II SA/Gl 1603/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę spółki F. S.R.O. na postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiające uwzględnienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku rozbiórki budynków, uznając obowiązek za wymagalny pomimo powoływania się na stan epidemii i warunki atmosferyczne.
Spółka F. S.R.O. złożyła skargę na postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy odmowę uwzględnienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku rozbiórki budynków. Spółka argumentowała, że stan epidemii i niesprzyjające warunki atmosferyczne uniemożliwiły wykonanie nakazu. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że powoływane okoliczności nie stanowiły podstawy do stwierdzenia braku wymagalności obowiązku, a decyzja nakładająca obowiązek rozbiórki stała się ostateczna i nie została wstrzymana.
Sprawa dotyczyła skargi spółki F. S.R.O. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach, które utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające uwzględnienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku rozbiórki budynków. Spółka podnosiła, że stan zagrożenia epidemicznego oraz niesprzyjające warunki atmosferyczne stanowiły obiektywne okoliczności utrudniające wykonanie nakazu rozbiórki, a tym samym obowiązek nie był wymagalny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. Sąd podkreślił, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym mogą być wnoszone tylko z przyczyn ściśle określonych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stwierdził, że powoływane przez spółkę okoliczności, takie jak stan epidemii czy warunki atmosferyczne, nie stanowiły podstawy do stwierdzenia braku wymagalności obowiązku. Decyzja nakładająca obowiązek rozbiórki stała się ostateczna i nie została wstrzymana, co czyniło egzekucję dopuszczalną. Sąd wskazał, że trudności związane z przekraczaniem granicy czy ograniczenia kontaktów społecznych nie wpływają na wymagalność obowiązku, a deklaracje o przyszłym wykonaniu prac nie są podstawą do odstąpienia od czynności egzekucyjnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, powoływane okoliczności nie stanowią podstawy do stwierdzenia braku wymagalności obowiązku rozbiórki w postępowaniu egzekucyjnym, ponieważ decyzja nakładająca obowiązek stała się ostateczna i nie została wstrzymana, a przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują takich przesłanek.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że stan epidemii i warunki atmosferyczne nie wpływają na wymagalność obowiązku, który wynika z ostatecznej decyzji administracyjnej, której wykonanie nie zostało wstrzymane. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym mogą być podnoszone tylko z przyczyn ściśle określonych w ustawie, a wskazane przez stronę skarżącą okoliczności nie mieszczą się w katalogu tych przyczyn.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.e.a. art. 33 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 6 lit. c
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 120
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 2
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.e.a. art. 34 § § 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 33 § § 1 i 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 29 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 35 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 34 § § 2 pkt 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
p.u.s.a. art. 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek rozbiórki jest wymagalny, ponieważ decyzja nakładająca ten obowiązek stała się ostateczna i nie została wstrzymana. Stan epidemii i warunki atmosferyczne nie stanowią podstawy do uznania obowiązku za niewymagalny w świetle przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a jedynie dopuszczalność egzekucji.
Odrzucone argumenty
Obowiązek rozbiórki nie jest wymagalny z uwagi na trwający stan zagrożenia epidemicznego i niesprzyjające warunki atmosferyczne, które obiektywnie utrudniają wykonanie nakazu. Osoby reprezentujące spółkę nie mogły przekroczyć granicy w celu nadzorowania prac rozbiórkowych z powodu stanu epidemii.
Godne uwagi sformułowania
Z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Nie służą natomiast do weryfikacji ostatecznych decyzji czy postanowień, stanowiących podstawę tytułu wykonawczego. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do dokonywania oceny zgodności z prawem decyzji nakładającej obowiązek, ale bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, jak też nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Stan epidemii spowodował zawieszenie terminów, nie stanowił natomiast przeszkody dla wszczęcia i prowadzenia postępowań. Sam fakt, że względy pogodowe mogą utrudniać wykonanie rozbiórki nie uzasadnia jeszcze twierdzenia o zasadności zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym.
Skład orzekający
Artur Żurawik
przewodniczący
Beata Kalaga-Gajewska
sprawozdawca
Agnieszka Kręcisz-Sarna
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności w kontekście powoływania się na stan epidemii i warunki atmosferyczne jako podstawę braku wymagalności obowiązku."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spółki z siedzibą za granicą i obowiązku rozbiórki, ale jego argumentacja dotycząca wymagalności i dopuszczalności egzekucji ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje, jak sądy administracyjne podchodzą do argumentów o przeszkodach w wykonaniu obowiązków administracyjnych, takich jak stan epidemii czy pogoda, w kontekście egzekucji administracyjnej. Jest to istotne dla praktyków prawa administracyjnego i egzekucyjnego.
“Epidemia i pogoda nie usprawiedliwiają braku rozbiórki: Sąd wyjaśnia granice egzekucji administracyjnej.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 1603/23 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2024-01-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-09-26 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Agnieszka Kręcisz-Sarna Artur Żurawik /przewodniczący/ Beata Kalaga-Gajewska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s 638 Sprawy egzekucji administracyjnej; egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane II OSK 985/24 - Wyrok NSA z 2025-05-22 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 479 art. 34 § 4 w zw. z art. 33 § 1 i 2 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi F. S.R.O. z siedzibą w O. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 17 lipca 2023 r. nr WINB.WOA.7722.147.2023.KC w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym obowiązku dokonania rozbiórki budynków oddala skargę. Uzasadnienie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. (dalej: "organ I instancji") decyzją z dnia 22 czerwca 2022 r., nr [...], nałożył na F. z siedzibą w O. (dalej: "strona skarżąca"), jako właściciela nieruchomości położonej przy ul. [...] w S. (dz. nr 1, obręb [...]) obowiązek rozbiórki nieużytkowanych, nie nadających się do remontu i odbudowy budynków: mieszkalnego wielorodzinnego i gospodarczego (pkt 1), uporządkowania terenu po zagruzowanych obiektach - budynkach (pkt 2), przystąpienia do wykonania powyższych robót nie później niż do dnia 15 sierpnia 2022 r. oraz ich zakończenia do dnia 15 września 2022 r. (pkt 3). W dniu 22 grudnia 2022 r. organ I instancji przeprowadził kontrolę, podczas której ustalił, że roboty rozbiórkowe nie zostały rozpoczęte (por. dokumentacja fotograficzna). Upomnieniem z dnia 7 lutego 2023 r., nr [...], organ I instancji wezwał stronę skarżącą do dobrowolnego wykonania obowiązku nałożonego decyzją z dnia 22 czerwca 2022 r. W dniu 30 marca 2023 organ I instancji wystawił tytuł wykonawczy, nr [...], który został doręczony stronie skarżącej w dniu 14 kwietnia 2023 r. Pismem z dnia 20 kwietnia 2023 r. strona skarżąca zgłosiła zarzuty, w trybie art. 33 i art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm., dalej: "u.p.e.a.") i domagała się umorzenia postępowania egzekucyjnego, jak również zawieszenia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na złożenie zarzutów w terminie 7 dni od daty odbioru tytułu wykonawczego (art. 35 § 1 u.p.e.a.). Organ I instancji postanowieniem z dnia 1 czerwca 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 34 § 4 w zw. z art. 33 § 1 i 2 u.p.e.a., odmówił uwzględnienia zarzutu z uwagi na jego bezzasadność. Podał, że strona skarżąca nie wykonała prac rozbiórkowych, a budynek objęty nakazem rozbiórki jest od wielu lat nieużytkowany oraz niezabezpieczony przed dostępem osób postronnych. Nadto, zgodnie z projektem rozbiórki z 2016 r. obiekt wykazywał zużycie techniczne w ponad 55 %, a w chwili obecnej, wobec braku jakichkolwiek nakładów i zabezpieczeń oraz ciągłej dewastacji, stan budynku uległ pogorszeniu. Wielokrotnie dochodziło w nim do pożarów, jak również interwencji służb porządkowych. Organ I instancji podniósł także, że wydanie nakazu rozbiórki nie jest uzależnione od stanu epidemicznego czy też warunków atmosferycznych, a właściciel winien na co dzień dbać o budynek tak, by nie doszło do żadnych nieprawidłowości w zakresie jego użytkowania i usuwać wszelkie zaistniałe usterki na bieżąco, w szczególności zagrażające życiu i zdrowiu ludzi, a także ich mieniu. Zaakcentował również, że strona skarżąca z chwilą nabycia nieruchomości wiedziała o złym stanie technicznym budynku stwarzającym realne zagrożenie dla życia i mienia osób postronnych. Z tego powodu, pozorne jest twierdzenie, iż zaplanowano wykonanie rozbiórki na IV kwartał 2023 r., jak również nie zachodzą żadne przesłanki do zastosowania art. 33 § 2 pkt 6 lit. c), art. 34 § 4 pkt 3 oraz art. 35 § 1 u.p.e.a. Pismem z dnia 29 czerwca 2023 r. strona skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, w którym wskazała na trwający stan zagrożenia epidemicznego i bardzo niesprzyjające warunki atmosferyczne, a więc zaistnienie obiektywnych okoliczności znacząco utrudniających wykonanie nakazu rozbiórki. Zadeklarowała, że wykonanie rozbiórki nastąpi w IV kwartale 2023 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "organ II instancji") postanowieniem z dnia 17 lipca 2023 r., nr WINB.WOA.7722.147.2023.KC, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 1 czerwca 2023 r. W uzasadnieniu zreferował stan faktyczny sprawy oraz przywołał podstawy prawne podjętego rozstrzygnięcia. Wskazał, że art. 33 u.p.e.a. wymienia przyczyny, które mogą być podstawą zarzutów, a wniesienie zarzutów z innych przyczyn, niż wymienione w tymże przepisie, nie upoważnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia takich zarzutów, chyba że organ egzekucyjny byłby jednocześnie organem wydającym decyzję i miałby podstawę do jej uchylenia. Wtedy jednak nie działałby jako organ egzekucyjny, lecz jako organ rozpatrujący sprawę merytorycznie. Zatem "wyczerpujące wyliczenie podstaw zarzutów w ustawie ma to znaczenie, że tylko na wymienionych podstawach zobowiązany może skutecznie bronić się przed egzekucją lub przed naruszeniem przepisów o postępowaniu egzekucyjnym, do których doszło już w toku postępowania egzekucyjnego. Środki ochrony prawnej przysługujące uczestnikom postępowania egzekucyjnego po jego wszczęciu, w tym zarzuty, do których prawo zgłoszenia służy zobowiązanemu, mają na celu ochronę uczestników postępowania egzekucyjnego w zakresie prawidłowości samego postępowania. Nie służą natomiast do weryfikacji ostatecznych decyzji czy postanowień, stanowiących podstawę tytułu wykonawczego. Organ II instancji zaznaczył, że powyższą zasadę wyraża art. 29 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu wyłącznie dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Badanie dopuszczalności egzekucji obejmuje wyłącznie sprawdzenie prawidłowości jej wszczęcia oraz poprzedzenie wszczęcia egzekucji wcześniejszym upomnieniem. Odnosząc się natomiast do argumentacji zażalenia, organ II instancji podał, że przez wymagalność obowiązku należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy, wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Obowiązki wynikające z aktów indywidualnych (decyzji) stają się wymagalne w dwóch przypadkach: po pierwsze - jeżeli decyzja, która został nałożony obowiązek, stała się ostateczna i nie doszło do wstrzymania jej wykonania, oraz po drugie - jeżeli decyzja, którą został nałożony obowiązek, wprawdzie nie jest ostateczna, ale nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności i podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy prawa. Obowiązek wynikający wprost z przepisu prawa staje się natomiast wymagalny, jeżeli zobowiązany znalazł się w sytuacji określonej w hipotezie normy prawnej nakładającej na niego obowiązek. W przedmiotowej sprawie decyzja organu I instancji z dnia 22 czerwca 2022 r., nakładająca na stronę skarżącą określone obowiązki i będąca podstawą wystawionego tytułu wykonawczego, jest decyzją ostateczną, przy czym do dnia wydania niniejszego postanowienia jej wykonanie nie zostało wstrzymane. Zatem zaistniały podstawy do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Orzeczony nakaz jest wymagalny i wykonalny, a co za tym idzie, egzekucja jest dopuszczalna i prowadzona przez właściwy organ. Wskazywane w zażaleniu okoliczności, mające świadczyć o braku wymagalności obowiązku, polegające na problemach organizacyjno-technicznych spowodowanych długotrwale trwającym stanem zagrożenia epidemicznego i niesprzyjającymi warunkami atmosferycznymi, nie mogły odnieść w rozpatrywanym przypadku zamierzonego skutku. Pismem z dnia 29 sierpnia 2023 r. strona skarżąca złożyła skargę na powyższe postanowienie i zarzuciła naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nie uwzględnienie zarzutu braku wymagalności obowiązku co do strony skarżącej. Domagała się uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego, jak również zasądzenia kosztów postępowania. Jej zdaniem wprowadzenie w 2020 r. stanu zagrożenia epidemicznego oraz stanu epidemii wiązało się z niemożnością wykonania rozbiórki we wskazanych w decyzji terminach. Siedziba strony skarżącej znajduje się za granicami Polski, a osoby ją reprezentujące nie mogły przez pewien czas przekroczyć granicy państwa w celu zorganizowania, a następnie nadzorowania prac rozbiórkowych. Zatem z uwagi na ten stan i bardzo niesprzyjające warunki atmosferyczne, zaistniały obiektywne okoliczności znacząco utrudniające wykonanie nakazu rozbiórki. Podała, że deklaruje wykonanie rozbiórki w drugiej połowie 2023 r., bowiem na obszarze Polski do dnia 30 czerwca 2023 r. nadal obowiązuje stan zagrożenia epidemicznego pomimo zniesienia stanu epidemii rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. Pismem z dnia 26 września 2023 r. organ II instancji złożył odpowiedź na skargę i wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia, art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 259, w skrócie: "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, do czego był upoważniony na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a., zgodnie z którym, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie organu II instancji z dnia 17 lipca 2023 r., kończące postępowanie, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowią przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności art. 33 u.p.e.a. Stosownie do treści przywołanej regulacji zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (§ 1). Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art. 33 § 2 u.p.e.a.). Zarzuty do tytułu wykonawczego są środkiem prawnym zwalczania przez zobowiązanego niezgodności z prawem egzekucji administracyjnej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 600/12). Stanowią środek ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna (zob. R. Hauser, Z. Leoński, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, str. 110). Przy czym zarzuty mogą być wnoszone tylko z przyczyn taksatywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a., natomiast ewentualna kontrola rozstrzygnięcia w sprawie rozpatrzenia zarzutu musi odnosić się do oceny wystąpienia we wszczętej sprawie sądowoadministracyjnej okoliczności wymienionych w tym przepisie. Z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Zobowiązany, wnosząc zarzut braku wymagalności obowiązku, neguje twierdzenie wierzyciela o istnieniu wymagalnego obowiązku, rozstrzygnięcie co do przedmiotu tego sporu następuje poza postępowaniem egzekucyjnym wskutek zajęcia przez wierzyciela stanowiska w sprawie zarzutu (art. 33 § 2 pkt 6; zob. P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Lex el. 2023). Obowiązek wynikający z decyzji staje się wymagalny w dwóch sytuacjach: jeżeli decyzja, którą został nałożony, stała się ostateczna i nie doszło do wstrzymania jej wykonania (przy założeniu, że decyzja nie określa terminu wykonania obowiązku) albo jeżeli decyzja, którą został nałożony, wprawdzie nie jest ostateczna, ale nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności lub jest natychmiast wykonalna z mocy prawa. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do dokonywania oceny zgodności z prawem decyzji nakładającej obowiązek, ale bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, jak też nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (por. art. 29 u.p.e.a.). Jednocześnie podstawy zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zostały określone w art. 33 § 2 u.p.e.a. Strona skarżąca wnosząc zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej powołała się na przesłankę określoną w art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a., tj. braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku (lit. a) bądź rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej (lit. b), z uzasadnieniem, iż z uwagi na "trwający stan zagrożenia epidemiologicznego i bardzo niesprzyjające warunki atmosferyczne, zaistniały obiektywne okoliczności znacząco utrudniające wykonanie nakazu rozbiórki". Stanowisko to zostało podtrzymane w terminowo złożonej skardze. Z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby wydane zostało jakiekolwiek rozstrzygnięcie, na mocy którego doszłoby do wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji rozbiórkowej z dnia 22 czerwca 2022 r. Zatem podlega wykonaniu a obowiązek z niej wynikający jest wymagalny. Na jej wymagalność nie ma wpływu stan epidemii, wprowadzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od dnia 20 marca 2020 r. na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491 z późn. zm.). Stan epidemii spowodował zawieszenie terminów, nie stanowił natomiast przeszkody dla wszczęcia i prowadzenia postępowań. Jeżeli zatem decyzja stała się ostateczna i jej wykonanie nie zostało wstrzymane, to obowiązkiem organu egzekucyjnego było wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Wszelkie trudności związane z wykonaniem obowiązku na przykład z przekraczaniem granicy, czy też ograniczenia w zakresie kontaktów społecznych, wygaszanie aktywności gospodarczo-społecznej, a nawet ograniczenia w dostępie do usług rozbiórkowych, nie mają wpływu na wymagalność obowiązku nakazanego w tej decyzji (podobnie: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 1038/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Łd 688/22). Wskazana w tym zakresie argumentacja nie mogła stanowić skutecznego zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, gdyż poruszone w niej okoliczności nie wyczerpują żadnej z przesłanek wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a., a tylko i wyłącznie takie przesłanki mogły być brane pod uwagę. Fakt istnienia przeszkód w wykonaniu obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nie powoduje również braku jego wymagalności. Tym samym nie zaistniały w kontrolowanej sprawie żadne przesłanki pozwalające organowi egzekucyjnemu na przyjęcie, że obowiązek podlegający egzekucji nie jest wymagalny. Podobnie podnoszona kwestia niesprzyjających warunków atmosferycznych nie wpisuje się w przywołane już wcześniej przesłanki. Jest to ewentualnie czasowa i przemijająca przeszkoda (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 listopada 2005 r. sygn. akt II SA/Lu 710/05, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 października 2012 r. sygn. akt II SA/Gd 326/12). Sam fakt, że względy pogodowe mogą utrudniać wykonanie rozbiórki nie uzasadnia jeszcze twierdzenia o zasadności zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Bk 297/16, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2018 r. sygn. akt II OSK 2423/16). Strona skarżąca nie podała nawet w jakim okresie warunki atmosferyczne miały przybrać formę warunków "bardzo niesprzyjających". Ponadto, w rozpoznawanej sprawie nakaz rozbiórki wydano w dniu 22 czerwca 2022 r., natomiast tytuł wykonawczy wystawiony został w dniu 30 marca 2023 r. Oznacza to, że postępowanie egzekucyjne wszczęto po 10 miesiącach od nałożenia obowiązku nakazu rozbiórki. Zaprezentowana przez stronę skarżącą argumentacja nie mogła w związku z tym stanowić podstawy do stwierdzenia braku wymagalności obowiązku rozbiórki. Uwzględniając natomiast, że nałożony obowiązek nie ma charakteru osobistego, nieuzasadniona pozostawała także argumentacja skargi, iż "osoby reprezentujące spółkę nie mogły przez pewien czas przekroczyć granicy w celu nadzorowania prac rozbiórkowych". Bez znaczenia pozostaje bowiem, kto przedmiotowy obowiązek wykona, w tym znaczeniu, że osoba zobowiązana może zlecić dokonanie rozbiórki obiektu innym osobom (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2014 r. sygn. akt II OSK 153/13). Również składane deklaracje, co do terminu dobrowolnego wykonania obowiązku (druga połowa 2023 r., zawarte w treści str. 3 skargi) nie są podstawą do odstąpienia od wystawienia tytułu wykonawczego i nie są wiążącą podstawą do odstąpienia od podejmowania czynności egzekucyjnych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Dopiero w przypadku, gdyby podmiot zobowiązany wykonał egzekwowany obowiązek, niedopuszczalne stałoby się stosowanie środków egzekucyjnych. Podstawą do odstąpienia od podejmowania czynności egzekucyjnych nie jest samo zapewnienie zobowiązanego, że ma zamiar wykonać obowiązek w podanym przez siebie terminie. W rezultacie należało uznać, że strona skarżąca nie wykazała istnienia przesłanki powołanej w art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a., a przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie nie narusza przepisów prawa materialnego, jak również procesowego. Na marginesie można dodać, że rozstrzygnięcie w postanowieniu organu I instancji winno przybrać brzmienie "oddala zarzut w sprawie egzekucyjnej", o czym stanowi art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., a nie "odmówić uwzględnienia zarzutu z uwagi na bezzasadność". Wskazane niedociągnięcie nie ma jednak wpływu na wynik sprawy. W tym stanie sprawy, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI