II SA/Gl 1524/21

II SA/Gl 1524/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Rafał Wolnik
Stanisław Nitecki /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Gapiński
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Sygn. powiązane
II OZ 553/23 - Postanowienie NSA z 2023-10-05
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 510
art. 28 ust. 2,  art. 33
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2022 r. sprawy ze skargi A.H. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 28 września 2021 r. nr SOIa.621.41.2021 w przedmiocie wymeldowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Burmistrz Miasta M. decyzją z 28 maja 2021 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2021 r. poz. 735) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego orzekł o wymeldowaniu A. H. (dalej jako strona lub skarżący) z pobytu stałego w M. ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał brzmienie przepisu wskazanego w podstawie, a następnie przedstawił czynności procesowe, które zostały przeprowadzone w ramach przedmiotowego postępowania. Przywołano treść wyroku Sądu Okręgowego w K. z 4 listopada 2020 r., z którego wynik, że strona ma opuścić powyżej wskazany lokal. W trakcie przeprowadzonych czynności procesowych w lokalu nie było żadnych rzeczy strony. W następstwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego stwierdzono występowanie wszystkich przesłanek uzasadniających podjęcie powyższego rozstrzygnięcia. Podkreślono, że przed wydaniem decyzji zapewniono stronom możliwość zapoznania się z aktami sprawy.
Odwołanie od tej decyzji do Wojewody Śląskiego wniosła strona, która wyraziła swoje niezadowolenie. W odwołaniu tym podniosła naruszenie art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. W motywach odwołania odwołujący się podniósł, że organ pierwszej instancji nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy. Nadto w jego ocenie w dalszym ciągu centrum jego spraw bytowych i życiowych skoncentrowana jest w przedmiotowym lokalu. Od wyroku o podziale majątku wniesiona będzie skarga kasacyjna i wynik sprawy nie jest przesądzony. Zdaniem odwołującego się wyniki wizji lokalnej niczego nie dowodzą, a nie brał udziału w tej czynności procesowej. Zakwestionował informacje przekazywane przez świadków i uznał je za mało wiarygodne.
Wojewoda Śląski decyzją z 28 września 2021 r. nr SOIa.621.41.2021 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał unormowania prawne, które leżą u podstaw spraw meldunkowych. W ramach prowadzonych rozważań wskazał, że istota postępowania w sprawie o wymeldowanie sprowadza się do ustalenia, czy strona zamieszkuje w spornym mieszkaniu i czy opuściła ten lokal w sposób dobrowolny. Organ odwoławczy odwołał się do czynności procesowych podejmowanych przez organ pierwszej instancji i w oparciu o poczynione ustalenia stwierdził, że strona w przedmiotowym lokalu nie mieszka. Odnosząc się do istoty prowadzonego postępowania organ odwoławczy podkreślił, że postępowanie to prowadzone jest wyłącznie w celu ustalenia czy strona zamieszkuje czy też opuściła przedmiotowy lokal. Podkreślono, że postępowanie to nie jest powiązane z wcześniejszymi postępowaniami prowadzonymi w stosunku do byłej żony strony. W dalszej części uzasadnienia odniesiono się do postanowień przywoływanego powyżej wyroku Sądu Okręgowego w K. i wynikających z niego konsekwencji. Realizacja postanowień tego wyroku skutkuje ustaniem zamieszkiwania we wskazanym lokalu i bezspornym w sprawie jest to, że strona lokal ten opuściła. W uzasadnieniu decyzji poruszono kwestię interwencji Policji z 1 lub 3 stycznia 2021 r., która miała miejsce w spornym lokalu. Podkreślono, że strona była wezwana do wykazania, że przedmiotowy lokal stanowi centrum jej spraw życiowych, lecz w wyznaczonym terminie nie przedstawiła swojego stanowiska w sprawie, a wniosek o zawieszenie postępowania został negatywnie rozpoznany przez organ odwoławczy. Wskazano, że odbieranie korespondencji kierowanej na ten adres nie jest wyznacznikiem zamieszkiwania pod wskazanym adresem. W końcowej części decyzji podkreślono, że sprawy meldunkowe posiadają wyłącznie charakter ewidencyjny, a decyzja winna oddawać stan faktyczny i prawny obowiązujący w dniu jej wydania.
Z powyższą decyzja nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Powyższej decyzji zarzuciła rażące naruszenie prawa poprzez brak ustaleń faktycznych, wydanie decyzji na podstawie myślenia życzeniowego organu oraz dziwny pośpiech skutkujący zaprzeczaniu faktom. Skarżący zakwestionował posługiwanie się przez organ odwoławczy pojęciem bezsporności opuszczenia przez niego przedmiotowego lokalu, skoro prowadzone jest w tej sprawie postępowanie. Odniósł się do poruszanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczności związanych ze zmianami w księgach wieczystych dotyczących tego lokalu. W dalszej części skargi przybliżył działania związane z kwestionowaniem zeznań jednego ze świadków w tej sprawie. W ocenie skarżącego nie opuścił przedmiotowego lokalu, a stanowisko organu w tym zakresie jest stanowiskiem życzeniowym oraz nie jest to okoliczność bezsporna.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.
W ramach postępowania prowadzonego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w trakcie rozprawy odbytej 12 kwietnia 2022 r. skarżący wystąpił o wyłączenie sędziego sprawozdawcy od rozpoznawania sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 16 maja 2022 r. Nie uwzględnił tego wniosku, a w następstwie wniesionego zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 17 sierpnia 2022 r. oddalił wniesione zażalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje;
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2021 r., poz. 137) wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt.1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. Nr 329 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
Przed przystąpieniem do oceny działań podejmowanych przez organy administracji, a w szczególności podejmowanych rozstrzygnięć, przyjdzie odwołać się do przepisów regulujących problematykę meldunkową. W tym zakresie kluczową rolę odgrywają przepisy normujące wymeldowanie z miejsca zameldowania na pobyt stały. Stosownie do postanowień art. 33 ustawy o ewidencji ludności obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się. Po myśli art. 33 ust. 2 tej ustawy wymeldowania z miejsca pobytu stałego albo z miejsca pobytu czasowego dokonuje się: w formie pisemnej na formularzu w organie gminy właściwym dla dotychczasowego miejsca pobytu, przedstawiając do wglądu dowód osobisty lub paszport, albo w formie dokumentu elektronicznego, na formularzu umożliwiającym wprowadzenie danych do rejestru PESEL przez organ pod warunkiem otrzymania urzędowego poświadczenia odbioru. Wymeldować się z miejsca pobytu stałego lub czasowego można dokonując zameldowania w nowym miejscu pobytu. Stosownie natomiast do postanowień art. 35 tej ustawy organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2 tej ustawy, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
Przywołane powyżej przepisy wskazują, że wymeldowanie występuje wówczas, gdy obywatel opuści miejsce stałego pobytu i nie dopełni obowiązku wymeldowania się. Oznacza to zatem, że decyzja o wymeldowaniu jest wydawana wówczas, gdy obywatel nie dopełnia ciążącego na nim obowiązku wymeldowania się. W przywołanym przepisie kluczową rolę odgrywa słowo opuszcza. Jak akcentuje się to w orzecznictwie sądów administracyjnych opuszczenie lokalu, w którym było się zameldowanym na pobyt stały musi mieć przymiot dowolności. Na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do członków rodziny). Innymi słowy, chodzi tu o te wszystkie sytuacje, gdy opuszczenie miejsca pobytu stałego jest wynikiem wykonania prawomocnych wyroków sądów powszechnych bądź orzeczeń właściwych organów administracji publicznej. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje w tej sytuacji chęć ponownego zamieszkania w dotychczasowym miejscu zameldowania. Należy mieć bowiem na uwadze, że przepisy dotyczące zameldowania i wymeldowania mają charakter rejestrowy a utrzymywanie zameldowania skarżącej, prowadziłoby do utrzymywania fikcji meldunkowej (zob. wyrok NSA z 18 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 2025/17 Lex 2695729).
Przedstawione powyżej uwagi odnieść należy do sytuacji występującej w rozpoznawanej sprawie. Była żona skarżącego uruchomiła przewidziane prawem postępowanie, którego celem jest wymeldowanie skarżącego z lokalu położonego w M. przy ul. [...]. Jak wynika z treści prawomocnego orzeczenia Sądu Okręgowego w K. lokal ten został przydzielony byłej żonie skarżącego. Podkreślić w tym miejscu należy, że wyrok ten jest prawomocny, a zatem podlegający wykonaniu. Fakt wniesienia przez skarżącego skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego, w tym zakresie nic nie zmienia, ponieważ jest to nadzwyczajny środek prawny. W analogiczny sposób ujmować należy kwestie związane ze zmianami lub ich brakiem w księgach wieczystych. Okoliczność ta w żaden sposób nie przenosi się na fakt zamieszkiwania bądź nie w przedmiotowym lokalu, a tym samym nie ma ona żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia w zakresie ewidencji ludności. Zaakcentować należy, że treść przywoływanego wyroku Sądu Okręgowego K. jest wyrazem dowolności opuszczenia spornego lokalu, a to oznacza, że ten wymóg wynikający z treści przepisu prawa został dopełniony.
W ramach kontrolowanego postępowania organ pierwszej instancji przeprowadził szereg czynności procesowych, w tym wizję lokalną w przedmiotowym lokalu, w trakcie, której stwierdził, że brak jest w nim rzeczy osobistych należących do skarżącego, a zatem takich, które pozwalałyby uznać, że skarżący w tym lokalu faktycznie przebywa. Ponadto w ramach wykonywanych czynności umożliwiono uczestnikom tego postępowania wypowiedzenie się, a dowodem tego są protokoły zalegające w aktach sprawy. Z protokołów tych wynika, że obecnie lokal ten jest w trakcie remontu, a tym samym skarżący nie może w nim zamieszkiwać. Podnoszona przez niego okoliczność związana z odbiorem korespondencji także nie może być uznana za potwierdzenie zamieszkiwania w tym lokalu. Okoliczność ta może jedynie świadczyć o dostępie do skrzynki pocztowej i w miar regularnym odwiedzaniu tego miejsca.
W skardze do tutejszego Sądu skarżący zarzucił organom administracji stronniczość oraz brak obiektywizmu. Jednym z przykładów potwierdzającym taki stosunek skarżącego jest zarzut wykorzystania przez organ odwoławczy pojęcia "bezsporny’ w odniesieniu do opuszczenia przedmiotowego lokalu przez skarżącego. Stanowisko skarżącego w tym zakresie nie jest trafne, albowiem podzielić należy pogląd organu odwoławczego w tym zakresie. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący we wskazanym lokalu nie mieszka, nadto fakt ten doznaje wzmocnienia w treści wyroku Sądu Okręgowego w K. Zatem stanowisko takie wynika zarówno z przesłanek faktycznych i z dokumentów urzędowych, a skarżący na żadnym etapie prowadzonego postępowania nie wykazał, aby w tym zakresie stan faktyczny czy urzędowy był odmienny.
Podnoszone w skardze do tutejszego Sądu zarzuty co do zasadności wykorzystania przez organy administracji publicznej informacji uzyskanych od świadków także nie mogą być uwzględnione i nie mogą stanowić podstawy uwzględnienia wniesionej skargi. Podkreślić należy, że z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy nie są istotne okoliczności w jakich wypowiadane są określone stwierdzenia, jak również to, jak dana osoba jest oceniana, lecz tylko i wyłącznie to, czy informacje te są prawdziwe i czy korespondują one z pozostałym materiałem dowodowym. W tym zakresie informacje przekazywane przez świadków są zbieżne i znajdują potwierdzenie w czynnościach procesowych przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji. Zauważyć należy, że skarżący jedynie z własnego wyboru nie uczestniczył w wizji lokalnej, a zatem nie może teraz z tego faktu wywodzić żadnych negatywnych skutków względem ustaleń poczynionych w trakcie tej czynności.
W końcowej części skargi skarżący podniósł zarzut tego, że postępowanie w sprawie o wymeldowanie prowadzone było pośpiesznie bez oczekiwania na rozstrzygnięcia sądów powszechnych w tym zakresie. Sąd podziela stanowisko wyrażane przez organy administracji, że problematyka ewidencji ludności nie jest związana z prawami do określonych nieruchomości, lecz winna oddawać to co jest w stanie faktycznym w danym momencie. Skarżącemu umyka fakt, że w sprawie tej obowiązuje prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w K. , który rozstrzyga o określonych kwestiach związanych z przedmiotowym lokalem. Organy administracji publicznej nie są uprawnione do jego oceny, lecz zobowiązane są do jego respektowania, a to oznacza do podejmowania rozstrzygnięć z uwzględnieniem jego postanowień.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.