II SA/Gl 1546/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gliwicach uchylił decyzje ustalające opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, wskazując na wadliwe postępowanie organów, które najpierw ustaliły opłatę, a dopiero potem rozpatrzyły wniosek o odstąpienie od jej ustalenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzje organów obu instancji dotyczące ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Sąd uznał, że organy naruszyły prawo, ustalając najpierw wysokość opłaty, a dopiero potem rozpatrując wniosek o odstąpienie od jej ustalenia, podczas gdy procedura wymaga najpierw rozstrzygnięcia o odstąpieniu. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, z nakazem uwzględnienia nowych okoliczności i prawidłowego ustalenia kolejności postępowania.
Sprawa dotyczyła skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. ustalającą opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Prezydent ustalił miesięczną opłatę za okres od kwietnia 2022 r. do stycznia 2024 r. Wcześniej odmówiono stronie odstąpienia od ustalenia tej opłaty. Skarżąca podniosła, że jest osobą niepełnosprawną i nie jest w stanie racjonalnie gospodarować swoimi pieniędzmi, a jej ojciec złożył wniosek o ubezwłasnowolnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. Sąd wskazał, że decyzja ustalająca opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej jest decyzją związaną, a instytucja odstąpienia od ustalenia opłaty stanowi ulgę, która powinna być rozważana na wstępie, przed ustaleniem opłaty. W rozpatrywanej sprawie wydano decyzję o odmowie odstąpienia, która stała się ostateczna, ale została następnie uchylona przez sąd. W konsekwencji, w obrocie prawnym funkcjonowała decyzja ustalająca opłatę, podczas gdy decyzja rozstrzygająca o odstąpieniu została usunięta z obrotu prawnego, co stanowiło naruszenie schematu postępowania. Sąd nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy, w pierwszej kolejności rozstrzygając o odstąpieniu od ustalenia opłaty, uwzględniając nowe okoliczności, a dopiero potem ewentualnie ustalając jej wysokość.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Organ powinien najpierw rozstrzygnąć wniosek o odstąpienie od ustalenia opłaty, a dopiero po jego ostatecznym rozstrzygnięciu, jeśli nie zostanie ona umorzona lub odroczona, ustalić jej wysokość.
Uzasadnienie
Instytucja odstąpienia od ustalenia opłaty stanowi ulgę, która powinna być rozważana na wstępie, przed wydaniem decyzji o ustaleniu opłaty. Wynik postępowania w przedmiocie zastosowania tej ulgi stanowi zagadnienie wstępne wobec przesłanek ustalenia opłaty.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.w.s.p.z. art. 193 § ust. 1
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Pomocnicze
p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.w.s.p.z. art. 194 § ust. 3
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
u.w.s.p.z. art. 80 § ust. 1
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
u.w.s.p.z. art. 81
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
p.p.s.a. art. 61 § par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organy administracji prawidłowej kolejności postępowania, polegające na ustaleniu opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej przed rozstrzygnięciem wniosku o odstąpienie od jej ustalenia.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja ustalająca wysokość opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej jest decyzją związaną. Instytucja odstąpienia od ustalenia opłaty stanowi ulgę, którą organ powinien rozważać na wstępie, tj. przed wydaniem decyzji o ustaleniu opłaty (aktu związanego). Wynik postępowania w przedmiocie zastosowania ww. ulgi stanowi bowiem zagadnienie wstępne wobec przesłanek ustalenia opłaty.
Skład orzekający
Stanisław Nitecki
przewodniczący
Grzegorz Dobrowolski
sprawozdawca
Artur Żurawik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Prawidłowa kolejność postępowania w sprawach dotyczących ustalania opłat za pobyt w pieczy zastępczej oraz rozpatrywania wniosków o odstąpienie od tych opłat."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z opłatami za pieczę zastępczą i wnioskami o odstąpienie od ich ustalenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje istotne błędy proceduralne organów administracji, które mogą mieć wpływ na sytuację finansową obywateli, szczególnie tych w trudnej sytuacji życiowej.
“Błąd organów administracji: najpierw opłata, potem wniosek o ulgę. WSA prostuje ścieżkę postępowania.”
Sektor
rodzina
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 1546/24 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2025-11-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-11-25 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Artur Żurawik Grzegorz Dobrowolski /sprawozdawca/ Stanisław Nitecki /przewodniczący/ Symbol z opisem 6324 Rodzina zastępcza, pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 145 par.1 pkt 1 lit. b Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2025 poz 49 art. 193 ust. 1 Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2025 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 26 września 2024 r. nr SKO.PS/41.5/816/2024/15182 w przedmiocie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 26 lipca 2024 r. nr [...]. Uzasadnienie Prezydent Miasta G. decyzją z dnia 26 lipca 2024 r. nr [...] orzekł: 1) ustalić Pani B.P. opłatę za pobyt dziecka: Z.P. ur. [...] r. w rodzinnej pieczy zastępczej w wysokości: -1 131,00 zł miesięcznie za okres od 01.04.2022 r. do 31.05.2022 r. - 1 189,00 zł miesięcznie za okres od 01.06.2022 r. do 31.05.2023 r. - 1 361,00 zł miesięcznie za okres od 01.06.2023 r. do 31.12.2023 r. - 219,52 zł za okres od 01.01.2024 r. do 05.01.2024 r. 2) zobowiązać adresatkę decyzji do ponoszenia opłaty, o której mowa w decyzji. W uzasadnieniu wskazano, że decyzją nr [...] r. z dnia 28 lutego 2024 r. odmówiono stronie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. W związku z prawomocnym zakończeniem postępowania w sprawie odstąpienia od ustalenia wszczęto postępowanie w sprawie ustalenia należnej opłaty. W oparciu o oświadczenie strony ustalono, jej dochody i wyliczono należną opłatę. Odwołanie od tej decyzji złożyła jej adresatka. Podniosła, że jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności z powodu zaburzeń psychicznych i wymaga stałej opieki innej osoby. Podała, że mieszka wraz z ojcem, który sprawuje nad nią pieczę. Nie jest w stanie racjonalnie gospodarować swoimi pieniędzmi. Podała, że jej ojciec wystąpił do sądu z wnioskiem o jej ubezwłasnowolnienie. Strona wskazała, że spełnia przesłanki do odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy w pełni akceptując jego ustalenia oraz wywiedzione z nich skutki prawne. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła jej adresatka. Domagając się 1) uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji; lub 2) zmianę decyzji poprzez stwierdzenie, że nie ma podstaw do zobowiązania skarżącej do ponoszenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, 3) wstrzymanie wykonalności decyzji w zakresie żądania zapłaty do czasu zakończenia postępowania gdyż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 par. 3 p.p.s.a.) poprzez wydanie stosownego postanowienia. Wniesiono o przeprowadzenie dowodu z: - akt sprawy WSA w Gliwicach o sygn. II SA/GI 794/24 na okoliczność złożenia przez odwołującą się skargi na decyzję o numerze [...] w zakresie odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej; - przeprowadzenie dowodu z akt SO w G. sygn. [...] na okoliczność postępowania o ubezwłasnowolnienie skarżącej. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Tutejszy Sąd zawiesił postępowanie sądowe w sprawie do rozstrzygnięcia wniosku o ubezwłasnowolnienie skarżącej. Postępowanie zostało podjęte dnia 8 września 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: - "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 193 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2025, poz. 49) za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości: 1) przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka; 2) średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Zgodnie zaś z art. 194 ust. 3 ustawy starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. Decyzja ustalająca wysokość opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej jest decyzją związaną. Wysokość opłaty jest bowiem zależna od formy pieczy zastępczej oraz wysokości wydatków ponoszonych przez organy samorządu terytorialnego z tego tytułu. W tym zakresie organ wydający decyzję podejmuje stosowne rozstrzygnięcie w warunkach związania treścią normy prawnej i nie dysponuje możliwością miarkowania wysokości tej opłaty. Organ ustala jedynie, od kiedy dziecko jest w pieczy zastępczej i ile wynoszą przyznane świadczenia oraz dodatki, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 ustawy z 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, bądź ile wynoszą średnie miesięczne wydatki przeznaczone na utrzymanie dziecka w placówce lub ośrodku. Należy jednak tu podkreślić, że wspomniana wcześniej instytucja odstąpienia od ustalenia opłaty stanowi ulgę, którą organ powinien rozważać na wstępie, tj. przed wydaniem decyzji o ustaleniu opłaty (aktu związanego). Wynik postępowania w przedmiocie zastosowania ww. ulgi stanowi bowiem zagadnienie wstępne wobec przesłanek ustalenia opłaty z art. 193 ust. 1 w zw. z art. 194 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Z kolei dopiero ustalenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej może stanowić podstawę dla pozostałych rozstrzygnięć, o których mowa w art. 194 ust. 3 ustawy, tj. umorzenia opłaty w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczenia terminu jej płatności lub rozłożenia na raty. W rozpatrywanej sprawie faktycznie została wydana decyzja o odmowie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Była to decyzja z dnia 28 lutego 2024 r. nr [...]. Decyzja ta stała się ostateczna na skutek utrzymania jej w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Jednakże tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 20 listopada 2024 r. sygn. II SA/Gl 794/24 uchylił zarówno decyzję SKO, jak i decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 28 lutego 2024 r. W konsekwencji w rozstrzyganej sprawie funkcjonowała decyzja ustalająca wysokość opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Usunięta zaś została z obrotu prawnego decyzja rozstrzygająca o odstąpieniu od ustalenia opłaty. To zaś stoi w sprzeczności z przedstawionym wyżej schematem postępowania w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji rozstrzygnie w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka skarżącej w pieczy zastępczej, uwzględniając nowe okoliczności sprawy. Dopiero, gdy rozstrzygnięcie w tym zakresie stanie się ostateczne, podejmie ewentualnie postępowanie w sprawie ustalenia wyżej wskazanej opłaty.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI