II SA/Gl 1550/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2023-09-05
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo jazdyszkolenie kierowcówsfałszowane dokumentywznowienie postępowaniaKodeks postępowania administracyjnegoustawa o kierujących pojazdamisąd administracyjnydecyzja administracyjnaruch drogowy

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na decyzję SKO, utrzymującą w mocy decyzję o uchyleniu prawa jazdy z powodu sfałszowanego zaświadczenia o ukończeniu szkolenia.

Sprawa dotyczyła skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta o uchyleniu prawa jazdy kategorii AM, B, B1. Podstawą było prawomocne orzeczenie sądu karnego stwierdzające sfałszowanie zaświadczenia o ukończeniu szkolenia przez skarżącą. Sąd administracyjny, opierając się na orzecznictwie NSA, uznał, że sfałszowanie dokumentów szkoleniowych stanowi podstawę do wznowienia postępowania i odmowy wydania prawa jazdy, oddalając tym samym skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał sprawę ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta o uchyleniu prawa jazdy kategorii AM, B, B1. Postępowanie administracyjne zostało wznowione z urzędu na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w M., który stwierdził sfałszowanie dokumentów dotyczących ukończenia szkolenia podstawowego kursu nauki jazdy. Organ I instancji uchylił własną decyzję o wydaniu prawa jazdy i odmówił jego wydania, wskazując na niespełnienie przesłanki odbycia wymaganego szkolenia. SKO utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, kwestionując możliwość odebrania uprawnień na podstawie sfałszowanych dokumentów przez szkołę jazdy, zwłaszcza w kontekście jej sytuacji rodzinnej. Sąd administracyjny, odwołując się do wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego, potwierdził, że prawomocny wyrok karny stwierdzający sfałszowanie dokumentów stanowi podstawę do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji o wydaniu prawa jazdy. Sąd podkreślił, że sąd karny związany jest ustaleniami wyroku skazującego, a sfałszowane zaświadczenie o ukończeniu szkolenia uniemożliwia spełnienie pozytywnych przesłanek do wydania prawa jazdy określonych w ustawie o kierujących pojazdami. W związku z tym, sąd oddalił skargę jako bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, prawomocny wyrok karny stwierdzający sfałszowanie dokumentów szkoleniowych stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. i uzasadnia uchylenie decyzji o wydaniu prawa jazdy.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny, opierając się na orzecznictwie NSA, uznał, że sfałszowanie zaświadczenia o ukończeniu szkolenia, potwierdzone prawomocnym wyrokiem karnym, jest wadą prawną uzasadniającą wznowienie postępowania i odmowę wydania prawa jazdy, ponieważ nie została spełniona kluczowa przesłanka ustawowa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

k.p.a. art. 151 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ po wznowieniu postępowania może uchylić decyzję, jeśli stwierdzi podstawy z art. 145 § 1 k.p.a. i orzec co do istoty sprawy.

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa wznowienia postępowania, gdy dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.

u.k.p. art. 11 § ust. 1 pkt 3

Ustawa o kierujących pojazdami

Konieczna przesłanka do wydania prawa jazdy - odbycie przez osobę szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeśli brak podstaw do jej uwzględnienia.

Pomocnicze

u.k.p. art. 23 § ust. 2 pkt 1

Ustawa o kierujących pojazdami

Określa zakres zajęć teoretycznych w ramach szkolenia podstawowego.

u.k.p. art. 23 § ust. 4

Ustawa o kierujących pojazdami

Określa wymóg ukończenia egzaminu teoretycznego i praktycznego wewnętrznego.

u.k.p. art. 23 § ust. 2 pkt 3

Ustawa o kierujących pojazdami

Określa wymóg nauki udzielania pierwszej pomocy.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.

p.p.s.a. art. 11

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu administracyjnego ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego.

rozporządzenie z 2016 r. art. 10 § ust. 2 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami

Określa przesłanki odmowy wydania prawa jazdy w przypadku negatywnej weryfikacji dokumentów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sfałszowanie dokumentów szkoleniowych, potwierdzone prawomocnym wyrokiem karnym, stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i uchylenia decyzji o wydaniu prawa jazdy. Organ administracji jest związany ustaleniami sądu karnego co do stwierdzonego czynu karalnego. Niespełnienie pozytywnych przesłanek ustawowych do wydania prawa jazdy (w tym odbycie wymaganego szkolenia) uzasadnia odmowę jego wydania.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 7-8, 77 § 1 k.p.a.) przez organy administracji. Argument skarżącej, że podstawą wznowienia postępowania i odmowy przyznania prawa jazdy może być wyłącznie unieważnienie egzaminu państwowego. Argument skarżącej o braku możliwości kontroli szkoły jazdy i zaufaniu do jej działań.

Godne uwagi sformułowania

wobec jednoznacznej treści art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz jego imperatywnego charakteru, a ponadto wobec nakazu ścisłej wykładni tego przepisu, jako normy kompetencyjnej... Jeżeli zaświadczenie... stanowi urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego, a jego walor należy oceniać w kategoriach wyrażania prawdy obiektywnej... to wobec celu oraz funkcji wydawania zaświadczenia... nie może i nie powinno budzić żadnych wątpliwości to, że brak korespondencji treści wymienionego zaświadczenia z rzeczywistymi faktami lub stanem prawnym i potwierdzenie w nim "faktów" lub "stanu prawnego", które w rzeczywistości nie zaistniały oznacza, że pozbawione jest ono jakiegokolwiek waloru dowodowego. Stwierdzenie prawomocnym wyrokiem, że istotne dla sprawy okoliczności faktyczne odnoszące się do wymogu odbycia szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii zostały przeprowadzone na podstawie dowodów, które okazały się fałszywe, nie mogło zostać ocenione inaczej, jak tylko jako zaistnienie podstawy wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., a w konsekwencji, jako zaktualizowanie się przesłanek wydania decyzji o treści określonej w art. 151 § 1 pkt 2 Kpa.

Skład orzekający

Beata Kalaga-Gajewska

sprawozdawca

Renata Siudyka

członek

Wojciech Gapiński

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie stanowiska NSA w sprawie konsekwencji sfałszowania dokumentów szkoleniowych dla uzyskania prawa jazdy oraz związania organów administracji ustaleniami wyroków karnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie wyroku karnego stwierdzającego fałszerstwo dokumentów szkoleniowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak poważne mogą być konsekwencje oszustw w procesie uzyskiwania uprawnień, nawet po latach, i jak sądy administracyjne interpretują przepisy w oparciu o ustalenia sądów karnych.

Prawo jazdy odebrane po latach przez sąd karny: Sąd administracyjny potwierdza konsekwencje fałszywego szkolenia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 1550/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-09-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-10-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska /sprawozdawca/
Renata Siudyka
Wojciech Gapiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 11 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.),, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2023 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 22 sierpnia 2022 r. nr SKO.K/41.3/801/2022/8969/MK w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta M. (dalej w skrócie: "organ I instancji") postanowieniem z dnia 17 marca 2022 r., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: "k.p.a."), wznowił z urzędu postępowanie dotyczące uprawnień A. K. (dalej: "skarżącej") do kierowania pojazdami w zakresie kategorii AM, B, B1. W uzasadnieniu wskazał, że z treści sentencji prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w M. Wydział II Karny, sygn. akt [...] , wynika, iż w zaświadczeniu dotyczącym ukończenia szkolenia podstawowego kursu nauki jazdy kategorii AM, B, B1 została poświadczona nieprawda.
Decyzją z dnia 16 maja 2022 r. organ I instancji uchylił własną ostateczną decyzję z dnia 28 grudnia 2017 r. w sprawie wydania skarżącej prawa jazdy kategorii AM, B, B1 i odmówił wydania tego prawa jazdy. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., w zw. z art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 z późn. zm., dalej: "u.k.p."), oraz § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231 z późn. zm., dalej: "rozporządzenie z 2016 r."). W uzasadnieniu powołał się na wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r., sygn. akt [...], z którego wynika, iż w zaświadczeniu dotyczącym ukończenia szkolenia podstawowego kursu nauki jazdy została poświadczona nieprawda, bowiem kandydat na kierowcę nie odbył wymaganych art. 23 ust 2 pkt 1 u.k.p. zajęć części teoretycznej przeprowadzonych w formie wykładów i ćwiczeń, w zakresie podstaw kierowania pojazdem i uczestnictwa w ruchu drogowym, oraz w zakresie obowiązków i praw kierującego pojazdem, a także nie ukończył wymaganego art. 23 ust. 4 u.k.p. egzaminu praktycznego wewnętrznego i egzaminu teoretycznego wewnętrznego, jak również nie odbył wymaganej art. 23 ust. 2 pkt 3 u.k.p. nauki udzielenia pierwszej pomocy, przeprowadzanej w formie wykładów i zajęć praktycznych. Sąd w powyższym wyroku orzekł, że przedsiębiorca w celu użycia za autentyczne, sfałszował dokumenty w postaci karty przeprowadzonych zajęć, arkuszy egzaminów wewnętrznych, a także zaświadczenia o ukończeniu przez kursanta szkolenia podstawowego. Ujawnione okoliczności faktyczne potwierdzają fakt, iż skarżąca nie odbyła szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy, a tym samym nie spełnia przesłanki do wydania prawa jazdy przewidzianej w art. 11 ust. 1 pkt 3 u.k.p., co uzasadnia odmowę wydania prawa jazdy. Dokonana weryfikacja dokumentów wypadła negatywnie, zatem zgodnie z § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z 2016 r. należało odmówić wydania prawa jazdy, bowiem okoliczności faktyczne potwierdzone prawomocnym wyrokiem uznaje się za udowodnione i wiążące organy administracji publicznej.
W odwołaniu, sporządzonym przez pełnomocnika skarżąca wskazała, że nie zgadza się z decyzją wydaną przez organ I instancji oraz domagała się jej uchylenia i wstrzymania wykonania. Zarzuciła organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1 oraz przepisów prawa materialnego, zwłaszcza art. 11 ust. 1 pkt 3, art. 27 ust. 4, art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p. i § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z 2016 r. w związku z art. 2 Konstytucji RP. Podkreśliła przy tym, że kursant nie posiada żadnych dodatkowych, a tym bardziej szerszych niż starosta, możliwości kontroli bądź nadzoru szkoły nauki jazdy. Wobec tego przekonanie, że podmiot taki działa zgodnie z zasadami prawa i w jego granicach uznać należy za w pełni uzasadnione, gdyż znajduje się on pod nadzorem państwa, do którego obywatel ma prawo żywić zaufanie. Dodatkowo, negatywne konsekwencje jego zachowania skutkują po kilku latach odebraniem skarżącej uprawnień i praw nabytych, na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej chociaż opiekuje się niepełnosprawnym syna, który wymaga regularnego dowozu samochodem do lekarza oraz na dodatkowe lekcje.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "SKO") decyzją z dnia 22 sierpnia 2022 r., nr SKO.K/41.3/801/2022/8969/MK, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji oraz przedstawiło przebieg postępowania według chronologii zdarzeń. Stwierdziło, że w sprawie zaszła przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., albowiem szereg dowodów, będących podstawą wydania decyzji o wydaniu skarżącej prawa jazdy, okazało się fałszywych. Następnie wskazało na brzmienie art. 11 ust. 1 pkt 3 u.k.p. i zacytowało art. 23 ust. 2 u.k.p. oraz przywołało treść wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r., sygn. akt [...], który stał się prawomocny z dniem 6 września 2018 r. W ocenie SKO, ze zgromadzonego materiału dowodowego w sposób bezsporny wynika, że dowód potwierdzający odbycie przez skarżącą szkolenia (zajęcia teoretyczne, nauka udzielania pierwszej pomocy oraz ukończenia teoretycznego egzaminu wewnętrznego oraz praktycznego egzaminu wewnętrznego) wymaganego do uzyskania prawa jazdy kategorii AM, B, B1 okazał się fałszywy. W związku z powyższym decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego i procesowego oraz chybione są zarzuty naruszenia art. 7-8 i art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 2 Konstytucji RP.
W skardze z dnia 23 września 2022 r. na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7-8, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1, art. 137 § 1 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 11 ust. 1 pkt 3 u.k.p. i § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z 2016 r., poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i uznanie, że nie spełnia przesłanek do wydania prawa jazdy, chociaż zdała z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy wymagany dla danej kategorii, a podstawą wznowienia postępowania i odmowy przyznania prawa jazdy może być wyłącznie unieważnienie egzaminu państwowego, co w sprawie nie miało miejsca. W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jak też zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 19 października 2022 r. SKO wstrzymało wykonanie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej polega na ocenie zgodności zaskarżonej decyzji z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) i art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: "p.p.s.a."). Sąd administracyjny kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym (art. 133 p.p.s.a.). Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia w tym zakresie całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym. Na zasadzie art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Oznacza to, że to rolą organu administracji jest rozstrzygnięcie o prawach czy obowiązkach strony stosunku administracyjnego na podstawie norm prawa materialnego i w ustalonym w tym postępowaniu stanie faktycznym. Zadaniem zaś sądu administracyjnego jest sprawdzenie, czy postępowanie organu odpowiadało wymogom formalnym i czy w ustalonym stanie faktycznym prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego. Sąd administracyjny nie przyznaje uprawnień, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub prawa procesowego mających wpływ na wynik sprawy, uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Dodatkowo, Sąd może także umorzyć postępowanie administracyjne, gdy stwierdzi podstawy ku temu (art. 145 § 3 p.p.s.a.), a także jest władny wskazać sposób rozstrzygnięcia w przypadku, o którym mowa w art. 145a § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Postępowanie toczące się przed organami administracji publicznej zakończone zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją zainicjowane zostało postanowieniem organu I instancji, mocą którego wznowiono z urzędu postępowanie w przedmiocie uprawnień skarżącej do kierowania pojazdami kategorii AM, B, B1. Organ I instancji, wydając decyzję uchylającą własną decyzję o wydaniu prawa jazdy i jednocześnie odmawiając wydania prawa jazdy kategorii AM, B, B1, powołał się na przesłankę zawartą w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., a więc na okoliczność sfałszowania dowodów, w oparciu o które ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Fakt ów wynikał z treści orzeczenia sądu powszechnego, na mocy którego skazano osobę prowadzącą ośrodek szkolenia kierowców za popełnienie przestępstwa polegającego na poświadczeniu nieprawdy odnośnie przeprowadzonych zajęć i szkoleń. Argumentację tę utrzymało SKO zauważając, że skoro sfałszowano dokumentację dotyczącą kursu na prawo jazdy, to pozostałe czynności związane z uzyskaniem uprawnień do kierowania pojazdami automatycznie obarczone są wadą wykluczającą uzyskanie tych uprawnień. Natomiast sfałszowanie dokumentacji dotyczącej kursu na prawo jazdy powoduje, że nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 11 ust.1 pkt 3 u.k.p. do otrzymania prawa jazdy.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji Sąd wziął pod uwagę stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte wyrokach z dnia 25 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 145/23, sygn. akt II GSK 242/23 i sygn. akt 11 GSK 145/23, które zapadły w sprawach o stanie faktycznym opartym na prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w M. Wydział II Karny, sygn. akt [...], wznowionych z urzędu postępowań, dotyczących uprawnień do kierowania pojazdami.
W uzasadnieniach tych wyroków NSA zwrócił przede wszystkim uwagę na zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynikającej z art. 16 § 1 k.p.a. i fakt, że nie ma ona charakteru bezwzględnego z uwagi m.in. na funkcjonowanie trybów nadzwyczajnych, które ją przełamują. Należy do nich niewątpliwie instytucja wznowienia postępowania zawarta w rozdziale 12 Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 145-art. 152). W ocenie NSA "wobec jednoznacznej treści art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz jego imperatywnego charakteru, a ponadto wobec nakazu ścisłej wykładni tego przepisu, jako normy kompetencyjnej (co odnosi się także do art. 151 § 1 pkt 1 i art. 151 § 2 k.p.a.), należy zakwestionować prawidłowość stanowiska Sądu pierwszej instancji, z którego wynika, że do zakresu tak określonych kompetencji orzeczniczych organu administracji publicznej należy obowiązek oceny skutków uchylenia decyzji wadliwej, w odniesieniu do której stwierdzono podstawy do jej uchylenia we wznowionym postępowaniu, o których mowa w art. 145 § 1 k.p.a., a ponadto obowiązek stosowania art. 7 k.p.a., zaś w dalszej konsekwencji obowiązek wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, co z kolei zamknąć można w stwierdzeniu, "czy warto i czy należałoby uchylić decyzję wydaną w postępowaniu dotkniętym wadą wznowieniową". Ponadto NSA zwrócił uwagę na treść art. 11 u.k.p. "z którego wynika - niezależnie od tego, że przestanki, o których w nim mowa mają charakter łączny - że warunkiem koniecznym jej podjęcia jest m.in. odbycie przez osobę, która wystąpiła z wnioskiem o wydanie prawa jazdy, szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii (pkt 3), potwierdzonego zaświadczeniem, o którym mowa w art. 27 ust. 4 wymienionej ustawy." Zdaniem NSA, "Jeżeli zaświadczenie, zgodnie z przepisem art. 217 § 1 kpa., do którego należy się odwołać w omawianym kontekście, stanowi urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego, a jego walor należy oceniać w kategoriach wyrażania prawdy obiektywnej, co do faktów lub prawa - jest ono bowiem oświadczeniem wiedzy potwierdzającym istnienie (w określonym czasie) określonych faktów lub stanu prawnego, co oznacza, że jest tym samym ich pochodną - to wobec celu oraz funkcji wydawania zaświadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami, nie może i nie powinno budzić żadnych wątpliwości to, że brak korespondencji treści wymienionego zaświadczenia z rzeczywistymi faktami lub stanem prawnym i potwierdzenie w nim "faktów" lub "stanu prawnego", które w rzeczywistości nie zaistniały oznacza, że pozbawione jest ono jakiegokolwiek waloru dowodowego. Jeżeli wymienione zaświadczenie jest nieprawdziwe, albowiem jego treść została sfałszowana, to wobec określonych art. 11 u.k.p. pozytywnych przesłanek wydania decyzji, o której w nim mowa, trzeba stwierdzić, że takie zaświadczenie nie mogło stanowić podstawy oceny odnośnie do zaktualizowania się tej koniecznej przesłanki, którą jest odbycie przez wnioskodawcę szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii (ust. 1 pkt 3). Stwierdzenie prawomocnym wyrokiem, że istotne dla sprawy okoliczności faktyczne odnoszące się do wymogu odbycia szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii zostały przeprowadzone na podstawie dowodów, które okazały się fałszywe, nie mogło zostać ocenione inaczej, jak tylko jako zaistnienie podstawy wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., a w konsekwencji, jako zaktualizowanie się przesłanek wydania decyzji o treści określonej w art. 151 § 1 pkt 2 Kpa." Ponadto, NSA odwołał się do treści art.11 p.p.s.a. i przywołał swój wyrok z dnia 8 października 2014 r., sygn. akt I FSK 1557/13, w którym wyraził pogląd, że "związanie sądu administracyjnego ustaleniami wyroku karnego wynikającymi z art. 11 p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że przepis ten zakazuje sądowi podważania ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego oraz nakazuje akceptację ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami wyroku skazującego." Wskazane wyżej wyroki NSA i stanowisko zawarte w ich uzasadnieniach stały się dla Sądu punktem odniesienia w kontrolowanej obecnie sprawie. Niewątpliwie przedmiotem badania Sądu była ocena prawidłowości prowadzonego przez organy postępowania wznowieniowego. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny prawa "Obowiązek rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej wynika z przedmiotu postępowania w sprawie wznowienia postępowania, które według rozwiązań przyjętych w k.p.a. nie jest tylko postępowaniem weryfikacyjnym, ale obejmuje również rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej (art. 149 § 2). Wynik tego postępowania musi nastąpić w formie decyzji rozstrzygającej istotę sprawy" (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., s. 869). Powołane wyżej stanowisko znajduje również poparcie w szerokim orzecznictwie sądów administracyjnych (vide wyroki NSA: z dnia 26 września 1983 r., sygn. akt I SA 634/83, z dnia 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1649/09). W konsekwencji takie stanowisko oznacza, że organ prowadzący postępowanie wznowieniowe najpierw rozstrzyga o podstawie wznowienia postępowania a następnie prowadzi postępowanie w kierunku oceny czy istnieją podstawy do wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej. W wyniku przeprowadzonego wznowionego postępowania mogą zapaść następujące rozstrzygnięcia. Po pierwsze, organ może wydać decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej. Decyzja taka może jednak zapaść jedynie na podstawie dokonanych w ramach wznowionego postępowania ustaleń faktycznych. Zgodnie ze stanowiskiem zawartym w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Po 974/19: "Sens uregulowania zawartego w k.p.a. polega na braku możliwości przejścia do merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej, gdy stwierdzi się, że nie zaistniała żadna z podstaw wznowienia postępowania. Decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej może być podjęta po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i dowodowego, w wyniku którego jednoznacznie można stwierdzić, że nie istniały określone w k.p.a. podstawy wznowienia postępowania". Po drugie w postępowaniu wznowieniowym może również zapaść decyzja uchylająca decyzję dotychczasową i orzekająca na nowo o istocie sprawy. "Kompetencja ta realizowana jest wówczas, gdy organ stwierdzi istnienie którejś z podstaw wznowienia, a nie wystąpi żadna z negatywnych przestanek określonych w art. 146, wykluczająca uchylenie tej decyzji. W tym przypadku obowiązek rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej wynika bezpośrednio z przedmiotu postępowania w sprawie wznowienia, które wedle rozwiązań przyjętych w przepisach Kodeksu nie jest tylko postępowaniem weryfikacyjnym, ale obejmuje również rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy (art. 149 § 2). Spełniając powyższy obowiązek, organ administracji publicznej nie wydaje jednak w tym zakresie dwóch odrębnych decyzji, lecz w jednej decyzji - kończącej postępowanie w sprawie wznowienia - podejmuje dwa rozstrzygnięcia, z których jedno uchyla dotychczasową decyzję, drugie zaś ponownie rozstrzyga sprawę administracyjną co do jej istoty."(Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023).
Przenosząc te rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy uznać bezspornie, że w świetle orzeczenia sądu karnego zaktualizowała się przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., a to oznacza, w świetle brzmienia art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., że organ I instancji nie mógł odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej. Mógł jedynie i to zrobił wydać decyzję w oparciu o art. 152 § 1 pkt 2 k.p.a. W sprawie nie zaktualizowały się również przesłanki wydania decyzji określonej w art. 151 § 2 k.p.a. Niewątpliwie w zaistniałej sytuacji organ I instancji zobowiązany był do przeprowadzenia postępowania w kierunku ponownego rozstrzygnięcia sprawy, tj. rozpoznania wniosku skarżącej o wydanie prawa jazdy. Pozytywne załatwienie wniosku warunkowane jest treścią art. 11 u.k.p., który określa przesłanki konieczne do wydania takiej decyzji. Przesłanki te mają charakter łączny a jedną z nich jest odbycie przez osobę, która wystąpiła z wnioskiem o wydanie prawa jazdy, szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii (ust. 1 pkt 3), potwierdzonego zaświadczeniem, o którym mowa w art. 27 ust. 4 u.k.p. W kontekście kontrolowanej sprawy Sąd dostrzega również drugą z przesłanek wynikającą z treści art. 11 u.k.p., którą jest zdanie egzaminu państwowego wymaganego do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii, ponieważ przystąpienie do tego egzaminu jest możliwe po spełnieniu przez osobę ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami wymagań określonych w art. 50 u.k.p. Jednym z wymagań przystąpienia do egzaminu państwowego jest posiadanie zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia w ośrodku szkolenia kierowców. Stwierdzenie przez sąd karny sfałszowania dokumentu urzędowego, jakim jest zaświadczenie o odbyciu wymaganego prawem szkolenia uruchamia tym samym dwa postępowania, jedno w zakresie unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy zgodnie z art. 72 u.k.p., a drugie dotyczące wznowienia postępowania w sprawie wydania prawa jazdy, co miało miejsce w badanej sprawie.
Stwierdzony przez sąd karny fałsz intelektualny wydanego przez ośrodek szkolenia kierowców zaświadczenia, czyli potwierdzenia nieprawdy o odbytym szkoleniu w wymiarze i zakresie zgodnym z przepisami prawa, uniemożliwia organowi administracji prowadzenie w tym zakresie postępowania dowodowego, który związany jest wyrokiem karnym nie tyle w jego zakresie podmiotowym (bo przecież wyrok karny nie dotyczył skarżącej), ale właśnie w zakresie stwierdzonego w postępowaniu karnym czynu karalnego (opisanego w wyroku karnym). W pkt 99 wyroku sąd karny uznał, iż oskarżony min. cyt. "poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mających znaczenie prawne, a to faktu odbycia przez w/wym kursanta wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami zajęć części teoretycznej przeprowadzonych w formie wykładów i ćwiczeń w zakresie obowiązków i praw kierującego pojazdem, a także ukończenia przez kursanta wymaganego przez art. 23 ust. 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami egzaminu teoretycznego i praktycznego wewnętrznego oraz działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to faktu odbycia przez w/wym kursanta wymaganej przez art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami nauki udzielenia pierwszej pomocy przeprowadzanej w formie wykładów i zajęć praktycznych, a nadto w dokumencie w postaci zaświadczenia nr [...] datowanego na dzień 20 sierpnia 2015 r. o ukończeniu szkolenia podstawowego poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne" (...).
W tej sytuacji organy orzekające w sprawie nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który uzasadniałby wyeliminowanie z obrotu zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Nadto, wskazać przyjdzie, że analogiczne stanowisko zostało zaprezentowane w licznych wyrokach tut. Sądu na przykład z dnia 21 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1173/22.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł, jak w sentencji.
Powołane orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI