II SA/Gl 1546/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o odmowie pozwolenia na budowę, uznając, że działka inwestycyjna posiada prawny dostęp do drogi publicznej poprzez służebność drogową i drogi wewnętrzne.
Sprawa dotyczyła odmowy wydania pozwolenia na budowę dwunastu budynków mieszkalnych z powodu rzekomego braku prawnego dostępu działki inwestycyjnej do drogi publicznej. Organy administracji uznały, że faktyczny dostęp przez drogi wewnętrzne i ustanowioną służebność nie jest wystarczający, obawiając się trwałości tego rozwiązania w przyszłości. Sąd uchylił decyzje organów, stwierdzając, że dostęp jest prawnie zagwarantowany poprzez służebność i możliwość przeniesienia udziałów we współwłasności dróg wewnętrznych na przyszłych nabywców.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę M. sp. z o.o. na decyzję Wojewody Śląskiego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta D. o odmowie pozwolenia na budowę dwunastu budynków mieszkalnych. Głównym powodem odmowy był brak prawnego dostępu działki inwestycyjnej do drogi publicznej. Organy administracji uznały, że choć działka posiada faktyczny dostęp przez drogi wewnętrzne i ustanowioną służebność przechodu i przejazdu przez działkę nr [...], to rozwiązanie to budzi wątpliwości co do swojej trwałości prawnej, zwłaszcza w kontekście przyszłego zbycia udziałów w nieruchomościach. Sąd administracyjny uznał jednak, że organy błędnie zinterpretowały przepisy. Stwierdził, że dostęp do drogi publicznej może być pośredni, poprzez drogi wewnętrzne lub służebności, co jest zgodne z definicją ustawową. Sąd podkreślił, że inwestor (a później nowy właściciel B. sp. z o.o.) posiadał udziały w drogach wewnętrznych i miał możliwość przeniesienia ich na przyszłych nabywców budynków, co gwarantuje trwały dostęp. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, działka inwestycyjna posiada prawnie udokumentowany dostęp do drogi publicznej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dostęp pośredni poprzez drogi wewnętrzne i służebność drogową jest zgodny z definicją ustawową. Podkreślono, że właściciel działki inwestycyjnej (lub podmiot z nim powiązany) posiada udziały w drogach wewnętrznych i może przenieść je na przyszłych nabywców, co gwarantuje trwałość dostępu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (19)
Główne
PrBud art. 35 § ust. 5 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.z.p. art. 2 § pkt 12 i 14
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 2 § pkt 14
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Definicja dostępu do drogi publicznej obejmuje dostęp bezpośredni, przez drogę wewnętrzną lub przez ustanowienie służebności drogowej.
PrBud art. 5 § ust. 1 pkt 9
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
RozpWT art. 3 § ust. 1a
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim odpowiadać powinny budynki i ich usytuowanie
RozpWT art. 14 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim odpowiadać powinny budynki i ich usytuowanie
PrBud art. 35 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
u.p.z.p. art. 2 § pkt 12
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 2 § pkt 14
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.g.n. art. 4 § pkt 3a
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 99
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2001 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 14 § do 16
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działka inwestycyjna posiada prawny dostęp do drogi publicznej poprzez drogi wewnętrzne i ustanowioną służebność. Możliwość przeniesienia udziałów w drogach wewnętrznych na przyszłych nabywców gwarantuje trwałość dostępu. Obawy organów dotyczące przyszłego zbycia udziałów są nieuzasadnione.
Odrzucone argumenty
Brak prawnego dostępu działki inwestycyjnej do drogi publicznej.
Godne uwagi sformułowania
pojęcie prawne "dostęp do drogi publicznej" należy rozumieć możliwie najszerzej nie sposób bowiem z góry zakładać, że inwestor będzie zbywał poszczególne budynki które powstać mają na terenie działki [...], bez przeniesienia udziałów w drodze wewnętrznej na działkach nr [...], [...].
Skład orzekający
Stanisław Nitecki
przewodniczący
Tomasz Dziuk
sprawozdawca
Artur Żurawik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia prawnego dostępu do drogi publicznej w kontekście pozwoleń na budowę, znaczenie służebności drogowych i dróg wewnętrznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej dostępu do drogi, gdzie kluczowe są udziały we współwłasności dróg wewnętrznych i możliwość ich zbycia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu dostępu do drogi publicznej przy inwestycjach budowlanych, a wyrok Sądu wyjaśnia kluczowe kwestie interpretacyjne, co jest bardzo praktyczne dla prawników i inwestorów.
“Prawny dostęp do drogi: Sąd wyjaśnia, kiedy służebność i droga wewnętrzna wystarczą do pozwolenia na budowę.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 1546/23 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2024-01-24 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-09-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Artur Żurawik Stanisław Nitecki /przewodniczący/ Tomasz Dziuk /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II OSK 823/24 - Wyrok NSA z 2025-04-08 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 682 art. 35 ust. 5 pkt 1 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1634 art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w D. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 2 sierpnia 2023 r. nr IFXIV.7840.10.37.2022 w przedmiocie pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta D. z dnia 4 sierpnia 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz strony skarżącej 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Prezydent Miasta D. decyzją z dnia 4 sierpnia 2022 r., nr [...], odmówił zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia M. Sp. z o.o. z siedzibą w D. (inwestor) pozwolenia na budowę dwunastu budynków mieszkalnych jednorodzinnych z infrastrukturą techniczną (wewnętrzna instalacja gazu) I etap budynki od 1 do 4 na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...]. Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 35 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (obecnie: t.j. Dz.U. z 2023 roku, poz. 682 ze zm. dalej w skrócie PrBud) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: t.j. Dz.U. z 2023 roku, poz. 775 ze zm., dalej w skrócie k.p.a.). Jako powód odmowy organ podał, że inwestor nie wykazał prawnie udokumentowanego dojazdu do działki inwestycyjnej nr [...]. Organ wskazał, że działka nr [...] posiada faktyczny dostęp do nieruchomości drogowej realizowany w ten sposób, że wkroczenie przez właściciela nieruchomości inwestycyjnej na działkę nr [...], następnie działkę nr [...] jako współwłaściciela tych nieruchomości powoduje, że może on, z obszaru tych dwóch ostatnich działek wykonać, służebność drogową w postaci przechodu i przejazdu przez działkę nr [...], która jest nieruchomością obciążaną tymi służebnościami w stosunku do działki [...] i [...]. Powyższe jednak budzi wątpliwości trwałości tego stosunku w sensie prawnym - w okolicznościach bowiem zbycia przez inwestora udziału w działce [...] lub/i działce [...] powyższa konfiguracja ulegnie załamaniu, brak bowiem będzie czynnika o charakterze prawno-cywilnym łączącego z działką sporną [...]. Inwestor wniósł od powyższej decyzji odwołanie. Zarzucił w nim wadliwość stanowiska organu I instancji co do tego, że projektowana inwestycja nie posiada prawnego dostępu do drogi publicznej. Zarzucił ponadto naruszenie przepisu art. 35 ust. 1 pkt 2 PrBud w zw. z art. 2 pkt 12 i 14 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, art. 4 pkt 3a i 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 5 ust. 1 pkt 9 PrBud oraz § 14 do 16 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2001 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Według inwestora zaprojektowany układ komunikacyjny dla działki o nr [...] zapewnia dostęp do drogi publicznej. Działka, na której zlokalizowana ma być inwestycja, połączona jest z drogą publiczną w dokładnie taki sam sposób, co granicząca z nią działka o nr [...]. Dostęp do dziatki inwestycyjnej przebiega przez dziatki nr [...] i [...], które stanowią drogę wewnętrzną i korzystają z uprawnień ujawnionych w prowadzonych dla nich księgach wieczystych w postaci służebności przechodu i przejazdu przez działkę nr [...] (obecnie [...]), która graniczy z drogą publiczną ul. [...]. Decyzją z dnia 2 sierpnia 2023 r. Wojewoda utrzymał jednak w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania, w tym postępowania odwoławczego i podejmowanych w jego ramach przez inwestora czynności zmierzających do uzupełnienia materiału dowodowego. Wojewoda wyjaśnił też, że przedmiotem inwestycji jest budowa dwunastu budynków mieszkalnych jednorodzinnych zgrupowanych w trzy zespoły czterosegmentowe. W każdym z dwunastu segmentów-budynków projektuje się jeden dwukondygnacyjny lokal mieszkalny. Inwestycja będzie podzielona na etapy. Przedmiotem zaś obecnego postępowania jest etap 1, obejmujący budowę czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych (1-4) zgrupowanych w zespół czterosegmentowy na działce nr [...] (obręb [...]) przy ul. [...] w D. Wojewoda wskazał, że w części opisowej projektu zagospodarowania terenu w pkt 6 "Istniejący stan zagospodarowania terenu" podano, że przedmiotowa inwestycja posiada dostęp do drogi publicznej poprzez działkę [...] i [...], będącą własnością inwestora, a następnie przez działkę o numerze ewidencyjnym [...] (aktualny numer [...]), na której ustanowiono służebność gruntową, polegającą na prawie przejazdu i przechodu — przedmiotowy teren ma dostęp do działki drogowej nr [...] (aktualny numer [...]), następnie działki drogowej nr [...] (aktualny numer [...]) — drogi publicznej ul. [...]". Wojewoda zauważył przy tym, że działka inwestycyjna [...] oraz dziatki nr [...] oraz [...] są obecnie własnością spółki B. sp. z o.o., a inwestorem jest spółka M., natomiast obie te spółki są ze sobą powiązane osobowo i kapitałowo. Wojewoda podniósł, że zgodnie z przedłożonymi, jako uzupełnienie materiału dowodowego przez inwestora, dokumentami - decyzją podziałową oraz wypisem z rejestru gruntów - właścicielowi (współwłaścicielom) działek nr [...] oraz [...], stanowiących drogę wewnętrzną osiedla "[...]", przysługuje służebność przechodu i przejazdu przez działkę nr [...] (dawniej [...]), co zostało ujawnione w księdze wieczystej tej nieruchomości. Zatem działki nr [...] i [...] (dawniej wchodzące w skład nieruchomości: [...], [...], [...]), dla których prawnie ustanowiona jest służebność przechodu i przejazdu przez działkę nr [...] posiadają dostęp do drogi publicznej ul. [...] - działki nr [...] (dawniej [...]) przez działkę drogową nr [...] (dawniej [...]). Natomiast działka inwestycyjna nr [...] posiada faktyczny dostęp do drogi publicznej właśnie przez wymienione wyżej działki nr [...] i [...]. Według Wojewody nie jest to jednak wystarczające do przyjęcia, że działka inwestycyjna nr [...] posiada prawny dostęp do drogi publicznej. Organ wskazał przy tym, że "osiedlowa droga wewnętrzna" ma dostęp do drogi publicznej poprzez działkę nr [...], na której tylko dla właścicieli dziatek tworzących tę "drogę wewnętrzna" ustanowiono służebność przechodu i przejazdu. W sytuacji zatem, gdy dla każdoczesnych właścicieli działki nr [...] takiej służebności na działce nr [...] nie ustanowiono, uznać należy, że działka ta nie posiada prawnego dostępu do drogi publicznej. Wojewoda zaakcentował, że chęć korzystania z dziatki nr [...] — obecnie przez inwestora dla celów realizacji projektowanej inwestycji na działce nr [...] (co będzie wiązało się m.in. z przejazdem przez działkę [...] ciężkiego sprzętu budowlanego), a w przyszłości przez nowonabywców wybudowanych budynków mieszkalnych wymaga stosownego pozwolenia właściciela tej działki na korzystanie z jego nieruchomości. Wojewoda zauważył przy tym, że co prawda przepis art. 2 pkt 14 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie wymaga, aby pośredni dostęp do drogi publicznej był zapewniony wyłącznie poprzez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowej. Inwestor zaś nie musi posiadać jakiegokolwiek tytułu prawnego do drogi wewnętrznej. Tym niemniej osoba zamierzająca na stale korzystać z takiej drogi powinna uzyskać, na to co najmniej zgodę jej właściciela. Taką zgodą inwestor w odniesieniu do dziatki nr [...] nie dysponuje. Stąd organ odwoławczy uznał za prawidłową odmowę udzielenia pozwolenia. W skardze na powyższą decyzję inwestor zarzucił naruszenie art. 35 ust. 1 pkt 2 PrBud w związku z art. 2 pkt 12 i 14 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, art. 4 pkt 3a i art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 5 ust. 1 pkt 9 PrBud oraz § 14 do 16 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2001 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez niewłaściwą interpretację i przyjęcie, że nieruchomości będąca przedmiotem inwestycji nie posiada zapewnionego dostępu do drogi publicznej. Ponadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania tj. art. 8 § 1 k.p.a. i art. 110 k.p.a. poprzez odstąpienie od zasady związania organu uprzednio wydaną decyzją administracyjną oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy, podczas gdy w odniesieniu do działki nr [...] decyzją z dnia 9 grudnia 2021 r. Prezydent Miasta D. uznał za możliwy podział na działki nr [...] i [...] z uwagi na fakt, że działki te posiadają dostęp do drogi publicznej m.in. poprzez drogi wewnętrze, a ponadto w analogicznych sprawach Wojewoda Śląski uznał, że działka inwestycyjna ma zapewniony dostęp do drogi publicznej. W związku z podniesionymi zarzutami skarżący inwestor wniósł o uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego. W uzasadnieniu skargi inwestor przedstawił wywód zmierzający do wykazania zasadności podniesionych zarzutów oraz wadliwości zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji oraz argumentację przedstawioną w jej uzasadnieniu. Na rozprawie w dniu 24 stycznia 2024 r. pełnomocnik skarżącego inwestora podtrzymał wniesioną skargę i zawarte w niej argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest odmowa zatwierdzenia przedstawionego przez inwestora projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I etapu inwestycji (budynki od 1 do 4) mającej docelowo polegać na budowie dwunastu budynków mieszkalnych jednorodzinnych z infrastrukturą techniczną (wewnętrzna instalacja gazu) na działce nr [...] w D. przy ul. [...]. Powodem wydania decyzji odmownej przez organ I instancji, a następnie jej utrzymania przez organ odwoławczy jest, w ocenie tych organów, brak dostępu działki inwestycyjnej nr [...] do drogi publicznej. Zdaniem organów inwestor nie wykazał prawnie udokumentowanego dojazdu do tej działki. Co prawda, posiada ona faktyczny dostęp do nieruchomości drogowej, który jest realizowany w ten sposób, że wkroczenie przez właściciela nieruchomości inwestycyjnej na działkę [...], następnie działkę nr [...] jako współwłaściciela tych nieruchomości powoduje, że może on, z obszaru tych dwóch ostatnich działek wykonać, służebność drogową w postaci przechodu i przejazdu przez działkę [...]. Jednak ta ostatnia działka, jest obciążona wspomnianą służebnością tylko w stosunku do działki [...] i [...], a to według organów budzi wątpliwości trwałości tego stosunku w sensie prawnym. Organy obawiają się, że w przypadku zbycia przez inwestora udziału w działce [...] lub/i działce [...] powyższa konfiguracja ulegnie załamaniu. Tym samym przyszli właściciele budynków, które mają być zrealizowane w ramach etapu I przedmiotowej inwestycji pozbawieni będą dostępu do drogi publicznej. Organy nie wskazują jednocześnie innych powodów odmowy. Kluczową zatem kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w ramach sprawowanej przez Sąd kontroli zaskarżonej decyzji jest to, czy teren spornej inwestycji posiada wymagany dostęp do drogi publicznej. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 9 PrBud obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając m.in. poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej. Oznacza to, że dostęp do drogi publicznej jest niezbędnym warunkiem umożliwiającym podjęcie na określonym terenie realizacji konkretnego zamierzenia inwestycyjnego. Warunkiem uznania nieruchomości za zdatną na cele budowlane, oprócz jej położenia w terenach budowlanych, jest zapewnienie dla niej dojścia i dostępu do drogi publicznej, przy czym nie wystarcza faktycznie istniejący dostęp, ale musi to być dostęp prawnie zagwarantowany (por. wyroki NSA: z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1865/12, z dnia 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2465/11, z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1241/19). Wymóg zapewnienia dostępu do drogi publicznej wynika też z samej definicji działki budowlanej zawartej w § 3 ust. 1a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim odpowiadać powinny budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2022 roku, poz. 1225, dalej w skrócie RozpWT), czy identycznej definicji zawartej w art. 2 pkt 12 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2023 roku, poz. 977 ze zm., dalej w skrócie u.p.z.p.). Także w § 14 ust. 1 RozpTW sformułowano obowiązek zapewnienia dojścia i dojazdu do działki budowlanej i budynku do drogi publicznej. Na gruncie PrBud nie zdefiniowano pojęcia "dostępu do drogi publicznej". Pojęcie to zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 14 u.p.z.p. Zgodnie z tym przepisem przez dostęp do drogi publicznej należy rozumieć bezpośredni dostęp do tej drogi albo dostęp przez drogę wewnętrzną lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowej. Jak już wcześniej wskazano chodzi tutaj o dostęp faktyczny i prawny. W realiach rozpoznawanej sprawy według Wojewody nie ma wątpliwości, że działka inwestycyjna nr [...] posiada faktyczny dostęp do drogi publicznej. Tym samym kwestia faktycznego dostępu do drogi publicznej nie stanowi przedmiotu sporu między organami a inwestorem. Spór dotyczy prawnego dostępu do drogi publicznej. Według bowiem Wojewody zamieszczone na stronie 6 projektu zagospodarowania terenu twierdzenie, że nieruchomość inwestycyjna posiada dostęp do drogi publicznej przez drogę wewnętrzną, którą tworzą działki nr [...] i [...] nie jest wystarczające do przyjęcia, że działka inwestycyjna (nr [...]) posiada prawny dostęp do drogi publicznej. Kluczowe znaczenie ma więc to, jak należy rozumieć wymóg prawnego dostępu do publicznej. Zdaniem Sądu pojęcie prawne "dostęp do drogi publicznej" należy rozumieć możliwie najszerzej (zob. wyrok NSA z 26 października 2023 r., sygn. II OSK 258/21). Może to być dostęp pośredni, polegający na wykorzystaniu komunikacyjnym innej działki (terenu) oddzielającej teren objęty działaniem inwestycyjnym od drogi publicznej. Wskazany wyżej przepis art. 2 pkt 14 u.p.z.p. przewiduje dwa sposoby zapewnienia danej nieruchomości gruntowej pośredniego dostępu do drogi publicznej. Jednym z możliwych rozwiązań jest dostęp poprzez inną działkę, przy czym w tym przypadku konieczne jest obciążenie tej działki odpowiednią służebnością. Alternatywnym dostępem do drogi publicznej jest dostęp do niej przez drogę wewnętrzną (zob. wyrok NSA z 4 lipca 2022 r. II OSK 2190/19). Odnosząc powyższe do realiów rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że aby z działki inwestycyjnej dostać się do drogi publicznej koniecznym jest skorzystanie m.in. z terenu działki nr [...], stanowiącej własność osoby trzeciej. Na teren działki nr [...] z terenu działki inwestycyjnej dostać się zaś można za pośrednictwem drogi wewnętrznej, urządzonej na działkach nr [...] i [...]. Na działce nr [...] ustanowiono służebność przechodu i przejazdu. Jak wynika ze znajdujących się w aktach administracyjnych wydruków z ksiąg wieczystych każdoczesnemu właścicielowi działki nr [...] i [...] względem działki nr [...] przysługuje nieodpłatna i nieograniczona w czasie służebność gruntowa, polegająca na prawie przechodu i przejazdu pasem o szerokość 6 metrów. Nie stanowi przedmiotu sporu, że w dacie składania wniosku o wydanie pozwolenia na budowę współwłaścicielem działek nr [...] i [...] był m.in. inwestor. Oznacza to, że mógł on korzystać z powyższej służebności obciążającej działkę nr [...]. Zaakcentować należy, że działki [...] i [...] stanowią urządzoną drogę wewnętrzną i nie są na nich posadowione żadne budynki. Zatem każdoczesny ich współwłaściciel może korzystać z powyższej służebności nie tylko po to, aby przemieszczając się z drogi publicznej znaleźć się na terenie tej drogi wewnętrznej (lub z niej się wydostać na drogę publiczną) ale przede wszystkim po to, aby mieć dostęp do nieruchomości przy tej drodze wewnętrznej położonych. Według wynikającego z akt administracyjnych stanu zagospodarowania przedmiotowego terenu są to zarówno przylegające do drogi wewnętrznej działki, na których posadowiono już budynki mieszkalne, jak i właśnie jeszcze niezabudowana działka inwestycyjna. Znikąd nie wynika, że współwłaściciel działek nr [...] i [...] nie może skorzystać ze wskazanej powyżej służebności w celu dojazdu do działki nr [...]. Z treści ustanowionej służebności w żaden sposób nie wynika, aby korzystanie z niej miało służyć wyłącznie zapewnieniu dostępu do ściśle wskazanych działek, przylegających do drogi wewnętrznej (można więc z tej służebności korzystać bez względu na to, dokąd - po dotarciu na drogę wewnętrzną tworzoną przez działki nr [...] i [...] - finalnie się zmierza). Nie wiadomo przy tym, skąd Wojewoda wywiódł, że "chęć korzystania z dziatki nr [...] — obecnie przez inwestora dla celów realizacji projektowanej inwestycji na działce nr [...] (co będzie wiązało się m.in. z przejazdem przez działkę [...] ciężkiego sprzętu budowlanego), a w przyszłości przez nowonabywców wybudowanych budynków mieszkalnych (...) - wymaga stosownego pozwolenia właściciela tej działki na korzystanie z jego nieruchomości." W ocenie Sądu z treści ustanowionej służebności drogowej na działce [...] wynika, że każdy współwłaściciel działek władających (tj. działki nr [...] i [...]) może korzystać z prawa przejazdu i przechodu bez konieczności uzyskiwania jakichkolwiek dodatkowych zgód właściciela nieruchomości obciążonej. Ustanawiając służebność nie poczyniono też żadnych ograniczeń dotyczących rodzaju pojazdów, które będą przejeżdżały przez teren nieruchomości obciążonej. Stąd nie ma przeszkód aby przez teren tej nieruchomości przejeżdżały pojazdy, które zapewniać będą zaopatrzenie budowy objętej wskazanym na wstępie zamierzeniem inwestycyjnym. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że w dacie wydania decyzji przez organ I instancji inwestor jako współwłaściciel działek nr [...] i [...] dysponował udziałami w ich współwłasności. Tym samym dysponował możliwością, aby wraz ze zbyciem budynków wybudowanych w ramach zamierzonej inwestycji na każdego z nowonabywców przenieść udział we współwłasności tych działek. Co istotne, przeniesienie tych udziałów zależało wyłącznie od woli inwestora, w tym sensie, że nie wymagało zgody innych osób, w tym pozostałych współwłaścicieli działek nr [...] i [...], a tym bardziej właściciela nieruchomości obciążonej omawianą tutaj służebnością (tj. działki nr [...]). Obawy organów, że do takiego przeniesienia współwłasności nie dojdzie są, w ocenie Sądu, nieuzasadnione. Nie sposób bowiem z góry zakładać, że inwestor będzie zbywał poszczególne budynki które powstać mają na terenie działki [...], bez przeniesienia udziałów w drodze wewnętrznej na działkach nr [...], [...]. Zwłaszcza, że jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy zdjęć (karty 43-47) droga wewnętrzna wykonana z kostki brukowej została doprowadzona do granicy z działką [...]. Ponadto komu innemu jak nie nowonabywcom miałby inwestor zbyć udziały w drodze wewnętrznej, skoro ze znajdujących się w aktach administracyjnych wydruków z ksiąg wieczystych wynika, że właściciele już ukończonych budynków posadowionych wzdłuż drogi wewnętrznej posiadają już udziały w tej drodze. Dla porządku należy zauważyć, że jak wynika z akt administracyjnych w toku postępowania przed organem odwoławczym doszło do zbycia własności działki inwestycyjnej (nr [...]) oraz udziałów (14/60) w działce nr [...] i udziałów (14/15) w działce nr [...] na rzecz B. sp. z o.o. z siedzibą w D. Okoliczność ta nie zmienia jednak nic w odniesieniu do kwestii prawnego dostępu działki inwestycyjnej do drogi publicznej. Właścicielem działki inwestycyjnej, jak i udziałów w działkach nr [...] i [...] jest bowiem ten sam podmiot (dodatkowo jak zauważył sam Wojewoda jest on powiązany za inwestorem). Budynki wzniesione w ramach realizacji przedmiotowej inwestycji stanowić będą najpierw własność B. i to ten podmiot będzie ewentualnie zbywał własność poszczególnych budynków na rzecz ich nowonabywców. Podobnie jak poprzednio inwestor, będący dotychczasowym właścicielem działki nr [...] i współwłaścicielem działek nr [...] i [...], tak również obecnie B. sp. z o.o. dysponuje zależną wyłącznie od jej woli możliwością przeniesienia na nowonabywców budynków na działce nr [...] udziałów w drodze wewnętrznej złożonej z działki nr [...] i [...]. Ponadto według znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia z dnia 30 listopada 2022 r. ww. spółka zamierzała z takiej możliwości korzystać. Tym samym działka inwestycyjna według stanu faktycznego istniejącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji miała zapewniony prawny dostęp do drogi publicznej. W świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, że organy w sposób nieuprawniony przyjęły, że działka inwestycyjna nie posiada prawnego dostępu do drogi publicznej. Świadczy to o mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniu przez te organy przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., sprowadzającym się do niewłaściwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w efekcie której organy dostrzegły jedynie faktyczny dostęp działki inwestycyjnej do drogi publicznej, nie dostrzegając jednocześnie prawnego dostępu tej działki do drogi publicznej. W konsekwencji zaś organy w sposób nieprawiony przyjęły, że zachodziły podstawy do zastosowania art. 35 ust. 5 pkt 1 PrBud i na podstawie tego przepisu organ I instancji wydał odmowną dla inwestora decyzję, a organ odwoławczy w sposób nieuprawniony stosując art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał tę decyzję w mocy. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji, w oparciu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 roku, poz. 1634 ze zm. – dalej p.p.s.a.) i art. 135 p.p.s.a. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi (500 zł) i koszty zastępstwa procesowego (480 zł wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa – 17 zł), Sąd rozstrzygał w oparciu o przepisy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią wyżej poczynione rozważania Sądu, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu. Zastrzec przy tym należy, że rozstrzygnięcie o wniosku inwestora wymagać będzie zaktualizowania ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy, w tym ustalenia wielkości udziałów jakie właściciel działki [...] posiada w działkach nr [...] i [...], w szczególności zaś w jaki sposób te posiadane udziały zamierza rozdysponować między przyszłych nowonabywców budynków, objętych zamierzeniem inwestycyjnym, dla którego inwestor zabiega o wydanie decyzji zatwierdzającej projekt i udzielającej pozwolenia na budowę. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI