II SA/GL 1580/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie warunków zabudowy dla dużej elektrowni fotowoltaicznej, uznając, że sprawa powinna być rozpatrzona merytorycznie, a nie umorzona jako bezprzedmiotowa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla elektrowni fotowoltaicznej o mocy 9 MW. Sąd uznał, że umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego było błędne, a sprawa powinna zostać rozpatrzona merytorycznie, nawet jeśli wymagałoby to odmowy wydania decyzji.
Sprawa dotyczyła skargi P. sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta D. o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla elektrowni fotowoltaicznej o mocy 9 MW. Organy administracji uznały, że takie inwestycje o dużej mocy (powyżej 500 kW) mogą być lokalizowane wyłącznie na terenach wskazanych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w braku takiego planu postępowanie o ustalenie warunków zabudowy jest bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał jednak, że taka wykładnia jest błędna. Sąd podkreślił, że umorzenie postępowania jest formą wyjątkową i sprawa powinna być rozpatrzona merytorycznie, nawet jeśli skutkowałoby to odmową wydania decyzji. Sąd wskazał, że brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie oznacza automatycznie bezprzedmiotowości postępowania o warunki zabudowy, a organy powinny zbadać przesłanki z art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, uwzględniając jednocześnie specyfikę instalacji OZE.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie nie jest bezprzedmiotowe i powinno być rozpatrzone merytorycznie, nawet jeśli skutkowałoby to odmową wydania decyzji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowe jest błędne. Brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie wyklucza możliwości merytorycznego rozpatrzenia wniosku o warunki zabudowy, a organy powinny zbadać przesłanki z art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (22)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.z.p. art. 59 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 61 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 61 § ust. 3
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.z.p. art. 52 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 64 § ust.1, ust. 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 10 § ust. 2a
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 15 § ust. 3 pkt 3a
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 4 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 9 § ust. 5
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
u.o.z.e. art. 2 § pkt 13
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko art. 3 § ust. 1 pkt 54
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla dużej instalacji fotowoltaicznej nie jest bezprzedmiotowe, nawet jeśli nie ma miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organy powinny rozpatrzyć sprawę merytorycznie, a nie umarzać postępowanie. Art. 61 ust. 3 u.p.z.p. wyłącza jedynie stosowanie art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2, a nie całego art. 61 ust. 1.
Odrzucone argumenty
Duże instalacje fotowoltaiczne (powyżej 500 kW) mogą być lokalizowane wyłącznie na terenach wskazanych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postępowanie o ustalenie warunków zabudowy dla takich inwestycji jest bezprzedmiotowe.
Godne uwagi sformułowania
nie można zaakceptować tak rozumianej koncepcji bezprzedmiotowości postępowania Bezprzedmiotowość oznacza brak bowiem przedmiotu postępowania administracyjnego. Co do istoty należy sprawę załatwiać merytorycznie, zwłaszcza jeśli został złożony wniosek. Nie oznacza to konieczności wydania decyzji dla strony pozytywnej. Może to być także decyzja odmowna
Skład orzekający
Beata Kalaga-Gajewska
przewodniczący
Tomasz Dziuk
sprawozdawca
Krzysztof Nowak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie warunków zabudowy dla dużych instalacji OZE w sytuacji braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz prawidłowe stosowanie instytucji umorzenia postępowania administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w odniesieniu do instalacji OZE o dużej mocy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii lokalizacji inwestycji w obszarze OZE, która jest aktualna i budzi wątpliwości interpretacyjne. Pokazuje, jak sądy administracyjne korygują błędne praktyki organów.
“Sąd: Brak planu miejscowego nie blokuje budowy farm fotowoltaicznych!”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 1580/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-03-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący/
Krzysztof Nowak
Tomasz Dziuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy terenu
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II OSK 1396/23 - Wyrok NSA z 2024-07-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 503
art. 59 ust. 1, art. 52 ust. 1 w związku z art. 64 ust.1, ust. 2 art. 61 ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2023 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 19 sierpnia 2022 r. nr SKO.UL/41.7/291/2022/11038 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta D. z dnia 13 czerwca 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 19 sierpnia 2022 r., nr SKO.UL/41.7/291/2022/11038 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, po rozpatrzeniu odwołania P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. ("inwetsor", "strona", "skarżąca") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta D. z dnia 13 czerwca 2022 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie elektrowni fotowoltaicznej o mocy 9 MW wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na działkach nr[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...] obręb T. (zwanej dalej "planowaną inwestycją").
Jako podstawę prawną decyzji Kolegium wskazało art. 59 ust. 1, art. 52 ust. 1 w związku z art. 64 ust.1, ust. 2 art. 61 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 503 ze zm., dalej w skrócie "u.p.z.p."), art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia 17 marca 2022 r. inwestor wystąpił do organu I instancji o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla planowanej inwestycji.
Organ I instancji zawiadomił strony postępowania o jego wszczęciu pismem z dnia 6 kwietnia 2022 r. Pismem z tej samej daty organ I instancji poinformował inwestora, że ustalenie warunków zabudowy jest możliwe tylko dla instalacji fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej do 500 kW, względnie wolnostojących urządzeń fotowoltaicznych, o mocy zainstalowanej nie większej niż 1000 kW zlokalizowanych na gruntach rolnych stanowiących użytki rolne klas V, VI, Vlz i nieużytki. W odpowiedzi na to wezwanie inwestor pismem z dnia 27 kwietnia 2022 r. podtrzymał żądanie wniosku, przedstawiając argumentację zmierzającą do wykazania, że stanowisko organu jest nieprawidłowe.
Decyzją z dnia 13 czerwca 2022 r. nr [...] Prezydent umorzył postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla planowanej inwestycji.
Inwestor nie zgodził się z powyższą decyzją organu I instancji i wniósł od niej odwołanie. Jednak po jego rozpatrzeniu Kolegium, wskazaną na wstępie decyzją z dnia 9 sierpnia 2022 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta umarzającą postępowanie w sprawie warunków zabudowy.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium nakreśliło dotychczasowy przebieg postępowania oraz przytoczyło i omówiło podstawę normatywną rozstrzygnięcia, w tym art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 1 i 3, art. 10 ust. 2a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (w brzmieniu do dnia 30 października 2021 r. i po tej dacie), art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. oraz art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (obecnie: t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1378 ze zm. dalej w skrócie "u.o.z.e.").
Kolegium zaakcentowało, że z przepisów u.p.z.p. nie wynika możliwość wydawania decyzji o warunkach zabudowy w każdej sytuacji i dla każdej elektrowni fotowoltaicznej. Wskazało przy tym na wykładnię językową art. 10 ust. 2a u.p.z.p., wedle której gminy mogą władczo wpływać na rozmieszczenie wolnostojących urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500 kW lub o mocy przekraczającej 1000 kW zlokalizowanych na gruntach rolnych stanowiących użytki rolne klas V, VI, Vlz i nieużytkach. Wartości te są wartościami granicznymi, poniżej których owa kompetencja gminy zostaje wyłączona. W takiej sytuacji to inwestor "proponuje" miejsce lokalizacji takiej inwestycji, zaś gmina jest władna do orzekania o ustaleniu warunków zabudowy. W ocenie Kolegium w przypadku, gdy inwestor planuje realizację urządzenia wytwarzającego energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500 kW (względnie 1000 kW) tereny pod taką inwestycję "wskazuje" gmina w studium, a następnie w planie miejscowym. Za przyjęciem powyższej wykładni przemawia też treść art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p., zgodnie z którym w planie miejscowym określa się, w zależności od potrzeb, granice terenów pod budowę urządzeń, o których mowa w art. 10 ust. 2a u.p.z.p., oraz granice ich stref ochronnych, związanych z ograniczeniami w zabudowie, zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu oraz występowaniem znaczącego oddziaływania tych urządzeń na środowisko.
Według organu odwoławczego do analogicznych wniosków prowadzi zastosowanie wykładni celowościowej tych przepisów. Celem ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest zapewnienie ładu przestrzennego i zrównoważonego rozwoju (art. 1 ust. 1 u.p.z.p.). Ochronę ładu przestrzennego zapewnia albo plan miejscowy (który kompleksowo reguluje przeznaczenia terenów i gabaryty obiektów) albo alternatywnie decyzja o warunkach zabudowy poprzedzona analizą funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu. Wyjątki od tej zasady są wyraźnie wskazane w ustawie i związane są np. z celem inwestycji (decyzje o lokalizacji celu publicznego), formą obiektu (obiekty liniowe) lub koncentracją obiektów o funkcji przemysłowej. Ów wyjątek dotyczy też instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. W ocenie Kolegium realizacja na znacznej powierzchni instalacji fotowoltaicznej ma wpływ na ład przestrzenny. Przy przyjęciu założenia, że inwestor ma całkowitą swobodę w wyborze miejsca, w którym można postawić instalację fotowoltaiczną przy dopuszczaniu dowolnej ich mocy, a co za tym idzie powierzchni, naruszony zostanie ład przestrzenny jak i zrównoważony rozwój gminy zostanie zaburzony. Z tego względu podział dokonany w art. 10 ust. 2a u.p.z.p. i przyjęcie, że budowa elektrowni fotowoltaicznej o mocy powyżej 500kW (względnie 1000 kW) musi być przewidziana w uchwałach rady gminy realizuje cel ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
W ocenie Kolegium wykładnia systemowa nie prowadzi do odmiennych wniosków. Na poparcie zasadności zaś takiego stanowiska Kolegium przywołało wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 3705/19. Zdaniem Kolegium należy odwołać się też do reguł wykładni systemowej i przyjąć, że stosowanie przepisu art. 61 ust. 1 i 3 u.p.z.p. powinno być dokonywane z uwzględnieniem pozostałych przepisów tej ostatniej ustawy, normujących kwestie lokalizacji mikroinstalacji oraz urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW (chodzi o art. 10 ust. 2a u.p.z.p. i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p.).
Kolegium wskazało, że jednoznaczne stanowisko co do możliwości wydawania decyzji o warunkach zabudowy dla elektrowni fotowoltaicznych o mocy powyżej 100 kW zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 8 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SA/Po 672/20 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 24 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 1350/21. Zdaniem Kolegium orzecznictwo to zachowuje aktualność po zmianie art. 10 ust. 2a u.p.z.p. Ponadto Kolegium wskazało, ze stanowisko to potwierdza uzasadnienie projektu ustawy z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw. W uzasadnieniu tym wskazano, że dotychczasowa regulacja uniemożliwia posadowienie urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW bez odpowiedniego uwzględnienia w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego danej gminy, a co za tym idzie w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, które mogą być sporządzane dla tej gminy lub jej mniejszych obszarów.
Kolegium zwróciło także uwagę, że w jego ocenie rozwiązanie prawne zawarte w art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p, jest niemal tożsame z rozwiązaniem istniejącym przed dniem 18 listopada 2016 r. zawartym w art. 10 ust. 8 i art. 15 ust. 3 pkt 4 tejże ustawy, regulującym lokalizację tzw. sklepów wielkopowierzchniowych. W orzecznictwie zaś wypracowane zostało jednolite stanowisko, wedle którego lokalizacja takich obiektów możliwa była wyłącznie na terenach przeznaczonych na ten cel w planach miejscowych.
Odnosząc się do kwestii umorzenia postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy Kolegium zgodziło się ze stanowiskiem organu I instancji, który uznał, że nie jest możliwe wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego z uwagi na konieczność lokalizowania tego rodzaju inwestycji wyłącznie w planie miejscowym. Tym samym postępowanie o ustalenie warunków zabudowy dla planowanej inwestycji jest bezprzedmiotowe i jako takie powinno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
W skardze na decyzję Kolegium inwestor zarzucił naruszenie:
- art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz błędne przyjęcie, że należało umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe,
- art. 8 k.p.a. poprzez odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym bez uzasadnionej przyczyny,
- art. 105 § 1 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie i błędne uznanie, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, podczas gdy wg. obowiązującej wykładni art. 10 ust. 2a w zw. z art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. nie jest konieczne wyłącznie lokalizowanie wnioskowanej inwestycji w planie miejscowym, w związku z czym w sprawie należało wydać rozstrzygnięcie merytoryczne,
- art. 61 ust. 3 u.p.z.p. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że nie dla każdej instalacji odnawialnego źródła energii stosuje się zwolnienie z wymogów określonych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p., podczas gdy planowane przedsięwzięcie objęte jest dyspozycją art. 61 ust. 3 u.p.z.p. jako instalacja odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 u.o.z.e.,
- art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. poprzez jego błędne zastosowanie podczas gdy planowane przedsięwzięcie jako instalacja odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 u.o.z.e. jest zwolnione z wymogów określonych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 3 u.p.z.p.,
- art. 10 ust. 2a u.p.z.p. w zw. z art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. poprzez błędne zastosowanie oraz uznanie, że przepis ten wprowadza rozróżnienie instalacji OZE na instalacje fotowoltaiczne powyżej oraz poniżej 500 kW.
Wobec podniesionych zarzutów inwestor wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu inwestor przedstawił argumenty zmierzające do wykazania zasadności podniesionych zarzutów oraz wadliwości zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji umarzającą, jako bezprzedmiotowe, postępowanie zainicjowane wnioskiem inwestora o ustalenie warunków zabudowy dla planowanej inwestycji.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowił m. in. przepis art. 61 u.p.z.p. Zgodnie z jego ust. 1 wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia wskazanych tam warunków.
Jednocześnie ust. 3 tego przepisu wskazuje, że "Przepisów ust. 1 pkt 1 i 2 nie stosuje się do (...) instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 1378 ze zm.). Organy w taki właśnie sposób zakwalifikowały przedmiotową inwestycję. Cytowany przepis (art. 61 ust. 3 u.p.z.p.) wyłącza jedynie stosowanie art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p., a nie całego art. 61 ust. 1 tej ustawy.
Kolegium powołuje się m. in. na art. 10 ust. 2a u.p.z.p. Przepis ten wskazuje, że jeżeli na obszarze gminy przewiduje się wyznaczenie obszarów, na których rozmieszczone będą urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej większej niż 500 kW, a także ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu, w studium ustala się ich rozmieszczenie, z wyłączeniem: 1) wolnostojących urządzeń fotowoltaicznych, o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 1000 kW zlokalizowanych na gruntach rolnych stanowiących użytki rolne klas V, VI, VIz i nieużytki (...); 2) urządzeń innych niż wolnostojące.
Organ odwoławczy wskazuje równolegle na art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p., w świetle którego w planie miejscowym określa się w zależności od potrzeb m. in. "(...) granice terenów pod budowę urządzeń, o których mowa w art. 10 ust. 2a, oraz granice ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie, zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu oraz występowaniem znaczącego oddziaływania tych urządzeń na środowisko."
Na tej podstawie Kolegium stwierdza, że wykluczona jest co do zasady dopuszczalność ustalenia warunków zabudowy dla ww. dużych zamierzeń, jak we wniosku skarżącej. W takich postępowaniach – zdaniem Kolegium – niedopuszczalne jest stosowanie trybu ustalania warunków zabudowy i zagospodarowania terenu oraz badanie przesłanek z art. 61 ust. 1 u.p.z.p. Występuje tu – zdaniem organu – bezprzedmiotowość postępowania, co oznacza sytuację, w której nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę, przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Wcześniej zbliżone stanowisko przedstawił organ I instancji, wydając decyzje o umorzeniu postępowania, która zaskarżoną decyzją Kolegium została utrzymana w mocy.
Zdaniem jednak Sądu nie można zaakceptować tak rozumianej koncepcji bezprzedmiotowości postępowania (art. 105 §1 k.p.a.). Bezprzedmiotowość oznacza brak bowiem przedmiotu postępowania administracyjnego. Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji, albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego.
Tutejszy Sąd kontrolował już wcześniej decyzje Kolegium wydane w bardzo zbliżonym stanie faktycznym. Wskazać tu choćby można prawomocny wyrok z 30 września 2022 r. sygn. II SA/Gl 743/22 (w której to Kolegium umorzyło postępowanie administracyjne, uchylając odmowną dla inwestora decyzję organu I instancji). Sąd w składzie orzekającym podziela i przyjmuje za własne rozważania przedstawione w tamtym wyroku. Przedstawione w nim rozważania są w pełni adekwatne w obecnym stanie faktycznym. Stąd posłużą one do przedstawienia motywów, którymi przy wyrokowaniu kierował się Sąd orzekający w obecnie rozpoznawanej sprawie.
Zaakcentować należy, że decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga merytorycznie sprawy – wydanie takiej decyzji zamyka drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków stron i kończy bieg postępowania w określonej instancji administracyjnej. Jest to zatem forma wyjątkowa. Co do istoty należy sprawę załatwiać merytorycznie, zwłaszcza jeśli został złożony wniosek. Nie oznacza to konieczności wydania decyzji dla strony pozytywnej. Może to być także decyzja odmowna, w zależności od sytuacji faktycznej i stanu prawnego.
W tym kontekście należy mieć na uwadze, że istnieje szereg potencjalnych miejsc inwestycyjnych, na których nie istnieje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a dana gmina może nie przewidywać (z różnych powodów) w jakimkolwiek rozsądnym terminie jego uchwalenia. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego co do zasady nie musi być wprowadzany, z wyjątkiem przypadków, kiedy z przepisów szczególnych wynika obowiązek jego sporządzenia i uchwalenia. Z kolei studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy nie jest aktem prawa miejscowego (art. 9 ust. 5 u.p.z.p.) i nie może być podstawą decyzji o pozwoleniu na budowę.
Z tych powodów ustawodawca daje inwestorom możliwość bądź to powołania się na plan miejscowy, bądź to starania się o określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 4 ust. 1 i 2 u.p.z.p.). Czym innym jest zasadność takiego wniosku. Przedmiot postępowania jednak istnieje.
Zauważyć dodatkowo należy, że w powołanym przez Kolegium wyroku WSA w Poznaniu z 18 sierpnia 2021 r., sygn. II SA/Po 672/20, Sąd ten stwierdził m. in.: "(...) regulacja zawarta w przepisach art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. jednoznacznie wskazuje na to, że wolą ustawodawcy jest, aby inwestycje, w ramach których planuje się rozmieszczenie urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW (w poprzednim brzmieniu – przyp. tut. Sądu), były realizowane co do zasady przede wszystkim na podstawie ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego. (...) Wobec tego, co do zasady wykluczona jest dopuszczalność ustalenia warunków zabudowy dla tego rodzaju zamierzeń w drodze ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, o ile prowadzi to do zmiany przeznaczenia terenu. Zmiana przeznaczenia terenu może zostać dokonana jedynie w drodze uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub też zmiany istniejącego planu."
Kolegium wadliwie zinterpretowało sformułowanie "wykluczona jest dopuszczalność ustalenia warunków zabudowy dla tego rodzaju zamierzeń w drodze ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu". Chodziło bowiem o brak możliwości wydania decyzji dla strony pozytywnej, a nie o stwierdzenie bezprzedmiotowości postępowania. Świadczą o tym choćby zalecenia Sądu z przywołanego orzeczenia WSA w Poznaniu: "Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy wezmą pod uwagę argumentację przedstawioną przez Sąd w niniejszym wyroku, a przy wydawaniu rozstrzygnięcia zobowiązane będą uwzględnić dokonaną wykładnię omawianych przepisów. W praktyce oznacza to, że – o ile nie doszło do zmiany stanu faktycznego (...) – załatwienie sprawy powinno nastąpić w drodze odmowy ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji." Sąd zatem wyraźnie nakazał sprawę załatwić merytorycznie, a nie uznał bezprzedmiotowości postępowania.
Ponadto organ powinien poczynić ustalenia co do kwalifikacji przedmiotowej inwestycji dodatkowo pod kątem § 3 ust. 1 pkt 54 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r., poz. 1839 ze zm.). Chodzi o ewentualne spełnienie przesłanek pozwalających zaliczyć ww. inwestycję do "zabudowy przemysłowej". Za taką bowiem uznaje się, przy spełnieniu wszystkich przesłanek ww. rozporządzenia, zabudowę służącą produkcji (wytwarzaniu) i sprzedaży energii elektrycznej. Jest to zabudowa obejmująca m. in. systemy fotowoltaiczne wraz z towarzyszącą jej infrastrukturą. Wprawdzie wymienione rozporządzenie stanowi akt wykonawczy do ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1029 ze zm.), to jednak ma również zastosowanie na etapie rozpatrywania wniosku o warunki zabudowy, gdyż decyzja w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań danej inwestycji jest ważnym elementem całego procesu inwestycyjno-budowlanego (por. stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 24 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2727/17).
W świetle dotychczasowych rozważań stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie organ był zobligowany merytorycznie odnieść się do wniosku inwestora, przeprowadzając wcześniej postępowanie w celu zbadania przesłanek, od których spełnienia na gruncie u.p.z.p. zostało uzależnione wydanie decyzji w sprawie wniosku inwestora. Tymczasem ograniczając się do umorzenia postępowania bez wyjaśnienia kwestii istotnych dla merytorycznej oceny wniosku organ dopuściły się naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 105 § 1 oraz art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., przy czym wszystkie te naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy.
W związku z powyższym, Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), zwanej dalej p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 500 zł, na które składa się uiszczony wpis sądowy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy na zasadzie art. 153 p.p.s.a. związane będą oceną prawną przedstawioną w powyższych rozważaniach Sądu, a także wynikającymi z nich wskazaniami co do dalszego postępowania. Organ I instancji rozpatrzy merytorycznie wniosek inwestora, bacząc przy tym by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcie odpowiadało prawu materialnemu. Treści rozstrzygnięcia Sąd nie przesądza, bowiem nie pozwalają na to niepełne ustalenia faktyczne i prawne.
Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI