II SA/GL 1601/22

II SA/Gl 1601/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-12-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Renata Siudyka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6013 Przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części,
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 579/23 - Wyrok NSA z 2023-04-25
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono sprzeciw od decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151a par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 71
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 138 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 grudnia 2022 r. sprawy ze sprzeciwu A. M. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 21 września 2022 r. nr WINB-WOA.7721.193.2022.AS w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania poddasza oddala sprzeciw.
Uzasadnienie
Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (ŚWINB) decyzją z dnia 21 września 2022 r. WINB-WOA.7721.193.2022.AS, po rozpatrzeniu odwołania A. M. (skarżąca) od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta B. (PINB) z dnia 20 kwietnia 2022 r. nr [...] nakazującej skarżącej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania poddasza (nad lokalem nr 2) w budynku przy ul. [...] w B, tj. jako pomieszczenie użytkowe – strych - uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania oraz uchylił poprzedzające zaskarżoną decyzję postanowienie z dnia 2 grudnia 2021 r., nr [...], którym PINB nakazał skarżącej wstrzymać użytkowanie pomieszczeń mieszkalnych znajdujących się na poddaszu przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz nałożył obowiązek przedłożenia, w terminie do 31 grudnia 2021 r., stosownej dokumentacji.
ŚWINB wyjaśnił, że do PINB wpłynęło pismo Miejskiego Konserwatora Zabytków w B. informujące o dokonanej samowolnie zmianie sposobu użytkowania części strychu na mieszkanie w budynku przy ul. [...] w B.
W dniu 8 lipca 2020 r. PINB przeprowadził kontrolę sposobu użytkowania części strychu nad lokalem nr 2 należącego do skarżącej w przedmiotowym budynku. W trakcie kontroli ustalono, że część poddasza przedmiotowego budynku (strych od strony wschodniej) zamieniona została na mieszkalną.
PINB zawiadomieniem z dnia 8 lipca 2020 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie dokonanej samowolnie zmiany sposobu użytkowania części poddasza na mieszkanie.
Po przeprowadzeniu postępowania PINB decyzją z dnia 21 stycznia 2021 r., nakazał skarżącej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania poddasza w przedmiotowym budynku. ŚWINB, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej wydał w dniu 31 maja 2021 r. decyzję, którą uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania oraz uchylił poprzedzające zaskarżoną decyzję postanowienie PINB z dnia 13 lipca 2020 r , którym nakazano skarżącej wstrzymać użytkowanie pomieszczeń mieszkalnych znajdujących się na poddaszu przedmiotowego budynku oraz nałożył obowiązek przedłożenia, w terminie do 15 września 2020 r., stosownej dokumentacji. Zdaniem ŚWINB należało ponownie przeprowadzić postępowanie dowodowe. Nakazał PINB, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, ustalić ostatnie legalne przeznaczenie tej części budynku oraz dokładną datę rozpoczęcia adaptacji strychu; kiedy i jakie roboty zostały wykonane, jakie należy jeszcze wykonać (dokonać ich kwalifikacji); ustalić stosunki własnościowe (czy strych jest częścią wspólną); zweryfikować adresata nałożonego obowiązku (właściciel lub zarządca).
Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji ustalił między innymi datę wykonania robót adaptacyjnych oraz podziału ww. strychu, a także ustalił nowych współwłaścicieli przedmiotowego budynku. Nadto dnia 29 listopada 2021 r. PINB zawiadomił obecnych współwłaścicieli o wszczętym z urzędu postępowaniu w sprawie zmiany sposobu użytkowania poddasza w budynku, bez wymaganego zgłoszenia.
Dnia 2 grudnia 2021 r. PINB wydał postanowienie, którym wstrzymał użytkowanie pomieszczeń mieszkalnych znajdujących się na poddaszu przedmiotowego budynku oraz nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia, w terminie do 31 grudnia 2021 r,, wymienionych w postanowieniu dokumentów, koniecznych do zalegalizowania dokonanej samowolnej zmiany sposobu użytkowania.
Dnia 18 lutego 2022 r. skarżąca przesłała do PINB wniosek o umorzenie postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania poddasza w budynku mieszkalnym .
Dnia 20 kwietnia 2022 roku PINB wydał decyzję nr [...], którą nakazano skarżącej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczeń mieszkalnych istniejących na poddaszu, nad lokalem nr [...] w budynku przy ul. [...] w B.- tj. jako pomieszczenia strychu. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu I instancji stanowił art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r-Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2021 poz. 735 z póz. zm.) oraz art. 71 a ust 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.Dz. U z 2020 r poz. 1333 z późn. zm.- dalej "Pb"). Zdaniem PINB legalizacji, wymagała dokonana samowolnie zmiana sposobu użytkowania pomieszczeń strychu na pomieszczenia mieszkalne.
W trakcie postępowania odwoławczego skarżąca przedstawiła w dniu 5 lipca 2022 r. stanowisko, w którym wskazała, iż: "Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, iż miała miejsce zmiana sposobu użytkowania poddasza w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w B., a zatem bezpodstawnym i bezprawnym jest wydanie przez organ I instancji postanowienia o wstrzymaniu użytkowania pomieszczeń mieszkalnych znajdujących się na poddaszu przedmiotowego budynku i decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczeń na poddaszu budynku. Jak wielokrotnie w toku sprawy już podnosiłam, pomieszczenia istniejące na strychu nad lokalem nr 2 w budynku przy ul. [...] w B. nigdy nie były i nie są użytkowane w inny sposób niż pomieszczenia strychu".
Po dokonaniu analizy zgromadzonych akt sprawy oraz zapoznaniu się z twierdzeniami i zarzutami podnoszonymi przez skarżącą w odwołaniu, ŚWINB wskazał, że z uwagi na nowelizację Prawa budowlanego, która weszła w życie 19 września 2020 r., w ustalonym stanie faktycznym sprawy znajduje zastosowanie art. 25 ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którym do spraw rozpoznawanych na podstawie Prawa budowlanego, wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej - wskazane w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym, tj. w ustalonym stanie faktycznym sprawy przepisy Prawa budowlanego. Odnosząc się do wskazanej przez PINB podstawy prawnej decyzji ŚWINB stwierdził, że w decyzji PINB nastąpiła omyłka, gdyż zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 71 a ust. 4 Pb ( a nie jak wskazał PINB – art. 71 a ust.1 Pb). ŚWINB podkreślił, iż przewidziane w art. 71 a ust. 4 Pb nakazanie przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części jako skutek samowolnej zmiany sposobu użytkowania - nie funkcjonuje samodzielnie bez wcześniejszego wydania postanowienia w trybie art. 71 a ust. 1 pkt 1 i 2 Pb, tj. bez wstrzymania użytkowania obiektu i nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów w określonym terminie, W niniejszej sprawie PINB wydał w dniu 2 grudnia 2021 r. postanowienie na gruncie przywołanego powyżej przepisu. Dopiero niewykonanie w wyznaczonym terminie obowiązku, albo dalsze użytkowanie obiektu mimo jego wstrzymania, uprawnia organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji opartej na podstawie art. 71 a ust. 4 Pb. ŚWINB wyjaśnił nadto, że przepis art. 71 a ust. 4 Pb ma charakter restrykcyjny i może być stosowany tylko w przypadku zlekceważenia przez stronę postępowania nakazów zawartych w postanowieniu wydanym w oparciu o art. 71 a ust. 1 pkt 1 i 2 Pb. Podkreślił, że w zakresie procedury legalizacji samowolnej zmiany sposobu użytkowania mamy do czynienia z decyzjami związanymi, co oznacza, iż w przypadku niewykonania zobowiązania nałożonego na właściciela w postanowieniu wydanym na podstawie art. 71a ust. 1 Pb organ zobligowany jest do wydania decyzji, o której mowa w ust. 4 art. 71 a, a więc nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części.
Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy ŚWINB wskazał na ustalenia PINB, z których wynika, że roboty związane ze zmianą sposobu użytkowania części strychu (nad lokalem nr [...]) na poddaszu budynku mieszkalnego przy ul. [...], rozpoczęły się w 2012 r., czyli po dniu 31 maja 2004 r. od kiedy zaczął obowiązywać przepis art. 71 Pb. PINB wskazał, iż skarżąca nie zgłosiła do organu właściwego zamiaru zmiany sposobu użytkowania pomieszczenia strychu na mieszkalne. ŚWINB odniósł się także do "Ekspertyzy technicznej" opracowanej w styczniu 2021 r. przez rzeczoznawcę budowlanego mgr inż. A. B., z której wynika, że na poddaszu przedmiotowego budynku wykonano roboty budowlane, a wyremontowany strop spełnia wymóg Stanu Granicznego Nośności oraz Stanu Granicznego Użytkowania przy dopuszczalnym max. obciążeniu stropu 150 kg/m2.
W ocenie ŚWINB PINB powinien również ustalić kiedy powstały otwory okienne na poddaszu przedmiotowego budynku. Zgodnie z rzutem poddasza zamieszczonym w opinii sądowej sporządzonej w listopadzie 2018 r. na zlecenie Sądu Rejonowego w B. przez biegłego sądowego W.N. (N.) wynika, iż na poddaszu przedmiotowego budynku znajdował się jedynie jeden otwór okienny. Natomiast ze zdjęć zamieszczonych w ekspertyzie technicznej sporządzonej styczniu 2021 r. przez rzeczoznawcę budowlanego A. B. z rzutu poddasza wynika, iż na ww. poddaszu znajdują się 4 otwory okienne, co potwierdza dokumentacja fotograficzna załączona do akt sprawy.
Wobec powyższego zdaniem ŚWINB wykonanie dodatkowych otworów okiennych oraz remont stropu stanowiło wykonanie robót budowlanych na poddaszu przedmiotowego budynku. W ocenie ŚWINB PINB powinien prowadzić przedmiotowe postępowanie w oparciu o art. 50-51 Pb. W tym zakresie ŚWINB przywołał stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyrokach z dnia 9 września 2020 r., sygn. II OSK 1060/20 oraz z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. II OSK 2839/20.
Ponadto zdaniem ŚWINB koniecznym jest uchylenie postanowienia PINB z dnia 2 grudnia 2021 r., którym organ I instancji na podstawie art. 71 a ust. 1 P.b. nakazał skarżącej wstrzymać użytkowanie pomieszczeń mieszkalnych na poddaszu przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz nałożył obowiązek przedłożenia stosownej dokumentacji, w terminie do 31 grudnia 2021 r.. Wyjaśnił, że - stosownie do art. 142 k.p.a. - strona mogła kwestionować przywołane postanowienie dopiero w odwołaniu od decyzji. W ocenie ŚWINB z uwagi na okoliczności przedstawione w treści rozstrzygnięcia konieczne jest uchylenie tego postanowienia.
W sprzeciwie wniesionym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuciła decyzji ŚWINB naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez niezasadne w okolicznościach sprawy przyjęcie, że decyzja PINB została wydana z naruszeniem prawa, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma wpływ ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wniosła o uchylenie decyzji objętej sprzeciwem i zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania W uzasadnieniu podkreśliła, że pomieszczenia istniejące na strychu nad lokalem nr 2 w przedmiotowym budynku nie były i nie są użytkowane w inny sposób niż pomieszczenia strychu. Zdaniem skarżącej zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, iż miała miejsce zmiana sposobu użytkowania poddasza w przedmiotowym budynku, a zarówno postanowienie, jak i decyzja PINB winny zostać uchylone, a postępowanie organu I instancji winno być umorzone w całości.
W odpowiedzi na sprzeciw ŚWINB wniósł o jego oddalenie. Podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną.
W piśmie z dnia 25 listopada 2022 r. skarżąca podtrzymała sprzeciw od decyzji ŚWINB. Wyraziła opinię, że przekazanie sprawy z powrotem do B. jest błędne, stronnicze, a to wobec stanu zdrowia skarżącej oraz jej wieku. Stwierdziła, że w jej części strychu nic się nie zmieniło od 14 lat, a zmienili się współwłaściciele budynku. W tej sytuacji w ocenie skarżącej sprawa jest nieaktualna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje :
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie rozważań należy wyjaśnić, że w myśl art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. - dalej "p.p.s.a".) sąd rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.
Sąd podkreśla, że zarówno doktryna, jak i orzecznictwo są zgodne, że dwuinstancyjność w postępowaniu administracyjnym polega na wydaniu rozstrzygnięć o charakterze merytorycznym przez organy dwóch różnych instancji. Zasada dwuinstancyjności powoduje, że każdy z organów (najpierw pierwszej, a potem drugiej instancji) przeprowadza postępowanie w celu prawidłowego rozpatrzenia sprawy administracyjnej. W postępowaniu administracyjnym nie mamy zatem do czynienia jedynie z kontrolą orzeczenia organu I instancji, ale z prowadzeniem postępowania tak, aby załatwić sprawę co do jej istoty. Ponadto już z kolejności przepisów, zawartych w art. 138 k.p.a. wynika, że zasadą winno być rozstrzyganie sprawy przez organ odwoławczy co do istoty, czyli albo utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji (jeśli jest ona w ocenie organu odwoławczego prawidłowa) lub uchylenie tej decyzji i załatwienie sprawy merytorycznie. Rozstrzygnięcie kasatoryjne z art. 138 § 2 k.p.a. jest zatem wyjątkiem od zasady załatwienia sprawy przez organy administracji publicznej. Wyjątek ten jest możliwy do zastosowania wyłącznie przy zaistnieniu ustawowych przesłanek (zob. wyroki NSA: z dnia 24 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2958/14; z dnia 20 października 2016 r. sygn. akt II OSK 65/15 - wszystkie wyroki powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Rozstrzygnięcie powyższej kwestii wymaga odniesienia się do treści art. 138 § 2 k.p.a. W świetle tego przepisu organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Dla wykładni art. 138 § 2 k.p.a. kluczowe znaczenie ma art. 136 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Analiza norm procesowych wynikających z powyższych przepisów k.p.a. prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy może skorzystać z wynikającego z art. 138 § 2 k.p.a. uprawnienia do skasowania decyzji organu I instancji tylko w sytuacji, w której organ ten, stosując środki wskazane w art. 136 § 1 k.p.a., nie będzie mógł we własnym zakresie naprawić wad postępowania pierwszoinstancyjnego co do wyjaśnienia "zakresu sprawy mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie".
Jak wskazuje się w orzecznictwie, sądowa ocena decyzji kasatoryjnej dokonywana w ramach rozpatrzenia sprzeciwu nie jest oceną przesądzającą o meritum sprawy. Sąd bada jedynie, czy w okolicznościach sprawy organ odwoławczy słusznie uznał, że zostały spełnione wymogi do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma zatem charakter formalny (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 3001/17, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, instytucja sprzeciwu służy jedynie skontrolowaniu, czy decyzja kasacyjna organu II instancji została oparta na przesłankach jej wydania określonych w art. 138 § 2 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że wskazane przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego okoliczności uzasadniały zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. i uchylenie decyzji z dnia 20 kwietnia 2022 r. z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia , jak również uchylenie poprzedzające zaskarżoną decyzję postanowienia PINB z dnia 2 grudnia 2021 r.,
Stanowiący podstawę prawną prowadzonego przez PINB w niniejszej sprawie postępowania art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U z 2020 r poz. 1333 z późn. zm.- dalej "Pb") stanowi, że przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się w szczególności podjęcie bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń. Zmiana zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga zgłoszenia w organie administracji architektoniczno-budowlanej stosownie do treści art. 71 Pb. Zgodnie zaś z art. 71 a Pb w razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia, organ nadzoru budowlanego, w drodze postanowienia:
1) wstrzymuje użytkowanie obiektu budowlanego lub jego części;
2) nakłada obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w art. 71 ust. 2.
Wskazać przy tym należy, że zgodnie z treścią art. 71 ust. 6 P.b. w przypadku, gdy zamierzona zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga wykonania robót budowlanych:
1) objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę - rozstrzygnięcie w sprawie zmiany sposobu użytkowania następuje w decyzji o pozwoleniu na budowę;
2) objętych obowiązkiem zgłoszenia - do zgłoszenia, o którym mowa w ust. 2, stosuje się odpowiednio przepisy art. 30 ust. 2-4.
Z kolei przepis art. 50 ust. 1 Pb stanowi, że w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:
1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub
2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub
3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub
4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach.
Przede wszystkim, w ocenie Sądu, prawidłowo stwierdził organ odwoławczy, że niniejsza sprawie wymaga dokładnego ustalenia, kiedy powstały otwory okienne na poddaszu przedmiotowego budynku. Bowiem z opinii sądowej z listopada 2018 r. wynika, iż na poddaszu przedmiotowego budynku znajdował się jedynie jeden otwór okienny. Natomiast ze zdjęć zamieszczonych w ekspertyzie technicznej sporządzonej styczniu 2021 r. wynika, iż na ww. poddaszu znajdują się 4 otwory okienne. Dopiero bowiem po dokonaniu precyzyjnych ustaleń w powyższym zakresie, możliwe będzie zakwalifikowanie robót na podstawie przepisów Prawa budowlanego.
Bez właściwych ustaleń nie jest możliwe natomiast dokonanie przez Sąd oceny, czy zastosowano właściwy tryb postępowania, tj. czy powinno być ono prowadzone na podstawie art. 71 Pb, jak uczynił to organ I instancji, czy też na podstawie art. 50 i 51 Pb, jak sugeruje organ odwoławczy.
Z uwagi na powyższe, przeprowadzenie w niniejszej sprawie postępowania wyjaśniającego jest niezbędne w celu prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie stanu faktycznego należy do etapu postępowania administracyjnego. Organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest przestrzegać zasady prawdy obiektywnej. Oznacza to, że powinien on podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zgodnie bowiem z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują z urzędu lub na wniosek stron wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a). Ponadto, stosownie do art. 80 Kpa, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Dopiero po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego zgodnie z przepisami art. 7 i art. 77 k.p.a. organ może dokonać prawidłowej subsumcji ustalonych okoliczności faktycznych do właściwych przepisów z zakresu prawa budowlanego.
Dlatego też, nieustalenie wskazanych powyższej okoliczności świadczy o przeprowadzeniu przez organ I instancji postępowania w niniejszej sprawie z naruszeniem przepisów postępowania i nie ulega wątpliwości, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie.
Wyjaśnić przy tym należy, że postępowanie dowodowe w tym zakresie nie mogło zostać przeprowadzone przez organ odwoławczy, jako że nie chodzi o jego uzupełnienie, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 136 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję (§ 1). Art. 136 § 2 k.p.a. stanowi, że jeżeli decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, na zgodny wniosek wszystkich stron zawarty w odwołaniu, organ odwoławczy przeprowadza postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli przyczyni się to do przyspieszenia postępowania, organ odwoławczy może zlecić przeprowadzenie określonych czynności postępowania wyjaśniającego organowi, który wydał decyzję. Powyższe jest możliwe także w przypadku, gdy jedna ze stron zawarła w odwołaniu wniosek o przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy, a pozostałe strony wyraziły na to zgodę w terminie czternastu dni od dnia doręczenia im zawiadomienia o wniesieniu odwołania, zawierającego wniosek o przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy (art. 136 § 3 k.p.a.). Taka sytuacja nie zachodzi jednak w niniejszej sprawie.
Z kolei sąd nie może w zastępstwie organu dokonać ustaleń niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, jako że sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że ŚWINB w decyzji z dnia 21 września 2021 r. doszedł do słusznego wniosku, że decyzję PINB należy uchylić, a sprawę przekazać do ponownego rozpoznania, gdyż konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, dlatego też zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. było w pełni uzasadnione. W okolicznościach sprawy zasadne było również uchylenie postanowienia PINB z dnia z dnia 2 grudnia 2021 r.
Biorąc pod uwagę brak naruszenia przepisu art. 138 § 2 k.p.a. przez organ odwoławczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., oddalił sprzeciw jako bezzasadny.
Sąd rozpoznał sprzeciw na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 64d § 1 p.p.s.a.