II SA/GL 153/20

II SA/Gl 153/20 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2020-08-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-02-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Elżbieta Kaznowska
Łucja Franiczek /przewodniczący/
Renata Siudyka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 334/21 - Wyrok NSA z 2023-11-15
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 66 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant starszy referent Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2020 r. sprawy ze skarg K. N. oraz J. S. i T. S. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie usunięcia nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego w budynku mieszkalnym oddala skargi.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (ŚWINB) w wyniku rozpoznania odwołania J.S. i T.S. (skarżący) oraz odwołania K.N. (skarżąca) od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że w związku z prowadzonym postępowaniem wyjaśniającym w sprawie przestrzegania przepisów ustawy Prawo budowlane, dotyczących utrzymania i użytkowania budynku mieszkalnego przy ul. [...] w S. przedstawiciel PINB w dniu [...] r. przeprowadził czynności kontrolne. W związku z brakiem protokołów przeglądów okresowych obiektu pismem z dnia 8 września 2014 r. zobowiązał współwłaścicieli nieruchomości do ich przedłożenia w określonym terminie. Ponieważ współwłaściciele nie wywiązali się ze zobowiązania określonego decyzją nr [...] z dnia [...] r. PINB nakazał przedłożenie protokołów corocznej kontroli stanu technicznej sprawności przewodów kominowych, instalacji gazowej, oraz okresowej 5 letniej kontroli instalacji elektrycznej i piorunochronnej oraz stanu sprawności technicznej i wartości użytkowej całego obiektu budowlanego. W dniu 24 lutego 2015 r. J.S. i T.S. przedłożyli protokół kontroli stanu technicznego budynku, instalacji elektrycznej i odgromowej, instalacji gazowej oraz przewodów kominowych. W dniu 5 marca 2015 r. S.M. przedłożył protokoły kontroli instalacji gazowej, przewodów kominowych oraz instalacji elektrycznej w budynku. Pismem z dnia 17 marca 2015 r. PINB poinformował współwłaścicieli o konieczności zastosowania się do zaleceń w.w. protokołów.
Pismem z dnia 10 maja 2016 r. J.S. i T.S. poinformowali PINB o niewykonaniu zaleceń protokołu 5 letniej kontroli stanu sprawności technicznej i wartości użytkowej budynku w zakresie bezzwłocznej naprawy płyty balkonowej na I piętrze budynku, która stanowi własność S. i B. M., a której stan techniczny powoduje zalewanie mieszkania na parterze budynku stanowiącego własność J. i T. S..
W dniu 7 września 2016 r. przeprowadzona została wizja terenowa celem sprawdzenia wykonania zaleceń protokołów kontroli. W trakcie wizji ustalono, że współwłaściciele budynku nie zastosowali się do pozostałych zaleceń w/w protokołów. Pismem z dnia 12 września 2016r. S.M. przedłożył ocenę stanu technicznego instalacji wodociągowej w pomieszczeniu piwnic budynku, protokół usunięcia awarii instalacji wodnej, zdjęcia pokazujące stan płyty balkonowej z kwietna 2016 r.
Decyzją z dnia [...] r.nr [...] nakazał współwłaścicielom budynku mieszkalnego przy ul. [...] w S., tj. J.S., T.S., B.M., S.M., M.K., I. W. usunięcie nieprawidłowości w budynku mieszkalnym określonych w protokole okresowej 5 letniej kontroli stanu technicznego obiektu z lutego 2015 r. polegających na: remoncie płyty balkonowej I piętra, remoncie daszka nad wejściem do budynku, naprawie orynnowania i obróbek blacharskich, naprawie schodów zewnętrznych, wymianie rurociągu stalowego doprowadzającego wodę do mieszkania na parterze budynku. PINB zakreślił zobowiązanym termin na realizację ww. obowiązków do dnia 31 maja 2018 r.
Decyzją z dnia [...] nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. S. i T. S. oraz B.M. i S.M. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie z dnia [...] r. wskazując, iż zakres nałożonych na zobowiązanych robót jest zbyt wąski w stosunku do tego, który wynika z dokumentacji - protokołu z okresowej pięcioletniej kontroli stanu technicznego budynku przy ul. [...] w S., a samemu nie mógł orzec w tym zakresie mając na uwadze art. 139 K.p.a. w związku z art. 15 K.p.a. Dodatkowo ŚWINB wskazał, że organ nadzoru budowlanego w ramach procedury z art. 66 P.b. nie jest uprawniony do nakazywania wykonania nowych inwestycji. Jednocześnie nie zakwestionował zasadności prowadzenia postępowania oraz kręgu osób zobowiązanych do przywrócenia obiektu do odpowiedniego stanu technicznego.
Prowadząc ponownie postępowanie PINB przeprowadził w dniu 29 listopada 2018 r. wizję na ww. nieruchomości. W trakcie oględzin potwierdzono, iż współwłaściciele obiektu, w związku z konfliktem między nimi, nie wykonali żadnych robót przewidzianych w protokole okresowej 5 letniej kontroli stanu technicznego obiektu z lutego 2015 r.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] PINB nakazał współwłaścicielom przedmiotowej nieruchomości usunięcie nieprawidłowości w budynku mieszkalnym określonych w protokole okresowej 5 letniej kontroli stanu technicznego obiektu z lutego 2015 r. polegających na: remoncie płyty balkonowej I piętra, remoncie płyty balkonowej parteru, remoncie daszka nad wejściem do budynku, naprawie orynnowania i obróbek blacharskich, naprawie schodów zewnętrznych, usunięciu i wymianie skorodowanej części rurociągu stalowego doprowadzającego wodę do mieszkania na parterze budynku, naprawie elewacji budynku poprzez otynkowanie ścian zewnętrznych budynków i balkonów, remoncie pokrycia dachowego, remoncie stropów, rysy należy wyplenić materiałem trwale plastycznym, przemurowaniu pęknięcia ściany zewnętrznej w wyniku szkód górniczych, remoncie uszkodzonych kominów, remoncie czapki murka z lastriko przy schodach zewnętrznych oraz naprawie występujących lokalnie pęknięć okładzin - w terminie do 31 lipca 2019 r.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] ,ŚWINB, po rozpatrzeniu odwołania uchylił decyzję PINB z dnia [...] r. Zarzucił brak wykazania przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 1 P.b. Ponadto wskazał, iż same nakazy są sformułowane w sposób ogólny, nie wyjaśniają, co organ miał na myśli używając sformułowań remont lub też naprawa. Ostatnim zarzutem sformułowanym przez PINB było oparcie się na nieaktualnie ustalonym stanie faktycznym, a wynikającym z protokołu 5 letniego stanu technicznego budynku, sporządzonego w 2016 r.
Ponownie rozpoznając sprawę PINB ustalił w szczególności, że nowym współwłaścicielem nieruchomości jest K.N.. W dniu 22 maja 2019 r. PINB przeprowadził oględziny nieruchomości. W trakcie oględzin stwierdzono między innymi występowanie korozji na częściach metalowych obu balkonów i daszka nad wejściem oraz ubytków, pęknięć i zacieków na elewacji i balkonach. Sporządzono dokumentację fotograficzną z opisem stwierdzonych uszkodzeń. Stan techniczny budynku ustalono także na podstawie zdjęć przedstawionych przez nowego współwłaściciela budynku, w tym obrazujące doraźne częściowe naprawy pokrycia dachowego.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] , PINB nakazał współwłaścicielom budynku mieszkalnego przy ul. [...] w S. J. S., T.S., B.M., S.M., K.N., w celu spełnienia wymogów podstawowych co do obiektu budowlanego i jego użytkowania, w tym zapewnienia bezpieczeństwa konstrukcji i użytkowania, o którym mowa w art. 5 ust. 1 P.b., usunięcie nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego w przedmiotowym budynku mieszkalnym polegających na: 1. remoncie płyty balkonowej parteru (przyziemia) i I piętra poprzez: skucie istniejącej posadzki do poziomu górnej warstwy płyty balkonowej, odkucie luźnych części płyty balkonowej z powierzchni bocznych, oczyszczenie stalowych kształtowników nośnych i zabezpieczenie ich przed korozją, uzupełnienie brakujących miejscowo części płyty betonowej, obłożenie belek stalowych siatką metalową, wykonanie tynku kat. III cementowego na spodzie płyty betonowej, wykonanie izolacji przeciwwilgociowej np. z 2 warstw papy na górnej powierzchni płyty balkonowej lub na naprawionej i zagruntowanej płycie balkonowej zastosować rozwiązania systemowe zespolonej izolacji podpłytkowej np. firmy Baumit założenie obróbek blacharskich, wykonanie posadzki cementowej grubości śr. 3 cm ze spadkiem na zewnątrz (1,5-2%) wyłożenie płyt balkonowych płytkami gresowymi mrozoodpomymi, pomalowanie płyt balkonowych od spodu farbą silikatową; 2. oczyszczenie, odtłuszczenie, zabezpieczenie przed korozją i malowanie balustrad, remoncie daszka nad wejściem do budynku (elewacja zachodnia) poprzez: usunięcie elementów luźnych i uszkodzonych, a następnie uzupełnienie ubytków w płycie betonowej, oczyszczenie i zabezpieczenie przeciw korozji stalowych belek nośnych, wykonanie na płycie zadaszenia wylewki cementowej ze spadkiem 5%, wyłożenie papy termozgrzewalnej dwuwarstwowej, wykonanie obróbek blacharskich; 3. naprawie pionowego pęknięcia zewnętrznej ściany budynku na poziomie parteru i I piętra (elewacja północna budynku) poprzez przemurowanie uszkodzonej ściany po jej uprzednim odciążeniu lub jej wzmocnienie za pomocą iniekcji mieszanek na bazie żywicy epoksydowej; 4. naprawie uszkodzonego pokrycia dachu poprzez jednowarstwowe pokrycie papą termozgrzewalną; 5.wymianie uszkodzonego i skorodowanego orynnowania i obróbek blacharskich; 6. naprawie kominów, obejmującej usunięcie spękanych i odspojonych tynków, uzupełnienie ubytków, ewentualne przemurowanie; 7. wymianie skorodowanych odcinków stalowej instalacji wodociągowej wewnętrznej - w terminie do dnia 31 marca 2020 r. Wszystkie roboty PINB nakazał wykonać zgodnie z zasadami wiedzy technicznej z materiałów dopuszczonych do stosowania w budownictwie.
W odwołaniu K.N. (skarżąca) zarzuciła: naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b. przez jego niezasadne zastosowanie i uznanie, że w sprawie zachodzą przesłanki do nałożenia na nią obowiązków przewidzianych w tym przepisie, art. 66 ust. 1 punkt 3 P.b. przez nałożenie na wszystkich współwłaścicieli obowiązków określonych w tym przepisie solidarnie, podczas gdy z żadnego przepisu nie wynika tego typu konstrukcja prawna; naruszenie przepisów postępowania, a to art. 8 § 1 K.p.a. przez jego niezastosowanie i bezpodstawne uznanie, że nakazy określone w art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b. mogą dotyczyć także skarżącej, art. 7 K.p.a. przez nałożenie na skarżącą obowiązku będącego wynikiem postępowania, za które nie ona odpowiada, art. 6 K.p.a. przez zastosowanie art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b. w sytuacji, gdy brak jest przesłanek do zastosowania w niniejszej sprawie tego przepisu, a tym bardziej nakładania obowiązku wskazanego w tej normie w sposób solidarny w stosunku do wszystkich współwłaścicieli. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie w całości, względnie – o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Odwołanie od decyzji PINB z dnia [...] r. wnieśli również J.S. i T.S. (skarżący), w zakresie nakazu usunięcia nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego płyty balkonowej parteru wskazanych w punkcie 1 - z wyjątkiem uzupełnienia skradzionej rynny okalającej balkon i odświeżenia malowania ww. płyty od spodu - w budynku przy ul. [...] w S.. Wskazali na błędne założenie, poprzez przyjęcie, że samowolne wyburzenie ściany wykonanej z cegły pełnej ceramicznej grubości 13 cm, zbrojonej bednarką stalową - wraz z zamontowanymi w niej stalowymi drzwiami przeciwpożarowymi o odporności ogniowej El 60 - oddzielającej przedsionek przeciwpożarowy i pomieszczenie wodomierzy z usytuowaną w nim studzienką rewizyjną od garażu, nie wymagało nawet zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Skarżący wskazali na błędne opisanie przez PINB fotografii dokumentujących uszkodzenia. Wyrazili wątpliwość co do możliwości skutecznego wykonania niektórych nakazów. Zwrócili uwagę na uchybienia PINB w zakresie ustaleń co do poszczególnych elementów konstrukcyjnych, w tym rozbiórki ściany w kondygnacji piwnicy budynku objętego postępowaniem.
Decyzją z dnia [...] r. ŚWINB utrzymał w całości decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji przedstawił przebieg postępowania według chronologii zdarzeń. Odnosząc się do zarzutu skarżących w zakresie błędnego oznaczenia balkonów na fotografiach ŚWINB stwierdził, że nie ma wątpliwości, które zdjęcia dotyczą którego z balkonów uznając zarzut za niemający wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. ŚWINB podniósł nadto, że kwestia robót budowlanych polegających na rozbiórce ściany w kondygnacji piwnicy budynku objętego postępowaniem jest przedmiotem odrębnego postępowania PINB. ŚWINB dokonał szczegółowej analizy dokumentacji fotograficznej i opisał widniejące na nich uszkodzenia. Wyjaśnił, że dokumentacja fotograficzna zawiera również wizualizację ścian poddasza po zalaniach z dachu. Przychylił się do argumentacji PINB, że naprawy wskazane przez skarżącą mogą być niewystarczające do stałego zabezpieczenia budynku przed zawilgoceniem ścian. Stwierdził, że zdjęcia z wnętrz lokali mieszkalnych wskazują na pęknięcia ścian, odspojenie tynku od ścian oraz wykwity. Ponadto wskazał, że instalacja wodociągowa widniejąca na zdjęciach w piwnicy i na pierwszym piętrze nie jest szczelna, a na rurach widoczna jest korozja. Po dokonaniu analizy zgromadzonych akt sprawy oraz zapoznaniu się z twierdzeniami podnoszonymi w odwołaniach. ŚWINB doszedł do przekonania, że wydane przez PINB orzeczenie jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, a PINB wypełnił wszystkie zalecenia nałożone decyzją z [...] r. PINB stwierdził, że ustalony stan faktyczny sprawy nie wypełnia znamion art. 66 ust. 1 pkt 1 P.b., jednocześnie ustalił, że stan techniczny wskazanych części przedmiotowego budynku jest na tyle zły, że uzasadnia nałożenie na jego współwłaścicieli obowiązku z art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b. ŚWINB uznał za prawidłowy przebieg postępowania przed organem I instancji, dochodząc do przekonania, że zaskarżoną decyzję należało utrzymać w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Przechodząc do analizy stanu prawnego sprawy, ŚWINB zauważył, że zgodnie z § 291 oraz § 292 rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1065 z późn. zm.- dalej "rozporządzenie") budynek i urządzenia z nim związane powinny być projektowane i wykonane w sposób niestwarzający niemożliwego do zaakceptowania ryzyka wypadków w trakcie użytkowania, a daszek nad wejściem do budynku powinien mieć konstrukcję umożliwiającą przeniesienie ewentualnych obciążeń, jakie w prawdopodobnym zakresie może spowodować upadek okładzin elewacyjnych, skrzydeł okiennych lub szyb. Tym samym – zdaniem ŚWINB – zakres nałożonych przez PINB obowiązków należy ocenić pozytywnie, jako niezbędne minimum, które pozwoli przywrócić stan techniczny budynku objętego postępowaniem do stanu wymaganego przepisami prawa. Dalej podniósł, że przepis art. 66 ust. 1 P.b. zawiera cztery odrębne i niezależne względem siebie przesłanki wydania decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości w obiekcie budowlanym, zaś wystąpienie choćby jednej z tych przesłanek jest wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w tym trybie. Zauważył, że PINB wydał rozstrzygnięcie na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b., tj. z uwagi na zły stan techniczny budynku. Kolejno wskazał na istotę nakazu z art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b. oraz na jej konsekwencję w postaci tego, że względy ekonomiczne nie mogą niweczyć celu, jaki ustawodawca przypisał omawianemu przepisowi. Podniósł, że dotyczy to zwłaszcza argumentu skarżących, że remont płyty balkonowej znajdującej się na I piętrze budynku się stronom nie opłaca i że płyta ta powinna zostać najpierw rozebrana, a następnie odtworzona z uwagi na możliwość ciągłej postępującej degradacji tej części budynku. Dodał, że nałożenie obowiązku rozbiórki całego obiektu budowlanego lub jego części stanowiłoby niedopuszczalną sentencję w postaci nałożenia na właścicieli obowiązku przeprowadzenia inwestycji. Mając na uwadze powyższe, ŚWINB pozytywnie ocenił tryb postępowania, w którym organ I instancji przeprowadził postępowanie.
Odnosząc się do pozostałej argumentacji skarżących zawartych w odwołaniach, ŚWINB podkreślił, że z uwagi na obecny stan właścicielski budynku objętego postępowaniem, wszyscy ustaleni właściciele poszczególnych lokali mieszkalnych i użytkowych wyodrębnionych w tym budynku są stronami tego postępowania. Stwierdził, że normy P.b. mają charakter związany, co oznacza że organ prowadzący postępowanie nie posiada swobody w ograniczeniu nałożonego obowiązku tylko do określonych osób poprzez zastosowanie np. tzw. zasad współżycia społecznego. Wyjaśnił dalej, że przedmiotowe obowiązki zostały nałożone na współwłaścicieli solidarnie, ponieważ tak nakazuje przepis art. 61 P.b. Z uwagi na okoliczność, że Wspólnota Mieszkaniowa budynku przy ul. [...] w S. nie posiada zarządcy, obowiązki należało nałożyć na poszczególnych właścicieli budynku. Nie ma prawnego znaczenia, który z właścicieli przyczynił się w większym stopniu do zaistniałego stanu degradacji substancji budynku, ani też kiedy nabył prawo własności. Organ wydaje bowiem rozstrzygnięcie według stanu faktycznego oraz prawnego ustalonego i obowiązującego na dzień jego wydania. W konsekwencji nie ma również znaczenia prawnego okoliczność, czy któryś z konkretnych współwłaścicieli odpowiada za stan techniczny danej płyty balkonowej, dachu budynku, czy kominów. ŚWINB zaznaczył ponadto, że PINB nie mógł ograniczyć rozstrzygnięcia w przedmiocie sposobu naprawy dachu wyłącznie do wskazania, iż współwłaściciele mają dokonać remontu lub naprawy poszczególnych jego elementów, nie wskazując jakie konkretnie roboty budowlane miałyby mieścić się zakresie pojęcia "remont" lub "naprawa". Wskazał również powołując się na stanowisko zaprezentowane w wyroku WSA we Wrocławiu z 21 czerwca 2017 r., sygn. akt: II SA/Wr 841/16, że PINB był nie tyle uprawniony do wskazania konkretnego sposobu naprawy dachu, co zobowiązany do sprecyzowania tej kwestii. Ponadto PINB ocenił precyzyjnie, które elementy instalacji stalowej wodociągowej wewnętrznej należy wymienić, tj. wyłącznie skorodowane odcinki. Fragmenty skorodowanej instalacji zostały również udokumentowane w postaci zdjęć. Jednocześnie w zakresie obowiązku przemurowaniu kominów organ odwoławczy zauważył, że PINB wskazał aby naprawić kominy poprzez usunięcie spękanych i odspojonych tynków i uzupełnienie ubytków. Natomiast w gestii uznania współwłaścicieli wskazał, że ewentualnie można wykonać ten obowiązek przez przemurowanie. Tym samym – w ocenie ŚWINB – nie można przyjąć, że PINB nałożył na współwłaścicieli obowiązek przemurowaniu uszkodzonych kominów.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję SKO skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b. przez jego całkowicie niezasadne zastosowanie i uznanie, że w sprawie zachodzą przesłanki do nałożenia na skarżącą obowiązków przewidzianych w tym przepisie: art. 65 ust. 1 punkt 3 P.b. przez nałożenie na wszystkich współwłaścicieli obowiązków określonych w tym przepisie solidarnie, podczas gdy z żadnego przepisu nie wynika tego typu konstrukcja prawna oraz naruszenie przepisów postępowania, a to art. 6 K.p.a. w zw. z art. 61 P.b. przez naruszenie zasady legalizmu i wykreowanie sposobu usunięcia nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego budynku mieszkalnego w sposób solidarny, co nie ma jakiegokolwiek oparcia w obowiązujących przepisach prawa; art. 6 K.p.a. przez zastosowanie art. 65 ust. 1 pkt 3 P.b. w sytuacji, gdy brak jest przesłanek do zastosowania w niniejszej sprawie tego przepisu, a tym bardziej nakładania obowiązku wskazanego w tej normie w sposób solidarny w stosunku do wszystkich współwłaścicieli; art. 6 w zw. z art. 61 K.p.a. przez prowadzenie postępowania w niesprecyzowanym jasno od początku przedmiocie - organ na różnych etapach postępowania wskazywał różne mankamenty stanu technicznego budynku mieszkalnego, podczas gdy powinien prowadzić postępowanie jednolicie na jego początku określając, których dokładnie wad dotyczy sprawa tak, by możliwe było branie czynnego udziału w sprawie przez strony na każdym etapie postępowania; art. 6 K.p.a. w zw. z § 291 i § 292 rozporządzenia przez zastosowanie tych przepisów do daszka, podczas gdy dotyczą one w ogólności fazy projektowania i wykonania budynku, a nie jego eksploatacji, a ponadto nie zawierają szczegółów, które organ niezasadnie wykreował z tych przepisów; art. 7 w zw. z art. 85 § 1 K.p.a. przez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i oparcie się przy wydaniu rozstrzygnięcia w drugiej instancji wyłącznie na niewłaściwie opisanej dokumentacji fotograficznej (co organ sam przyznaje na str. 6 zaskarżonej decyzji) i nieprzeprowadzenie oględzin budynku mieszkalnego położonego w S. przy ul. [...]; art. 8 § 1 K.p.a. przez jego niezastosowanie i bezpodstawne uznanie, że nakazy określone w art. 66 ust. 1 punkt 3 P.b. mogą dotyczyć także skarżącej, która nie odpowiada za stan techniczny budynku: art. 15 K.p.a. przez jego niezastosowanie, nierozpatrzenie merytorycznie odwołania skarżącej – organ w ogóle w żadnym stopniu nie ustosunkował się do kluczowych zarzutów skarżącej odnośnie nałożenia na nią obowiązków w odniesieniu do części budynku niebędącymi częściami wspólnymi, co czyni decyzję organu II instancji zupełnie niekompletną i niepoddającą się kontroli. Rozwijając motywy zarzutów skarżąca podniosła, że w uzasadnieniu decyzji organ niebywale lakonicznie podszedł do zarzutów i wniosków jej odwołania, co – w jej ocenie – czyni kontrolę instancyjną iluzoryczną i nijak mającą się do dwuinstancyjności postępowania, która z mocy art. 15 K.p.a. Zdaniem skarżącej, organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do kwestii analizowanych przez skarżącą w odwołaniu. Podniosła, że niezasadnie nałożono na nią obowiązki z art. 56 ust. 1 punkt 3 P.b., albowiem , nie sposób obciążać według art. 66 ust. 1 punkt 3 P.b. skarżącej obowiązkami w odniesieniu do elementów konstrukcyjnych budynku, które nie należą do części wspólnych. W jej ocenie, organ w sposób niedopuszczalny nałożył na nią obowiązki odnośnie balkonów. Wywiodła, że czynności takie jak skucie posadzek, wykonanie posadzki, wyłożenie płyt balkonowych płytkami są zastrzeżone dla właściciela konkretnego lokalu, do którego balkon przynależy. Skarżąca akcentowała, że nie ma ona fizycznej możliwości ingerencji w te elementy struktury balkonu. Odnosząc się do kwestii remontu daszka stwierdziła, że daszek ma jedynie walory estetyczne, dlatego nie ma podstaw do nakładania obowiązków w tym względzie wedle art. 66 ust. 1 pkt. 3 P.b. W ocenie skarżącej, nie można takiego uprawnienia wywodzić z § 291 i § 292 rozporządzenia. Ponadto wskazanie konkretnego sposobu naprawy pokrycia dachu nie mieści się w zakresie uprawnień organu wskazanych w art. 66 ust. 1 punkt 3 P.b. Stwierdziła, że niedopuszczalnym jest przemurowywanie kominów. Skarżąca podniosła nadto, że organ nie określił, które elementy instalacji trzeba wymienić, podczas gdy niektóre jej elementy nie stanowią własności wspólnej. Wywiodła, że organy obu instancji, w żaden sposób nie wskazały konkretnie, z którymi przepisami techniczno - budowlanymi stan budynku jest niezgodny. Zarzuciła, że powyższe obowiązki nałożono na nią, mimo że to nie ona była stroną postępowania administracyjnego w momencie jego wszczęcia i nie jej działania i zaniechania stanowią o aktualnym stanie technicznym budynku. Podkreśliła, że właścicielką lokalu stała się na skutek prawomocnego postanowienia o przysądzeniu własności wydanego przez Sąd Rejonowy w S. w dniu [...] roku w sprawie prowadzonej pod sygn. akt [...]. Zwróciła w związku z tym uwagę na wszczęcie i procedowanie postępowania bez udziału skarżącej - została ona zaskoczona całą procedurą, nie wszczęto wobec niej odrębnego postępowania, nie powiadomiono, czego sprawa dotyczy. W tym względzie, zdaniem skarżącej, naruszono także art. 61 K.p.a. Wskazała, że końcowe rozstrzygnięcie zostało rozszerzone o elementy, których nie wskazywano w piśmie wszczynającym postępowanie i nie zawiadomiono skarżącej, jako nowej strony, o przedmiocie postępowania. Zwróciła przy tym uwagę, że oparto się jedynie na wadliwie opisanej dokumentacji fotograficznej, bez skonkretyzowania rzekomych wad stanu technicznego budynku podczas oględzin. W jej ocenie, takie postępowanie narusza zarówno art. 7, jak i art. 85 § 1 K.p.a., gdyż w tej mierze zaistniała potrzeba osobistego zapoznania się organu ze stanem technicznym budynku. Podniosła nadto, że organ odniósł się do jednego zarzutu merytorycznego skarżącej - mianowicie do nałożenia na nią obowiązku solidarnie z innymi stronami, stwierdzając, że podstawy takiej upatruje w art. 61 P.b. Zdaniem skarżącej, działanie organu nakładające na wszystkich współwłaścicieli solidarny obowiązek dokonania napraw pozbawione jest podstawy, a tym samym, sprzeczne z art. 6 K.p.a.
Skargę na wskazaną decyzję w zakresie, w jakim nakazano im usunięcie nieprawidłowości w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w S., polegających na naprawie płyty balkonowej parteru, co do zakresu robót w całości oraz partycypowania w kosztach naprawy płyty balkonowej I piętra, naprawie przez skarżących lub partycypowania w kosztach naprawy komina wybudowanego w drodze samowoli budowlanej przez współwłaściciela S.M., a także na wymianie skorodowanych odcinków instalacji wodociągowej wewnętrznej, wnieśli również J. i T. S. (skarżący). Ponadto wnieśli skargę na nieobjęcie decyzją remontu uszkodzeń powstałych w pomieszczeniu na parterze, znajdującym się bezpośrednio pod płytą balkonu I piętra. Zarzucili naruszenie przepisów prawa procesowego w postaci art. 7 K.p.a., poprzez nieujawnienie wszystkich istotnych dla wydania decyzji okoliczności, brak zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego oraz błędną ocenę zgromadzonych dowodów. Domagali się uchylenia decyzji organu I instancji oraz organu odwoławczego we wskazanym zakresie. W uzasadnieniu podnieśli, że PINB nie udokumentował złego stanu technicznego płyty balkonu na parterze, a wyłącznie w oparciu o błędnie opisaną dokumentację wydał decyzję o konieczności remontu płyty balkonowej parteru. Zwrócili nadto uwagę, że opinia techniczna konstrukcyjna, dotycząca oceny stanu technicznego balkonu na parterze budynku mieszkalnego przy ul. [...] w S., przynależnego do lokalu nr 1, obejmująca swoim zakresem płytę balkonową oraz balustradę, sporządzona przez uprawnionego specjalistę, wskazuje we wnioskach końcowych na zadowalający stan techniczny przedmiotowego balkonu na parterze, który podlega stałej konserwacji i nie wymaga naprawy głównej. Zdaniem skarżących, że organy obydwu instancji w sposób niedopuszczalny nałożyły na nich obowiązek naprawy balkonu na I piętrze, należącego do lokalu mieszkalnego nr 2, będącego własnością S.M., który nie stanowi części wspólnej. Nadto zdaniem skarżących, czynności takie jak skucie posadzki, wykonanie posadzki, wyłożenie płyt balkonowych płytkami są zastrzeżone da właściciela konkretnego lokalu, do którego balkon przynależy. Zdaniem skarżących w sposób niedopuszczalny nałożono na nich obowiązek naprawy spalinowych przewodów kominowych, dobudowanych do ściany zewnętrznej wyższej części budynku i wyprowadzonych jako komin ponad dach. Podkreślili, że inwestorem był właściciel lokalu mieszkalnego nr 2, inwestycję zrealizowano bez dopełnienia wszystkich wymaganych formalności i nakaz winien dotyczyć inwestora. Zwrócili się o zwolnienie ich z uczestnictwa w naprawie lub partycypowaniu w kosztach naprawy przedmiotowego komina. Zdaniem skarżących brak jest również podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie przebudowy instalacji wewnętrznej wodociągowej przedstawiając swoje stanowisko w tej kwestii. Skarżący wnieśli nadto skargę na nieobjęcie decyzją z [...] r. remontu uszkodzeń powstałych w pomieszczeniu na parterze, znajdującym się bezpośrednio pod płytą balkonu I piętra.
W odpowiedzi na skargi ŚWINB wniósł o ich oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.
Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2019.2325 t.j. ze zm., dalej: p.p.s.a.) - sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Zatem kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, i to naruszenia mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy czy stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo wreszcie naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność, albowiem jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności (art.145 § 1 p.p.s.a.) Przy czym, po myśli art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zaskarżona decyzja nie narusza jednakże prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, ani też w toku postępowania organy nadzoru budowlanego obu instancji nie uchybiły regułom procedury w stopniu skutkującym wznowieniem tego postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem dopiero tego rodzaju naruszenia prawa uzasadniają uwzględnienie skargi w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. Oznacza to, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest ocena charakteru naruszenia prawa. W niniejszej sprawie nie stwierdzono zaś podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organu odwoławczego.
Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja z dnia [...] r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (ŚWINB) utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) z dnia [...] r. nakazująca stronom skarżącym usunięcie nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego budynku.
Materialnoprawną podstawę działania w rozpatrywanej sprawie stanowi ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. –Prawo budowlane (t.j.Dz.U.z 2019 r., poz 1186- dalej "P.b."). Zgodnie z art. 66 ust.1 pkt 3 P.b. w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Zgodnie z art. 61 P.b, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2.
Podnoszony przez skarżącą argument, że stała się ona właścicielką lokalu na skutek postanowienia o przysądzeniu prawomocnego z dniem [...] r. i, że nie ponosi odpowiedzialności za zły stan techniczny budynku nie ma znaczenia skoro w dacie orzekania była ona właścicielką lokalu, a tym samym współwłaścicielką budynku. Jednocześnie przepisy art. 66 ust. 1 w związku z art. 61 P.b. przewidują jedynie możliwość zobowiązania właściciela lub zarządcy budynku do usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych w obiekcie budowalnym, a nie sprawcy, który spowodował ich powstanie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1705/19, LEX nr 3009316). Powyższe odnosi się także do twierdzeń skarżącej, że współwłaściciele nie zrealizowali wymogu z 1982 r. odnośnie ustanowienia jednoosobowego zarządu nieruchomością, zawartego w aktach księgi wieczystej dla budynku. To na właścicielu/współwałaścicielach obiektu spoczywa obowiązek dbania o jego należyty stan techniczny, a w razie jego pogorszenia usunięcia nieprawidłowości. Jeżeli natomiast okaże się, że uszkodzenia spowodowane są działaniami osób trzecich, to właścicielowi przysługują roszczenia dochodzone wyłącznie przed sądem powszechnym (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 559/16, LEX nr 2187901). Z powyższych względów nie zasługują na uwzględnienie również twierdzenia skarżących w zakresie, w jakim kwestionują oni swoją odpowiedzialność za wykonanie robót dotyczących balkonu na I piętrze, czy instalacji wodociągowej. Odnosi się to także do kwestii wybudowanego przez właściciela lokalu nr 2 komina, który stanowi przecież część wspólną budynku niezależnie od tego, kto dokonał inwestycji w tym zakresie. Co więcej w trakcie prowadzenia postępowania administracyjnego PINB ustalił, że właściciel lokalu nr 2 uzyskał pozwolenie na modernizację instalacji gazowej oraz montaż pieca gazowego c.o., decyzją nr [...] z dnia [...] r. Właściciel lokalu nr 2 uzyskał nadto pozwolenie na modernizację instalacji gazowej i montaż pieca c. o. w [...] oraz decyzją nr [...] z dnia [...] r. na podłączenie pieca gazowego c.o. i cwu w budynku przy ul. [...] w S.. Obowiązek wykonania określonych przez organ robót budowlanych został na strony nałożony solidarnie, albowiem przedmiotem robót są elementy konstrukcyjne całego budynku i jego części wspólnej. Odnosząc się dalej do kwestii balkonów w kontekście tego, czy wchodzą one w zakres desygnatów pojęcia nieruchomości wspólnej, należy podnieść, że ustawa o własności lokali statusu prawnego balkonu wprost nie rozstrzyga. Ustawa mówi jedynie w art. 2, że do lokalu mogą przynależeć, jako jego części składowe, pomieszczenia, choćby nawet do niego bezpośrednio nie przylegały lub były położone w granicach nieruchomości gruntowej poza budynkiem, w którym wyodrębniono dany lokal, a w szczególności: piwnica, strych, komórka, garaż, zwane dalej "pomieszczeniami przynależnymi". Status prawny balkonu i jego poszczególnych elementów należy badać w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy, to znaczy sposobu jego konstrukcji, jego wpływu na całość budynku oraz w kontekście celu dla którego ta analiza jest przeprowadzana. Na powyższe zwrócił uwagę Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 6 grudnia 2013 r., I ACa 773/13, stając na stanowisku, że z uwagi na różnorodność balkonów, tj. sposobu ich budowania, połączenia z nieruchomością czy możliwością dostępu, nie można wyprowadzić sztywnych reguł, który określą granice, gdzie kończy się nieruchomość wspólna a gdzie zaczyna część składowa wyodrębnionego lokalu, którą jest balkon. [...] dbałość o wygląd zewnętrzny całej nieruchomości, na który to wygląd składają się m.in. daszki, balkony czy też kolor ścian, należy do zakresu obowiązków Wspólnoty, nie zaś poszczególnych lokatorów. Jakkolwiek zatem wydaje się, że wewnętrzna ściana przybalkonowa czy też płytki na posadzce służą jedynie właścicielowi konkretnego lokalu, do którego balkon przynależy, to w granicach rozpoznawanej sprawy mają one istotne znaczenie z punktu widzenia bryły budynku jako całości. Nie mają przy tym znaczenia twierdzenia skarżącej o ingerencji w prawo własności osoby trzeciej, co potwierdza fakt, że niejednokrotnie zdarza się, iż spółdzielnia dokonuje remontu elewacji budynku składającej się w przeważającej części z balkonów, zaś właściciele poszczególnych lokali obowiązani są poszczególnych wykonawców do miejsca pracy dopuścić. Nie powinno budzić przy tym wątpliwości, jakie znaczenie ma w kontekście estetycznego wyglądu budynku wygląd ścian, posadzek czy balustrady balkonowej albo tez daszku, które są widoczne z zewnątrz. Powoływanie się na względy estetyczne ma przy tym znaczenie w kontekście zakwalifikowania poszczególnych elementów balkonów w niniejszej sprawie w skład części wspólnej nieruchomości.
Również zarzuty obu skarg w zakresie błędnego oznaczenia fotografii balkonów są chybione. ŚWINB nie miał wątpliwości, które zdjęcia dotyczą którego z balkonów i to niezależnie od tego, czy fotografie byłyby podpisane czy też nie. Skoro zatem stan faktyczny w sprawie nie budził wątpliwości organu, brak podstaw do dokonania wizji lokalnej w tym zakresie. Tym bardziej, że oględziny budynku były dokonywane przez PINB kilkakrotnie (7 września 2016 r., 29 listopada 2018 r. i 22 maja 2019 r.).
Sąd przypomina, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie ustala się stanu faktycznego sprawy ani nie dokonuje oceny materiału dowodowego, lecz ocenia prawidłowość postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organy administracji publicznej. Sąd uznał, że postępowanie organów było prawidłowe,a zarzuty skarżących w tym zakresie uznać należy za chybione.
Odnosząc się do zarzutów związanych z koniecznością dokonania remontu daszku nad wejściem, zdaniem Sądu słusznie organy uznały, że zachodzi konieczność doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem. Zauważyć należy, że "przepis art. 66 ustawy - Prawo budowlane znajduje się w Rozdziale 6 ustawy zatytułowanym "Utrzymanie obiektów budowlanych". Przez pojęcie "utrzymanie" należy rozumieć zachowanie w dobrej sprawności, zachowanie w stanie niezmienionym, niepogorszonym, należytym. (wyrok NSA z 6 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 708/18). Na konieczność utrzymania obiektu w należytym stanie wskazują przepisy rozporządzenia.
Odnośnie argumentacji skarżącej w zakresie przemurowania kominów, słusznie ŚWINB wskazał, że tego rodzaju sugestia w decyzji została zawarta celem poddania owego zagadnienia pod rozwagę właścicieli, wskazano bowiem jedynie na "ewentualne" przemurowanie kominów.
Również argumentacja skarżącej w zakresie zakwalifikowania poszczególnych części instalacji wodociągowej jako części wspólnej, okazała się chybiona. Zgodnie z art. 3 pkt 1 P.b., ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym - należy przez to rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Zatem instalacja wodociągowa stanowi integralną część budynku i jako całość służy wszystkim mieszkańcom. Nie sposób również przyznać racji skarżącej, że organ nie odniosły się do wszystkich jej twierdzeń i argumentów. ŚWINB uznał bowiem, że nie mogą one prowadzić do podważenia prawidłowości decyzji organu I instancji.
Nie mogą również odnieść zamierzonego skutku zarzuty skarżącej , że nie brała ona udziału w postępowaniu Z akt sprawy wynika bowiem, że w 2019 r. PINB ustalił, że skarżąca stała się właścicielem lokalu w przedmiotowym budynku.W trakcie oględzin przeprowadzonych w 2019 r skarżąca okazywała zdjęcia szkód spowodowanych zalaniem mieszkania z powodu złego stanu dachu, a nadto wniosła odwołanie od decyzji PINB. Przedmiot postępowania dotyczył stanu technicznego budynku przy ul. [...] w S.. Trudno zatem uznać, by przedmiot ten nie był zakreślony, a przede wszystkim, by strony postepowania nie miały możliwości realizacji uprawnień procesowych określonych przepisami K.p.a. przez podejmowanie przez nie czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej.
Odnosząc się wreszcie do zarzutu skarżących w zakresie nieobjęcia decyzją poszczególnych elementów stanu technicznego lokalu na parterze znajdującego się pod balkonem przy lokalu nr 2, należy po pierwsze wskazać, że skarga do sądu administracyjnego przysługuje na decyzję administracyjną. Przedmiotem zaskarżenia jest zatem wydana decyzja, którą można zaskarżyć w całości lub w części. Tymczasem skarżący podnoszą zarzuty w szerszym zakresie, o których w decyzji nie orzeczono i w tym kontekście uznać należy, że są chybione. Sąd wskazuje również, że to sądy powszechne są uprawnione do rozpatrywania sporów sąsiedzkich zmierzających do wyegzekwowania naprawienia szkody.
Należy nadto podkreślić, że zawarty w zaskarżonej decyzji nakaz usunięcia nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego przedmiotowego budynku i wykonania określonych robót został wydany w związku z jego złym stanem technicznym. Tym samym niewątpliwym jest, zdaniem Sądu, że roboty nakazane decyzją PINB, a utrzymane w mocy przez ŚWINB, winny zostać wykonane.
Sąd nie dopatrzył się także w zaskarżonej decyzji sformułowanych w skargach zarzutów naruszenia przepisów K.p.a. Prowadzone przez ŚWINB postępowanie wbrew twierdzeniom skarg prowadzone było wnikliwie, wykazało wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, zgromadzono wszystkie niezbędne dowody, parokrotnie przeprowadzono oględziny, a wydana przez organ decyzja, klarownie uzasadniona, zawiera wszystkie wymagane prawem elementy.
W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skarg i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.