadę aktualności podstawy prawnej (tożsamość prawna). Podstawa aktualna odpowiada warstwie treściowej podstawy prawnej obowiązującej na dzień przeprowadzenia egzaminu, tj. treści art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.
W ocenie Kolegium w sprawie wystąpiła przesłanka unieważnienia przedmiotowego egzaminu, bowiem jak wynika z treści wiążącego organy administracyjne wyroku Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] r. sygn. akt [...] egzaminator przyjął za pośrednictwem innej osoby korzyść majątkową w wysokości nie niższej niż 100 zł za zachowanie stanowiące naruszenie przepisów prawa – rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów i pozytywne zaliczenie Skarżącemu egzaminu na prawo jazdy kategorii "C+E", pomimo przeprowadzenia tego egzaminu niezgodnie z wymogami.
Następnie Kolegium podkreśliło, że bezsporny jest fakt przyjęcia przez egzaminatora korzyści majątkowej za pozytywne zaliczenie Skarżącemu wskazanego egzaminu mimo przeprowadzenia tego egzaminu niezgodnie z wymogami. Jak wynika z przywołanego rozporządzenia już samo złożenie propozycji przyjęcia korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu powinno skutkować zakończeniem egzaminu przez wystawienie oceny negatywnej, bez względu na stan wiedzy i umiejętności tej osoby, co wynika § 30 ust. 6 pkt 2 w związku z § 30 ust. 3 pkt 2 lit.b oraz ust. 4 pkt 6 tego rozporządzenia. Zatem w ocenie organu odwoławczego działanie opisane w wyroku karnym miało wpływ na wynik egzaminu, w rozpatrywanej sprawie doszło bowiem do przyjęcia przez egzaminatora korzyści majątkowej za pozytywne zaliczenie egzaminu, co oznacza przeprowadzenie egzaminu w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a nieprawidłowości te miały wpływ na jego wynik, stąd też w sprawie zaistniała przesłanka do jego unieważnienia określona w art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. Pozostałe argumenty odwołania, zdaniem organu odwoławczego, nie mogły wpłynąć na wynik sprawy.
Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, i pismem z dnia 15 listopada 2021 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
W skardze zarzucił zaskarżonej decyzji, utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, naruszenie:
I - przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie okoliczności sprawy oraz udziału skarżącego w procederze przestępczym wcielanym w życie przez egzaminatora,
- art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej, brak rzetelnej weryfikacji stanu faktycznego, co pozwoliło na przyjęcie błędnych wniosków przez organ,
- art. 8 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wykazania związku pomiędzy uzasadnieniem faktycznym a uzasadnieniem prawnym decyzji,
- podstawowych zasad sprawiedliwości, ochrony prawa słusznie nabytych oraz zaufania obywatela do Państwa poprzez wydanie decyzji z pokrzywdzeniem osoby skarżącego,
art. 9 i art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzesz niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instalacji,
- art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji podczas gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji
II - oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez jego błędną wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie i w efekcie niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, zastosowania tych przepisów, pomimo, że nie dotyczą one przebiegu lub przeprowadzania samego egzaminu, w konsekwencji czego nie mogą stanowić podstawy stwierdzenia, że egzamin został przeprowadzony z naruszeniem przepisów ustawy.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Skarżący wyraził niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia oraz w całości podtrzymał stanowisko i argumentację prezentowaną na etapie składanego odwołania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji, jak również decyzji ją poprzedzającej w aspekcie zarzutów podniesionych w skardze oraz wziętych pod rozwagę przez Sąd z urzędu wykazała, iż nie odpowiadają one prawu, będąc wydane z naruszeniem tak prawa procesowego jak i w rezultacie prawa materialnego.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę wniosek o rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez stronę skarżącą w terminie czternastu dni od daty zawiadomienia o złożeniu wniosku w tym przedmiocie (art. 119 pkt 2 w związku z art. 112 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2022 r. , poz. 329).
Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa Śląskiego o unieważnieniu egzaminu państwowego praktycznego na prawo jazdy kategorii "C+E" przeprowadzonego w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K. w dniu [...] r. wobec Skarżącego.
Jako podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia organy powołały przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, w szczególności art. 67 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 72 ust. 1 pkt 2.
W myśl pierwszego z przywołanych przepisów marszałek województwa sprawuje nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych, o których mowa w art. 51, w ramach którego m.in. unieważnia egzamin (pkt 4). Uprawnienia nadzorcze obejmują nie tylko czuwanie nad stroną organizacyjno-prawną, ale również nad rzetelnością czynności wykonywanych przez egzaminatora w zakresie sprawdzania wiedzy i umiejętności zdającego (zob. W. Kotowski, Ustawa o kierujących pojazdami. Komentarz, Lex el. 2013). Z kolei zgodnie z drugim przywołanym w podstawie prawnej wydanych decyzji art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływa na jego wynik.
Podkreślania wymaga fakt, iż wskazane powyżej przepisy weszły w życie wraz wejściem w życie ustawy o kierujących pojazdami, tj. z dniem 19 stycznia 2013 r. W stanie prawnym aktualnym na dzień przeprowadzania przedmiotowego egzaminu państwowego praktycznego na prawo jazdy kategorii "C+E" - tj. na dzień [...] r. obowiązywały w omawianym przedmiocie przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. ustawy Prawo o ruchu drogowym. Kwestie dotyczące nadzoru na przeprowadzaniem egzaminów państwowych regulował wówczas art. 112 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Stosownie do brzmienia ust. 1 tego przepisu, obowiązującego od 1 stycznia 2006 r. do 19 stycznia 2013 r., nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych również sprawował marszałek województwa (wcześniej - tzn. do zmiany ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. nadzór taki sprawował wojewoda), a w myśl ust. 2 pkt 2 tej regulacji organ sprawujący nadzór może w szczególności m.in. przerwać lub unieważnić egzamin państwowy prowadzony niezgodnie z przepisami.
Jak wynika z treści przywołanego przepisu, w stanie prawnym na dzień przeprowadzenia egzaminu państwowego w części praktycznej, ustawodawca w ramach wymienionych uprawnień nadzorczych, co do unieważnienia egzaminu państwowego prowadzonego niezgodnie z przepisami, pozostawił marszałkowi województwa, co podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 19 stycznia 2022 r. sygn. II SA/Gl 1197/21, swobodę w zakresie oceny naruszenia prawa uzasadniającą konieczność dokonania oceny, czy w trakcie przeprowadzonego egzaminu państwowego doszło do naruszenia prawa, które może stanowić podstawę do jego unieważnienia. Jako błędne należałoby zatem uznać takie stanowisko organów, także na gruncie obowiązującego w dacie egzaminu stanu prawnego, wiążące samo przyjęcie za pośrednictwem innej osoby korzyści majątkowej z niejako automatycznym ziszczeniem się przesłanki, o której mowa w art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, tj. przeprowadzenia egzaminu niezgodnie z przepisami.
Przechodząc do obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji art. 72 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, którego warstwa treściowa - na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy - odpowiada normie z art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym obowiązującej na dzień przeprowadzenia egzaminu, stąd też znajduje zastosowanie w przedmiotowej sprawie, a zgodnie z którym marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli pkt 1 - egzaminowi została poddana osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2; pkt 2 - był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik. Przywołany przepis art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami stał się podstawą unieważnienia egzaminu praktycznego wskazanego zarówno przez organ pierwszej instancji jak i organ odwoławczy. Stosownie do tej regulacji unieważnienie egzaminu państwowego może nastąpić w sytuacji łącznego spełnienia dwóch przesłanek, tj. wykazania, że egzamin państwowy został przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a także wykazania, że ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik, zatem "uchybienie takie powinno mieć charakter istotny" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2017 r. I OSK 2213/16).
Uwzględniając powyżej przywołaną treść art. 72 ustawy o kierujących pojazdami, którą organ pierwszej instancji powołał jako podstawę wydania swojej decyzji, należy podnieść, iż ocena prawidłowości przeprowadzenia przedmiotowego praktycznego egzaminu na prawo jazdy powinna jednak odnosić się do treści przepisu obowiązującego w dacie przeprowadzenia tego egzaminu. Podkreślenia wymaga, że przepis art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowił, że organ sprawujący nadzór może przerwać lub unieważnić egzamin państwowy prowadzony niezgodnie z przepisami.
Porównując zatem oba przepisy, to znaczy obecnie obowiązujący art. 72 ust. 1 pkt 2, w myśl którego – marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik oraz dawny przepis przytoczonego powyżej art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, w myśl którego marszałek może w szczególności m.in. przerwać lub unieważnić egzamin państwowy prowadzony niezgodnie z przepisami, rzuca się w oczy, iż dawny przepis nie wskazywał uzależnienia unieważnienia egzaminu od tego czy ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik. Nie oznacza to jednak, że dawny przepis przez ten fakt był surowszy. Po pierwsze o ile w obecnym brzmieniu organ "unieważnia egzamin", gdy potwierdzi wskazane w nim przesłanki, o tyle według przepisu art. 112 – organ "może" przerwać lub unieważnić egzamin prowadzony niezgodnie z przepisami. Użycie pojęcia "może" sugeruje, że unieważnienie egzaminu na prawo jazdy według tego przepisu uzależnione jest nie tylko od stwierdzenia naruszenia przepisów, ale także do oceny stopnia tego naruszenia. Użycie słowa "może" pozostawia organowi nadzorującemu swobodę w zakresie oceny tego naruszenia i przyjęcia, że nie każde, jakiekolwiek naruszenie prowadzić musi do unieważnienie egzaminu praktycznego, a tylko naruszenie istotne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 23 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 552/21 stwierdził, że "naruszenie prawa musi bezpośrednio przekładać się na zasadność końcowego wyniku egzaminu: pozytywnego, bądź negatywnego. Ujmując tę kwestię wprost: organ unieważnia egzamin państwowy przeprowadzony z naruszeniem ustawy, jeżeli stwierdzi, że przy wyeliminowaniu ustalonego naruszenia prawa, wynik egzaminu byłby inny" (podobnie: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 grudnia 2019 r. IV SA/Po 526/19).
W rozpatrywanej sprawie organy administracji publicznej nie dokonały wyczerpującego zbadania zaistnienia przesłanki warunkującej unieważnienie egzaminu państwowego w części praktycznej, w szczególności w aspekcie oceny stopnia tego naruszenia i jego istotnego charakteru. W tym zakresie stan faktyczny sprawy nie został prawidłowo ustalony, a kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu, w toku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, rzeczywistego stanu faktycznego sprawy.
W niniejszej sprawie, wskutek powyżej opisanych zaniechań, nie sposób przyjąć, aby organy w sposób dokładny wyjaśniły stan faktyczny sprawy oraz by wyczerpująco zebrały materiał dowodowy, co uzasadniało w ocenie Sądu stwierdzenie wystąpienia naruszeń uzasadniających uchylenie wydanych w sprawie decyzji. W tym zakresie Sąd orzekający podziela zarzuty skargi. Jak wynika bowiem z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto organy administracji publicznej obowiązane są do prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego), wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy (art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego), działania w sprawie wnikliwie (art. 12 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego), wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego), przy zachowaniu zasady dwuinstancyjności postepowania (art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego) oraz uzasadnienia decyzji zgodnie z wymogami art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zgodnie z treścią art. 141 § 4 zd. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi organ ponownie rozpoznając sprawę winien dokonać uzupełnienia materiału dowodowego oraz uwzględnić ocenę prawną co do wykładni przepisu art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a także wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w niniejszym uzasadnieniu, w szczególności w zakresie ustalenia czy w sprawie zaistniały przesłanki warunkujące zastosowanie przepisów prawa materialnego w zakresie unieważnienia egzaminu państwowego. Brak bowiem w sprawie niezbędnych ustaleń faktycznych, m.in. czy skarżący złożył egzaminatorowi propozycję przyjęcia korzyści majątkowej w związku z egzaminem, czy w stosunku do skarżącego prowadzone było postępowanie karne, czy został mu postawiony zarzut naruszenia art. 299 Kodeksu karnego oraz czy ewentualne przyjęcie przez egzaminatora korzyści majątkowej miało wpływ na przebieg i wynik tego egzaminu. Następnie organ wnikliwie uzasadni swoje stanowisko stosownie do treści art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, czyniąc tym zadość zasadzie pogłębiania zaufania do władzy publicznej określonej w art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i lit.c w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji - uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej ustawy z uwzględnieniem rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 265).
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.