II SA/Gl 1548/24

II SA/Gl 1548/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-04-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Wojciech Gapiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 28 ust. 2b
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 145 par. 1 pkt 5,  art. 146 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2025 r. sprawy ze skarg A. P. i B. G. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 7 października 2024 r. nr IFXIV.7840.1.21.2024 w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego, decyzji w sprawie pozwolenia na budowę oddala skargi.
Uzasadnienie
Wojewoda Śląski (dalej – organ odwoławczy, Wojewoda) decyzją z dnia 7 października 2024 r. nr IFXIV.7840.1.21.2024, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm. - dalej k.p.a.) oraz art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 725 z późn. zm. – dalej u.p.b.), po rozpoznaniu odwołania B. G. (dalej – Skarżąca G):
– uchylił zaskarżoną decyzję Starosty T. (dalej organ I instancji, Starosta) z dnia 25 kwietnia 2024 r. nr [...] w całości;
– na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 1 k.p.a. stwierdził, że decyzja ostateczna Starosty T. nr [...] z dnia 11 września 2018 r. [...] została wydana z naruszeniem prawa, lecz nie można jej uchylić ze względu na upływ terminu 5 lat od dnia jej doręczenia.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją nr [...] z dnia 11 września 2018 r. Starosta T. zatwierdził projekt budowlany oraz udzielił pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w P. przy ul. [...] , na działce nr [...] .
Pismem z dnia 28 lipca 2023 r. Prokurator Rejonowy w T. wniósł sprzeciw od ostatecznej decyzji Starosty T. nr [...] z dnia 11 września 2018 r. Zawarł w nim żądanie wznowienia postępowania w sprawie, a także żądanie uchylenia wskazanej decyzji oraz orzeczenia co do istoty poprzez odmowę udzielenia pozwolenia na budowę dla określonej w niej inwestycji. Prokurator wskazał, że w sprawie zaistniały podstawy wznowieniowe z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. W kwestii przesłanki opisanej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. zauważył, że na mapie do celów projektowych geodeta podał niewłaściwe dane, tj. odległość rozbudowanego budynku Skarżącej G od granicy między działkami o nr [...] i [...] . Natomiast zajmując się przesłanką z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. podniesiono, że Skarżąca G nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winny pomimo, że jej nieruchomość pozostawała w obszarze oddziaływania inwestycji, dla której wydano kwestionowane pozwolenie na budowę. Zaznaczono, że okoliczność ta została dostrzeżona w projekcie budowlanym (s. 28 części opisowej projektu). Do sprzeciwu dołączono zgodę Skarżącej G na wniesienie sprzeciwu na naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2023 r. organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty T. nr [...] z dnia 11 września 2018 r.
Z kolei postanowieniem z dnia 5 września 2023 r. organ I instancji – działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie wznowieniowej. Uznał, że prowadzone postępowania przez organ nadzoru budowlanego dotyczące zabudowy znajdującej się na działce Skarżącej G ma znaczenie prejudycjalne dla niniejszej sprawy. W skutek zażalenia Skarżącej G, Wojewoda postanowieniem z dnia 11 października 2023 r. nr [...] uchylił postanowienie organu I instancji z dnia 5 września 2023 r.
Następnie Starosta decyzją z dnia 25 października 2023 r. odmówił uchylenia własnej decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 11 września 2018 r., którą udzielono pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w P. przy ul. [...] , na działce nr [...] . Wskutek odwołania Skarżącej G, Wojewoda decyzją z dnia 31 stycznia 2024 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Starosta decyzją z dnia 25 kwietnia 2024 r. ponownie odmówił uchylenia własnej decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 11 września 2018 r.
W uzasadnieniu podniesiono, że organ przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę określa krąg stron na podstawie ustalonego wcześniej obszaru oddziaływania obiektu. Badając tą kwestię wskazano, że budynek Skarżącej P zlokalizowany jest w odległości 3 m od granicy, ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych, zgodnie z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1225 – dalej r.w.t.b.). Wskazano także, że jego położenie nie wpływa negatywnie na naturalne oświetlenie pomieszczeń znajdujących się na działce Skarżącej G (§ 13 r.w.t.b.), miejsca postojowe usytuowano zgodnie w wymaganiami § 19 r.w.t.b., brak jest wymagań co do sytuowania pojemników na odpady stałe na ternach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (§ 23 ust. 4 r.w.t.b.), wymagania dotyczące zasad lokowania urządzeń sanitarno-gospodarczych nie znajdują zastosowania w sprawie (§ 36 r.w.t.b.). W dalszej kolejności stwierdzono, że spełnione zostały również przepisy przeciwpożarowe, gdyż budynek mieszkalny zalicza się do kategorii ZL IV (§ 209 ust. 2 pkt 4 r.w.t.b.), dla którego określa się wymaganą klasę odporności pożarowej na poziomie "D" (§ 212 ust. 2 r.w.t.b.). Otóż z zatwierdzonego projektu budowalnego wynika, że budynek mieszkalny jednorodzinny zakwalifikowano do kategorii ZLIV oraz zaprojektowano i wykonano w klasie odporności ogniowej "D" (s. 26, pkt 15 projektu architektoniczno - budowlanego), co dowodzi – zdaniem Starosty – dochowania warunków p.poż. Z tych też względów Starosta stanął na stanowisku, że brak jest oddziaływania inwestycji zrealizowanej na działce nr [...] na działkę [...] . Skoro więc prawidłowo został wyznaczony krąg stron, to nie zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Zajmując się przesłanką z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Starosta wskazał na § 272 ust. 1 r.w.t.b., z którego wywiódł, że projektując budynek w sąsiedztwie działki niezabudowanej należy przewidzieć, jaki obiekt budowlany może na niej powstać, odnosząc powyższe przede wszystkim do treści obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Oznacza to – jak zaznaczył organ I instancji - że już na etapie projektowania rozbudowy na działce sąsiedniej (nr [...] ) projektant tej rozbudowy powinien wziąć pod uwagę możliwość powstania budynku mieszkalnego, jednorodzinnego, zlokalizowanego co najmniej w odległości 3 m od granicy ścianą bez okien lub 4 m od granicy z ścianą z oknami. Wyraził przy tym pogląd, że nie funkcjonuje zasada pierwszeństwa, która stanowiłaby, że jeśli dany podmiot wykorzystał w maksymalny dopuszczalny sposób obszar zabudowy na swojej działce, nie stosując żadnych szczególnych zabezpieczeń p.poż., to wówczas późniejsi inwestorzy muszą się do niego dostosować. Dlatego też – w ocenie Starosty - uwzględnienie rozbudowy budynku mieszkalnego na działce nr [...] na mapie do celów projektowych podczas postępowania administracyjnego prowadzącego do wydania decyzji nr [...] z dnia 11 września 2018 r. o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] nie zmieniłoby ustalonego kręgu stron w postępowaniu administracyjnym oraz nie zmieniłoby treści wydanej decyzji. Konkludując organ I instancji stwierdził, że o ile brak wskazania na mapie do celów projektowych trwającej rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] jest faktem nowym, to nie jest to okoliczność istotna dla sprawy w rozumieniu art. 145 ust. 1 pkt 5 k.p.a.
W odwołaniu z dnia 13 maja 2024 r. pełnomocnik Skarżącej G zarzucił decyzji pierwszoinstancyjnej naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 146, art. 145 § 1 pkt 4 i 5 i art. 151 § 2 k.p.a. przy uwzględnieniu art. 16 k.p.a. i art. 35 ust. 1 pkt 2 u.p.b. w związku z § 271 r.w.t.b. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.
W odwołaniu zawarto także wniosek o dopuszczenie dowodu z:
1) opinii techniczno-prawnej z dnia 7 maja 2024 r. autorstwa mgr inż. arch. W.O. zaopiniowanej również przez rzeczoznawcę p.poż. mgr inż. B. B. na okoliczność bezzasadności wniosków wywodzonych w piśmie z dnia 13 lutego 2024 r. pełnomocnika A. P. (dalej – Skarżąca P) co do zakresu stosowania § 271 w związku z § 216 r.w.t.b.;
2) decyzji z dnia 13 lutego 2024 r. Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] i wyroku z dnia 3 kwietnia 2024 r. WSA w Gliwicach o sygn. akt II SA/Gl 311/24 oddalającego sprzeciw od wskazanej decyzji na okoliczność braku jakichkolwiek podstaw do formułowania zarzutów naruszenia przepisów prawa przez projekt budowlany rozbudowy budynku Skarżącej G, zatwierdzony pozwoleniem na budowę z dnia 25 sierpnia 2016 r. Starosty T. nr [...] .
W motywach odwołania w pierwszej kolejności podniesiono, że Starosta nie podjął merytorycznej polemiki ze wszystkim zarzutami zaprezentowanymi przez Prokuratora, jak i Skarżącą G. W tym zakresie podniesiono, że nie poddano rozważaniom przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. w świetle sfałszowania danych na mapie projektowej. Następnie podkreślił, że geodeta w trakcie wywiadu terenowego nie uwzględnił faktu, że na działce nr [...] doszło do rozbudowy istniejącego budynku. W efekcie tego – w opinii pełnomocnika Skarżącej G – sporządzona przez niego mapa do celów projektowych zawierała fałszywe dane. Mianowicie odległość między budynkiem Skarżącej G, a projektowanym i wykonanym budynkiem na działce nr [...] wynosi nie 8 m, a jedynie 5,4 m. Zaznaczył przy tym, że plan miejscowy przewiduje możliwość lokalizacji zabudowy w odległości 1,5 m od granicy działki. W tej sytuacji doszło do naruszenia przepisów p.poż., które nie było zawinione przez jego mocodawczynię. Pełnomocnik Skarżącej G podkreślił, że w projekcie budynku zrealizowanego na działce nr [...] kilkukrotnie wskazuje się, że prawidłowo budynki powinny być oddalone od siebie na 8 m. Zatem w takiej sytuacji, jak twierdzi pełnomocnik Skarżącej G, Starosta – działając na podstawie art. 35 ust. 1 pkt 2 u.p.b w związku z § 271 r.w.t.b. – winien odmówić sąsiadowi Skarżącej G udzielenia pozwolenia na budowę.
W końcowej części odwołania zaznaczono, że organ I instancji początkowo próbował przerzucić na Skarżącą G ciężar doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, a obecnie stoi na stanowisku, że opisana sytuacja nie stanowi naruszenia przepisów p.poż.
Pismem z dnia 12 września 2024 r. w uzupełnieniu odwołania pełnomocnik Skarżącej G wniósł o przeprowadzenie dowodu z:
– uzupełniającego szkicu polowego określającego odległość ściany zachodniej budynku Skarżącej G bez ocieplenia styropianem od granicy z działką nr [...] Skarżącej P,
– opinii techniczno-prawnej autorstwa mgr inż. arch. W. O. z dnia 7 maja 2024 r.,
– pisma z dnia 18 października 2023 r. Skarżącej P złożonego w toku postępowania przed organami nadzoru budowlanego,
na okoliczność braku jakiegokolwiek błędu projektowego rzekomo popełnionego przez arch. T. K. autora projektu budowlanego dla rozbudowy budynku Skarżącej G oraz fałszywych danych zawartych na mapie do celów projektowych projektu budowlanego sporządzonego na zlecenie Skarżącej P oraz faktu prezentowania w toku postępowania przed organami nadzoru budowlanego przez Skarżącą P i jej pełnomocnika tez zupełnie sprzecznych z tezami, które są prezentowane w toku przedmiotowego postępowania wznowieniowego co do tych samych kwestii, tj. wymogów zachowania odpowiedniej odległości między budynkiem Skarżącej G, a budynkiem Skarżącej P z przyczyn wynikających z przepisów p.poż.
Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów i przesłuchania świadków:
– nagrania rozmowy Skarżącej G, jej męża i syna z pierwszym kierownikiem budowy budynku Skarżącej P (prywatnie jej byłym mężem),
– transkrypcji z tej rozmowy,
– przesłuchania Skarżącej G, N. G. i M. G. ,
na okoliczność fałszywości mapy do celów projektowych stanowiącej element projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją z dnia 11 września 2018 r. Starosty T. nr [...].
Decyzją z dnia 7 października 2024 r. Wojewoda: 1) uchylił zaskarżoną decyzję Starosty T. z dnia 25 kwietnia 2024 r. nr [...] w całości; 2) na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 1 k.p.a. stwierdził, że decyzja ostateczna Starosty T. nr [...] z dnia 11 września 2018 r. [...] została wydana z naruszeniem prawa, lecz nie można jej uchylić ze względu na upływ terminu 5 lat od dnia jej doręczenia.
W motywach decyzji po przedstawieniu przebiegu sprawy, a także specyfiki postępowania wznowieniowego, Wojewoda odniósł się do wskazanych przez Prokuratora przesłanek wznowieniowych, a ponadto do tej sygnalizowanej przez pełnomocnika Skarżącej G. W kwestii przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. stwierdzono, że jej wystąpienie jest warunkowane obszarem oddziaływania inwestycji zrealizowanej na działce nr [...] . Uwzględniając art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 u.p.b. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania pozwolenia na budowę uznano, że takie oddziaływanie wystąpiło i swym zakresem objęło działkę Skarżącej G. Uargumentowano to tym, że budynek będący przedmiotem decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 11 września 2018 r., zlokalizowany w odległości 3 m od granicy działki Skarżącej G, powoduje ograniczenia w zagospodarowaniu działki sąsiedniej z uwagi na wymogi przeciwpożarowe zawarte w § 271 r.w.t.b. Taka sytuacja uniemożliwia bowiem potencjalną rozbudowę istniejącego budynku Skarżącej G bez zastosowania ściany p.poż. Dlatego też organ odwoławczy przyjął, że wystąpiła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż Skarżąca G bez własnej winy nie uczestniczyła w postępowaniu dotyczącym wydania pozwolenia na budowę. Wojewoda nie znalazł natomiast uzasadnia dla uznania wystąpienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W tej materii przypomniał, że według Prokuratora, nową okolicznością jest niezgodność mapy do celów projektowych ze stanem faktycznym wynikająca z fakt nieuwzględnienia na niej rozbudowy budynku na działce Skarżącej G. Tymczasem – jak zauważył organ odwoławczy – Starosta dysponował taką wiedzą, gdyż udzielił pozwolenia na wspomnianą rozbudowę, a więc nie była to okoliczność mu nieznana. Nie przychylił się ponadto do twierdzenia pełnomocnika Skarżącej G, że doszło do sfałszowania mapy projektowej. Zdaniem Wojewody, nie może o tym świadczyć postanowienie Rzecznika Dyscyplinarnego dla osób wykonujących funkcje w dziedzinie geodezji i kartografii z dnia 11 sierpnia 2022 r. nr [...] umarzające postępowanie wyjaśniające wobec geodety sporządzającego mapę do celów projektowych dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] , w którym stwierdzono potencjalne naruszenie art. 46 ust. 2 ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2101 z późn. zm.), w związku z wykonaniem wspomnianej mapy. W końcowej części zaskarżonej decyzji dostrzeżono, że kontrolowane pozwolenie na budowę zostało odebrana przez strony postępowania w dniu 18 września 2018 r., co oznacza, że w dniu 19 września 2023 r. minęło 5 lat od jej doręczenia, co - w myśl art. 146 § 1 k.p.a. - wyklucza jego uchylenie.
W skardze z dnia 23 października 2024 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Skarżącej G zarzucił decyzji Wojewody naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 146, art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5, art. 145 § 2 k.p.a. i art. 151 § 2 k.p.a. przy uwzględnieniu art. 16 k.p.a. i art. 35 ust. 1 pkt 2 u.p.b. w związku z § 271 r.w.t.b. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.
Wobec tych zarzutów pełnomocnik Skarżącej G wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik stwierdził, że organ odwoławczy potwierdził fikcyjność odległości pomiędzy budynkami, podanej przez geodetę, a dodatkowo obciążył winą organ I instancji za zatwierdzenie tej fikcji. Wnioski takie wywiódł z twierdzenia Wojewody o tym, że Starosta wiedział o rozbudowie budynku Skarżącej G, gdyż sam wyraził na to zgodę. W takiej sytuacji, w ocenie pełnomocnika Skarżącej G, doszło do świadomego wykorzystania przez organ I instancji mapy zawierającej nieprawdziwe dane. To z kolei – jego zdaniem - przemawia za wystąpieniem nieważności decyzji opartej na art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jak jednak zaznaczono, mimo to Wojewoda nie wszczął postępowania nieważnościowego. Pełnomocnik Skarżącej G nie zgadzając się z organem odwoławczym wyraził pogląd, że w sprawie zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Pojawienie się nowej okoliczności (podania nieprawdziwych danych na mapie projektowej) potwierdza w piśmie z dnia 5 maja 2022 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego nr [...]. Zatem geodeta podając fałszywe dane na mapie do celów projektowych wprowadził w błąd organ I instancji, który wydał pozwolenie na budowę z naruszeniem przepisów p.poż. w stosunku do istniejącego już po rozbudowie budynku Skarżącej G. W dalszej części skargi jej autor posłużył się argumentacją przedstawioną w odwołaniu dla wykazania wystąpienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Pełnomocnik Skarżącej G zajął się ponadto przesłanką z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Podniósł w tym zakresie, że rozbieżność pomiędzy rzeczywistym stanem faktycznym, a obrazem mapy narusza standardy pracy geodety. Ponadto wskazano, że nie budziło wątpliwości rzecznika dyscyplinarnego oceniającego pracę geodety, iż nie dochował on należytego staranności i popełnił delikt dyscyplinarny. O fałszerstwie – zdaniem pełnomocnika Skarżącej G – stanowi to, że geodeta przynajmniej przeinaczył okoliczności mające znaczenie prawne w autentycznym dokumencie - mapie do celów projektowych - które to przeinaczenie było warunkiem koniecznym, aby Skarżąca P uzyskała pozwolenie na budowę. Zatem, w opinii pełnomocnika Skarżącej G, mapa do celów projektowych była dowodem oczywiście fałszywym w rozumieniu art. 145 § 2 k.p.a.
Z kolei w skardze z dnia 31 października 2024 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Skarżącej P zarzucił decyzji Wojewody naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z § 271 r.w.t.b. poprzez wadliwą wykładnię i niesłuszne zastosowanie w sprawie skutkujące uznaniem, że działka Skarżącej G o nr [...] leżała w obszarze oddziaływania obiektu lokalizowanego na działce Skarżącej P, objętego decyzją o pozwoleniu na budowę Starosty T. z dnia 11 września 2018 r. nr [...], podczas gdy właścicielka nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] nie była w dacie wydania spornego pozwolenia na budowę i nie jest do dziś zobowiązana do wykonania żadnego dodatkowego obowiązku lub też nie jest w żaden dodatkowy sposób ograniczona w lokalizacji żadnej zabudowy na swojej nieruchomości, do którego to ograniczenia nie musiałaby się dostosować lub obowiązku nie musiałaby już spełnić niezależnie od zabudowy działki sąsiedniej.
Wobec tych zarzutów pełnomocnik Skarżącej P wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dodatkowo w skardze zawarł żądanie dopuszczenia i przeprowadzenie dowodów z dokumentów:
1) wyroku NSA z dnia 28 sierpnia.2024 r. sygn. akt II OSK 1387/24 - co do faktu ostatecznego usunięcia z porządku prawnego wadliwego wyroku WSA w Gliwicach z dnia 3 kwietnia 2024 r. o sygn. akt II SA/Gl 311/24 oraz decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 lutego 2024 r. nr [...];
2) zdjęcia domów zlokalizowanych na sąsiadujących nieruchomościach - co do faktu zobrazowania stanu faktycznego w terenie, braku występowania jakichkolwiek dodatkowych obowiązków mogących spoczywać na właścicielce działki nr [...] wynikających z faktu lokalizacji domu na działce sąsiedniej;
3) wyciągu z projektu budowlanego rozbudowy nieruchomości na działce nr [...] objętego pozwoleniem na budowę z dnia 25 sierpnia 2016 r. znak [...] - co do faktu konieczności zastosowania muru ogniowego w ramach rozbudowy nieruchomości na działce sąsiedniej niezależnie od istnienia zabudowy na nieruchomości należącej do Skarżącej P (działka nr [...] ).
W motywach skargi wskazano, że kwestionowana jest ta część decyzji Wojewody, którą stwierdzono wydanie pozwolenia na budowę z naruszeniem prawa z uwagi na brak udziału w postępowaniu Skarżącej G w charakterze strony. Według pełnomocnika Skarżącej P, budowa budynku na działce nr [...] nie wpłynęła na ograniczenie w zabudowie działki sąsiedniej. Otóż nie stanowiła ona przeszkody dla rozbudowy istniejącego budynku Skarżącej G, która to inwestycja była już w realizacji w czasie trwającego postępowania o uzyskanie kontrolowanego pozwolenia na budowę. Podkreślił, że obowiązek wykonania ściany p.poż. ciążyłby na właścicielce nieruchomości sąsiedniej niezależnie od faktu zabudowy działki należącej do Skarżącej P. Zatem budowa domu na działce nr [...] nie zmieniła zakresu obowiązków spoczywających na Skarżącej G. Okoliczność tą – jak zauważył pełnomocnik Skarżącej P – potwierdzają dwie opinie specjalistów, które zostały złożone do akt sprawy. Zwrócono uwagę, że obowiązki doprowadzenia rozbudowy do stanu zgodnego z prawem zostały skierowane do Skarżącej G. Decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w tej materii pozostaje w obrocie prawnym, gdyż NSA wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2024 r. o sygn. akt II OSK 1387/24 uchylił wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 kwietnia 2024 r. o sygn. akt II SA/GI 311/24 oraz decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 lutego 2024 r. nr [...] Zaznaczono, że obydwie nieruchomości leżą w tej samej jednostce planu miejscowego, wprowadzającego zabudowę mieszkaniową jako podstawowy sposób przeznaczenia nieruchomości do zabudowy. W konsekwencji, w sytuacji gdy Skarżąca G planowała już w 2016 r., jak i gdyby planowała po wydaniu na rzecz Skarżącej P pozwolenia na budowę w 2018 r., wykonywanie dowolnych robót budowlanych na swojej nieruchomości, powinna była założyć, że po sąsiedzku może zostać zlokalizowany co najmniej budynek mieszkalny jednorodzinny, w standardowych odległościach od granicy (w tym 3 m od granicy działki ścianą bez okien). Zatem bez względu na to, czy działka nr [...] była zagospodarowana, czy nie, Skarżąca winna była zastosować się do § 272 ust. 3 r.w.t.b. Lokalizowała bowiem obiekt w strefie, która wymagała wprowadzenia dodatkowych zabezpieczeń p.poż. W tym kontekście, według pełnomocnika Skarżącej P, niedopatrzenie geodety przygotowującego mapę do celów projektowych dla budowy prowadzonej na działce należącej do Skarżącej P, nie miało wpływu dla wydania kontrolowanego pozwolenia na budowę. Dodatkowo zaznaczono w skardze, że nie wskazano przepisów, które miałyby wpływać na ograniczenie w sposobie zabudowy na działce nr [...] . W tej sytuacji, zdaniem pełnomocnika Skarżącej P, nieruchomość Skarżącej G nie znajduje się w obszarze oddziaływania budowy przeprowadzonej na działce nr [...] . W konsekwencji brak było podstaw do uznania Skarżącej G za stronę ówczesnego postępowania.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargi wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 14 stycznia 2025 r. pełnomocnik Skarżącej G ustosunkował się do treści skargi wniesionej przez pełnomocnika Skarżącej P, a także wniósł o jej oddalenie. Zawarł w piśmie również żądanie przeprowadzenia dowodu z dokumentu w postaci wydruków sms-ów wysyłanych przez współinwestora K. P. do Skarżącej G i jej rodziny w związku z faktem przyznania się przez niego do rzeczywistych motywów związanych z podaniem fałszywych informacji na mapie do celów projektowych. W treści stwierdził, że nieuprawnionym jest kwestionowanie legalności prac budowlanych przeprowadzonych przez Skarżącą G, gdyż dysponuje ona ostateczną i pozostającą w obrocie prawny decyzją – pozwoleniem na rozbudowę. Podtrzymał stanowisko, że zawarcie nieprawdziwych danych na mapie do celów projektowych wywołało negatywne skutki dla Skarżącej G w zakresie dokonanej rozbudowy. Pełnomocnik Skarżącej G wyraził stanowisko, że wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2024 r. o sygn. akt II OSK 1387/24 pozostaje bez znaczenia dla niniejszej sprawy. Uzasadnił to przede wszystkim tym, że nie kwestionuje on prawidłowości pozwolenia udzielonego Skarżącej P, jak również nie odnosi się do poprawności pozwolenia na budowę wydanego Skarżącej P, a także nie przesądził losów postępowania przed organami nadzoru budowlanego względem ściany zachodniej budynku Skarżącej G. Co do wskazywanego przez pełnomocnika Skarżącej P fragmentu projektu rozbudowy budynku na działce nr [...] stwierdzono, że użycie przez projektanta zwrotu ",mur ogniowy" mogło odnosić się do potocznego określenia elementu ściany zewnętrznej wychodzącego ponad dach (dokładnie projektant używa stwierdzenia: "wystawienie ściany ponad dach"), bowiem w praktyce projektowej takiego zwrotu się używa na określenie takiego elementu ściany zewnętrznej. Końcowo stwierdzono, że pełnomocnik Skarżącej P dąży do zaciemnienia obrazu zasadniczej kwestii, jaką jest sporządzenie nieprawidłowej mapy do celów projektowych.
Pismem z dnia 7 lutego 2025 r. z kolei pełnomocnik Skarżącej P odpowiedział na skargę pełnomocnika Skarżącej G, wnosząc o jej oddalenie i żądając przeprowadzenia dowodu z ostatecznej decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 stycznia 2025 r. nr [...] co od wadliwości wykonania inwestycji polegającej na rozbudowie domu na działce Skarżącej G. Zauważono również, że brak jest informacji o stwierdzeniu fałszerstwa, której miałby się rzekomo dopuścić geodeta przygotowujący mapę do celów projektowych. Brak jest także jakichkolwiek dowodów potwierdzających, że wszczęto takowe postępowanie karne, albo postawiono zarzuty, albo w jakikolwiek inny sposób podjęto działanie zmierzające do stwierdzenia fałszerstwa. Ustalenia te wykluczają możliwość zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Podtrzymał dotychczasowe stanowisko w kwestii przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Następnie pełnomocnik Skarżącej P wskazał, że niniejsze postępowanie dotyczy wznowienia, a nie stwierdzenia nieważności decyzji. Zaznaczył, że w tym przedmiocie toczy się odrębne postępowanie przed Wojewodą. W końcowej części wyrażono stanowisko, że korespondencja w mediach społecznościowych z byłym mężem Skarżącej P pozostaje całkowicie irrelewantna dla toczącej się sprawy administracyjnej. Z treści tej korespondencji nie wynikają bowiem żadne okoliczności, na które powołuje się Skarżąca G w piśmie procesowym.
Pismem z dnia 5 marca 2025 r. pełnomocnik Skarżącej G wniósł o przeprowadzenie dowodu z:
1) decyzji Wojewody Śląskiego z dnia 18 lutego 2025 r. nr [...] na okoliczność fałszywości dokumentu w postaci mapy do celów projektowych,
2) postanowienia Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 marca 2025 r. nr [...] na okoliczność braku jakiegokolwiek wpływu postępowania toczącego się względem rozbudowanej części budynku Skarżącej G na przedmiot niniejszego postępowania.
Pismem z dnia 18 kwietnia 2025 r. pełnomocnik Skarżącej G wniósł o przeprowadzenie dowodu z odwołania pełnomocnika Skarżącej P wniesionego od decyzji Wojewody Śląskiego z dnia 18 lutego 2025 r. nr [...] na okoliczność nie dostrzegania przez pełnomocnika Skarżącej P podstaw do stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę dla domu mieszkalnego zrealizowanego na działce nr [...] .
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Przedmiotem skarg jest decyzja Wojewody dotycząca odmowy uchylenia w trybie przewidzianym dla wznowienia postępowania decyzji o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce Skarżącej P ze względu na upływ 5 lat liczonych od dnia doręczenia decyzji objętej postępowaniem nadzwyczajnym.
W przedmiotowym postępowaniu mamy do czynienia z instytucją wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej. Jej wzruszenie może nastąpić tylko w ściśle określonych przypadkach przewidzianych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego lub ustaw szczególnych. Jednym z tzw. nadzwyczajnych trybów postępowania jest instytucja wznowienia postępowania (art. 145 i nast. k.p.a.). "W literaturze istnieje utrwalony pogląd, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna" (G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. LEX 2010. Komentarz do art. 145 k.p.a.). W postępowaniu w sprawie wznowienia wyodrębnia się dwa zasadnicze etapy. W pierwszym, zwanym etapem wstępnym (wyjaśniającym), bada się jedynie zagadnienie formalnej dopuszczalności przeprowadzenia postępowania wznowieniowego. Z kolei etap drugi (właściwy), rozpoczynający się po wydaniu postanowienia o wznowieniu, ma na celu zbadanie zaistnienia przesłanek wznowienia i zmierza do przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie. Oznacza to, że przedmiotem drugiego etapu postępowania jest: 1) ustalenie, czy postępowanie było dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145a, art. 145aa, bądź art. 145b; 2) przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną lub postanowieniem (zob. M. Jaśkowska [w:] M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, art. 149 k.p.a.).
W drugim etapie zatem postępowania wznowieniowego właściwy organ w pierwszej kolejności bada spełnienie ustawowej przesłanki (bądź przesłanek) wznowienia, a następnie - w przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia tej kwestii - rozpatruje sprawę w zakresie wpływu danej wady kwalifikowanej na decyzję wydaną w trybie zwyczajnym (zob. wyroki NSA: z dnia 25 maja 2023 r. sygn. akt II GSK 145/23, Lex nr 3578119; z dnia 3 grudnia 2024 r. sygn. akt II GSK 444/24, Lex nr 3788095). Oznacza to, że istota wznowienie postępowania polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy w celu sprawdzenia (zweryfikowania), czy dana wada postępowania - a mianowicie, jedna z wad enumeratywnie wymienionych w przywołanych przepisach prawa - nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia.
Wznowienie postępowania zmierza zatem do usunięcia określonych wad postępowania administracyjnego, które ujawniły się po wydaniu decyzji ostatecznej. Jego istotą nie jest ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, lecz rozpatrzenie danej sprawy wyłącznie pod kątem wpływu kwalifikowanej wady, jakimi obarczone było postępowanie w ramach którego wydano tą decyzję. Podkreślić należy, że postępowanie prowadzone w trybie art. 145 i n. k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym. Dlatego też z uwagi na zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynikającą z art. 16 k.p.a. wykładnia przesłanek stanowiących podstawę wznowienia winna mieć charakter zawężający.
W toku postępowania pełnomocnik Skarżącej G zwracał uwagę, że oprócz przesłanek wznowieniowych wskazywanych przez Prokuratora, w sprawie zaistniała także przesłanka opisana w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Według bowiem stanowiska pełnomocnika Skarżącej G, mapa do celów projektowych została sfałszowana przez geodetę, który nie uwzględnił na niej prowadzonej rozbudowy budynku na działce nr [...] . Potwierdzeniem tego mają być nagrania rozmowy członków rodziny Skarżącej G z byłym mężem Skarżącej P, jak również korespondencja sms-owa prowadzona między tymi osobami, a także orzeczenie organu nadzoru geodezyjnego.
Zajmując się tą kwestią wskazać należy, że przestępstwo fałszerstwa dokumentu co do zasady powinno być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Zatem strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy musi przedłożyć organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego tę okoliczność. Oczywistym jest, że przepis art. 145 § 2 k.p.a. przewiduje wyjątki od omawianego warunku w sytuacji, gdy sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. W takiej sytuacji postępowanie może być wznowione przed stwierdzeniem faktu fałszu orzeczeniem sądu lub innego organu. Dodania przy tym wymaga, że obie przesłanki z art. 145 § 2 k.p.a. muszą wystąpić łącznie. Przez oczywistość fałszu dowodu, należy przy tym rozumieć przypadki, gdy przy prostym zestawieniu dowodu ze stanem faktycznym wynika, bez potrzeby prowadzenia postępowania wyjaśniającego, że jest on np. podrobiony (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 27 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 476/23, Lex nr 3603867).
Odnosząc to do przedmiotowej sprawy przede wszystkim podnieść należy, że poza sporem jest to, że nie zapadło orzeczenie sądu karnego stwierdzające sfałszowanie wspomnianej mapy. W przepisie art. 145 § 2 k.p.a. wskazuje się też na "inny organ", który ma potwierdzić fałszerstwo dokumentu. W doktrynie przyjmuje się, że przez termin "inny organ" rozumie się w szczególności Trybunał Stanu, sądy dyscyplinarne, a także jakikolwiek inny organ, któremu akty prawne powierzają wykonanie funkcji orzeczniczych w powyższym zakresie (zob. M. Jaśkowska [w:] M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025, art. 145). Tymczasem wskazywane przez pełnomocnika Skarżącej G postanowienie z dnia 11 sierpnia 2022 r. nr [...] zostało wydane przez Rzecznika Dyscyplinarnego dla osób wykonujących samodzielne funkcje w dziedzinie geodezji i kartografii. Uprawnienie do orzekania w przedmiocie przewinień dyscyplinarnych przypisane zostało w I instancji wojewódzkim komisjom dyscyplinarnym i w II instancji Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej działającej przy Głównym Geodecie Kraju (art. 46g ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm.). Już z tego względu wspomniane orzeczenie Rzecznika Dyscyplinarnego nie mogłoby stanowić potwierdzenia okoliczności z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Niezależnie od tego Rzecznik Dyscyplinarny dostrzegł jedynie, że geodeta sporządzając mapę nie dochował należytej staranności, co nie może być utożsamiane z fałszerstwem.
W przypadkach określonych w art. 145 § 2 k.p.a. wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu orzeczeniem sądu lub innego organu jest możliwe, jeżeli sfałszowanie dowodu jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Przesłanki wymienione w tym przepisie muszą zaistnieć kumulatywnie. Punktem wyjścia jest jednak oczywistość owego fałszerstwa. Oznacza to, że okoliczność ta musi być widoczna na pierwszy rzut oka i nie może budzić żadnych wątpliwości. Z takim stanem rzeczy nie mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie. O ile nie jest kwestionowane, że mapa do celów projektowych jest wadliwa, to brak jest podstaw do przyjęcia, że jest wynikiem przestępstwa. Organ administracyjny nie jest natomiast uprawniony do tego, aby prowadzić postępowanie dowodowe (np. przesłuchiwać świadków) dla udowodnienia tego faktu. Kognicja w tej materii jest bowiem zastrzeżona do właściwości sądów powszechnych. Konkludując stwierdzić więc należy, że organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że w sprawie nie zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.
Kolejną przesłanką, która była wskazywana w toku postępowania dla wykazania zasadności wznowienia postępowania była okoliczność opisana w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Przystępując do rozważań podnieść należy, że aby zastosować przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i uznać zaistnienie tej przesłanki, to w sprawie zakończonej decyzją ostateczną należy wykazać, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Sytuacja, gdy strona bez własnej winy nie bierze udziału w postępowaniu administracyjnym, występuje zarówno wówczas, kiedy strona nie miała możliwości uczestniczenia w całym postępowaniu, jak i w niektórych jego etapach. Nie ma przy tym znaczenia, czy udział strony mógł przełożyć się na wynik sprawy i ewentualnie w jakim zakresie. Ważne jest, że strona bez własnej winy nie mogła wziąć udziału w postępowaniu i chodzi tutaj o przeszkody od niej niezależne, których obiektywnie nie była w stanie przezwyciężyć (zob. wyrok NSA z dnia 5 lutego 2025 r. sygn. akt I GSK 230/24, Lex nr 3837594). Podnieść zatem należy, że podmiot, który zamierza zakwestionować decyzję w toku postępowania nadzwyczajnego, domagając się wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., winien wykazać, że w dacie jej wydania legitymował się interesem prawnym, który nie został przez organ uwzględniony.
Dla rozstrzygnięcia legitymacji procesowej Skarżącej G do uczestniczenia w charakterze strony w postępowaniu, w którym wydano kontrolowane pozwolenie na budowę, koniecznym jest sięgnięcie do uregulowań Prawa budowlanego obowiązujących w tamtej dacie. Przede wszystkim należy wziąć pod uwagę art. 28 ust. 2 u.p.b., który jest przepisem lex specialis w stosunku do ogólnej zasady wynikającej z art. 28 k.p.a. W myśl art. 28 ust. 2 u.p.b. stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Wyjaśnienie obszaru oddziaływania obiektu zdefiniowane zostało w art. 3 pkt 20 u.p.b. Stanowi on, że przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu.
Mając na uwadze powyższe regulacje wskazać wypadnie, że dla objęcia danej nieruchomości obszarem oddziaływania inwestycji musi rzeczywiście wystąpić prawne ograniczenie w możliwości jej zabudowy, a nie tylko potencjalna możliwość jakiegokolwiek oddziaływania danego obiektu. Wobec tego, sama w sobie okoliczność, że dany podmiot jest właścicielem sąsiedniej nieruchomości nie jest wystarczająca do przyjęcia, że podmiotowi temu przysługuje status strony. Chodzi bowiem nie o jakiekolwiek oddziaływanie na nieruchomość, ale o oddziaływanie w sposób ograniczający jej zagospodarowanie, w tym zabudowę. Wobec tego niezbędne jest wyraźne sprecyzowanie konkretnego przepisu prawa administracyjnego, wykluczającego bądź ograniczającego zabudowę działki sąsiedniej ze względu na powstanie projektowanej zabudowy. Ograniczenia wyprowadzane ze wskazanego przepisu prawa muszą być rzeczywiste, a nie hipotetyczne (spekulatywne). Potencjalne oddziaływanie nie może zostać sprowadzone do spekulacji. Chodzi o wskazanie jakiego rodzaju konkretne ograniczenia zabudowy sąsiedniej działki zaktualizują się na skutek powstania projektowanej zabudowy.
Zajmując się zagadnieniem przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. stwierdzić należy, że budynek mieszkalny jednorodzinny Skarżącej P został zaprojektowany i wybudowany w odległości 3 m od wschodniej granicy z działką nr [...] . Dodać należy, że ściana wschodnia tego budynku nie posiada okien. Z kolei na działce nr [...] przeprowadzono rozbudowę budynku mieszkalnego, którego ściana zachodnia również nie posiada okien i znajduje się w odległości 1,6 m od granicy z działką nr [...] .
Mając to na uwadze stwierdzić należy, że w myśl § 12 ust. 1 pkt 2 r.w.t.b., budynek zwrócony ścianą bez okien lub drzwi w stronę granicy może być lokowany w odległości 3 m od niej. Oczywiście przepisy szczególne mogą przewidywać odstępstwa od tej zasady. Takimi przepisami są m.in. uregulowania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Taki akt prawa miejscowego umożliwił właśnie Skarżącej G rozbudowę budynku mieszkalnego na odległość 1,6 m od granicy działki.
Ponadto lokując budynek mieszkalny na działce graniczącej z nieruchomościami zabudowanymi należy przestrzegać wymagań p.poż. z § 271 r.w.t.b. Zgodnie z tabelą zawartą w § 271 ust. 1 r.w.t.b budynki z kategorii ZL (budynki mieszkalne, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej) muszą znajdować się w odległości 8 m. Odległości ta – w myśl § 271 ust. 9 r.w.t.b. - dla budynków wymienionych w § 213 r.w.t.b. (przepis ten dotyczy budynków kategorii ZL), bez pomieszczeń zagrożonych wybuchem, można zmniejszyć o 25%, jeżeli są zwrócone do siebie ścianami i dachami z przekryciami nierozprzestrzeniającymi ognia, niemającymi otworów.
Z kolej prowadzenie inwestycji na terenie graniczącym z działką niezabudowaną wymaga zastosowania się do § 272 r.w.t.b. Zgodnie z jego ust. 1 odległość ściany zewnętrznej wznoszonego budynku od granicy sąsiedniej niezabudowanej działki budowlanej powinna wynosić co najmniej połowę odległości określonej w § 271 ust. 1-7 r.w.t.b., przyjmując, że na działce niezabudowanej będzie usytuowany budynek o przeznaczeniu określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku takiego planu - budynek ZL ze ścianą zewnętrzną, o której mowa w § 271 ust. 1 r.w.t.b. Natomiast w myśl § 272 ust. 2 r.w.t.b. budynki mieszkalne jednorodzinne, rekreacji indywidualnej oraz budynki mieszkalne zagrodowe i gospodarcze, ze ścianami i dachami z przekryciami nierozprzestrzeniającymi ognia, powinny być sytuowane w odległości nie mniejszej od granicy sąsiedniej, niezabudowanej działki, niż jest to określone w § 12 r.w.t.b.
Dokonując analizy tych uregulowań podnieść należy, że przepisy § 271-273 r.w.t.b. należy interpretować i stosować w związku z § 12 ust. 1-4 r.w.t.b. (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 marca 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2257/16, Lex nr 2468910). Zatem o ile oba sporne budynki ulokowane zostały w odległościach zgodnych z § 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 r.w.t.b., to nie zachowano pomiędzy nimi odległości przewidzianej w przepisach p.poż., a konkretnie w § 271 ust. 1 r.w.t.b. Otóż poza sporem jest, że wspomniana odległość jest znacznie mniejsza niż 8 m. Tymczasem każde odstępstwo od tej zasady wymaga spełnienia przez oba budynki określonych warunków, jak chociażby tych opisanych w § 271 ust. 9 r.w.t.b. Skoro więc budynek Skarżącej G posadowiony jest w odległości mniejszej od tej wynikającej z § 271 ust. 1 r.w.t.b., to uznać należy, że pozostaje w obszarze oddziaływania inwestycji realizowanej przez Skarżącą P. W konsekwencji zasadnym jest stanowisko, że Skarżąca G dysponowała statusem strony w kontrolowanym postępowaniu w przedmiocie wydania pozwolenia na budowę, a tym samym zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Pozostaje jeszcze do rozstrzygnięcia zagadnie związane z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W kontrolowanym postępowaniu, zdaniem Prokuratora i pełnomocnika Skarżącej G, wystąpiła w sprawie nowa okoliczność w postaci nie odzwierciedlenia na mapie do celów projektowych zabudowy realizowanej na działce nr [...] .
Przystępując do rozważań stwierdzić należy, że nowe okoliczności, o jakich stanowi art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., to zdarzenie niezależne od treści przepisów prawa, a tym bardziej od jego wykładni. Ponadto przez "nową okoliczność istotną" dla sprawy - w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Okoliczności te muszą mieć charakter prawotwórczy, z punktu widzenia znajdującego zastosowanie w sprawie przepisu prawa materialnego. Równocześnie taka "nowa, istotna okoliczność" musiała istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie mogła być znana organowi, który wydał decyzję (zob. wyrok NSA z dnia 26 marca 2024 r. sygn. akt III OSK 3411/21, Lex nr 3700574).
Nie jest kwestionowane to, że mapa do celów projektowych nie odzwierciedlała rzeczywistego stanu faktycznego. Mianowicie nie została na nią naniesiona realizowana już w tym czasie rozbudowa budynku mieszkalnego na działce nr [...] . Jednak fakt ten należy wiązać z wadą dokumentu w postaci mapy do celów projektowych, a nie okolicznością w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Okolicznością w tym znaczeniu może być natomiast realizacja rozbudowy budynku mieszkalnego na działce nr [...] . Nie można jednak przyjąć, że była ona nieznana organowi, skoro pozwolenie na budowę na działce nr [...] , jak i na działce nr [...] wydawał ten sam organ, tj. Starosta T. . Zatem już chociażby z tej przyczyny zasadnym jest twierdzenie o braku podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Z tych też względów przyjąć należy, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Ustawodawca w art. 146 § 2 k.p.a. uregulował przeszkodę dla uchylenia kontrolowanej decyzji ze względu na upływ czasu. Jak stanowi ten przepis uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 k.p.a. oraz w art. 145a-art. 145b k.p.a., jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Zaznaczyć należy, że wszczęcie postępowania wznowieniowego nie wstrzymuje biegu tego terminu. Wstrzymania biegu takich terminów nie są także w stanie spowodować żadne inne okoliczności (Z.R. Kmiecik, M. Kotulska, Przedawnienie wzruszalności decyzji w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego, Samorząd Terytorialny 2019 r. nr 3, s. 33–34).
Mając na uwadze powyższe zasadnym jest stwierdzenie, że w sprawie zaistniała jedynie przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., która uzasadniałaby uchylenie ostatecznej decyzji Starosty T. nr [...] z dnia 11 września 2018 r., gdyby nie przeszkoda opisana w art. 146 § 1 k.p.a. Nadmienić należy, że wystąpienie owej przeszkody nie jest kwestionowane przez żadną ze stron. Zatem skoro od doręczenia wspomnianej decyzji ostatecznej upłynęło 5 lat, to organ odwoławczy prawidłowo poprzestał na stwierdzeniu wydania jej z naruszeniem prawa.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skarg na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.).