II SA/GL 1603/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-03-26
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
prawo wodneopłaty za usługi wodnepobór wódwody powierzchniowepozwolenie wodnoprawneorgan administracjiskarżącyuchylenie decyzjikoszty postępowania

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w sprawie opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych, uznając błąd w obliczeniu czasu trwania okresu poboru.

Sprawa dotyczyła opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych rzeki [...] za rok 2021. Skarżący, Okręg PZW, kwestionował sposób naliczenia opłaty, wskazując na błędne uwzględnienie okresu poboru wody. Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich utrzymał w mocy swoją decyzję, argumentując, że opłata stała zależy od maksymalnej ilości wody określonej w pozwoleniu. Sąd uchylił decyzję, stwierdzając, że organ błędnie obliczył czas trwania okresu poboru, co doprowadziło do zawyżenia opłaty.

Przedmiotem sprawy była skarga Okręgu Polskiego Związku Wędkarskiego w K. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. z dnia 7 października 2024 r., która określiła opłatę stałą za pobór wód powierzchniowych rzeki [...] za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. w wysokości 8.628 zł. Decyzja została wydana po rozpatrzeniu reklamacji Skarżącego od informacji ustalającej tę opłatę. Skarżący zarzucił organowi błędną wykładnię przepisów Prawa wodnego, w szczególności art. 271 ust. 1 i 5, poprzez naliczenie opłaty w oparciu o maksymalną dopuszczalną ilość poboru wód, mimo braku takiego poboru, oraz poprzez uwzględnienie tylko jednej z dwóch maksymalnych ilości wód określonych w pozwoleniu. Kwestionował również zastosowanie wykładni rozszerzającej przepisów oraz naruszenie zasad k.p.a. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko, wskazując na zasady naliczania opłat stałych zgodnie z Prawem wodnym i przeliczenia jednostek poboru. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że opłata stała powinna być ustalana na podstawie maksymalnej ilości wody możliwej do pobrania zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym, jednakże organ błędnie obliczył "czas wyrażony w dniach" dla jednego z okresów poboru, co skutkowało zawyżeniem opłaty. Sąd wskazał, że organ pominął istotny fakt ustalenia czasu wymaganego dla opłaty stałej zgodnie z art. 271 ust. 3 Prawa wodnego, naruszając tym samym zasadę prawdy obiektywnej. W konsekwencji, Sąd uchylił decyzję i zasądził od organu na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, opłata stała jest ustalana na podstawie maksymalnej ilości wody możliwej do pobrania zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że opłata stała ma charakter ryczałtowy i jest niezależna od faktycznej ilości pobranych wód, a jej wysokość zależy od maksymalnej ilości wody określonej w pozwoleniu wodnoprawnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.p.w. art. 271 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

u.p.w. art. 271 § ust. 3

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

u.p.w. art. 552a § pkt 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.w. art. 270 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

u.p.w. art. 273 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

u.p.w. art. 273 § ust. 6

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

k.p.a. art. 7 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędne obliczenie czasu trwania okresu poboru wód powierzchniowych przy ustalaniu opłaty stałej. Naruszenie zasady prawdy obiektywnej przez organ administracji.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącego opierająca się na rzeczywistej ilości pobranych wód, a nie maksymalnej ilości określonej w pozwoleniu. Zarzuty dotyczące błędnej wykładni art. 271 ust. 1 i 5 Prawa wodnego w kontekście Dyrektywy 2000/60/WE oraz zasady zwrotu kosztów usług wodnych.

Godne uwagi sformułowania

opłata stała ma charakter ryczałtowy, uniezależniony od realnej i efektywnej ilości wód będących przedmiotem korzystania organ pominął bowiem, że w odniesieniu do wskazanej w pkt I.1.a ilości poboru wód, pozwolenie wodnoprawne określa: "od 1.03. do 15.04. przez 30 dni", okres "30 dni" jest zatem ilością maksymalną dla której może zostać ustalona przedmiotowa opłata stała. Tymczasem organ przyjął do obliczeń 46 dni, zawyżając tym w sposób nieuprawniony wysokość opłaty

Skład orzekający

Wojciech Gapiński

przewodniczący

Aneta Majowska

sprawozdawca

Stanisław Nitecki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących opłat stałych za pobór wód powierzchniowych, w szczególności sposobu obliczania czasu trwania okresu poboru i uwzględniania maksymalnych ilości wody z pozwolenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego sposobu naliczania opłat stałych w okresie przejściowym i specyfiki pozwolenia wodnoprawnego z 2010 r. oraz nowelizacji Prawa wodnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa wodnego - opłat za pobór wód, co jest istotne dla podmiotów korzystających z zasobów wodnych. Błąd proceduralny organu w obliczeniach jest pouczający.

Błąd w obliczeniu czasu spowodował zawyżenie opłaty za pobór wód. WSA uchyla decyzję.

Dane finansowe

WPS: 8628 PLN

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 1603/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-03-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Stanisław Nitecki
Wojciech Gapiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1087
art. 270 ust. 1, art. 271 ust. 1 pkt 2, ust. 3, art. 273 ust. 1, ust. 6, art. 552a pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2025 r. sprawy ze skargi Okręgu Polskiego Związku [...] w K. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. z dnia 7 października 2024 r. nr CK.ZUT.4700.2059.1.2021.AS w przedmiocie opłaty za pobór wód powierzchniowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. na rzecz strony skarżącej 2163 (dwa tysiące sto sześćdziesiąt trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. decyzją z dnia 7 października 2024 r. nr [...] na podstawie art. 14 ust. 2, ust. 6 pkt 2, art. 271 ust. 5a, art. 273 ust. 6 w zw. z art. 271 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1087 z późn. zm.) określił obecnie Skarżącemu – Okręgowi Polskiego Związku Wędkarskiego w K. (dalej: Okręg PZW, Skarżący) za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. opłatę stałą w wysokości 8.628 zł.
Decyzja została wydana na skutek wniesionej przez Skarżącego reklamacji od Informacji z dnia 5 sierpnia 2024 r. Nr [...], [...] , ustalającej Skarżącemu za rok 2021 opłatę stałą w wysokości 8.628 zł za pobór wód powierzchniowych rzeki [...] , obliczoną w oparciu o art. 271 ust. 3 ustawy Prawo wodne jako suma opłat:
1) iloczynu jednostkowej stawki opłaty wynoszącej 250 zł na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach wynoszącego 288 dni (w okresie 1 stycznia 2021 r. - 28 lutego 2021 r. oraz 16 kwietnia 2021 r. - 30 listopada 2021 r.) i maksymalnej ilości wód powierzchniowych, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego w ilości 356 m3/h i wynoszącej po przeliczeniu 0,09889 m3/s.
2) iloczynu jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250 zł na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 46 dni (w okresie 1 marca 2021 r. - 15 kwietnia 2021 r.) i maksymalnej ilości wód powierzchniowych, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego w ilości 472 m3/h i wynoszącej po przeliczeniu 0,13111111 m3/s. Przeliczenia dokonano w oparciu o art. 552a ustawy Prawo wodne, który obowiązuje od 1 stycznia 2020 r.
Informacja została doręczona w dniu 19 sierpnia 2024 r.
W reklamacji wniesionej w dniu 28 sierpnia 2024 r., Okręg PZW zwrócił się o skorygowanie opłaty określonej w pkt 2, wskazując, że zbiorniki [...]oraz [...] nie muszą być napełniane w okresie od 1 marca do 15 kwietnia, ponieważ są zawodnione przez cały rok, w związku z tym zdaniem Skarżącego "opłata za napełnianie pustych zbiorników jest błędnie naliczona".
Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. nie uwzględnił reklamacji Skarżącego. Przywołaną na wstępie decyzją z dnia 7 października 2024 r. określił Skarżącemu za ww. okres opłatę stałą w wysokości 8.628 zł za pobór wód powierzchniowych rzeki [...]. Organ w uzasadnieniu decyzji przedstawił dotychczasowy stan sprawy, podał, że w dniu 6 września 2024 r. Okręg PZW uiścił opłatę w ustalonej w Informacji wysokości, a następnie zwrócił uwagę na charakter opłaty stałej wyjaśniając, że jej wysokość zależy wyłącznie od ilości pobranych wód powierzchniowych określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, posiadanym przez dany podmiot, nadto brzmienie art. 271 ust. 3 ustawy Prawo wodne określając sposób obliczenia tej opłaty nawiązuje wprost do wartości niezależnej od rzeczywistej ilości pobranych wód, bowiem każdorazowo ma być to ilość maksymalna określona w pozwoleniu. Organ zauważył też, że pozwolenia wodnoprawne, które były wydane na podstawie poprzedniej ustawy, zgodnie z art. 545 ust. 7 nadal obowiązują. W dalszej części, organ odnosząc się do stanowiska reklamacji, wskazał, iż zapis w punkcie I.1.b pozwolenia, informuje o poborze wody z rzeki [...] okresowo w celu napełniania pustych zbiorników w okresie 1 marca do 15 kwietnia przez 30 dni w ilości Qmax = 472,0 m3/h i kolejno w punkcie I.1.3 podmiot uzyskał zgodę na odprowadzanie wód ze zbiorników podczas ich opróżniania. W zawiązku z tym podmiot ma możliwość opróżnienia stawu, a tym samym jego ponownego napełnienia, co zostało zawarte w uzasadnieniu: "Opróżnianie stawów może wystąpić sporadycznie w przypadku wykonania remontu urządzeń wodnych lub w przypadku epidemii i śnięcia ryb". Nadmienił przy tym, że Okręg PZW ma prawo do złożenia wniosku o wygaszenie obowiązującej decyzji i wydanie nowej, czego nie uczynił. W tej sytuacji Okręg PZW posiadając ważne pozwolenie wodnoprawne wydane przez Starostę [...] z dnia 31 grudnia 2010 r. znak [...] na korzystanie z usług wodnych, zgodnie z art. 298 pkt 1 ustawy Prawo wodne jest obowiązany ponosić opłaty za usługi wodne. Końcowo przedstawił sposób obliczenia opłaty na podstawie art. 271 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Decyzję została doręczona dnia 11 października 2024 r.
Z decyzją nie zgodził się Skarżący. W skardze wniesionej w ustawowym terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (w dniu 7 listopada 2024 r.) względem ww. decyzji sformułował następujące zarzuty naruszenia:
a) art. 271 ust. 1 i ust. 5 ustawy Prawo wodne poprzez jego błędną wykładnię niezgodną z Dyrektywą 2000/60/WE, i niewłaściwe zastosowanie poprzez naliczenie przedmiotowej opłaty w oparciu o określoną w pozwoleniu maksymalną dopuszczalną ilość poboru wód mimo braku takiego poboru przez Skarżącego,
b) art. 271 ust. 1 i 5 w zw. z art. 9 ust. 3 ustawy Prawo wodne poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż do obliczenia wysokości opłaty stałej powinna być uwzględniona wyłącznie jedna z dwóch maksymalnych dopuszczalnych ilości wód określona w pozwoleniu, co skutkowało ustaleniem wysokości tej opłaty na poziomie znacząco wyższym, niż rzeczywista wartość usługi wodnej niezgodnie z unijną zasadą zwrotu kosztów usług wodnych,
c) art. 271 ust. 1 i 5 w zw. z art. 300 ustawy Prawo wodne poprzez ich błędną wykładnię polegającą na zastosowaniu w odniesieniu do przepisów regulujących zasady obliczania opłat za usługi wodne wykładni rozszerzającej, pomimo że opłaty za usługi wodne mają charakter danin publicznych, zatem powinny być stosowane reguły wykładni niepowodujące nałożenia nieproporcjonalnych i nieuzasadnionych obciążeń, a wszelkie wątpliwości powinny być rozstrzygane na korzyść,
d) art. 7a § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie rozstrzygnięcia wątpliwości wynikających z określenia w pozwoleniu zintegrowanym dwóch maksymalnych dopuszczalnych ilości poborów wody z rzeki [...] (w celu podtrzymania zalewu i odświeżenia wody w okresie l-XI oraz okresowo w okresie napełniania pustych zbiorników) na korzyść strony,
e) art. 7 oraz art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz pominięcie faktycznego poboru wód tj. braku takiego poboru a w konsekwencji ustalenie opłaty stałej w wysokości znacząco wyższej, niż rzeczywisty koszt usługi wodnej.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi Skarżący akcentował konieczność korzystnej dla podmiotu ponoszącego obciążenia publicznoprawne wykładni przepisów, wskazując, że kierowanie się przez organ przy ustalaniu opłaty wskaźnikiem dopuszczalnego poboru godzinowego jest nieprawidłowe. Podał, że w pozwoleniach wydanych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne wysokość opłat zależała m.in. od ilości pobranej wody, dlatego w interesie adresatów pozwoleń wodnoprawnych było wnioskowanie o pewną nadwyżkę maksymalnych ilości pobieranej wody. Zdaniem Skarżącego organ nie uwzględnił natomiast istotnych różnić pomiędzy ww. ustawami. Podkreślił również, że zbiorniki [...] i [...] nie muszą być napełniane w okresie 1.03. - 15.04, ponieważ są one zawodnione przez cały rok. Skarżący przywołał również stanowisko sądów administracyjnych mające w jego ocenie popierać argumentację skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymał stanowisko prezentowane na etapie wydanej decyzji oraz ustosunkował się do zarzutów skargi. Dodatkowo zwrócił uwagę, że podczas postępowania reklamacyjnego wezwał Skarżącego do przedłożenia operatu wodnoprawnego, na podstawie którego zostało wydane przedmiotowe pozwolenie, w celu weryfikacji jego zapisów. Dokument został dostarczony w dniu 14 października 2024 r. tj. po wydaniu decyzji. Zaznaczył, że warunki poboru wód, którego dotyczył pkt 2 decyzji mają swoje odzwierciedlenie w operacie wodnoprawnym. Wskazał też, że w stanach prawnych sprzed 1 stycznia 2020 r. w odniesieniu do pozwoleń wodnoprawnych niezawierających parametru maksymalnego dopuszczalnego poboru wody (Qmax) wyrażonego w m3/s, lecz określających wskaźniki: "Qdśr" m3/d (pobór dobowy), "Qhmax m3/h (pobór godzinowy) i Qrmax m3/rok (pobór roczny), organy przy ustalaniu opłaty dokonywały przeliczenia na m3/s wskaźnika najkorzystniejszego dla strony, zwykle był to wskaźnik roczny. Do ustalania wysokości opłat stałych od roku 2020 r. ma natomiast zastosowanie art. 552a ustawy Prawo wodne (m3/h).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Na wstępie należy wskazać na regulację art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), stosownie do której sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się ocena zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia ustalającego Skarżącemu wysokość opłaty stałej za usługi wodne - pobór wód powierzchniowych rzeki [...] za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r.
Poza sporem pozostaje, że Skarżący posiada pozwolenie wodnoprawne z dnia 31 grudnia 2010 r. nr [...] na szczególne korzystanie z wód powierzchniowych dla potrzeb zbiorników wodnych staw nr 1 i nr 2 zlokalizowanych w m. [...] na wymienionych w decyzji działkach, udzielone do dnia 30 grudnia 2030 r. (karta nr 1 akt administracyjnych).
Stosownie do przepisu art. 271 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo wodne, wysokość opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych, ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji rocznej, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty. Z kolei zgodnie z art. 273 ust. 1 ustawy Prawo wodne, podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne, któremu przekazano informację, o której mowa w art. 271 ust. 1 oraz w art. 272 ust. 17 albo 22, może złożyć reklamację, jeżeli nie zgadza się z wysokością opłaty. W razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji (art. 273 ust. 6 ustawy Prawo wodne).
Uwzględniając wskazane regulacje, ustalenie opłaty stałej w rozpoznawanej sprawie nastąpiło najpierw w formie informacji rocznej, o której mowa w art. 271 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo wodne, a wobec wniesionej reklamacji rozstrzygnięcie nastąpiło w drodze decyzji administracyjnej, stosownie do treści art. 273 ust. 6 omawianej ustawy.
Odnotowania w tym miejscu wymaga, że opłaty stałe zostały wprowadzone w ustawie z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne i obejmują one korzystanie przez podmioty uprawnione z usług wodnych w okresie od 1 stycznia 2018 r. Wejście w życie ustawy - Prawo wodne z 2017 r. było wynikiem realizacji spoczywającego na Polsce obowiązku implementacji do krajowego porządku prawnego Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22 grudnia 2000, s. 1 - 73 z późn. zm. - Dz.Urz.UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, s. 275 - 346). W uzasadnieniu do projektu tej ustawy wskazano, że Ramowa Dyrektywa Wodna podkreśla konieczność zastosowania instrumentów ekonomicznych w celu racjonalizacji użytkowania zasobów i wynikających z tego strat w środowisku. Zgodnie z art. 5, art. 9 ust. 1 oraz załącznikiem nr III do Ramowej Dyrektywy Wodnej, kraje członkowskie Unii Europejskiej są zobowiązane do opracowania analiz ekonomicznych korzystania z wody dla każdego obszaru dorzecza z uwzględnieniem zwrotu kosztów usług wodnych, który opiera się w szczególności na zasadzie "zanieczyszczający płaci", "użytkownik płaci". Analiza zwrotu kosztów wymaga również uwzględnienia kosztów środowiskowych oraz zasobowych (Druk nr 1529; Rządowy projekt ustawy - Prawo wodne). Powyższa zasada została sformułowana w art. 86 Konstytucji RP, stanowiąc, że każdy jest obowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie, a także w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2021 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz. u. z 2024 r., poz. 54 z późn. zm.), zgodnie z którym, kto powoduje zanieczyszczenie środowiska, ponosi koszty usunięcia skutków tego zanieczyszczenia. Z treści art. 9 Ramowej Dyrektywy Wodnej wynika postulat wprowadzenia systemowego rozwiązania zrównoważonego gospodarowania zasobami wodnymi poprzez zbudowanie systemu usług wodnych opartego na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych i korzystaniu z wód poza zwykłym lub powszechnym korzystaniem.
Ideą przewodnią Ramowej Dyrektywy Wodnej było wyrażone w pierwszym motywie stanowisko, że woda nie jest produktem handlowym, takim jak każdy inny. Uwagi wymaga także rozumienie pojęcia "usług wodnych" w ujęciu preambuły do Dyrektywy Wodnej. Działania w dziedzinie polityki wodnej nie powinny opierać się wyłącznie na rezultatach analiz ekonomicznych. W tym celu powinno się uwzględnić zasadę zwrotu kosztów usług wodnych opartą na długoterminowych prognozach zapotrzebowania i wykorzystania wody w dorzeczu, także kosztów ekologicznych dotyczących zasobów związanych ze szkodliwym lub negatywnym wpływem na środowisko wodne (np. motywy 36 i 38).
Priorytetem powinno być, aby szkody wyrządzone w środowisku były naprawiane u źródła, a zanieczyszczający powinien płacić. Celem jest bowiem utrzymanie i poprawa środowiska wodnego (zob. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2024 r. sygn. akt II OSK 7185/21).
W związku z tym, w przepisach Prawa wodnego wprowadzono katalog instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami, który przyczynić ma się do efektywnego i sprawnego gospodarowania zasobami wodnymi oraz do wydatkowania środków na działania związane z zapewnieniem dostępności wód o odpowiednich parametrach jakościowych i we właściwej ilości. Instrumentami ekonomicznymi służącymi gospodarowaniu wodami są zatem opłaty za usługi wodne, w tym m.in. za pobór wód powierzchniowych, stosownie do art. 268 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne. Zgodnie z treścią art. 270 ust. 1 omawianej ustawy, ustawodawca wprowadził opłatę za usługi wodne polegające na poborze wód, składającą się z opłaty stałej i z opłaty zmiennej. Zasady ustalania wysokości opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych reguluje art. 271 ust. 3, w myśl którego, wysokość opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody powierzchniowej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego.
Wprowadzając podział opłat za usługi wodne na opłaty stałe i opłaty zmienne, ustawodawca wyraźnie zmierzał do ustanowienia odmiennego celu i specyfiki każdej z tych opłat. O ile opłaty stałe mają charakter ryczałtowy, uniezależniony od realnej i efektywnej ilości wód będących przedmiotem korzystania, o tyle opłaty zmienne są zależne od faktycznej ilości wód wykorzystanych. Taki sposób wykładni potwierdza jasne i niebudzące wątpliwości zestawienie językowe treści rozważanych przepisów.
Ustalenie danych o maksymalnej ilości wody możliwej do pobrania sprowadza się do zasięgnięcia informacji zamieszczonych w pozwoleniu wodnoprawnym, którym legitymuje się podmiot korzystający z usług wodnych. Określając wysokość opłaty stałej organ zasadnie zatem odwołał się do zapisów zawartych w pozwoleniu wodnoprawnym, wydanym 31 grudnia 2010 r. Na mocy tego pozwolenia Skarżący uprawniony jest do poboru wody:
a) w celu podtrzymania zalewu i odświeżania wody w okresie styczeń – listopad Qmax 356 m3/h, Qdśr 7776 m3/d,
b) okresowo w celu napełnienia pustych zbiorników w okresie od 1 marca do 15 kwietnia przez 30 dni w ilości Qhmax 472 m3/h, Qdśr 10300 m3/d.
Na mocy art. 1 pkt 88 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2170) do ustawy Prawo wodne dodano art. 552a, który określił sposób ustalania opłat stałych m.in. za pobór wód podziemnych w przypadku, gdy pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane nie określa zakresu korzystania z wód w m3/s, czyli tak jak to miało miejsce w przypadku pozwoleń wodnoprawnych wydawanych na podstawie ustawy Prawo wodne z 2001 r. Zgodnie z art. 552a pkt 1 p.w. w przypadku gdy pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane nie określa zakresu korzystania z wód w m3/s, ustalenia wysokości opłaty stałej za usługi wodne, o których mowa w art. 271 ust. 2-5, dokonuje się z uwzględnieniem wyrażonych w m3 na godzinę maksymalnych ilości możliwych do pobrania wód podziemnych albo powierzchniowych, określonych w pozwoleniach wodnoprawnych albo pozwoleniach zintegrowanych i przeliczonych na m3/s. Zatem w odniesieniu do tych pozwoleń ustawodawca nie przyjął, że chodzi tu o parametr dotyczący dopuszczalnej rocznej ilości poboru wód, lecz poboru godzinowego (w niniejszej sprawie: I.1.a Qhmax 356 m3/h oraz I.1.b Qhmax 472 m3/h).
Z przywołanych regulacji prawnych wynika, że opłatę stałą ustala się na podstawie ilości wody pobieranej w oparciu o pozwolenie wodnoprawne. W tej sytuacji nie można podzielić argumentacji prezentowanej przez stronę skarżącą skupiającej się wokół rzeczywistej ilości pobranych wód w danym okresie. W ocenie Sądu brak jest ponadto wątpliwości, że do ustalenia opłaty powinien zostać uwzględniony zarówno pobór określony w pkt I.1.a. pozwolenia wodnoprawnego jak i w pkt I.1.b tego pozwolenia, odnoszący się do poboru wód powierzchniowych z rzeki [...] , z uwzględnieniem ilości możliwych do pobrania wód powierzchniowych w m3/s ("Qmax").
W posiadanym przez Skarżącego pozwoleniu wodnoprawnym określono dwa wskaźniki, maksymalną ilość wód powierzchniowych wyrażoną w m3/ h oraz średnio dobową ilość wód powierzchniowych wyrażoną w m3/d. Stosownie zatem do treści art. 552a pkt 1 ustawy Prawo wodne, uwzględnieniu - przy ustaleniu wysokości opłaty stałej za usługi wodne - podlega, wyrażona w m3 na godzinę, maksymalna ilość możliwych do pobrania wód powierzchniowych (tj. I.1.a Qmax 356 m3/h, oraz I.1.b Qhmax 472 m3/h), następnie przeliczone na m3/s (tj. odpowiednio: 0,09889 m3/s, 0,13111 m3/s). Przeliczenie to zostało dokonane prawidłowo.
Jednakże "iloczyn" stanowiący o ustaleniu wysokości opłaty stałej został obarczony błędem z uwagi na nieprawidłowo przyjęty do obliczeń "czas wyrażony w dniach". Organ pominął bowiem, że w odniesieniu do wskazanej w pkt I.1.a ilości poboru wód, pozwolenie wodnoprawne określa: "od 1.03. do 15.04. przez 30 dni", okres "30 dni" jest zatem ilością maksymalną dla której może zostać ustalona przedmiotowa opłata stała. Tymczasem organ przyjął do obliczeń 46 dni, zawyżając tym w sposób nieuprawniony wysokość opłaty, wykraczając poza wyznaczony w pozwoleniu wodnoprawnym limit dla tego okresu. Powyższe doprowadziło - w odniesieniu do pkt I.1.b pozwolenia - do ustalenia opłaty w kwocie wyższej niż wynika to z pozwolenia wodnoprawnego. Zasygnalizowania wymaga także, że podstawy opłat z pkt I.1.a i pkt I.1.b pozwolenia wodnoprawnego są od siebie niezależne, budzi zatem wątpliwości ustalona ilość dni w odniesieniu do pkt I.1.a wskazana w pozwoleniu z wyłączeniem okresu wskazanego w pkt I.1.b.
W świetle tych rozważań należy stwierdzić, że zaskarżone rozstrzygnięcie narusza zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 i art. 77 k.p.a., gdyż przy jego wydaniu pominięto istotny dla sprawy fakt, jakim jest ustalenie czasu wyrażonego w dniach wymaganego dla ustalenia opłaty stałej zgodnie z art. 271 ust. 3 ustawy Prawo wodne.
Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni wskazania wynikające wprost z niniejszego uzasadnienia, dokonując ponownego ustalenia opłaty stałej dla powyższego okresu.
Na marginesie, odnotowania jedynie wymagało, iż przywołane w skardze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w dwóch przypadkach odnosi się do opłat stałych za rok 2018 (wyroki NSA: z dnia 23 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 3653/18, z dnia 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 413/19, z uzasadnienia NSA: "skoro określony w pozwoleniu wodnoprawnym wskaźnik maksymalnego poboru godzinowego wód podziemnych (ilości możliwych do wprowadzenia ścieków do wód lub do ziemi) przeliczony na m3/s ma być stosowany do ustalenia wysokości opłat stałych począwszy od 2020 r., to w stosunku do opłat stałych za 2018 r. należy stosować przepisy dotychczas obowiązujące"), natomiast trzeci odnosi się do pozwolenia wodnoprawnego w którego treści "określono dwa różne dopuszczalne limity odprowadzanych ścieków - dla okresu bezdeszczowego i dla okresu deszczowego" (wyrok NSA z dnia 10 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 2191/21).
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania zasądzając na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości [...] zł (pkt 2 sentencji), na które składa się uiszczony wpis sądowy w wysokości [...] zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości [...] zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości [...] zł ustalone na podstawie § 2 pkt 4 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 z późn. zm.).
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI