III SA/Po 250/22

III SA/Po 250/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Małgorzata Górecka /przewodniczący/
Marzenna Kosewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GSK 506/23 - Wyrok NSA z 2024-01-12
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 11 i art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 72 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Sentencja
Dnia 7 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędzia WSA Marzena Kosewska (spr.) Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2022 roku sprawy ze skargi S.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 17 stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa W. z 27 marca 2015 r. o unieważnieniu egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii C zdawanego przez S. L. w dniu 14 marca 2007 r. (część praktyczna) w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w P..
Jako podstawę prawną swej decyzji organ odwoławczy powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735), dalej: "K.p.a." oraz art. 72 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1212), dalej: "u.k.p.".
W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego stwierdzono, co następuje.
Wobec prawomocnego stwierdzenia przez Sąd Rejonowy w P., że S. L. popełnił przestępstwo udzielając korzyści majątkowej w celu zapewnienia sobie pozytywnego wyniku egzaminu praktycznego na prawo jazdy kat. C, Prokurator [...] wystąpił 14 czerwca 2012 r. na podstawie art. 182 K.p.a. w zw. z art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 ze zm.), dalej: "P.r.d.", z wnioskiem do Marszałka Województwa W. o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego prawa jazdy kategorii C zdawanego przez S. L. w dniu 14 marca 2007 r.
Decyzją Marszałka Województwa W. z 6 sierpnia 2012 r. unieważniono powyższy egzamin.
Decyzją z 27 sierpnia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło powyższą decyzję w całości i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją Marszałka Województwa W. z 28 lipca 2014 r. umorzono postępowanie.
Decyzją z 19 grudnia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło powyższa decyzję w całości i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z 27 marca 2015 r. Marszałek Województwa W. unieważnił egzamin państwowy na prawo jazdy kategorii C zdawany przez S. L. dnia 14 marca 2007 r. (część praktyczna) w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w P..
Organ odwoławczy wskazał, że podstawę materialnoprawną decyzji organu pierwszej instancji stanowił art. 72 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 u.k.p. Stosownie do jego treści marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik.
Przeprowadzenie egzaminu państwowego z naruszeniem przepisów ustawy oznacza naruszenie przepisów u.k.p. i wydanego na podstawie u.k.p. rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz. U. z 2019 r., poz. 1206).
Konstrukcja art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. uaktywnia kompetencję organu do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego wówczas, gdy w następstwie przeprowadzenia go z naruszeniem przepisów ustawy nie można zaakceptować jego wyniku. Naruszenie prawa musi bezpośrednio przekładać się na wynik egzaminu: pozytywny bądź negatywny. Organ unieważnia egzamin państwowy przeprowadzony z naruszeniem ustawy jeżeli stwierdzi, że bez ustalonego naruszenia prawa wynik egzaminu byłby inny.
S. L. popełnił przestępstwo udzielając korzyści majątkowej w celu zapewnienia sobie pozytywnego wyniku egzaminu praktycznego na prawo jazdy kat. C. Znajduje to potwierdzenie w aktach sprawy karnej zgromadzonych w Sądzie Okręgowym w P. o sygn. [...] zawierających m. in. prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w P. Wydział II Karny o sygn. akt [...] z 16 marca 2011 r. i akty oskarżenia osób współdziałających ze stroną w popełnieniu przestępstwa.
Do aktu oskarżenia Prokuratury Okręgowej V Ds. [...] z 9 września 2011 r. dołączono postanowienie o przedstawieniu zarzutów A. P. (egzaminator) o to, że 15 lutego 2007 r. przyjął od S. L. pieniądze w kwocie co najmniej 300 zł.
Do aktu oskarżenia Prokuratury Okręgowej [...] z 7 października 2011 r. dołączono postanowienie o zmianie postanowienia o przedstawieniu zarzutów w ten sposób, że S. K. postawiono zarzut o to, że 15 lutego 2007 r. za pośrednictwem A. B. przyjął od S. L. pieniądze w kwocie co najmniej 300 zł.
Zebrany materiał dowodowy wskazuje na to, że podjęto rzeczywiste i konkretne działania przestępcze, aby S. L. miał w taki sposób przeprowadzony egzamin praktyczny, aby jego wynik był pozytywny.
S. L. wniósł skargę na decyzję organu odwoławczego zarzucając naruszenie art. 72 ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 2 u.k.p., art. 7, art. 7a § 1, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81a § 1 K.p.a. przez:
1. naruszenie art. 6 K.p.a. w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 2 u.k.p. przez przyjęcie, że egzamin był przeprowadzony na podstawie przepisów u.k.p., podczas gdy w roku 2007 przepisy te jeszcze nie obowiązywały, zaś egzamin zdawany przez skarżącego 14 marca 2007 r. odbywał się na podstawie art. 90 ust. 2 pkt 3 i art. 112 P.r.d.;
2. naruszenie art. 7 i art. 8 § 1 K.p.a. przez:
a) brak szczegółowego wyjaśnienia stanu faktycznego,
b) przyjęcie, że egzamin był przeprowadzony niezgodnie z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na wynik egzaminu, mimo że z materiału przedstawionego w zaskarżonej decyzji nie wynika, aby wystąpiły jakiekolwiek nieprawidłowości podczas przeprowadzenia egzaminu, a także aby jakiekolwiek osoby dopuściły się nieprawidłowości podczas przeprowadzenia egzaminu ani że egzamin przeprowadzono z naruszeniem przepisów;
3. naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 149 § 2 K.p.a. przez:
a) zaniechanie wyjaśnienia rozbieżności występujących w ustaleniach faktycznych dokonanych przez prokuraturę i sąd karny, przez przyjęcie jako podstawy rozstrzygnięcia, że skarżący udzielił korzyści majątkowej egzaminatorowi, który go egzaminował, mimo że nie wynika to z ustaleń sądu karnego ani ustaleń Marszałka Województwa W.,
b) zaniechanie przeprowadzenia przez Marszałka Województwa W. postępowania wyjaśniającego mającego na celu wykazanie, czy egzamin przeprowadzono niezgodnie przepisami prawa i niewskazanie, w którym momencie egzaminator A. P. dopuścił się nieprawidłowości w prowadzonym egzaminie;
4. naruszenie art. 7a § 1 w zw. art. 81a § 1 K.p.a. przez:
a) rozstrzygnięcie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony,
b) powołanie się na nieistniejącą w dniu zdawania egzaminu ustawę z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami,
c) powołanie się na sprzeczne ze sobą ustalenia faktyczne, w szczególności te, że Prokurator [...] początkowo zarzucił przekazanie łapówki A. P. przez S. L., a następnie zmodyfikował akt oskarżenia przez zmianę zarzutu, że S. L. przekazał pieniądze A. B., a ten przekazał S. K. (instruktorzy jazdy),
d) pominięcie okoliczności, że S. L. nigdy nie zarzucono przekazania pieniędzy egzaminatorowi, albowiem sąd zarówno pierwszej jak i drugiej instancji nie potwierdził, aby S. L. przekazał jakiekolwiek pieniądze egzaminatorowi A. P., co oznacza że zaskarżoną decyzję wydano na podstawie błędnych ustaleń faktycznych.
Skarżący wniósł m. in. o:
1. uchylenie zaskarżonej decyzji;
2. umorzenie postępowania z uwagi na przedawnienie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów wykazała, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca są zgodne z prawem.
Podstawą prawną unieważnienia egzaminu jest obowiązujący w dniu wydania decyzji o unieważnieniu egzaminu art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. stanowiący, że marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik.
Państwowy egzamin na prawo jazdy kat. C zdawany przez skarżącego S. L. odbył się 14 marca 2007 r. Z tego względu do jego przeprowadzenia miały zastosowanie ówcześnie obowiązujące przepisy. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 6 K.p.a. w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 2 u.k.p., gdyż organy nie przyjęły, że egzamin był przeprowadzony na podstawie przepisów u.k.p. Na podstawie ówcześnie obowiązującego art. 115 ust. 1 pkt 1-4 P.r.d. wydano obowiązujące w dniu przeprowadzenia egzaminu rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. z 2005 r. nr 217, poz. 1834), dalej: "rozporządzenie". Zgodnie z § 30 ust. 3 pkt 2 lit. b rozporządzenia egzaminator odmawia przeprowadzenia egzaminu, jeżeli osoba zgłaszająca się na egzamin zaproponowała egzaminatorowi przyjęcie korzyści majątkowej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu. Stosownie do § 30 ust. 6 rozporządzenia w takim przypadku przyjmuje się, iż osoba uzyskała negatywny wynik egzaminu.
Powołanym przez organy prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w P. Wydział II Karny z 16 marca 2011 r. o sygn. akt [...] skarżącego S. L. uznano za winnego tego, że w bliżej nieustalonym dniu w okresie od 25 listopada 2006 r. do 14 marca 2007 r. w P., działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu praktycznego na prawo jazdy zakończonego wynikiem pozytywnym 14 marca 2007 r., udzielił korzyści majątkowej w kwocie co najmniej 350 zł nieustalonemu egzaminatorowi z Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w P. w zamian za zapewnienie pozytywnego zdania egzaminu na prawo jazdy kat. C w ten sposób, że wymienioną kwotę przekazał pośrednikowi A. B. wiedząc, że część z tych pieniędzy zostanie przekazana wymienionemu egzaminatorowi, tj. przestępstwa z art. 229 § 3 Kodeksu karnego.
Z kolei prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w P. Wydział II Karny z 23 listopada 2010 r. o sygn. akt [...] A. B. uznano za winnego tego, że w okresie od 10 lutego 2007 r. do 11 czerwca 2007 r. w P., działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej powołując się na swoje wpływy w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w P., podjął się pośrednictwa w załatwieniu S. L. pozytywnego wyniku egzaminu na prawo jazdy w ten sposób, że 15 lutego 2007 r. przyjął od niego pieniądze w kwocie co najmniej 350 zł, z których 300 zł przekazał za pośrednictwem S. K. nieustalonemu egzaminatorowi Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w P..
Ponadto, prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w P. Wydział II Karny z 10 lutego 2012 r. o sygn. akt [...] S. K. uznano za winnego od sierpnia 2006 r. do 11 lipca 2007 r., działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej powołując się na swoje wpływy w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w P., podjął się pośrednictwa w załatwieniu S. L. pozytywnego wyniku egzaminu na prawo jazdy w ten sposób, że 15 lutego 2007 r. przyjął od niego za pośrednictwem A. B. pieniądze w kwocie co najmniej 350 zł.
Zgodnie z art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Przez pojęcie ustalenia prawomocnego wyroku, w ujęciu tego przepisu, należy rozumieć ustalenia wynikające z sentencji wyroku karnego dotyczące osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa oraz miejsca i czasu jego popełnienia (por.: wyrok o sygn. akt II FSK 2070/09 - dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA"). Z art. 11 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny pozbawiony jest możliwości dokonywania jakichkolwiek ustaleń odnoszących się do sfery faktów dowodowych istotnych dla stwierdzenia popełnienia przestępstwa (por.: wyrok o sygn. akt I GSK 213/10 - dostępny w CBOSA). Zasada wynikająca z tego przepisu pośrednio odnosi się do organów administracji, które dokonują ustaleń faktycznych ocenianych następnie w drodze kontroli sądowoadministracyjnej (por.: wyrok o sygn. akt I FSK 2204/15 - dostępny w CBOSA). Przepis art. 11 p.p.s.a., stanowiąc o związaniu sądu administracyjnego ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa, nie odnosi tego związania tylko do wyroku skazującego strony postępowania administracyjnego, a następnie sądowoadministracyjnego. Tego rodzaju wyrokiem sąd administracyjny jest związany także co do ustaleń dotyczących popełnienia przestępstwa przez inne osoby. Niedopuszczalnym jest bowiem ograniczanie prejudycjalności wyroków karnych wyłącznie do wyroków skazujących podmiot występujący jako strona postępowania przed organami, a następnie przed sądem (por.: wyroki o sygn. akt I FSK 914/12, I FSK 587/09, I FSK 826/07, I FSK 434/07 i I FSK 262/07 - dostępne w CBOSA).
W świetle zatem ustaleń powyższych wyroków karnych i wskazanych wyżej przepisów rozporządzenia egzamin nie powinien się w ogóle odbyć (egzaminator powinien odmówić jego przeprowadzenia), a w takim przypadku przyjmuje się, iż osoba uzyskała negatywny wynik egzaminu. Egzamin przeprowadzono zatem z naruszeniem przepisów ustawy, a ujawniona nieprawidłowość miała wpływ na jego wynik. Zasadne jest zatem jego unieważnienie w trybie art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p.
Nie naruszono przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku ze związaniem wyżej powołanymi wyrokami karnymi organy nie były obowiązane do przeprowadzania dalszego postępowania dowodowego. Okoliczności stanowiące podstawę do unieważnienia egzaminu zostały bowiem stwierdzone prawomocnymi wyrokami karnymi. W tym kontekście nie było konieczne, aby dowodzić, czy wystąpiły jakieś nieprawidłowości podczas przeprowadzenia egzaminu. Samo bowiem udzielenie egzaminatorowi korzyści majątkowej za zdanie egzaminu wystarcza do jego unieważnienia. Jak podkreślono w wyroku o sygn. akt I OSK 1786/10 (dostępny w CBOSA) "skazanie skarżącego prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo korupcyjne związane z egzaminem na prawo jazdy daje podstawę do twierdzenia, że w trakcie czynności egzaminacyjnych zostały naruszone przepisy prawa i mogły stanowić podstawę do oceny, iż egzamin winien zostać unieważniony. Tej kwalifikacji prawnej nie zmienia okoliczność, iż w zakończonej przeciwko skarżącemu sprawie karnej nie zostali oskarżeni i skazani prawomocnym wyrokiem pośrednik ani egzaminator".
Przepis art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. ani żaden inny przepis nie wprowadza instytucji przedawnienia orzekania w sprawie unieważnienia egzaminu na prawo jazdy. Konstytucyjna zasada ochrony praw nabytych nie dotyczy praw nabytych niezgodnie z prawem (por.: wyrok o sygn. akt I OSK 1295/15 - dostępny w CBOSA).
Wobec tego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.