II SA/GL 1538/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2023-02-17
NSAAdministracyjneWysokawsa
odpady komunalnerecyklingkara pieniężnaustawa o utrzymaniu czystościodpowiedzialność przedsiębiorcypoziom recyklingukontrolapostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na karę pieniężną za nieosiągnięcie poziomu recyklingu odpadów, uznając, że przedsiębiorca miał wpływ na realizację obowiązku i nie wykazał przyczyn niezależnych.

Spółka zaskarżyła karę pieniężną nałożoną za nieosiągnięcie w 2021 r. wymaganego poziomu recyklingu odpadów komunalnych. Skarżąca argumentowała, że nie miała wpływu na ten wynik, a trudności wynikały z czynników zewnętrznych, takich jak pandemia. Sąd uznał jednak, że obowiązek osiągnięcia poziomu recyklingu spoczywa również na przedsiębiorcy odbierającym odpady, a spółka nie wykazała działań zmierzających do jego realizacji ani przyczyn niezależnych od niej. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że naruszenie nie było znikome.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę R. Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza nakładającą na spółkę karę pieniężną w wysokości 16.867,45 zł. Kara została nałożona za nieosiągnięcie w 2021 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych odebranych od właścicieli nieruchomości niezamieszkałych. Spółka zarzuciła organom administracji naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak wyjaśnienia jej wpływu na osiągnięcie poziomu recyklingu oraz błędne uznanie, że nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary. Skarżąca podnosiła również, że trudności wynikały z czynników niezawinionych, takich jak pandemia, oraz że waga naruszenia była znikoma. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że obowiązek osiągnięcia poziomów recyklingu spoczywa również na przedsiębiorcy odbierającym odpady, a spółka nie wykazała, aby podjęła wszelkie dostępne działania w celu realizacji tego obowiązku ani aby istniały przyczyny od niej niezależne. Sąd uznał, że naruszenie nie było znikome, ponieważ spółka nie osiągnęła nawet połowy wymaganego poziomu recyklingu i wykazała się biernością w tej kwestii. Sąd odwołał się również do wcześniejszego orzecznictwa NSA w kwestii stosowania art. 189f k.p.a. do kar pieniężnych w tym obszarze.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność, ponieważ obowiązek osiągnięcia poziomu recyklingu spoczywa również na nim, a nie tylko na gminie. Przedsiębiorca musi wykazać działania zmierzające do realizacji tego obowiązku oraz przyczyny od niego niezależne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że obowiązek osiągnięcia poziomu recyklingu spoczywa na przedsiębiorcy odbierającym odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości. Przedsiębiorca powinien podjąć wszelkie działania umożliwiające mu osiągnięcie wymaganych poziomów, a niepowodzenie w tym zakresie może skutkować nałożeniem kary pieniężnej. Brak wpływu na wynik nie jest wystarczającą przesłanką do zwolnienia z odpowiedzialności, jeśli nie zostaną wykazane konkretne, niezależne od przedsiębiorcy przyczyny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.c.p.g. art. 9g

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 9x § ust. 2

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 9x § ust. 3

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189f § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p. art. 8

Ustawa Prawo przedsiębiorców

u.p.p. art. 10

Ustawa Prawo przedsiębiorców

u.p.p. art. 11

Ustawa Prawo przedsiębiorców

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obowiązek osiągnięcia poziomu recyklingu spoczywa również na przedsiębiorcy odbierającym odpady. Przedsiębiorca musi wykazać działania zmierzające do realizacji obowiązku i przyczyny od niego niezależne. Nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu (8,21% zamiast 20%) nie jest znikomym naruszeniem. Bierność przedsiębiorcy w realizacji obowiązku i brak sygnalizowania problemów organom wykluczają odstąpienie od kary. Pandemia COVID-19 nie stanowiła obiektywnej przeszkody w realizacji obowiązku, zwłaszcza że w poprzednim roku obowiązek został spełniony.

Odrzucone argumenty

Spółka nie miała wpływu na osiągnięcie poziomu recyklingu. Trudności w osiągnięciu poziomu recyklingu wynikały z czynników zewnętrznych, w tym pandemii. Waga naruszenia prawa była znikoma. Należało odstąpić od nałożenia kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Organy naruszyły zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę in dubio pro reo oraz zasadę przyjaznej administracji.

Godne uwagi sformułowania

nie może ulegać wątpliwości, że w równym stopniu, jak gminę obowiązek osiągnięcia wynikających z przepisów poziomów recyklingu [...] obciąża przedsiębiorcę. Przedsiębiorca mógłby się bowiem zawsze powołać na brak możliwości osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu. Takiej interpretacji tych przepisów Sąd nie podziela. nie można mówić, aby naruszenie prawa było znikome. Otóż poziom recyklingu wymagany od Spółki wynosił 20% masy odebranych odpadów komunalnych. Tymczasem, według ustaleń organu I instancji, faktycznie wskaźnik ten wyniósł 8,21%. Oznacza to, że Spółka nawet w połowie nie zrealizowała ciążącego na niej obowiązku.

Skład orzekający

Artur Żurawik

przewodniczący

Grzegorz Dobrowolski

członek

Wojciech Gapiński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie odpowiedzialności przedsiębiorców za osiąganie poziomów recyklingu odpadów oraz kryteriów oceny znikomości naruszenia w kontekście kar pieniężnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego obowiązku wynikającego z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach; interpretacja przepisów dotyczących wpływu czynników zewnętrznych na realizację obowiązków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska i odpowiedzialności przedsiębiorców za gospodarkę odpadami, co jest tematem aktualnym i budzącym zainteresowanie.

Przedsiębiorco, czy wiesz, że za brak recyklingu możesz zapłacić wysoką karę? Sąd wyjaśnia, kto odpowiada za poziom odzysku odpadów.

Dane finansowe

WPS: 16 867,45 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 1538/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-02-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-10-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik /przewodniczący/
Grzegorz Dobrowolski
Wojciech Gapiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1439
art. 9g i art. 9x ust. 2,
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151, art. 106 § 3.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski,, Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Protokolant specjalista Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2023 r. sprawy ze skargi R. Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 12 sierpnia 2022 r. nr SKO.V 428/200/2022 w przedmiocie kary pieniężnej za nieosiągnięcie odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej – Kolegium, organ odwoławczy) decyzją z dnia 12 sierpnia 2022 r. nr SKO.V 428/200/2022, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. – dalej k.p.a.) oraz art. 9g i art. 9x ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz.1439 z późn. zm. – u.c.p.g.), po rozpoznaniu odwołania R. Sp. z o.o. w W. (dalej – Skarżąca, Spółka), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza C. (dalej – Burmistrz, organ I instancji) z dnia 22 czerwca 2022 r. nr [...] nakładającą na R. Sp. z o.o. w W. - Oddział w S., karę pieniężną w wysokości 16.867,45 zł za niewykonanie obowiązku osiągnięcia w 2021 r. w odniesieniu do masy odebranych przez siebie, na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, odpadów komunalnych poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z dnia 19 maja 2022 r. organ I instancji zawiadomił Spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie wymierzenia kary za nieosiągnięcie w 2021 r. w odniesieniu do masy odebranych odpadów komunalnych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, Burmistrz decyzją z dnia 22 czerwca 2022 r. nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 16.867,45 zł za nieosiągnięcie w 2021 r. poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu w zakresie masy odpadów odebranych od właścicieli nieruchomości niezamieszkałych na podstawie zawartych z nimi umów.
W jej uzasadnieniu – na podstawie rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 3 sierpnia 2021 r. w sprawie sposobu obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (Dz.U. poz. 1530 – dalej rozporządzenie) – wyliczono, że poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wyniósł dla Skarżącej 8,21%, co przy ogólnej masie odebranych odpadów wynoszącej 517,9600 Mg, daje 42,5120 Mg. Tymczasem winien on wynosić 20%. W tej sytuacji ustalono, że do osiągnięcia wymaganego wyniku brakło 61,0675 Mg (20% z 517,9600 Mg = 103,5795 Mg – 42,5120 Mg = 61,0675 Mg). Obliczona kara pieniężna na zasadzie art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.c.p.g. wyniosła 16.867,45 zł (276,21 zł x 61,0675 Mg).
Organ I instancji odniósł się również do argumentacji prezentowanej przez Spółkę w toku postępowania. W tym zakresie stanął na stanowisku, że Spółka nie tylko nie wykazała, że istniały trudności w osiągnięciu odpowiedniego poziomu recyklingu w związku z zaniedbaniami leżącymi po stronie właścicieli nieruchomości, ale sama nie przedsięwzięła żadnych działań aby temu przeciwdziałać (np. poprzez odpowiednie konstruowania umów). Burmistrz nie zgodził się również z twierdzeniem Skarżącej, że na poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu miała wpływ pandemia, która wymusiła zmianę organizacji pracy wielu zakładów, co przełożyło się na zmniejszenie ilości odpadów segregowanych. Na potwierdzenie tego stanowiska organ przywołał dane z lat 2019-2020, a więc lat występowania pandemii, gdzie przy większej liczbie zawartych umów zachowano wymagany poziom recyklingu. W kwestii natomiast zarzutu niezastosowania art. 189f § 1 k.p.a. (pomimo zasygnalizowanych wątpliwości co do zasadności takiego rozwiązania w odniesieniu do kary wymierzanej na podstawie art. 9x ust. 3 u.c.p.g.) stwierdzono, iż nieosiągnięcie przez Skarżącą wymaganego poziomu recyklingu ma wpływ na osiągniecie całościowo przez gminę wymaganych od niej poziomów. Niedopełnienie tym obowiązków wiąże się z wymierzeniem jej odpowiednich kar, którymi mogą być w efekcie obciążeni mieszkańcy m.in. w następstwie podwyżek stawek za odbiór odpadów. Dlatego też, zdaniem organu I instancji, nie można przyjąć, że waga naruszenia prawa jest znikoma, nawet gdy faktycznie - jak to mam miejsce w przypadku gminy C. - obowiązujące ją poziomy w roku 2021 zostały osiągnięte.
W odwołaniu z dnia 7 lipca 2022 r. Skarżąca zarzuciła rozstrzygnięciu pierwszoinnstancyjnemu naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, tj.: art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 8, art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 162 z późn. zm. – dalej u.p.p.), a także art. 189d pkt 1 w związku z art. 189f ust. 1 k.p.a., a ponadto art. 9g i art. 9x ust. 3 u.c.p.g. Zarzuty odwołania koncentrują się na braku wyjaśnienia przez organ kwestii, czy Spółka miała jakikolwiek wpływ na osiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu. Ponadto podniesiono, że organ błędnie uznał, że nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej. Zasygnalizowano również, że organ I instancji skierował decyzje do podmiotu nie będącego stroną postępowania, tj. do oddziału Spółki, który nie posiada osobowości prawnej i nie może być adresatem decyzji administracyjnych.
Kolegium nie przychylając się do zarzutów odwołania, decyzją z dnia 12 sierpnia 2022 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia 22 czerwca 2022 r. W jego motywach przyznano, że odpowiedzialność z art. 9g u.c.p.g. nie jest absolutna, niemniej jednak organ nie zajmuje się z urzędu badaniem strony subiektywnej. Zatem to strona chcąc się uwolnić od odpowiedzialności winna przedstawić dowody na obalenie domniemania winy. Jak natomiast zauważył organ odwoławczy Spółka nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów, które pozwalałyby na przyjęcie, że podejmowała ona działania, które ukierunkowane byłyby na poprawę warunków odbioru odpadów w celu osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu. Podniesiono również, że Skarżąca nie informowała organu o opisywanych okolicznościach w celu przedsięwzięcia wspólnych działań mających usunąć potencjalne trudności. Kolegium stanęło na stanowisku, że dążenie do uzyskania właściwego poziomu recyklingu obciąża tak samo organ, jak i przedsiębiorcę, który zdecydował się wykonywać działalność regulowaną. Ponadto w jego opinii, nie zaistniały podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary, ponieważ Spółka nie wykazała jakie czynności podjęła aby osiągnąć ustawowy poziom recyklingu, nie udowodniła też, że wymagany poziom nie został osiągnięty z przyczyn od niej niezależnych, a załączone decyzje innych Kolegiów świadczą o tym, że problemy Skarżącej dotyczące poziomu recyklingu są nagminne i dotyczą nie tylko Gminy C. Organ odwoławczy odniósł się także do zarzutu nieprawidłowego oznaczenia adresata decyzji. Wyjaśnił w tej kwestii, iż sentencja wskazuje na początku prawidłowego adresata, a fakt dodatkowego oznaczenia oddziału nie jest wadą , która mogłaby wpłynąć na byt prawny decyzji.
W skardze z dnia 7 września 2022 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Spółki zarzucił decyzji Kolegium:
1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 10 i art. 11 u.p.p. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na:
a) niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, a w szczególności niewyjaśnieniu, czy Skarżąca miała jakikolwiek wpływ na wykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 9g u.c.p.g. oraz czy podjęła działania w celu osiągnięcia poziomu, o którym mowa w cytowanym przepisie, a także czy podjęcie jakichkolwiek działań dawałby możliwość osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu;
b) niezebraniu w sposób wyczerpujący i błędnym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego, a w konsekwencji nieuzasadnionym przyjęciem, że Skarżąca miała jakikolwiek wpływ na osiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami, a jego nieosiągnięcie nastąpiło z przyczyn zależnych od Spółki, podczas gdy Spółka podjęła wszelkie dostępne jej działania w celu zrealizowania wymagań wynikających z art. 9g u.c.p.g., w szczególności przekazała wszystkie odebrane odpady komunalne, w szczególności pominięciu wyjaśnień złożonych przez Skarżącą w piśmie z dnia 31 maja 2022 r.;
c) niedokonaniu na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, czy udowodniono okoliczność polegającą na tym, że brak osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu wynika wyłącznie z przyczyn niezależnych od Spółki, w konsekwencji uznaniu, że Skarżąca powinna osiągnąć poziomy recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami na podstawie art. 9g u.c.p.g.;
d) niezastosowaniu przez organ I instancji przyjaznego stosowania przepisów prawa i rozstrzygania wszelkich wątpliwości na korzyść Skarżącej, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7a k.p.a., w tym także w art. 10 i art. 11 u.p.p., będącego w istocie małą konstytucją dla przedsiębiorców i organów administracyjnych w rozstrzyganiu spraw względem przedsiębiorcy;
e) nieprawidłowym ustaleniu, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej i poprzestania na pouczeniu, pomimo faktu, że waga naruszenia prawa przez Skarżącą jest znikoma, Skarżąca w przeszłości nie naruszyła prawa w zakresie ustawy i nie była karana za powyższe naruszenie prawa (co zostało przez organ I instancji przyznane w treści skarżonej decyzji);
f) błędnym uznaniu, że Skarżąca nie posiada znajomości przepisów prawnych w zakresie poziomów recyklingu i wskutek tego nie zostały przez nią osiągnięte wymagane prawem poziomy, podczas gdy Spółka zna przedmiotowe przepisy, jednakże brak osiągnięcia wynika z okoliczności niezawinionych przez Spółkę;
g) błędnym uznaniu, że fakt bycia podmiotem profesjonalnym trudniącym się wywozem odpadów komunalnych determinuje brak spełnienia przesłanki znikomego stopnia naruszenia prawa, podczas gdy o znikomości naruszenia nie świadczy fakt bycia przedsiębiorcą, a charakter naruszonej normy;
2) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 7a, art. 8, art. 10, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z art. 8 u.p.p. poprzez pominięcie słusznego interesu Skarżącej, a w konsekwencji wydanie decyzji w oparciu o fragmentaryczny materiał dowodowy oceniony jednostronnie, selektywnie i nieobiektywnie;
3) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem reguł wskazanych w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 8 u.p.p., co miało istotny wpływ na wynik sprawy - polegającym na dowolnym i niepełnym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przejawiającej się w braku precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, w szczególności brak konsekwencji organu I instancji oraz organ II instancji poprzez nieuwzględnienie okoliczności wskazanych w pkt 1 powyżej;
4) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 189d pkt 1, 2 i 5 w związku z art. 189f § 1 ust. 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, jeśli uznać, że faktycznie należało nałożyć administracyjną karę pieniężną na Skarżącą i uznaniu, że fakt, iż Skarżąca naruszyła obowiązek po raz drugi determinuje zakaz ich zastosowania;
5) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. co miało istotny wpływ na wynik sprawy przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji, która powinna zostać uchylona a poprzedzające ją postępowanie umorzone;
6) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 9g u.c.p.g., poprzez uznanie, że Skarżąca nie wypełniła nałożonych na nią obowiązków z własnej winy;
7) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 9x ust. 3 u.c.p.g. poprzez uznanie, że Skarżąca nie dopełniła obowiązku wskazanego w art. 9g u.c.p.g. i nałożenie administracyjnej kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami, podczas gdy Skarżąca nie miała wpływu na ich nieosiągnięcie, zatem nałożenie kary administracyjnej było bezpodstawne.
Wobec tych zarzutów pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpatrzenia. Ponadto pełnomocnik wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa sądowego, według norm prawem przepisanych. W skardze zawarto również żądanie dopuszczenia dowodów w postaci decyzji SKO w Katowicach: z dnia 23 lipca 2021 r. nr [...], z dnia 24 sierpnia 2021 r. nr [...], z dnia 2 września 2021 r. nr [...], dla wykazania zupełnie odmiennego niż w zaskarżonej decyzji stanowiska SKO w Katowicach w analogicznych sprawach w bardzo zbliżonym czasie orzekania.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie może być uwzględniona, gdyż objęta nią decyzja nie narusza prawa.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Kolegium w przedmiocie nałożenia na Spółkę pieniężnej kary administracyjnej określonej w art. 9x ust. 3 u.c.p.g. w związku z nieosiągnięciem w 2021 r. - w odniesieniu do masy odebranych przez nią odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości niezamieszkałych - poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.
Spór nie dotyczy wyliczenia samej wysokości kary pieniężnej. Skarżąca natomiast kwestionuje zaistnienie podstaw do wymierzenia jej przedmiotowej kary. Otóż stoi na stanowisku, że nie może odpowiadać za wynik poziomu recyklingu w sytuacji, gdy nie jest jedynym podmiotem odbierającym odpady komunalne z terenu nieruchomości niezamieszkałych. Nie ma również wpływu na to, jakie frakcje odpadów są jej przekazywane przez właścicieli nieruchomości, a także jaka część odpadów ma zostać poddana recyklingowi. Wskazała, że to rolą organu I instancji jest przeprowadzenie działań edukacyjnych, a także wszelkich innych, które pozwolą na osiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu. Zaznaczyła jednocześnie, że zmiany ustawowe doprowadziły do tego, że system nie jest w stanie przetworzyć w całości odpadów, które do tego się nadają. Spółka wskazała, że wpływ na poziom recyklingu miał również stan epidemii, który spowodował, że wielu przedsiębiorców zmieniło organizację pracy lub też wstrzymało działalność. W następstwie tego zwiększyła się ilość odpadów na terenie nieruchomości zamieszkałych kosztem tych niezamieszkałych. W tych okolicznościach, zdaniem Spółki, zaistniały podstawy z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. do odstąpienia od nakładania kary. Podkreśliła przy tym, że przepis ten znajduje zastosowanie do kar pieniężnych określonych w art. 9x ust. 3 u.c.p.g., co przesądził NSA w uchwale z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt III OPS 1/21. Spółka podniosła w tej materii, że rzekome naruszenie przez nią prawa nie wywołuje żadnych następstw mających negatywny wpływ na społeczne bezpieczeństwo, a tym samym ma charakter znikomy. Ponadto w tym zakresie, jak stwierdziła Skarżąca, należy mieć na uwadze, że nie była wcześniej karana, a dla osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu zabrakło jedynie ok. 11%.
Zarysowany powyżej spór był już rozstrzygany przez sądy administracyjne, w tym również przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 17 lutego 2022 r. o sygn. akt II SA/Gl 1326/21. W poniższych rozważaniach Sąd posłuży się przedstawioną przez WSA w Gliwicach argumentacją, którą skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.
Zgodnie z art. 9g pkt 1 u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1 u.c.p.g. Zatem w świetle przytoczonego przepisu, to na Skarżącej, jako podmiocie odbierającym odpady komunalne na podstawie umów z właścicielami nieruchomości ciążył m.in. obowiązek do osiągnięcia w 2021 r. w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych odpowiednich poziomów przygotowania do recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami. Nieosiągnięcie wymaganych poziomów przez przedsiębiorcę jest deliktem administracyjnym zagrożonym karą, o której mowa w art. 9x ust. 2 u.c.p.g. obliczanej zgodnie z art. 9x ust. 3 u.c.p.g.
W świetle treści tych przepisów nie może ulegać wątpliwości, że w równym stopniu, jak gminę obowiązek osiągnięcia wynikających z przepisów poziomów recyklingu oraz przygotowania do ponownego użycia i od odzysku innymi metodami m.in. odpadów w postaci papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, obciąża przedsiębiorcę. W tej sytuacji za nieracjonalne i bezprawne w myśl zasad konstytucyjnych należałoby uznać działanie prawodawcy gdyby przyjąć, jak tego faktycznie domaga się Skarżąca, że w świetle obowiązujących przepisów nie ma ona obiektywnych możliwości wpływania na uzyskanie obowiązujących poziomów recyklingu i odzysku w odniesieniu do masy odbieranych przez nią odpadów komunalnych. W konsekwencji przepis art. 9x ust. 2 u.c.p.g. mógłby się okazać w praktyce "martwy". Przedsiębiorca mógłby się bowiem zawsze powołać na brak możliwości osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu. Takiej interpretacji tych przepisów Sąd nie podziela. W tym względzie zasadne jest stanowisko, że skoro Skarżąca świadoma obowiązujących w tym względzie regulacji zdecydowała się na prowadzenie na terenie Gminy C. działalności gospodarczej polegającej na odbieraniu odpadów komunalnych na podstawie umowy z właścicielami, a więc w warunkach, w których zgodnie z treścią art. 9g u.c.p.g., to na niej spoczywał obowiązek osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odbieranych przez siebie w takich warunkach odpadów komunalnych, odpowiednich poziomów przygotowania ich do ponownego użycia i recyklingu. Przedsiębiorca taki powinien przedsięwziąć zatem we własnym zakresie wszelkie działania umożliwiające mu osiągnięcie wymaganych poziomów odpadów. Wskazując w tym względzie na obowiązki, które spoczywają na Gminie, Spółka nie wskazała przy tym, aby zwracała się do niej o podjęcie konkretnych i zgodnych z ustawą działań polepszających możliwości osiągnięcia przez nią wymaganych poziomów recyklingu i przygotowania odpadów do ponownego użycia. Nie wykazała też, aby sama podejmowała konkretne w tym względzie działania m.in. informacyjne i edukacyjne. Nie wykazała także (w ogóle tej kwestii nie podniosła), aby m.in. podejmowała działania mobilizujące właścicieli nieruchomości zbierających (oddających) odpady selektywne do właściwego wywiązywania się z tego obowiązku poprzez kontrolę pod tym kątem odpadów przekazywanych jako niesegregowane (zmieszane), co mogłoby ograniczyć ilość tych ostatnich, a zwiększyć masę frakcji segregowanych (papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła), a co mogłoby pozwolić Skarżącej na wywiązanie się z obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g. W żaden też sposób Spółka nie wykazała, aby z niezależnych od niej przyczyn nie miała możliwości odzysku z odbieranych przez nią odpadów zmieszanych poszczególnych frakcji segregowanych, co również mogłoby doprowadzić do realizacji ciążącego na niej z mocy art. 9g u.c.p.g. obowiązku.
Brak jest też dostatecznych podstaw do przyjęcia, aby niewywiązanie się przez Spółkę z obowiązku wynikającego z art. 9g u.c.p.g. było następstwem działania w 2021 r. w warunkach rozprzestrzeniającej się wówczas epidemii spowodowanej COVID-19. Powoływane w tym względzie okoliczności nie zostały dostatecznie wykazane, a tym bardziej nie pozwalają na akceptację formułowanych przez Skarżącą wniosków co do ich wpływu na obiektywną możliwość realizacji obciążającego ją obowiązku. Jakkolwiek zgodzić się trzeba, że w związku z występującym stanem zagrożenia epidemiologicznego i stanem epidemii COVID-19 zwiększyły się przypadki realizowania pracy zdalnej, to nie może ulegać wątpliwości, iż w związku z tym mogło dojść nie tylko do zmniejszenia odbieranych na terenach nieruchomości niezamieszkałych (a takie obsługiwała Skarżąca) odpadów opakowaniowych, ale również odpadów zmieszanych (niesegregowanych), których masa ma tożsamy wpływ na wywiązanie się przez przedsiębiorcę z ciążącego na nim z mocy art. 9g u.c.p.g. obowiązku oraz w konsekwencji na wysokość kary wymierzonej na podstawie art. 9x ust. 2 i 3 u.c.p.g. Nie sposób również nie dostrzec, że - jak wykazał organ I instancji - w roku 2020, kiedy również panował stan epidemii, Spółka wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku osiągnięcia wymaganego prawem poziomu recyklingu.
Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że brak było podstaw do przyjęcia, że Skarżąca nie miała wpływu na nieosiągnięcie zgodnie a treścią art. 9g u.c.p.g. obowiązujących w 2021 r. poziomów recyklingu oraz przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami frakcji odpadów komunalnych w postaci papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła.
Brak było również podstaw do zastosowania w sprawie treści art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. W tym miejscu należy przywołać uchwałę NSA z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt III OPS 1/21 (Lex nr 3352558), w której wyrażono pogląd, że do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, stosuje się art. 189f k.p.a.
W myśl art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Analizując ten przepis podnieść należy, że przy ocenie wystąpienia przesłanki znikomej wagi naruszenia (art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.) należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danego przypadku, zarówno o charakterze przedmiotowym (np. skala naruszeń, skutki tych naruszeń), jak i podmiotowym (np. czy mamy do czynienia z czynem zawinionym, a jeżeli tak, to z jaką formą winy), przy czym decydujące znaczenie należy przyznać skutkom naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa administracyjnego. Mając to na uwadze przyjąć należy, że w niniejszym przypadku nie można mówić, aby naruszenie prawa było znikome. Otóż poziom recyklingu wymagany od Spółki wynosił 20% masy odebranych odpadów komunalnych. Tymczasem, według ustaleń organu I instancji, faktycznie wskaźnik ten wyniósł 8,21%. Oznacza to, że Spółka nawet w połowie nie zrealizowała ciążącego na niej obowiązku. Podnieść również należy, że Skarżąca wykazała się całkowitą biernością w dążeniu do osiągnięcia wyznaczonego jej celu. Otóż, jak już wcześniej stwierdzono, Spółka nie tylko sama nie przedsięwzięła żadnych działań, które pozwoliłyby na uzyskanie wspomnianego wskaźnika w odniesieniu masy odebranych odpadów komunalnych, ale również nie sygnalizowała organowi I instancji problemów w tej materii celem podjęcia wspólnych czynności przeciwdziałających temu. Również z powoływanej w skardze na korzyść Skarżącej (i dołączonej do odwołania) decyzji SKO w Bielsku-Białej z dnia 27 lipca 2021 r. nr [...], jak również decyzji Burmistrza P. z dnia 12 października 2021 r. wynika, że Spółka podobny delikt popełniła prowadząc w 2020 r. działalność gospodarczą w zakresie odbierania odpadów na terenie P. Na marginesie wbrew temu, co twierdzi Spółka, samo wszczęcie postępowania w sprawie wymierzenia pieniężnej kary administracyjnej nie przyniosło efektu prewencyjnego, gdyż Skarżąca w całym jego toku neguje swoją powinność realizacji obowiązku z art. 9g pkt 1 u.c.p.g.
Przyjęcie innego stanowiska podważałoby też cel przyjęcia obowiązujących w tym względzie uregulowań, związanych z ochroną środowiska. Należy mieć też na uwadze, że nieosiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami poszczególnych frakcji odpadów ma wpływ na osiągnięcie całościowo przez gminę wymaganych dla niej poziomów. Ewentualnie nieosiągnięcie przez gminę wymaganych w tym względzie poziomów wiąże się zaś z wymierzeniem jej odpowiednich kar, którymi mogą być w efekcie obciążeni jej mieszkańcy m.in. w następstwie podwyżek stawek za odbiór odpadów. Nie można zatem przyjąć, że w tym zakresie "waga naruszenia prawa jest znikoma", nawet gdyby faktycznie dana gmina obowiązujące ją poziomy recyklingu odnośnie do danych frakcji odpadów w danym roku osiągnęła.
Wbrew zarzutom skargi organy obu instancji nie dopuściły się też naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. oraz art. 8, art. 10 i art. 11 u.p.p., w sytuacji gdy brak jest podstaw do przyjęcia, aby treść art. 9g i art. 9x ust. 2 i 3 u.c.p.g., stanowiących materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji, budziła wątpliwość w zakresie jej interpretacji w odniesieniu do stanu prawnego niniejszej sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę należało przyjąć, że sprawa została w postępowaniu administracyjnym dostatecznie wyjaśniona i rozważona w zakresie niezbędnym do jej końcowego załatwienia zgodnie z przepisami prawa materialnego. Wbrew zarzutom skargi zaskarżone rozstrzygnięcie zostało też uzasadnione w sposób odpowiadający wszystkim wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Wnioski dowodowe Spółki zawarte w skardze - stosownie do art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) - nie mogły zostać uwzględnione z racji na to, że wskazane w nich decyzje organów administracji nie dotyczą rozpatrywanej sprawy, a ponadto zauważyć należy, że już na etapie postępowania administracyjnego zostały włączone do akt.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI