II SA/Gl 152/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2022-06-14
NSAnieruchomościŚredniawsa
planowanie przestrzenneprawo nieruchomościuchwała rady gminyprawo administracyjneochrona własnościteren zielenizakaz zabudowy

WSA w Gliwicach oddalił skargę właścicielki działki na uchwałę Rady Miejskiej w Bielsku-Białej w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając zakaz zabudowy za zgodny z prawem.

Skarżąca, właścicielka działki nr [...], wniosła skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Bielsku-Białej dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, domagając się stwierdzenia jej nieważności w części dotyczącej jej nieruchomości. Zarzuciła naruszenie zasady proporcjonalności i równości wobec prawa poprzez całkowity zakaz lokalizacji nowych budynków na jej działce, podczas gdy sąsiednie tereny dopuszczają zabudowę. Sąd oddalił skargę, uznając, że zakaz zabudowy jest uzasadniony ochroną terenów zieleni i nie narusza istoty prawa własności, zwłaszcza że działka od lat miała przeznaczenie rolnicze i nie posiadała prawa do zabudowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę A. G. na uchwałę Rady Miejskiej w Bielsku-Białej z dnia 30 września 2014 r. nr XLV/1100/2014 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżąca, właścicielka działki nr [...], domagała się stwierdzenia nieważności uchwały w części dotyczącej jej nieruchomości, zarzucając naruszenie zasady proporcjonalności i równości wobec prawa poprzez całkowity zakaz lokalizacji nowych budynków na jej działce. Argumentowała, że stanowi to nadmierne ograniczenie prawa własności, zwłaszcza w porównaniu do sąsiednich terenów dopuszczających zabudowę. Rada Miejska wniosła o odrzucenie lub oddalenie skargi, podnosząc m.in. brak wykazania interesu prawnego przez skarżącą. Sąd, badając dopuszczalność skargi, stwierdził, że skarżąca jako właścicielka nieruchomości jest legitymowana do jej wniesienia w zakresie dotyczącym jej działki. Rozpoznając skargę merytorycznie, Sąd uznał zarzuty za niezasadne. Podkreślono, że prawo własności nie jest absolutne i może być ograniczane przez ustawy oraz miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego. Sąd wskazał, że działka skarżącej od lat miała przeznaczenie rolnicze, a obowiązujące Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego również przewiduje dla tego terenu funkcję zieleni i zakaz zabudowy. Zapis planu nie stanowił zatem nowości ani nadmiernego ograniczenia. Sąd stwierdził, że gmina rozważyła interes publiczny i prywatny, a ograniczenie prawa własności było uzasadnione i zgodne z przepisami prawa. Wobec braku naruszenia zasad oraz istotnego uchybienia trybu uchwalenia planu, skargę oddalono na podstawie art. 151 PPSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zakaz lokalizacji nowych budynków na działce skarżącej, wprowadzony miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, nie stanowi naruszenia zasady proporcjonalności ani prawa własności, gdyż jest uzasadniony ochroną terenów zieleni i wynika z konsekwentnych ustaleń planistycznych, a działka ta od lat miała przeznaczenie rolnicze i nie posiadała prawa do zabudowy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że prawo własności nie jest absolutne i może być ograniczane przez ustawy oraz plany miejscowe. Wskazał, że działka skarżącej od lat miała przeznaczenie rolnicze, a obowiązujące Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego również przewiduje dla tego terenu funkcję zieleni i zakaz zabudowy. Ograniczenie to jest uzasadnione ochroną interesu publicznego i nie narusza istoty prawa własności, zwłaszcza że działka nie miała bezpośredniego dostępu do drogi publicznej i nigdy nie była zabudowana.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.p.z.p. art. 3 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Gmina ma własne zadanie kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej, w tym uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.

u.p.z.p. art. 6 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Ustalenia planu miejscowego kształtują sposób wykonywania prawa własności nieruchomości.

u.p.z.p. art. 15 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Prezydent Miasta sporządza projekt planu zgodnie ze studium, a rada gminy uchwala plan po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium.

u.p.z.p. art. 15 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Rada gminy w planie miejscowym obowiązkowo określa szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu.

u.p.z.p. art. 20 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium.

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą, może zaskarżyć ją do sądu administracyjnego.

PPSA art. 3 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne, obejmujący m.in. akty prawa miejscowego.

PPSA art. 53 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Termin do wniesienia skargi po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa.

PPSA art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 1 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Zarzut naruszenia zasady proporcjonalności w związku z zakazem zabudowy.

u.p.b. art. 4

Ustawa Prawo budowlane

Zarzut naruszenia zasady proporcjonalności w związku z zakazem zabudowy.

Konstytucja RP art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zarzut naruszenia zasady proporcjonalności w zakresie ograniczenia wolności i praw, w tym prawa własności.

Konstytucja RP art. 32 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zarzut naruszenia zasady równości wobec prawa poprzez nadmierne ograniczenia w możliwości zabudowy działki.

Konstytucja RP art. 64 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zakaz zabudowy na działce skarżącej jest uzasadniony ochroną terenów zieleni i wynika z konsekwentnych ustaleń planistycznych. Działka skarżącej od lat miała przeznaczenie rolnicze i nie posiadała prawa do zabudowy. Obowiązujące Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego również przewiduje dla tego terenu funkcję zieleni i zakaz zabudowy. Ograniczenie prawa własności jest proporcjonalne i nie narusza jego istoty. Skarżąca posiada legitymację procesową do zaskarżenia uchwały w zakresie dotyczącym jej działki.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia zasady proporcjonalności i prawa własności poprzez całkowity zakaz lokalizacji nowych budynków. Zarzut naruszenia zasady równości wobec prawa poprzez nadmierne ograniczenia w możliwości zabudowy działki w porównaniu do sąsiednich terenów.

Godne uwagi sformułowania

prawo własności nie należy rozumieć jako prawa absolutnego. plan zagospodarowania przestrzennego może wkraczać w sferę wykonywania prawa własności. Rada Gminy uprawniona jest do ustanowienia w ramach planu zagospodarowania przestrzennego określonych ograniczeń prawa własności, w tym wprowadzenia zakazu zabudowy danej nieruchomości. teren, na którym położona jest działka Skarżącej zawsze pozostawał o przeznaczeniu rolnym. ograniczenia wykonywania prawa własności wynikające z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego mają swe źródło w ustawie, a zatem są prawnie dopuszczalne.

Skład orzekający

Elżbieta Kaznowska

przewodniczący sprawozdawca

Edyta Kędzierska

sędzia

Stanisław Nitecki

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności ograniczeń prawa własności przez miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, zwłaszcza w kontekście ochrony terenów zieleni i terenów o przeznaczeniu rolniczym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z planowaniem przestrzennym w konkretnej gminie. Interpretacja zasady proporcjonalności w kontekście planów miejscowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konfliktu między prawem własności a interesem publicznym w kontekście planowania przestrzennego. Choć nie zawiera nietypowych faktów, stanowi przykład rutynowej interpretacji przepisów przez sądy administracyjne.

Czy zakaz zabudowy na Twojej działce jest legalny? Sąd wyjaśnia granice prawa własności w planach miejscowych.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 152/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-06-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Edyta Kędzierska
Elżbieta Kaznowska /przewodniczący sprawozdawca/
Stanisław Nitecki
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II OSK 2326/22 - Wyrok NSA z 2024-02-07
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 503
art. 3 ust. 1, art. 6 ust. 1 , art. 20 ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 559
art. 101
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi A. G. na uchwałę Rady Miejskiej w Bielsku-Białej z dnia 30 września 2014 r. nr XLV/1100/2014 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę.
Uzasadnienie
Uchwałą z dnia 30 września 2014 r. Nr XLV/1100/2014 Rada Miejska Bielska - Białej przyjęła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obejmujący tereny położone w Komorowicach Krakowskich i Hałcnowie, pomiędzy potokiem Kromparek, ulicami: Hałcnowską, Janowicką, 13 Zakrętów, Pod Kasztanami i północną granicą miasta.
Pismem z dnia 10 stycznia 2022 r., działająca przez fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, A. G. (dalej: Strona, Skarżąca), po uprzednim wezwaniu Rady Miasta Bielsko-Biała do usunięcia naruszenia prawa (pismem z dnia 13 listopada 2021 r.), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na powyższą uchwałę w części dotyczącej działki nr [...] (B.), której jest właścicielem. Skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w tej części z uwagi na niezgodność z przepisami prawa oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej uchwale zarzuciła naruszenie:
- art. 31 ust. 3 w związku z art. 4 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w związku z art. 4 ustawy Prawo budowlane, które wprowadzają zasadę proporcjonalności w zakresie wprowadzenia ograniczeń w korzystaniu z wolności i prawa (w tym prawa własności), co nastąpiło w ten sposób, że m.in. na działce stanowiącej własność Skarżącej obowiązuje całkowity zakaz lokalizacji nowych budynków - co stanowi nadmierne ograniczenie prawa własności, bez racjonalnego uzasadnienia,
- art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w ten sposób, że działka Skarżącej znajdująca się w obszarze planu, co do którego obowiązuje całkowity zakaz lokalizacji nowych budynków, znajduje się w bezpośredniej bliskości terenów na których istnieje możliwość realizacji zabudowy (69_Mne-12a);
- art. 32 ust. 2 Konstytucji w związku z art. 4 ustawy Prawo budowlane i przewidzianą w powołanej normie zasadą równości wobec prawa, poprzez to, że plan miejscowy nakłada na właściciela działki nr [...] ograniczenia w możliwości zabudowy działki w sposób nadmierny i znacznie większy (bowiem nowa zabudowa jest całkowicie wyłączona) niż na właścicieli działek sąsiednich.
W uzasadnieniu, w pierwszej kolejności wyjaśniła, że jej interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały wynika z faktu, iż jest właścicielem działki, co do której wymieniony plan wprowadza regulacje sprzeczne z powołanymi wyżej przepisami prawa, w wyniku czego pozbawiona została możliwości zabudowy swojej działki.
Podniosła, że plan wyznacza m.in. tereny oznaczone symbolem 69_ZS-21 - teren użytkowany rolniczo, zadrzewienia, ogród, gdzie wprowadzono zakaz lokalizacji nowych budynków (§ 5 ust. 2 pkt 2), co oznacza, że na działkach leżących na tym terenie nie można realizować żadnej zabudowy.
Skarżąca podniosła, że opisany zapis planu narusza w sposób oczywisty przepisy prawne, czyli m.in. zasadę proporcjonalności, zgodnie z którą wszelkie ograniczenia w zakresie korzystania z wolności i praw (w tym przypadku z prawa własności lub użytkowania wieczystego nieruchomości) mogą być ustanawiane wyłącznie w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne m.in. dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.
Skarżąca podniosła, że choć zasada proporcjonalności nie została zdefiniowana, to jednak przyjmuje się, że stanowi ją adresowana do organów dyrektywa, zgodnie z którą organy te czyniąc użytek z przyznanych kompetencji nie powinny ustanawiać nadmiernych ograniczeń w korzystaniu przez jednostkę z podstawowych praw i wolności. Spośród dostępnych środków zawsze należy wybierać najmniej uciążliwe dla jednostki. Ograniczenie danego prawa musi pozostawać w odpowiedniej proporcji do celów, których ochrona uzasadnia ustanowienie tego ograniczenia.
W przypadku kolizji, przyznanie prymatu jednemu interesowi ponad drugim (w szczególności interesu publicznego ponad interesem indywidualnym) skutkuje koniecznością porównania za każdym razem wartości chronionych z tymi, które z powodu ustanowionej regulacji mają ulec ograniczeniu. Wymaga to za każdym razem szczegółowego uzasadnienia.
Zapisy przedmiotowego planu wskazują, że powyższe zasady nie były przestrzegane przez organy Gminy. Poprzez wpisanie tak poważnych ograniczeń w zabudowie działek leżących w obszarze 69_ZS-21 została naruszona zasada proporcjonalności. Nie ma bowiem żadnych uzasadnionych powodów, dla których zabudowa tych działek może być wyeliminowana, podczas gdy w pobliżu istnieją tereny oznaczone 69_MNe-12a z szeroką możliwością zabudowy.
Aby doprowadzić plan miejscowy do zgodności z przepisami prawa wystarczające i konieczne jest wprowadzenie zmiany, co do przeznaczenia terenów 69_ZS-21, tak by na tych terenach możliwa była nowa zabudowa.
W odpowiedzi na skargę, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, Rada Miejska w Bielsku - Białej wniosła o jej odrzucenie ewentualnie o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W pierwszej kolejności podniosła brak wykazania interesu prawnego w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały. Skarżąca wskazując na istnienie interesu prawnego związanego z prawem własności działki nr [...], faktu tego nie wykazała.
Niezależnie od powyższego organ stwierdził, że z całą pewnością Skarżąca nie legitymuje się interesem prawnym do żądania stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w całości, choć w tym zakresie zapisy skargi są wewnętrznie ze sobą sprzeczne, gdyż w jednym wniosku Skarżąca żąda stwierdzenia nieważności całej uchwały, natomiast w kolejnym stwierdzenia zaskarżonej uchwały w części zatwierdzającej plan miejscowy, co do działki nr [...], jako właścicielka tej działki, w niewielkim tylko stopniu stanowiącej fragment obszaru całego planu miejscowego. Zgodnie z orzecznictwem sądowym naruszenie interesu prawnego Skarżącej może być odniesione tylko do tych postanowień planu, które dotyczą jej nieruchomości.
W zakresie podniesionego zarzutu naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji i art. 4 ustawy Prawo budowlane - polegającym na nadmiernym ograniczeniu prawa własności - bez racjonalnego uzasadnienia, poprzez wprowadzenie całkowitego zakazu lokalizacji budynków na przedmiotowej działce, organ stwierdził, odwołując się do orzecznictwa sądów, że prawa własności nie należy rozumieć jako prawa absolutnego. Może być ono ograniczone w drodze ustawy i taką ustawą jest właśnie ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Plan zagospodarowania przestrzennego może wkraczać w sferę wykonywania prawa własności. Rada Gminy uprawniona jest do ustanowienia w ramach planu zagospodarowania przestrzennego określonych ograniczeń prawa własności, w tym wprowadzenia zakazu zabudowy danej nieruchomości. Taka konieczność zaistniała w niniejszej sprawie.
Zgodnie z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta z 1994 r. (plan uchylony mocą ustawy) przedmiotowa działka nie miała prawa do zabudowy. Większość działki położona była w jednostce J-1, 1RL,N,R - tereny zieleni ekologicznej ((...) wyklucza się wprowadzanie zabudowy), a stosunkowo niewielki, północno-zachodni fragment o powierzchni ok. 250m² - stanowiący ok. 10% powierzchni działki położony był w jednostce J-III-23R - (tereny upraw rolnych).
W aktualnie obowiązującym Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta działka Skarżącej położna jest w strefie środowiska przyrodniczego, w terenie oznaczonym symbolem ZS - pozostałe tereny systemu zieleni miasta, predysponowane do funkcji turystyczno- rekreacyjnej (wytyczne do planów miejscowych _ tereny otwarte, łąki, luźne zadrzewienia, zieleń śródpolna, tereny rolnicze, sadownicze, ogrodnicze; zakaz zabudowy).
Zgodnie z art. 8 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Zgodnie z art. 15 ust. 1 tej ustawy Prezydent Miasta sporządza projekt planu zawierający część tekstową i graficzną, zgodnie z zapisami studium. A według art. 20 ust. 1 - plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium.
Przedmiotowa działka znajduje się zatem w terenie, który w dokumentach planistycznych podlegał konsekwentnej ochronie, jako znaczący fragment systemu zieleni ekologicznej miasta. Działka ta (północno-zachodnia część o powierzchni ok. 1730m² położona jest w terenie oznaczonym symbolem ZS-21 (użytkowanie rolnicze-pole orne, łąka, pastwisko, ogród) a pozostała jej część w terenie oznaczonym symbolem ZL, ZS, WS-03 - las, użytkowanie rolnicze -pole orne, sad, łąka, pastwisko), zadrzewienia, wody powierzchniowe śródlądowe płynące_ przylega do kompleksu leśnego - położnego w zespole przyrodniczo- krajobrazowym "B.". Dla terenów o szczególnych walorach przyrodniczo-krajobrazowych lub w bezpośrednim sąsiedztwie ustalono zakaz lokalizacji nowych budynków pomimo, iż w omawianym planie wyznaczono tereny zabudowy mieszkaniowej o powierzani ok. 95ha.
Także w zakresie kolejnego zarzutu naruszenia art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i art. 32 ust. 2 Konstytucji oraz art. 4 ustawy Prawo budowlane poprzez ustanowienie na działce stanowiącej własność Skarżącej zakazu lokalizacji nowych budynków, pomimo, iż w bezpośredniej bliskości znajdują się tereny z możliwością zabudowy, organ uznał go za niezasadny. W ocenie Skarżącej jest to nadmierne i znacznie większe obciążenie niż właścicieli działek sąsiednich, jednak wobec ogólnego odniesienia się do tego naruszenia, organ także odniósł do niego podobnie w sposób ogólny, stwierdzając, iż działka Skarżącej, jako położona w terenie o szczególnych walorach turystyczno- krajobrazowych, podlega z tego tytułu szczególnej ochronie.
.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329) sprawowana przez sądy administracyjne kontrola obejmuje orzekanie m.in. na inne akty lub czynności podejmowane przez organy administracji publicznej oraz organy samorządu terytorialnego, w tym akty prawa miejscowego - miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego.
W pierwszej kolejności należy podnieść, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 559) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą, może zaskarżyć ją do sadu administracyjnego. Tak więc prawo zaskarżenia uchwały gminy przysługuje podmiotowi, który wykaże naruszenie przez zaskarżoną uchwałę własnego interesu prawnego lub uprawnienia, czyli że zaskarżona uchwała godzi w sferę prawną tego podmiotu przez wywołanie negatywnych następstw prawnych np. przez zniesienie, ograniczenia czy też uniemożliwienie realizacji jego uprawnienia lub interesu prawnego. Interes prawny musi być konkretny i indywidualny, musi też wynikać z określonej normy prawnej. Interes ten musi być rzeczywisty i bezpośredni, powinien on "realnie" istnieć w dacie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 grudnia 2015 r. , sygn. akt II FSK 817/14).
Legitymacja skargowa oparta została zatem na naruszeniu interesu prawnego. Nie wystarczy więc, aby strona skarżąca miała interes prawny we wniesieniu skargi, ale aby jej interes prawny został naruszony zaskarżoną uchwałą. Nie wystarcza również sama obiektywna niezgodność zaskarżonej uchwały z prawem.
Skarga uregulowana w art. 101 ustawy o samorządzie gminnym stanowi środek ochrony realnego własnego interesu prawnego i realnych własnych uprawnień przez rzeczywistym wkroczeniem w te interesy i uprawnienia przez organ wydający akt z zakresu administracji publicznej. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 1503/18 do wniesienia takiej skargi nie legitymuje jedynie stan zagrożenia, ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały.
Badając formalną dopuszczalność wniesienia skargi należy podnieść, że niniejsza skarga dotyczy uchwały z dnia 30 września 2014 r. Nr XLV/1100/2014 Rada Miejskiej w Bielsku- Białej w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego tereny położone w Komorowicach Krakowskich i Hałcnowie, pomiędzy potokiem Kromparek, ulicami: Hałcnowską, Janowicką, 13 Zakrętów, Pod Kasztanami i północną granicą miasta.
Stąd też skarżąca dokonała uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa pismem z dnia 13 listopada 2021 r. W dacie przyjęcia kwestionowanej uchwały wymogiem bowiem było poprzedzenie skargi do sądu administracyjnego wezwaniem właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Skoro zatem skarga dotyczy aktu podjętego w dniu 30 września 2014 r., a zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego przepisy zmienione w art. 9 cytowanej ustawy, czyli m.in. art. 52 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu 1 czerwca 2017 r., to oznacza, że zaskarżenie przedmiotowej uchwały mogło nastąpić po bezskutecznym wezwaniu właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa.
W myśl art. 53 § 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w brzemieniu sprzed wymienionej zmiany) skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. W niniejszym przypadku na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa skarżąca nie otrzymała odpowiedzi organu, a zatem skierowanie pismem z dnia 10 stycznia 2022 r. skargi do sądu administracyjnego nastąpiło w ustawowym terminie.
Rozważając z kolei legitymację skarżącej do wniesienia skargi wskazać należy, iż skarżąca jako właścicielka nieruchomości - działki nr [...] objętej postanowieniami kwestionowanej uchwały jest legitymowana do wniesienia skargi na uchwałę w przedmiocie planu, ale tylko w zakresie, w jakim dotyczy ona przeznaczenia jej działki w tym planie.
W tej sytuacji skarga podlegała merytorycznemu rozpatrzeniu polegającemu na zbadaniu zgodności z prawem uchwały w zaskarżonym zakresie.
Nie można jednak uznać zgłoszonych w skardze zarzutów za zasadne - tak w odniesieniu do zarzutu naruszenia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie ograniczenia wolności Skarżącej w zakresie wykonywania prawa własności, jak i zarzut braku proporcjonalności w zakresie wprowadzenia w niniejszym planie ograniczeń w tym zakresie.
Podkreślić należy, że do zadań własnych gminy należy kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w szczególności poprzez uchwalanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym -t.jedn. Dz.U. z 2022 r. , poz. 503). Powołana regulacja potwierdza samodzielność gminy w zakresie władczego przeznaczania i określania warunków zagospodarowania terenów (władztwo planistyczne gminy). Granice władztwa planistycznego gminy wyznaczają ograniczenia określone w ustawach, w tym w przepisach ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności dotyczące zasad sporządzania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.
Podnieść należy, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1575/12, "przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym upoważniają gminę do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, w których gminy ustalają przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenów (art. 4 ustawy), w konsekwencji ograniczając sposób wykonywania prawa własności (...). Organy planistyczne uchwalając plan, nie naruszają więc norm ogólnych regulujących prawo własności, choć oczywiście ingerują w samo prawo własności i interesy prawne właścicieli. Ingerencja ta jest jednak dozwolona na gruncie obowiązujących przepisów, jeśli nie godzi w istotę prawa własności." Przy tym, "działając w ramach określonych przez granice prawa i stosując zasadę proporcjonalności, organy gminy mogą w tworzonym planie zagospodarowania przestrzennego ograniczać uprawnienia właścicieli w celu pełniejszej realizacji innych wartości, które uznały za ważniejsze" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 1656/15).
Koncepcja "władztwa planistycznego" oznacza, że w niektórych przypadkach ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego mogą ingerować w interesy prywatne podmiotów skarżących w sposób odbierany przez nich jako niekorzystny. Należy bowiem podkreślić, że prawo własności, mimo, iż jest najsilniejszym prawem podmiotowym, korzystającym z gwarancji ustawowych i ponadustawowych, nie ma jednak charakteru absolutnego i nieograniczonego. Gmina może korzystać ze swych uprawnień, przy czym ewentualna ingerencja gminy w prawa właścicielskie musi uwzględniać proporcjonalnie wyważony interes publiczny, oraz interes indywidualny związany z uprawnieniami właścicielskimi.
W niniejszej sprawie zgodnie z kwestionowanym planem działka Skarżącej położona jest w jednostce planu oznaczonej symbolem 69_ZS-21 UC - teren użytkowany rolniczo, zadrzewienia, ogród, na którym to terenie zakazano lokalizacji nowych budynków (zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 2).
Niewątpliwie jest to zapis planu ingerujący w prawo własności Skarżącej, gdyż nie może zabudować przedmiotowej działki. Należy jednak w tym miejscu jednoznacznie i wyraźnie podkreślić, iż zaskarżona przez Skarżącą uchwała w zasadzie nie doprowadziła do zmiany przeznaczenia terenu działki nr [...]. Zapis w stosunku do przedmiotowego terenu, obejmującego teren działki Skarżącej nie jest nowy, tzn. nie został wprowadzony obecnym planem. W poprzednio obowiązującym planie przyjętym uchwałą Rady Miejskiej w Bielsku- Białej z dnia 26 maja 1994 r. nr LVII/79/94 - działka Skarżącej położna była w terenie oznaczonym symbolem J-III 23 R - czyli tereny upraw rolnych, jedynie z możliwością modernizacji istniejącej zabudowy.
Nadto podkreślić należy, że według obowiązującego Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Bielska - Białej przyjętego uchwałą nr XIX/487/2012 Rady Miejskiej w Bielsku- Białej z dnia 29 maja 2012 r. działka Skarżącej położna jest w terenie oznaczonym symbolem ZS - pozostałe tereny systemu zieleni miasta predysponowane do funkcji turystyczno- rekreacyjnej. W zapisach tego Studium w pkt 2.5.2. Wytyczne do planów miejscowych - dla terenu oznaczonego symbolem ZS wśród wytycznych zagospodarowania i przeznaczenia terenu umieszczono zakaz zabudowy z wyjątkiem obiektów małej architektury oraz obiektów i urządzeń gospodarki wodnej.
Mając na uwadze powyższe należy zatem stwierdzić, że teren, na którym położona jest działka Skarżącej zawsze pozostawał o przeznaczeniu rolnym. Pamiętać też należy, że wobec zapisów obowiązującego Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie może zmienić przeznaczenia tego terenu, bez uprzedniej zmiany samego Studium. Zgodnie bowiem z treścią art. 20 ust. 1 omawianej ustawy rada gminy uchwala plan miejscowy, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium. W tych okolicznościach oznaczenie w obowiązującym i obecnie kwestionowanym przez Skarżącą planie terenu obejmującego jej działkę symbolem 69_ZS-21 - teren użytkowany rolniczo, zadrzewienia, ogród, gdzie wprowadzono zakaz lokalizacji nowych budynków nie jest nadmiernym i nieproporcjonalnym zapisem.
Dodatkowo należy zauważyć, że Skarżąca nie występowała wcześniej o zmianę przeznaczenia tego terenu. Nie złożyła wcześniej, np. w toku procedury planistycznej - wniosku o przekwalifikowanie przeznaczenia tego terenu. Z kolei kwestionowanie obecnie postanowień tego planu, przy uwzględnieniu przeznaczenia tego terenu w poprzednio, do grudnia 2003 r., obowiązującego planu i obecnie obowiązującego Studium uwarunkowań, musi prowadzić do stwierdzenia, że gminny planista nie przekroczył ram przyznanego mu władztwa planistycznego.
Jak stwierdzono powyżej, prawo własności, mimo, iż jest najsilniejszym prawem podmiotowym, to jednak nie ma charakteru absolutnego. Ograniczenia tego prawa wynikać mogą z ustawy oraz także mogą być wynikiem pracy lokalnego uchwałodawcy - czyli mogą wynikać z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dodatkowo dokonując analizy położenia działki Skarżącej, należy stwierdzić, iż działka ta nie ma bezpośredniego dostępu do drogi publicznej, położna jest w bezpośrednim sąsiedztwie terenu oznaczonego ZL - lasy. Natomiast wskazywane przez Skarżącą tereny oznaczone symbolem MNe-12a, choć nie są zbyt oddalone od działki Skarżącej, to jednak położne są przy drodze publicznej, mając do niej bezpośredni dostęp.
Reasumując można się zgodzić, że w zasadzie każde ograniczenie prawa własności stanowi naruszenie granic władztwa planistycznego gminy. Jednak jest ono usankcjonowane przez ustawodawcę w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Prawa własności nie można bowiem rozumieć jako prawa absolutnego. Jak podniesiono powyżej może być ono ograniczone w drodze ustawy, a taką m.in. jest ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Stąd też plan miejscowy może wkraczać w sferę wykonywania prawa własności.
W ocenie Sądu Gmina wprowadzając w planie kwestionowane regulacje rozważyła tak interes publiczny, jak i prywatny interes właścicieli. Podnieść też należy, że zaskarżona uchwała nie doprowadziła do powstania w stosunku do skarżącej do negatywnych następstw prawnych np. przez zniesienie, ograniczenia czy też uniemożliwienie realizacji jej uprawnienia lub interesu prawnego, gdyż działka skarżącej nigdy nie posiadała prawa zabudowy. Działka ta znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie lasu, nie przylega w sposób bezpośredni do drogi publicznej i na jej obszarze nigdy nie zostały usadowione budynki mieszkalne czy użytkowe.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 64 ust. 3 stanowi, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności. Z kolei art. 31 ust. 3 Konstytucji stanowi, iż ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, w tym prawa własności mogą być ustanowione tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, zaś ingerencja w sferę prawa własności pozostawać musi w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do wskazanych wyżej celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia, a ograniczenia te winny być dokonane wyłącznie w formie ustawy. Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym upoważniła gminę do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Stosownie do art. 6 ust. 1 tej ustawy ustalenia planu miejscowego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości, a zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 9 ustawy w planie miejscowym rada winna obowiązkowo określić szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu. Oznacza to, że ograniczenia wykonywania prawa własności wynikające z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego mają swe źródło w ustawie, a zatem są prawnie dopuszczalne. Zgodnie z przywołanym art. 6 ust. 1 rada gminy może ustalać w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego takie przeznaczenie terenów, które nie odpowiada ich właścicielom, ale jest niezbędne i konieczne z punktu widzenia interesu określonej zbiorowości – tj. mieszkańców.
Uwzględniając powyższą argumentację Sąd nie dopatrzył się naruszenia zasad oraz istotnego uchybienia trybu uchwalenia planu miejscowego. Wobec powyższego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.
.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI