II SA/Gl 1530/24

II SA/Gl 1530/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-03-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący/
Wojciech Gapiński
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 49b ust. 1, ust. 3, art. 83 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 471
art. 25
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 8, art. 24 par. 3, art. 25, art. 17 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński,, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 26 września 2024 r. nr WINB.WOA.7721.242.2024.DS w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 28 czerwca 2024 r. nr [...], 2. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz skarżącej 980 (dziewięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją Nr [...] znak [...] z dnia 28 czerwca 2024 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. (dalej: PINB, organ pierwszej instancji), działając na podstawie art. 49b ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 z późn. zm., dalej: Pr. bud.) oraz art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471) nakazał M. S. (dalej: Strona, Skarżąca) dokonanie rozbiórki altany z grillem usytuowanej na działce nr ewid. [...] w m. C. , gmina [...] .
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ podał, iż w dniu 23 maja 2019 r. do organu wpłynęło pismo Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, Zarządu Zlewni w Z. informujące, że na ww. działce będącej w zarządzie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. , zlokalizowane są: część budynku mieszkalnego, ogrodzenie oraz stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania - altana z grillem. Pozostałe obiekty objęte są odrębnym postępowaniem. Podczas oględzin w dniu 12 lipca 2019 r. stwierdzono, że jest to wiata z grillem. Według oświadczenia Inwestora została wybudowana około 2012 r. bez zgłoszenia. Drewniana wiata ma wymiary 4,68 x 3,12 m, powierzchnia zabudowy wynosi 14,60 m, wysokość od poziomu terenu do kalenicy wynosi około 2,80 m, do okapu około 2,15 m, usytuowana 14,40 m od budynku mieszkalnego i 80 cm od ogrodzenia, pokrycie dachu dwuspadowego stanowi blacha dachówkowa, teren został wybrukowany, pod wiatą od strony północnej znajduje się grill ogrodowy. Organ ustalił, że wiata znajduje się na działce [...], która nie jest przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe, a sąsiedni budynek mieszkalny znajduje się w całości na działce o nr [...] (nie znajduje zastosowania art. 29 ust. 1 pkt 2c Pr. bud.), wobec tego budowa wiaty stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 1 Pr. bud. wymagała dokonania zgłoszenia, powstała zatem w wyniku samowoli budowlanej. Po dokonaniu analizy zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, organ pierwszej instancji stwierdził, że obiekt nie jest zgodny z przeznaczeniem terenu, ponieważ nie może zostać zakwalifikowany jako "urządzenie rekreacyjne", i decyzją z dnia 27 września 2019 r. nr [...] nakazał rozbiórkę obiektu. Decyzja została utrzymana w mocy decyzją Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej: ŚWINB, organ odwoławczy) z dnia 10 grudnia 2019 r. nr [...], a następnie wyrokiem z dnia 3 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 102/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na ww. decyzję ŚWINB. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 września 2023 r. sygn. akt. II OSK 2957/20 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 102/20, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że objętą przedmiotem postępowania wiatę z grillem należało uznać za urządzenie rekreacyjne w rozumieniu § 40 ust. 2 pkt 2 lit. c uchwały Rady Gminy [...] z dnia [...] r., nr [...], w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa C. (Dz. Urz. Woj. [...] z [...] r. poz. [...]).
Ponownie rozpoznając sprawę PINB uwzględnił wiążącą ocenę prawną zawartą w wyroku NSA i stwierdził, że obiekt budowalny, którego dotyczy sprawa jest zgodny z zapisami planu miejscowego. Wyjaśnił, iż wiata o powierzchni zabudowy równej 14,60 m2 zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 oraz art. 30 ust. 1 pkt 1 Pr. bud. z 2019 r., wymagała zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej. Możliwa jest zatem legalizacja obiektu stosownie do art. 49b Pr. bud. Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2023 r. organ nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia dokumentów wymienionych w art. 49b ust. 2 Pr. bud. w terminie do 30 kwietnia 2024 r. W dniu 29 lutego 2024 r. do organu wpłynął wniosek Skarżącej o wyłączenie pracowników organu, który został przesłany do ŚWINB. Następnie w dniu 12 marca 2024 r. organ drugiej instancji przekazał wniosek do rozpatrzenia przez PINB w Z. jako organowi właściwemu. Postanowieniem z dnia 22 marca 2024 r. PINB odmówił wyłączenia od udziału w postępowaniu administracyjnym Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. oraz pracowników PINB w Z.. Organ wskazał również, iż na dzień wydania postanowienia nie dysponował informacją o śmierci J. S.. W związku z upływem terminu do przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, organ w oparciu o art. 49b ust. 3 Pr. bud. nakazał rozbiórkę obiektu. Zauważył też, że Skarżąca nie posiadała prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Decyzja została doręczona Skarżącej w dniu 3 lipca 2024 r.
Strona, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, w ustawowym terminie złożyła odwołanie od wymienionej decyzji podnosząc zarzut naruszenia przepisów o właściwości wskazując, że do dnia rozpoznania sprawy przez PINB, wniosek o wyłączenie nie został przekazany do właściwego organu, dotyczył pracownika zajmującego stanowisko powiatowego inspektora nadzoru budowlanego zatem nie mógł zostać rozpoznany przez tego pracownika, ponieważ sprawa dotyczyła go bezpośrednio (art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a.), nie mógł orzekać o wyłączeniu samego siebie od udziału w postępowaniu. Wskazał też na naruszenie przepisów postępowania przez niedopuszczenie stron do udziału w czynności, podkreślił, że organ nie ustalił kręgu stron postępowania, mimo że jedna z nich nie żyła w dacie zakończenia sprawy, a także na naruszenie przepisów prawa materialnego, ponieważ organy nadzoru budowlanego nie są właściwe w sprawach obiektów niezwiązanych trwale z gruntem, zatem przedmiotu niniejszego postępowania.
Po rozpatrzeniu odwołania, ŚWINB decyzją z dnia 26 września 2024 r. nr WINB.WOA.7721.242.2024.DS, w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm., dalej k.p.a.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości.
Po przywołaniu dotychczasowego przebiegu postępowania organ odwoławczy ocenił, iż w sprawie zasadnie obiekt został zakwalifikowany jako wiata, oraz wyjaśnił w powołaniu na orzecznictwo, że wiata to samodzielna, lekka budowla, posiadająca dach, nie obudowana ze wszystkich stron ścianami lub nawet w ogóle ścian pozbawiona, której celem jest ochrona miejsca lub rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 794/10), jest obiektem budowlanym niezwiązanym trwale z gruntem, lub niewydzielonym z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, lub też nieposiadającym fundamentów lub dachu. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 Pr. bud. obowiązującego w dacie powstania obiektu, budowa wiat i altan o powierzchni do 25 m2 nie wymagała pozwolenia na budowę, lecz wymagała zgłoszenia, Właściwym postępowaniem jest zatem procedura z art. 49b pr. bud. Wiata stosownie do wiążącego wyroku NSA jest zgodna z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżąca jednak mimo upływu terminu do przedłożenia dokumentacji legalizacyjnej nie uczyniła zadość tym wymogom. Orzeczenie nakazu rozbiórki w tej sytuacji nie jest uzależnione od uznania organu administracji. Decyzja jest zatem w ocenie organu odwoławczego wynikiem niespełnienia przez Inwestorkę obowiązków wynikających z art. 49b ust. 2 Pr. bud. W odniesieniu do zarzutów odwołania ŚWINB wyjaśnił, że art. 52 Pr. bud. został prawidłowo zastosowany, Skarżąca jest bowiem inwestorem spornej wiaty, a postępowanie zostało wszczęte przed nowelizacją. Organ pierwszej instancji ustalił, że inwestorami spornej wiaty jest Odwołująca się i J. S. , jednak w toku prowadzonego postępowania druga z ww. osób zmarła. Tym samym jedynym podmiotem zobowiązanym do realizacji nakazów wynikających z Prawa budowlanego jest Skarżąca. Wyjaśnił też, że pojęcie inwestora nie obejmuje następców prawnych, ponieważ prawo administracyjne nie przewiduje dziedziczenia praw i obowiązków administracyjnych. Obowiązek dokonania rozbiórki jest niezbywalny i nie podlega dziedziczeniu. Podał, że strony zostały zawiadomione o terminie oględzin przeprowadzonych w dniu 31 maja 2019 r., PINB umożliwił stronom udział w postępowaniu kierując w dniu 14 maja 2024 r. i 5 czerwca 2024 r. zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. ŚWINB zwrócił również uwagę na skargę z dnia 27 czerwca 2024 r. wniesioną w trybie art. 227 k.p.a. dotyczącą zarzutu braku wyłączenia organu. Organ odwoławczy dokonał analizy materiału dowodowego z przesłankami uzasadniającymi wyłączenie organu i ustalił, iż nie stanowią one powodu wyłączenia się organu, a jego działania nie naruszają przepisów art. 24 i art. 25 k.p.a., a Skarżąca reprezentuje subiektywne odczucia. Decyzja została doręczona stronom w dniu 3 października 2024 r.
Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca. W skardze wniesionej w ustawowym terminie (dnia 4 listopada 2024 r.), sformułowała zarzuty naruszenia:
1) prawa materialnego, przez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 49b ust. 1 i 3 Pr. bud., w sposób rażąco sprzeczny z wydanym wyrokiem NSA z 5 września 2023 r., sygn. akt II OSK 2957/20,
2) przepisów postępowania, poprzez oparcie w całości ustaleń faktycznych na dowodach przeprowadzonych w poprzednich etapach sprawy, już wówczas kwestionowanych, z udziałem innych niż obecnie stron postępowania (obecnie spadkobiercy strony zmarłej) i w ten sposób podważenie zaufania obywateli do Państwa (art. 8 § 1 k.p.a.), odebranie prawa do czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), naruszenie rażąco obowiązku zapewnienia możliwości uczestnictwa w określonych czynnościach (art. 79 § 1 i § 2 k.p.a.), a także ustalenie stanu faktycznego na bazie niepełnego materiału dowodowego (art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.), co ma istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia z uwagi na niespełnienie wymogu umożliwienia stronom udziału w oględzinach i przesłuchaniach świadków oraz wypowiedzenia się co do tych dowodów (art. 81 k.p.a.),
3) przepisów o właściwości, które jest następstwem rozpoznania przez osobę zajmującą stanowisko organu pierwszej instancji wniosku o wyłączenie samego siebie od udziału w sprawie (art. 24 § 1 i § 3 w zw. z art. 26 § 2 in fine i art. 19 k.p.a.), nadto naruszenia właściwości instancyjnej, albowiem wniosek o wyłączenie - mający prejudycjalne znaczenie dla ustalenia właściwości miejscowej - załatwił ponownie, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, decyzji ją poprzedzającej oraz postanowień wydanych w przedmiocie wyłączenia pracownika, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Pełnomocnik Skarżącej akcentował, że w toku ponownie prowadzonego postępowania organy nie wykonały żadnych nowych czynności. Wyraził niezrozumienie dla sytuacji rozpoznawania wniosku o wyłączenie przez bezpośrednio zainteresowanego. Zakwestionował też stwierdzenie, że sporny obiekt stanowi wiatę, a jedynym dowodem na istnienie "budynku" są oględziny przeprowadzone w roku 2019, organ nie dokonał aktualizacji stron postępowania, co nie budzi zaufania do organów państwa. Zdaniem strony skarżącej zaskarżona decyzja pozostaje sprzeczna z wyrokiem NSA.
W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie. Organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.
W dniu 2 stycznia 2025 r. do akt wpłynęło pismo uczestnika postępowania Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z wnioskiem o oddalenie skargi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Podczas rozprawy w dniu 21 marca 2025 r. pełnomocnik Skarżącej podtrzymał skargę i stanowisko w niej zawarte.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Przypomnieć należy, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryterium legalności, stała się zaskarżona decyzja wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego opisanego na wstępie. Ramy prawne kontroli sądowej skarżonej decyzji wyznaczają przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (w brzmieniu obowiązującym przed 19 września 2020 r., stosownie do art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2020 r., poz. 471, do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, przepisy ustawy zmienianej stosuje się w brzmieniu dotychczasowym).
W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych decyzja o nakazie rozbiórki wydana na podstawie art. 49b ust. 1 w zw. z ust. 3 Pr. bud. nie ma charakteru uznaniowego. Jest to decyzja nakładająca na stronę obowiązek, przy czym organ jest zobligowany wydać taką decyzję w określonych prawem okolicznościach (art. 49b ust. 3 niespełnienia obowiązku przedłożenia w wyznaczonym terminie dokumentów legalizacyjnych wskazanych w ust. 2 tej regulacji). Przepisy prawa budowlanego nie mają co do zasady charakteru norm uznaniowych, pozostawiających organowi swobodę w wyborze treści rozstrzygnięcia. Organ ocenia ustalony stan faktyczny na podstawie jego indywidualnych cech, na które składają się np. data wykonania robót, charakter obiektu budowlanego, jego rozmiary - stosując konkretne, przewidziane dla danej sytuacji rozwiązania prawne zawarte w przepisach prawa budowlanego. Wszczynając procedurę legalizacyjną organ nie dysponuje swobodą co do treści poszczególnych jej etapów i wydawanych rozstrzygnięć. W sytuacji niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w art. 49b ust. 2 Pr. bud. organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany wydać decyzję o rozbiórce.
Na gruncie rozpoznawanej sprawy zaistniało jednak naruszenie przepisów prawa uniemożliwiające dokonanie kontroli prawidłowości zastosowania konsekwencji prawnych z art. 49b ust. 3 Pr. bud. w formie nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu.
Jak wynika z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy, organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 29 grudnia 2023 r. nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia dokumentów wymienionych w art. 49b ust. 2 Pr. bud. w terminie do 30 kwietnia 2024 r. W dniu 29 lutego 2024 r. do organu wpłynął wniosek Skarżącej o wyłączenie "od udziału w sprawie M.F. oraz wszystkich osób mu podległych bezpośrednio lub pośrednio" (karta nr 21 akt administracyjnych). Wniosek został rozpoznany przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Postanowieniem z dnia 22 marca 2024 r. PINB: w pkt 1 – "odmówił wyłączenia od udziału w postępowaniu administracyjnym Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z." oraz w pkt 2 – "odmówił wyłączenia od udziału w postępowaniu administracyjnym pracowników Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Z.".
Uregulowane w art. 24 oraz art. 25 k.p.a. instytucje wyłączenia pracownika organu administracji publicznej oraz wyłączenia organu mają stwarzać warunki do bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu administracji, a także sam organ oraz eliminowania jakichkolwiek wątpliwości w tym zakresie wśród uczestników postępowania. Przepisy prawa procesowego o wyłączeniu pełnią zatem funkcję gwarancyjną. Z założenia mają chronić bezstronność i obiektywizm orzekania, zapewniając warunki "uczciwego procesowania".
Jednymi z podstawowych zasad postępowania administracyjnego są uregulowane na gruncie art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej, zasada uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, których obowiązywanie ogranicza zakres swobody działania organu administracji publicznej. Jednym ze środków służących realizacji tych zasad jest instytucja wyłączenia (art. 24 i art. 25 k.p.a.), która ma na celu eliminowanie wszelkich przyczyn skutkujących pojawieniem się jakichkolwiek wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu przy rozpoznawaniu sprawy. Jak stanowi art. 24 § 3 k.p.a. bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika.
Instytucja wyłączenia, w tym instytucja wyłączenia pracownika organu administracji publicznej na podstawie art. 24 k.p.a., jest realizowana w trybie określonym przez właściwe przepisy, co oznacza, że zgłoszenie tego rodzaju wniosku rodzi konieczność rozpoznania go według stosownej i właściwej procedury. Zgłoszenie wniosku o wyłączenie, nawet przy braku podstaw do jego uwzględnienia, rodzi obowiązek po stronie właściwych organów administracji do jego rozpoznania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 383/07, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 października 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 591/09). Sąd podziela przy tym również wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 281/07), że zgłoszenie wniosku o wyłączenie rodzi obowiązek jego rozpoznania, pozytywnie lub negatywnie. Brak podstaw prawnych do zastosowania instytucji wyłączenia w danym zakresie wnioskowanym przez stronę jest podstawą do odmowy wyłączenia. Nie można jednak pozostawić tego rodzaju wniosku bez rozpoznania z powodu sformułowania go w sposób nieodpowiadający konstrukcji dla niego przewidzianej i regulowanej przepisami prawa procesowego, czy tym bardziej z powodu uznania argumentacji wnioskujących o wyłączenia za bezzasadną.
O tym, czy wniosek strony o wyłączenie pracownika organu mieści się w zakresie regulowanym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego musi rozstrzygnąć organ właściwy do jego rozpoznania (art. 17 pkt 3 k.p.a.). Organem takim w okolicznościach niniejszej sprawy, z uwagi na brak bezpośredniego przełożonego nad piastującą funkcję powiatowego inspektora nadzoru budowalnego, jest organ wyższego stopnia zgodnie z art. 83 ust. 2 Pr. bud. - wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2007 r., sygn. akt II OSK 879/06). Brak bowiem bezpośredniego przełożonego nie może czynić martwą regulacji prawnej zawartej w art. 24 § 3 k.p.a. W takiej sytuacji o wyłączeniu na wniosek orzeka organ wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 pkt 3 k.p.a. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, powyższe stanowisko podziela.
Skutkiem stwierdzenia zaistnienia przesłanek wyłączenia, byłaby niezdolność organu do załatwienia sprawy, z uwagi na brak możliwości wyznaczenia podległego sobie pracownika do jej rozpoznania. To zaś prowadziłoby do konieczności wyznaczenia innego organu do prowadzenia postępowania.
Należy dodać, że ze względu na treść art. 123 k.p.a., rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o wyłączenie powinno zapaść w formie postanowienia, które zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a. nie jest zaskarżalne zażaleniem, ale na podstawie art. 142 k.p.a. można je zaskarżyć w odwołaniu od decyzji. W sytuacji natomiast takiej, jaka występuje w niniejszej sprawie, tj. wtedy, gdy właściwym do rozpatrzenia wniosku o wyłączenie jest organ wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 k.p.a., który zarazem jest organem II instancji, rozstrzygnięcie tego organu w przedmiocie wniosku o wyłączenie zostaje poddane kontroli sądu administracyjnego na etapie rozpatrywania skargi na rozstrzygnięcie kończące postępowanie w sprawie.
Przeprowadzona analiza sądowoadministracyjna doprowadziła do wniosku, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem art. 24-26 k.p.a.
Wskazane naruszenia prawa spowodowały konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji bez względu na ocenę innych podniesionych w skardze zarzutów.
Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę obowiązany jest uwzględnić wskazania wynikające wprost z niniejszego uzasadnienia - dotyczące rozpoznania przedmiotowego wniosku o wyłączenie powiatowego inspektora nadzoru budowlanego przez organ wyższego stopnia. Sąd nie przesądza w ramach niniejszego postępowania o trafności wniosku o wyłączenie. Organ powinien także rozważyć prawidłowość wyznaczenia kręgu stron postępowania uwzględniając treść art. 52 Pr. bud.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku), zasądzając na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości [...] zł (pkt 2 sentencji wyroku), na który składa się uiszczony wpis sądowy w wysokości [...] zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika Strony w wysokości [...] zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 z późn. zm.).
Natomiast co do wniosku pełnomocnika uczestnika - PGW Wody Polskie Zarządu Zlewni w Z. zawartego w piśmie z dnia 24 grudnia 2024 r. w zakresie zwrotu kosztów postępowania, wskazania wymaga, że obowiązujące przepisy nie przewidują zasądzenia na rzecz uczestnika zwrotu kosztów postępowania, niezależnie od wyniku tego postępowania. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 174/13, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. W przepisach art. 200-202 p.p.s.a., odnoszących się do postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, ustawodawca nie przewidział zwrotu kosztów zastępstwa procesowego dla uczestnika postępowania na prawach strony.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.