II SA/GL 1529/24

II SA/Gl 1529/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna /sprawozdawca/
Rafał Wolnik /przewodniczący/
Wojciech Gapiński
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 262, art. 264, art. 265
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 marca 2025 r. sprawy ze skargi S. G. (G.) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 3 września 2024 r. nr SKO.4104.52.2024 w przedmiocie kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza W. z dnia 16 lipca 2024 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz skarżącego 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 3 września 2024 r., nr SKO.4104.52.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej "Kolegium" lub "Organ odwoławczy") utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza [...] (dalej "Burmistrz" lub "Organ I instancji") z 16 lipca 2024 r., nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości.
Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie sprawy.
Burmistrz ustalił koszty postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości w wysokości 4 500,00 zł + 23% podatku VAT, łącznie 5 535,00 zł i zobowiązał do uiszczenia tych kosztów stronę rozgraniczenia, tj. S. G. (dalej "Skarżący") - właściciela działek nr [...], nr [...], nr [...]. Burmistrz ustalił termin uiszczenia ww. kwoty oraz określił sposób jej uiszczenia.
Podstawę prawną postanowienia Organu I instancji stanowił art. 262 § 1 pkt 2, art. 264 § 1 oraz art. 265 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej "k.p.a.").
W uzasadnieniu postanowienia Burmistrz wskazał, że 16 lipca 2024 r. została wydana decyzja umarzająca postępowanie administracyjne w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonej na karcie mapy 1, obręb [...] , w której skład wchodzą działki nr [...] i [...] , zapisanej w księdze wieczystej [...] Sądu Rejonowego w L. oraz działki nr [...], zapisanej w księdze wieczystej [...] Sądu Rejonowego w L. jako własność Skarżącego z nieruchomościami przyległymi, oznaczonymi numerami działek [...] (położona na km. [...], obręb [...] ), [...] (położona na km. [...] obręb [...] ), [...] (położona na km. [...], obręb [...] ) w punkcie wspólnym z działkami [...], [...]. Postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek Skarżącego.
W toku prowadzonego postępowania koszty geodezyjne zgodnie z fakturą [...] z 27 czerwca 2024 r. wyniosły 5.535,00 brutto i zostały opłacone przez gminę [...]. Skarżący został obciążony kosztami postępowania zgodnie z treścią art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. Na wysokość ustalonych kosztów postępowania składają się jedynie czynności geodety, co jest zgodne z art. 263 § 1 k.p.a.
Zażaleniem z 28 lipca 2024 r. Skarżący zaskarżył postanowienie Burmistrza w całości i wniósł o jego uchylenie. Zdaniem Skarżącego obciążenie kosztami rozgraniczenia wyłącznie jego osoby jest niezgodne z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych. Rozgraniczenie leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli przylegających działek, skoro z jakiś względów granice stały się sporne. Przepisy art. 152-153 k.c. muszą być respektowane także na etapie administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego.
Zaskarżonym obecnie postanowieniem Kolegium utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza uznając, że zażalenie Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
W uzasadnieniu postanowienia Kolegium zrelacjonowało przebieg postępowania i przytoczyło treść przepisów prawa, które znalazły zastosowanie w sprawie. Podkreśliło, że wnioskującym o rozgraniczenie był Skarżący. Z akt sprawy wynika, że w powiatowym zasobie geodezyjnym znajduje się dokumentacja dotycząca scalenia gruntów w [...] w skład której wchodzi m. in. ostateczna decyzja Naczelnika Miasta i Gminy [...] z 27 grudnia 1985 r. z której wynika, że granica obszaru scalenia pokrywa się z działkami nr [...] i [...] . W zasobie geodezyjnym znajduje się również dokumentacja dotycząca rozgraniczenia działek o numerach [...] , [...], [...]-[...] z działkami o numerach [...], [...] i [...] z jednoczesnym połączeniem działek o numerach [...], [...], [...]-[...] w jedną działkę o numerze [...] (własność M. G.). Działka nr [...] w 2021 r. została podzielona na działki o numerach [...] i [...] . Zdaniem Kolegium granice działek zostały ustalone w postępowaniu scaleniowym, potwierdzone w postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym postanowieniem z 11 sierpnia 1986 r., nr [...] i w postępowaniu podziałowym w 2021 r. prowadzonym na wniosek Skarżącego. Obecne postępowanie rozgraniczeniowe potwierdziło granice ustalone w w/w postępowaniach.
W opinii geodezyjnej dokonujący rozgraniczenia geodeta wyjaśnił, że operat [...] dotyczy ustalenia granic działki nr [...], która następnie została podzielona na działki nr [...] i [...] , tak więc ustala przebieg granicy stanowiącej przedmiot wszczętego postępowania za wyjątkiem odcinka granicy pomiędzy działkami nr [...], [...] i [...]. W postępowaniu w 1986 r. uczestniczył M. G. . Granice działki nr [...] zostały ustalone na podstawie stanu użytkowania na gruncie oraz zgodnego oświadczenia stron. Wobec tego żądanie rozgraniczenia nie wynikało ze sporności granic. Granica na gruncie jest zgodna z dokumentacją geodezyjną znajdującą się w Ośrodku Geodezyjnym i aktualnym stanem użytkowania.
Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, zaskarżył do sądu administracyjnego postanowienie Kolegium w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wydanie nowego rozkładającego koszty po połowie.
Skarżący nie sformułował odrębnych zarzutów dotyczących zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podkreślił jednak, że na administracyjnym etapie postępowania rozgraniczeniowego należy uwzględnić nie tylko treść przepisów dotyczących ponoszenia kosztów w postępowaniu administracyjnym, lecz także przepisy kodeksu cywilnego dotyczące zasad rozgraniczenia nieruchomości. W sprawie bezsporne jest, że wnioskującym o rozgraniczenie był Skarżący. We wniesionym wniosku chodziło m. in. o rozgraniczenie działek Skarżącego z działkami gminy [...], tj. przywrócenie działce o numerze [...] (drodze gminnej/publicznej relacji [...] – [...]) jej prawnej szerokości wynikającej z zapisu w księdze wieczystej od 1865 r. oraz przekazanych szkiców nr [...] z 1939 r. i nr [...] z 1914 r. Z zapisów ww. dokumentów wynika jednoznacznie, że działka nr [...] powinna mieć 10 m szerokości, a przy wyjeździe na drogę wojewódzką [...] – 17,5 m. Dostępna jej szerokość aktualnie wynosi od 6 do 7 m. Zatem rozgraniczenie nieruchomości leży także w interesie właściciela drogi, zobowiązanego zapewnić bezpieczeństwo korzystającym z niej użytkownikom. Postanowienie Naczelnika Miasta i Gminy [...] z 11 sierpnia 1986 r., nr [...] nie uwzględniało rozgraniczenia działek nr [...] i [...]. W dniu 11 września 2023 r. Wydział Geodezji i Kartografii Starostwa Powiatowego w L. powiadomił Urząd Gminy [...], iż nie odnaleziono informacji na temat dokumentów stwierdzających stan prawny granic nieruchomości objętych rozgraniczeniem.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że zarzuty zawarte w skardze są bezzasadne, a motywy zaskarżonego postanowienia zostały wyczerpująco wyjaśnione w jego uzasadnieniu. Kolegium podniosło dodatkowo, że Skarżący nie jest uprawniony do regulacji stanu prawnego gruntu gminy [...]. W wyniku rozgraniczenia szerokość drogi nie uległa zmianie, a granica między działką drogową gminy a nieruchomością Skarżącego ustalona została we wcześniejszych postępowaniach, m. in. w postępowaniu podziałowym P. G. i pozostaje bez zmian. Jeżeli Skarżącemu zależy na poszerzeniu drogi to w każdym czasie może wydzielić ze swojej nieruchomości pas gruntu z przeznaczeniem na poprawę tego parametru drogi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej "p.p.s.a.").
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądu administracyjnego oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji wynikające z treści art. 145 § 1 p.p.s.a, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest sposób obciążenia stron kosztami postępowania rozgraniczeniowego w związku z decyzją Burmistrza z 16 lipca 2024 r., nr [...] umarzającą postępowanie administracyjne o rozgraniczenie nieruchomości, w skład której wchodzą działki [...] , [...] , nr [...] z nieruchomościami przyległymi nr [...], nr [...], nr [...]. Zdaniem Skarżącego koszty tego postępowania powinny obciążać jego i gminę [...] po połowie. Granice działek są sporne, a rozgraniczenie leży także w interesie gminy.
Orzekające w sprawie organy uznały natomiast, że w sprawie nie zaistniał spór graniczny uzasadniający wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego. Granica na gruncie jest zgodna z dokumentacją geodezyjną znajdującą się w Ośrodku Geodezyjnym i aktualnym stanem użytkowania. W takiej sytuacji kosztami postępowania winien być obciążony wyłącznie Skarżący jako jego wnioskodawca.
Przechodząc do merytorycznej oceny wydanych w sprawie rozstrzygnięć wyjaśnić należy, że przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1824; dalej "p.g.i.k.") ani przepisy rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. z 1999 r. Nr 45, poz. 453) nie zawierają norm dotyczących kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego, ani sposobu ich rozliczania. Stosuje się w tym przypadku przepisy Działu IX k.p.a.
Zgodnie z art. 263 § 1 k.p.a., do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, koszty spowodowane oględzinami na miejscu, koszty doręczenia stronom pism urzędowych, a także koszty mediacji. Organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy (art. 263 § 2 k.p.a.).
Zgodnie z art. 31 ust. 1 p.g.i.k. czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Wynagrodzenie upoważnionego geodety w związku z jego udziałem w postępowaniu dotyczącym rozgraniczenia nieruchomości należy niewątpliwie do kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego.
Przepis art. 262 § 1 k.p.a. ustala zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony) a organ administracji publicznej. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony. Wskazany przepis stanowi podstawę do orzekania o kosztach rozgraniczenia poniesionych przez organ administracji publicznej, w tym także o wynagrodzeniu upoważnionego geodety. Przepisy p.g.i.k. nie nakładają bowiem na organ administracji publicznej obowiązku ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
Ustalenie wysokości kosztów postępowania, osób zobowiązanych do ich poniesienia oraz terminu i sposobu ich uiszczenia następuje w drodze postanowienia wydawanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji (art. 264 § 1 k.p.a.). Może to być decyzja merytoryczna, tj. rozstrzygająca sprawę rozgraniczenia co do istoty, jak i decyzja w znaczeniu procesowym, tj. decyzja o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego.
W rozpoznawanej sprawie Wójt wydał na podstawie art. 105 § 2 k.p.a. w związku z art. 34 ust. 2 p.g.i.k. decyzję umarzającą postępowanie administracyjne o rozgraniczenie nieruchomości i przekazał sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi. Decyzja ta weszła do obrotu prawnego, a zatem Wójt był uprawniony do wydania postanowienia w sprawie kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
W postanowieniu z 16 lipca 2024 r. Organ I instancji ustalił wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego na kwotę 5.535,00 zł brutto, powołując się jedynie na fakturę nr [...] z 27 czerwca 2024 r. za wykonane prace geodezyjne. Faktury tej brak w aktach sprawy, podobnie jak wykazu czynności wykonanych przez geodetę i wyceny tych czynności. Nie wiadomo zatem w jaki sposób wyliczona została cena usługi poza tym, że jest ona zgodna z ofertą na prace geodezyjne z 28 listopada 2023 r. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów obrazujących cenę za prace geodezyjne.
Z uzasadnień wydanych w sprawie rozstrzygnięć nie wynika jakie czynności zostały wykonane przez geodetę w ramach postępowania rozgraniczeniowego, a tym samym czy całość wynagrodzenia wynikającego z ww. faktury można zaliczyć do kosztów bezpośrednio związanych z tym postępowaniem. Wysokość wynagrodzenia geodety powinna być określona precyzyjnie z powołaniem się na określone czynności wykonane w ramach postępowania rozgraniczeniowego. Organy bezkrytycznie przyjęły przedłożoną fakturę VAT, bez sprawdzenia co obejmuje wynikające z niej wynagrodzenie i czy jego wysokość jest uzasadniona w świetle okoliczności sprawy.
Podkreślić należy, że organ może ustalić wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego obciążających stronę dopiero po dokonaniu oceny przedstawionych przez geodetę specyfikacji kosztów oraz rachunku. Jak podkreśla się w orzecznictwie sam fakt przedłożenia przez geodetę faktury, w której wskazana została kwota za wykonane w postępowaniu usługi, w żadnym razie nie zwalnia organu administracji ustalającego koszty postępowania rozgraniczeniowego od obowiązku zawarcia w wydanym postanowieniu rozważań i ocen co do sposobu ustalenia tej kwoty. Organ administracji nie może bezkrytycznie przyjmować rachunków (faktur) wystawionych przez upoważnionych geodetów, lecz jest zobligowany do ich sprawdzenia, uwzględniając także wydatki niezbędne do wykonania zleconej pracy, czemu winien dać wyraz w uzasadnieniu postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 14 marca 2018 r., I OSK 1370/16; 7 stycznia 2025 r., I OSK 2386/21, opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Przedłożenie organowi przez geodetę faktury nie zwalnia organu z obowiązku wyjaśnienia stronie, na którą nakłada się obowiązek pokrycia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, czym uzasadniona jest ustalona kwota, tj. na jakiej podstawie i w jaki sposób została ona skalkulowana (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 18 marca 2021 r., IV SA/Po 1592/20; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 16 marca 2023 r., II SA/Rz 1228/22 – opubl. w CBOSA).
Przepis art. 262 § 1 k.p.a. stanowi wyjątek od zasady, że koszty postępowania ponosi organ administracji publicznej, a zatem powinien być wykładany zawężająco. Ustalenie kosztów postępowania rozgraniczeniowego obejmujących wynagrodzenie geodety za wykonane prace geodezyjne nie może być zatem automatyczne i następować wyłącznie w oparciu o umowę zawartą z geodetą w trybie zapytania ofertowego, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Konieczna jest weryfikacja przedstawionych przez geodetę zarówno wyników jego prac, jak i faktury oraz specyfikacji kosztów.
Wobec powyższego stwierdzić trzeba, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 262 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Następnie należy wskazać, że przepis art. 262 § 1 k.p.a. określa reguły rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy stronę a organ administracji publicznej. W myśl art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a. obowiązek ponoszenia kosztów spoczywa na stronie, jeżeli wynikły one z winy strony. Stronę obciążają także koszty, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. W uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2006 r. (sygn. akt I OPS 5/06, opubl. w CBOSA) wskazano, że w postępowaniu rozgraniczeniowym, prowadzonym przed organem administracji publicznej, istnieje możliwość obciążenia kosztami rozgraniczenia nieruchomości stron będących właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko strony, która żądała wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Pogląd ten ma bowiem oparcie w unormowaniach zawartych w art. 152 k.c. i jest związany z faktem istnienia interesu każdego z właścicieli nieruchomości w ustaleniu przebiegu granic, które stały się sporne. Uzasadniając takie stanowisko, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że konsekwentnie należy przyjąć, iż w postępowaniu administracyjnym ma też zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z przepisu art. 152 k.c., stanowiąca, że właściciele gruntów sąsiadujących koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Sąd wskazał także, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, iż toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania.
Powyższe nie oznacza jednak, że z tezy ww. uchwały wynika, iż w każdym przypadku organ, prowadząc postępowanie rozgraniczeniowe, musi jego kosztami obciążyć wszystkie osoby, biorące w nim udział. W ww. uchwale, NSA dopuścił bowiem jedynie możliwość obciążenia właścicieli sąsiadujących nieruchomości takimi kosztami, nie stwierdzając jednak kategorycznie, że tego rodzaju rozstrzygnięcie musi zawsze zapaść w takim postępowaniu. Przeciwne stanowisko ograniczałoby bowiem organowi swobodę stosowania w postępowaniu rozgraniczeniowym art. 262 § 1 k.p.a., a więc swobodę w ocenie, które z wygenerowanych w toku postępowania kosztów, strona powinna ponieść w związku z tym, że albo wynikły one z jej winy albo zostały poniesione w jej interesie lub na jej żądanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2018 r., I OSK 369/17, opubl. w CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie Organ I instancji ustalając koszty postępowania rozgraniczeniowego powołał się na art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. i obciążył nimi w całości Skarżącego jako wnioskodawcę postępowania rozgraniczeniowego. Kolegium zaś podkreśliło, że żądanie rozgraniczenia nie wynikało ze sporności granic (granice są zgodne z dokumentacją geodezyjną i aktualnym stanem użytkowania), a zatem Organ I instancji był uprawniony do obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego tylko Skarżącego.
Zdaniem Sądu, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stanowisko organów nie jest prawidłowe. Podkreślić należy, że o istnieniu sporu granicznego nie przesądza wyłącznie wniosek o rozgraniczenie, ale całokształt okoliczności faktycznych i prawnych sprawy.
Z akt sprawy wynika, że z wnioskiem o rozgraniczenie nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] , [...] , [...] a nieruchomościami sąsiednimi oznaczonymi jako działki nr [...], [...], wystąpił Skarżący jako właściciel działek nr [...] , [...] , [...]. Wójt rozszerzył przedmiot postępowania o działkę nr [...] w punkcie wspólnym z działkami nr [...] i [...]. Kolegium stwierdziło, że przeprowadzone postępowanie rozgraniczeniowe potwierdziło granice ustalone we wcześniejszym postępowaniu scaleniowym z 1985 r., postępowaniu rozgraniczeniowym z 1986 r. i w postępowaniu podziałowym z 2021 r. Jak jednak wynika z opinii geodezyjnej z 27 maja 2024 r. operat [...] dotyczy ustalenia granic działki nr [...] (która następnie została podzielona na działki [...] i [...] ) za wyjątkiem granicy pomiędzy działkami [...], nr [...], nr [...]. Operat [...] dotyczy podziału działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...] . Zaś operat [...] jest poza zakresem opinii. Z pisma Starostwa Powiatowego w L. Wydział Geodezji i Kartografii z 7 września 2023 r. wynika zaś, że w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym w L. nie odnaleziono informacji na temat zatwierdzenia ostateczną decyzją organu administracji lub prawomocnym postanowieniem sądu granic działek nr [...] i [...] z działkami sąsiednimi, tj. nr [...] i [...].
Skarżący twierdzi, że granica pomiędzy jego działkami a działkami nr [...], [...] (stanowiącymi własność gminy [...]) oraz działką nr [...] (stanowiącą współwłasność osób fizycznych) powinna zostać wyznaczona na podstawie przedłożonych przez niego szkiców i powinna przebiegać w odległości 1 m w kierunku południowo-zachodnim. Gmina wskazała zaś, że granica jest zgodna z granicą użytkowania na gruncie, a także z danymi geodezyjnymi uzyskanymi w ramach operatów: [...], [...] i [...]. Analizując materiały dotyczące ustalenia granic geodeta w opinii z 27 maja 2024 r. stwierdził, że przedłożony przez Skarżącego szkic oznaczony numerem ewidencyjnym [...] zawiera odcinek granicy pomiędzy działką nr [...], a obecnymi działkami nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] , jednakże nie jest możliwe odtworzenie przebiegu tej granicy ze względu na brak możliwości odniesienia położenia punktów granicznych do obecnej sytuacji na gruncie. Szkic polowy nr [...] z 5 lipca 1938 r. także zawiera miary na podstawie których prawdopodobnie byłoby możliwe określenie położenia punktu granicznego wspólnego dla działek nr [...], nr [...], nr [...] pod warunkiem odnalezienia w terenie trwale stabilizowanych punktów granicznych uwidocznionych na tym szkicu. Punkty te nie zostały odnalezione w terenie.
Decyzją z 16 lipca 2024 r. Wójt umorzył postępowanie rozgraniczeniowe wskazując w uzasadnieniu decyzji, że stwierdzono brak ugody pomiędzy stronami co do przebiegu granicy między przedmiotowymi nieruchomościami.
Z powyższego wynika zatem, że dokumentacja dotycząca przebiegu granic pomiędzy działkami Skarżącego, a nieruchomościami sąsiednimi, oznaczonymi jako działki nr [...], [...] i [...] jest niejednoznaczna i kwestionowana przez strony (Skarżącego i gminę [...]), a strony nie porozumiały się co do przebiegu tych granic. Postępowanie rozgraniczeniowe, przeprowadzone przez uprawnionego geodetę także dowiodło, że istnieje spór co do przebiegu granicy pomiędzy działkami objętymi postępowaniem. Organ I instancji umorzył postępowanie rozgraniczeniowe i przekazał sprawę sądowi powszechnemu powołując się na jedną z przesłanek zastosowania art. 34 ust. 1 p.g.i.k., tj. brak ugody pomiędzy stronami. Sam fakt wydania przez Organ I instancji decyzji z art. 34 ust. 2 p.g.i.k. z uwagi na niezawarcie przez strony ugody świadczy o tym, że granice działek są sporne.
W sytuacji gdy granice gruntów sąsiadujących stały się sporne to co do zasady ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli nieruchomości. Bez znaczenia jest wówczas okoliczność, która strona sporu granicznego zażądała wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Ustalenie interesu prawnego poszczególnych właścicieli nieruchomości objętych procedurą rozgraniczeniową odbywa się nie na podstawie ich indywidualnego, subiektywnego podejścia do kwestii konieczności rozgraniczenia, ale jest oparte na okolicznościach obiektywnych, towarzyszących rozgraniczeniu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 29 stycznia 2019 r., II SA/Bk 728/18, opubl. w CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie ustalenie granic w postępowaniu rozgraniczeniowym pomiędzy działkami Skarżącego a nieruchomościami sąsiednimi, oznaczonymi jako działki nr [...], [...], [...] niewątpliwie pozostawało w interesie zarówno Skarżącego, jak i gminy [...].
Następnie należy wskazać, że podział kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego zgodnie z art. 152 i 153 k.c. jest zasadą, od której jednak mogą wystąpić wyjątki. Orzeczenie o kosztach postępowania wydawane jest zawsze na podstawie oceny stanu faktycznego sprawy i zgromadzonego w jej toku materiału dowodowego. W rezultacie, wydając orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania, organ musi brać pod uwagę czy zachowanie strony (stron) uzasadnia obciążenie kosztami postępowania tylko jedną z nich, czy wszystkie, a w tym ostatnim przypadku – w jakim stosunku. Zatem mogą zaistnieć przypadki, kiedy dopuszczalne jest rozstrzygnięcie o kosztach postępowania rozgraniczeniowego według reguły przewidzianej w art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którą stronę obciążają koszty postępowania, które wynikły z winy stron. Sytuacje uzasadniające zastosowanie art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a. mają jednak charakter wyjątkowy. W szczególności dopuszczalne jest przyjęcie, że ewentualne koszty postępowania rozgraniczeniowego winien ponieść wyłącznie wnioskodawca, gdy zachodził oczywisty brak podstaw do ponownego prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego np. w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja o rozgraniczeniu lub prawomocne postanowienie sądu w tej materii, a wnioskodawca nie powołuje się na nowe okoliczności, które zaszły po wydaniu tych orzeczeń (por. M. Wierzbowski, A. Wiktorowska (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 31, Warszawa 2023, Komentarz do art. 262, Legalis/el). Zdaniem Sądu z takim wyjątkowym oczywistym przypadkiem niezasadności wszczynania postępowania rozgraniczeniowego nie mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie.
Powyższe prowadzi do stwierdzenia, że zapadłe w sprawie rozstrzygnięcia zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 152 k.c. w sposób mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie prowadząc sprawę organy uwzględnią ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu. Organ I instancji ustali na jakiej podstawie i w jaki sposób została skalkulowana cena za usługi geodezyjne. Po uzupełnieniu materiału dowodowego w tym zakresie zweryfikuje czy całość wynagrodzenia geodety zalicza się do kosztów bezpośrednio związanych z postępowaniem rozgraniczeniowym. Następnie, tj. po zebraniu i ocenie materiału dowodowego dotyczącego wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego, Organ I instancji określi wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego obciążających strony (Skarżącego i gminę) z uwzględnieniem art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 152 k.c., uzasadniając swoje stanowisko stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a.
Wyjaśnić należy, że skarga w niniejszej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z przywołanym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie do art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi było postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służyło zażalenie. Z tego też względu Sąd był uprawniony do rozpoznania skargi na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, oraz - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. postanowienie je poprzedzające. O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w punkcie 2 sentencji wyroku działając na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Zasądzony zwrot kosztów postępowania obejmuje wpis sądowy (100 zł).