II SA/KR 1098/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-11-22
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościgospodarka nieruchomościamicel publicznygazociągograniczenie sposobu korzystaniainteres społecznyinteres właścicielaprawo administracyjnepostępowanie administracyjne

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na cele budowy gazociągu, wskazując na konieczność dokładniejszego rozważenia charakteru celu publicznego i interesów właścicieli.

Sąd administracyjny uchylił decyzję zezwalającą na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w celu budowy gazociągu do jednego budynku mieszkalnego. Sąd uznał, że organy obu instancji zbyt powierzchownie potraktowały kwestię charakteru inwestycji jako celu publicznego oraz nie rozważyły wystarczająco interesów właścicieli nieruchomości, którzy mieli konkretne plany inwestycyjne kolidujące z przebiegiem gazociągu. W ponownym postępowaniu organy mają zbadać, czy doprowadzenie gazu do jednego budynku jest celem publicznym uzasadniającym ograniczenie praw właścicieli i czy można zminimalizować uciążliwość dla nich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty Limanowskiego o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na cele budowy gazociągu do jednego budynku mieszkalnego. Skarżący, D. M. i W. M., zarzucili organom obu instancji brak rozważenia alternatywnych lokalizacji gazociągu oraz kolizję planowanej inwestycji z ich własnymi planami zagospodarowania nieruchomości, w tym budowy garażu, pompy ciepła i utworzenia działalności agroturystycznej. Sąd uznał, że organy administracji zbyt powierzchownie potraktowały kwestię charakteru planowanej inwestycji jako celu publicznego, szczególnie w kontekście doprowadzenia sieci gazowej tylko do jednego budynku. Podkreślono, że procedura z art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami wymaga wyważenia interesu publicznego i prywatnego właściciela. Sąd powołał się na orzecznictwo wskazujące na konieczność aktywnego poszukiwania wariantów realizacji celu publicznego minimalizujących uciążliwość dla właścicieli. W ocenie Sądu, organy nie wykazały, że interes publiczny w tym przypadku ma oczywiste pierwszeństwo przed słusznym interesem właścicieli, zwłaszcza że skarżący zaproponowali alternatywny przebieg gazociągu. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, nakazując organom ponowne rozważenie charakteru celu publicznego i możliwości ochrony interesów skarżących.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Sąd wyraził wątpliwości co do tego, czy doprowadzenie sieci gazowej do jednego budynku stanowi cel publiczny w rozumieniu ustawy, który usprawiedliwiałby ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w drodze administracyjnej.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że choć art. 6 pkt 2 u.g.n. ogólnie definiuje budowę sieci gazowych jako cel publiczny, to w sytuacji, gdy inwestycja dotyczy tylko jednego odbiorcy, należy dokładnie rozważyć, czy interes publiczny przeważa nad interesem właściciela nieruchomości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do kontroli sądowej decyzji administracyjnych pod kątem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

u.g.n. art. 124 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Umożliwia ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w drodze decyzji poprzez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody.

u.g.n. art. 124 § 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Określa wymóg przeprowadzenia rokowań z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości przed wydaniem zezwolenia.

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

Pomocnicze

u.g.n. art. 6 § 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Definiuje cel publiczny, do którego zalicza się budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej, w tym konieczność rozważenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych.

Konstytucja RP art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Reguluje zasadę proporcjonalności przy ograniczaniu praw i wolności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji nie rozważyły wystarczająco charakteru inwestycji jako celu publicznego. Organy nie zbadały należycie kolizji planowanej inwestycji z planami inwestycyjnymi właścicieli nieruchomości. Organy nie rozważyły alternatywnych wariantów przebiegu gazociągu minimalizujących uciążliwość dla właścicieli.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów o zgodności inwestycji z planem miejscowym i przeprowadzeniu rokowań. Argumentacja organów o braku kolizji z planami inwestycyjnymi właścicieli, gdyż gazociąg miał być na skraju działki.

Godne uwagi sformułowania

można powziąć wątpliwości, czy faktycznie mamy tu do czynienia z celem publicznym trzeba mieć na względzie, że w procedurze opisanej w art. 124 u.g.n. następuje kolizja interesów właścicieli nieruchomości, których prawa mają zostać ograniczone oraz interesu publicznego nie sposób zgodzić się z argumentacją odwołania, iż planowane przez inwestora prace kolidują z planami inwestycyjnymi współwłaścicieli nieruchomości nie wszystkie istotne dla sprawy okoliczności zostały w kontrolowanej sprawie uwzględnione

Skład orzekający

Monika Niedźwiedź

przewodniczący

Małgorzata Łoboz

członek

Anna Kopeć

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia celu publicznego w kontekście ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na cele infrastrukturalne, zwłaszcza gdy inwestycja dotyczy pojedynczego odbiorcy oraz konieczność wyważenia interesu publicznego i prywatnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 u.g.n. i może być odmiennie interpretowane w zależności od szczegółów stanu faktycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje konflikt między interesem publicznym (infrastruktura gazowa) a prywatnym (plany właścicieli nieruchomości), co jest częstym problemem w prawie administracyjnym i budowlanym.

Gazociąg na czyjejś działce: Kiedy cel publiczny przegrywa z prywatnymi planami?

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Kr 1098/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-11-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-08-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Kopeć /sprawozdawca/
Małgorzata Łoboz
Monika Niedźwiedź /przewodniczący/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 145 par 1 pkt 1 lit c  w zw z art 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
art 124 i art 6
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz Asesor WSA Anna Kopeć (spr.) Protokolant: straszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2023 r. sprawy ze skargi D. M., W. M. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 11 lipca 2023 r. znak: WS-VI.7536.1.58.2022.MK w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody Małopolskiego solidarnie na rzecz skarżących D. M. i W. M. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z 27 maja 2022 r. znak: GN.6821.35.2021 Starosta Limanowski orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działki ewidencyjne nr [...] o pow. 0,03 ha i nr [...] o pow. 0,24 ha, położonej w obrębie K. M., jedn. ewid. M. D., stanowiącej zgodnie z księgą wieczystą nr [...] współwłasność D. M. i W. M., poprzez udzielenie zezwolenia [...] Spółce Gazownictwa Sp. z o.o. z siedzibą w T. , działającej przez Oddział Gazowniczy w K., na realizację inwestycji celu publicznego pn. "Rozbudowa sieci gazowej o ciśnieniu roboczym nie wyższym niż 0,5 MPa do budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce ewidencyjnej nr [...] w obr. K. M. , jedn. ewid. M. D.", wskazując, że zezwolenie to obejmuje prawo wstępu osobom upoważnionym przez wnioskodawcę na teren działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...], położonych w obrębie K. M., jedn. ewid. M. D., w celu posadowienia projektowanych urządzeń gazowych w postaci rurociągu gazowego dn63 PE na ww. działkach oraz w przyszłości, w celu wykonywania czynności związanych z konserwacją, usuwaniem awarii i eksploatacją projektowanej sieci gazowej. Obszar objęty ograniczeniem pod budowę rurociągu gazowego dn63 PE wynosi po 0,5 m od osi gazociągu średniego ciśnienia na odcinku 77,5 m. Powierzchnia ograniczenia na czas wykonywania robót wynosi po 0,5 m od osi gazociągu na odcinku 5 m. Przebieg linii oraz obszar zajętości, na którym następuje ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości został wskazany w załączniku graficznym nr 1 do decyzji, stanowiącym jej integralną część.
Organ I instancji uznał, iż w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki do zastosowania regulacji art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ("u.g.n."), tj. miały miejsce rokowania, a planowany przebieg inwestycji jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Po rozpoznaniu odwołania wniesionego od tej decyzji przez D. M. i W. M. Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 11 lipca 2023 r. znak WS-VI.7536.1.58.2022.MK utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 124 ust. 1 u.g.n., starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań (ust. 3).
Pismem z 17 listopada 2021 r. [...] Spółka Gazownictwa Sp. z o.o. z siedzibą w T. wystąpiła o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] i nr [...], położonej w obrębie K. M., jedn. ewid. M. D.. Z treści wniosku wynika, że zamiarem inwestora jest rozbudowa istniejącej infrastruktury gazowej polegająca na budowie nowego odcinka sieci średniego ciśnienia DN63.
Do wniosku inicjującego postępowanie załączono oświadczenie współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości o niewyrażeniu zgodny na planowaną inwestycję. W toku postępowania D. M. i W. M. podtrzymali negatywne stanowisko w tym zakresie.
Mając na uwadze orzecznictwo sądów administracyjnych a uznał, iż wnioskodawca dopełnił obowiązku przeprowadzenia rokowań, o którym mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n.
Zgodnie z postanowieniami obowiązującego na tym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przyjętego uchwałą nr XXXI/253/04 Rady Gminy M. D. z 30 listopada 2004 r. (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego Nr 46, poz. 303 z 25 stycznia 2005 r. ze zm.) część przedmiotowej nieruchomości, na której planowana jest inwestycja, położona jest na obszarze, na którym dopuszczalna jest realizacja sieci i urządzeń infrastruktury technicznej, do których zaliczają się przewody sieci gazowej.
Mając na uwadze fakt, że planowana inwestycja stanowić ma rozbudowę istniejącego systemu zasilania przedmiotowego regionu w paliwo gazowe, zaś plan miejscowy dopuszcza lokalizację na tym terenie tego rodzaju infrastruktury, stwierdzić należy, że zamierzenie wskazane we wniosku jest zgodne z zapisami obowiązującego na tym terenie planu miejscowego i daje podstawę do zastosowania instytucji przewidzianej w art. 124 ust. 1 u.g.n.
Jednocześnie należy mieć na względzie, że przebieg sieci został zaprojektowany w sposób jak najmniej uciążliwy dla przedmiotowej nieruchomości, bowiem trasa gazociągu prowadzi wzdłuż granicy działek z przebiegającą w sąsiedztwie drogą. Tym samym nie sposób zgodzić się z argumentacją odwołania, iż planowane przez inwestora prace kolidują z planami inwestycyjnymi współwłaścicieli nieruchomości (wykonanie garażu i pompy ciepła), bowiem planowany gazociąg został zaprojektowany na skraju nieruchomości - na granicy nieprzekraczalnej linii zabudowy - zaś strefa kontrolowana gazociągu wynosi po 0,5 m od jego osi, jak również uwzględnia warunki określone przez zarządcę sąsiadującej z inwestycją drogi (pismo Urzędu Gminy M. D. z 19 lutego 2021 r. - k. 54), który wskazał, że rozbudowę sieci należy zlokalizować w odległości co najmniej 3,5 m od osi drogi zlokalizowanej na działkach nr [...], nr [...] i nr [...].
W konsekwencji, zdaniem organu odwoławczego należy przyjąć, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki ograniczenia sposobu korzystania niezbędnej do tego nieruchomości, wynikające z regulacji prawnych zawartych w art. 124 ust. 1 oraz ust. 3 u.g.n.
Jednocześnie wyjaśniono, iż na inwestorze spoczywać będzie obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu sprzed wykonania inwestycji, a jeśli nie byłoby to możliwe lub nadmiernie utrudnione, właścicielowi nieruchomości przysługiwać będzie roszczenie o odszkodowanie za ewentualne straty oraz zmniejszenie się wartości nieruchomości z tytułu jej faktycznego zajęcia. Jednakże powyższe obowiązki i uprawnienia staną się aktualne dopiero w następstwie wykonania inwestycji objętej zezwoleniem, co wynika z treści art. 124 ust. 4 u.g.n., który stanowi, że na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu-poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4.
Opisaną wyżej decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie D. M. i W. M.. Skarżący zwrócili uwagę na kolizję planowanego przebiegu inwestycji z ich planami inwestycyjnymi (przeniesienie pompy ciepła, park maszynowy, wyrównanie terenu nieruchomości, budowa muru oporowego). Wskazali też na inne możliwości usytuowania gazociągu w terenie - w taki sposób, które nie uniemożliwi im realizacji planów związanych z utworzenie działalności agroturystycznej. Zarzucili, że organy obu instancji nie rozważyły alternatywnych możliwości lokalizacji gazociągu ani nie przeprowadziły oględzin w terenie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." - kontrola sądowa działalności administracji publicznej sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji lub postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, jak i przepisami proceduralnymi.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według tak określonych kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie doszedł do wniosku, że jest ona wadliwa i wraz z decyzją organu I instancji wymaga wyeliminowania z obrotu prawnego.
Organy obu instancji w uzasadnieniach decyzji skoncentrowały się na wykazaniu zgodności planowanej inwestycji z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz wykazaniu spełnienia warunku przeprowadzenia rokowań. Bardzo powierzchownie potraktowano natomiast kwestię charakteru planowanej inwestycji.
Organ I instancji stwierdził, że planowana inwestycja jest realizacją celu publicznego określonego w art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym celem publicznym jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń.
Już z samej nazwy inwestycji objętej postępowaniem wynika, że jej celem jest doprowadzenie sieci gazowej tylko do jednego budynku tj. budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce ewidencyjnej nr [...] w obr. K. M. , jedn. ewid. M. D.. W tej sytuacji można powziąć wątpliwości, czy faktycznie mamy tu do czynienia z celem publicznym. Wprawdzie w art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami mowa jest ogólnie o budowie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania i dystrybucji m. in. gazów, bez wskazania konkretnej liczby odbiorców (analogicznie do treści art. 124 ust. 1 u.g.n.), niemniej jednak trzeba mieć na względzie, że w procedurze opisanej w art. 124 u.g.n. następuje kolizja interesów właścicieli nieruchomości, których prawa mają zostać ograniczone oraz interesu publicznego. Kwestia ta była przedmiotem rozważań w orzecznictwie sądów administracyjnych. I tak w stanie faktycznym opisanym w sprawie sygn. I OSK 2146/18 (wyrok z 14 lutego 2019 r., dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych potrzeba wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości, wynikała z faktu, że realizowana inwestycja polegała na przebudowie napowietrznej linii elektroenergetycznej w ramach jej modernizacji, zdaniem Sądu miała zatem na celu poprawę istniejących warunków zasilania energetycznego, w tym warunków ruchowych i możliwości dystrybucyjnych oraz zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego regionu, a także ma na celu przyczynienie się do zaktywizowania terenów, przeznaczonych pod zabudowę: zarówno mieszkaniową, jak i gospodarczą, co leży w interesie społecznym. Interes społeczny stanowi zaś wystarczającą przesłankę do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości. W uzasadnieniu tego wyroku NSA wskazał, że "Prace modernizacyjne mające na celu zapewnienie ciągłych dostaw energii elektrycznej na tym obszarze należy uznać za wypełniające przesłankę istnienia interesu społecznego uzasadniającego niezwłoczne zajęcie nieruchomości, na której instalacja się znajduje. W orzecznictwie sądów administracyjnych powyższe stanowisko należy uznać za ugruntowane. Przyjmuje się zgodnie, że budowa czy przebudowa odcinka sieci elektroenergetycznej realizuje wyjątkowo ważny interes inwestora, ważny interes gospodarczy państwa oraz interes społeczny (zob. m.in. wyroki NSA: z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 1648/15; z dnia 25 października 2013 r., sygn. akt I OSK 2967/12). Realizowanie sieci energetycznej jako inwestycji liniowej jest realizacją celu publicznego, którym - w myśl art. 6 pkt 2 u.g.n. - jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Przy tak sformułowanym zapisie ustawowym, dla oceny spełnienia przesłanki "celu publicznego" nie ma znaczenia, kto ten cel ustawowy realizuje i kto jest jego inwestorem - Skarb Państwa, samorząd terytorialny czy inna osoba prawna. Również nie ma znaczenia czy na danym obszarze ma ona charakter tranzytowy czy też docelowy (zob. wyroki NSA z dnia 12 października 2016 r.: sygn. akt I OSK 697/15 i I OSK 796/16). Realizacja inwestycji liniowej wiąże się z wykonaniem takiego zamierzenia na znacznym obszarze dla określonej wspólnoty państwowej lub samorządowej. Ma na celu poprawić bezpieczeństwo energetyczne, a także pozostaje niezbędna dla rozwoju ekonomicznego regionu, jest inwestycją o charakterze ogólnospołecznym. Ma się tu zatem do czynienia zarówno z interesem społecznym, jak i gospodarczym, bowiem budowa sieci elektroenergetycznej służy zapewnieniu stałego dopływu energii do licznych gospodarstw i przedsiębiorstw na większym obszarze (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1244/15). Inwestycja omawianego typu ma znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości. Z tego też względu zachowany jest wymóg proporcjonalności z art. 31 ust. 3 Konstytucji (zob. wyrok NSA z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt I OSK 3417/15)".
W stanie faktycznym ustalonym w niniejszej sprawie w istocie mamy do czynienia z kolizją interesów skarżących jako właścicieli działek nr [...] w K. M. - niejako "zmuszonych" do znoszenia faktu, że przez ich nieruchomość ma przebiegać fragment sieci gazowej - oraz właścicieli działki ewidencyjnej nr [...] w obr. K. M. , jedn. ewid. M. D., którzy chcą przyłączyć swoją nieruchomość do sieci gazowej. Można mieć poważne wątpliwości, czy skorzystanie z administracyjnego trybu swoistego przymusu przewidzianego w art. 124 u.g.n. jest w takiej sytuacji dostatecznie uzasadnione.
Na konieczność rozważenia interesów wszystkich stron postępowania zwracał uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 października 2021 r., sygn. II SA/Kr 532/21 (również dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych): "Niewątpliwym jest, że organ przed wydaniem decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości obowiązany jest dokonać analizy jak najmniejszej uciążliwości dla właściciela nieruchomości. Co więcej, stosowne rozważania muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Brak pełnego wyjaśnienia tej kwestii w uzasadnieniu decyzji stanowi naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. Decyzja ograniczająca właściciela w wykonywaniu jego prawa musi być poprzedzona zbadaniem możliwości uniknięcia konieczności odjęcia lub ograniczenia własności (por. wyrok NSA z 29 października 2009 r., sygn. l OSK 74/09). Ustalenia organów powinny przybrać postać aktywnego i rzetelnego poszukiwania takich wariantów realizacji celu publicznego, które nie naruszą przysługujących osobom trzecim praw rzeczowych do nieruchomości, a w przypadku gdy naruszenie to okaże się jednak niezbędne - rozwiązań pozwalających zminimalizować skutki ograniczenia w najwyższym możliwym stopniu. Innymi słowy, organ powinien odmówić ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, jeśli po przeprowadzeniu postępowania dowodowego stwierdzi, że cel publiczny można osiągnąć bez odjęcia lub ograniczenia prawa rzeczowego, bądź gdy postępowanie to wykaże, że ograniczenie prawa rzeczowego jest wprawdzie konieczne, lecz wnioskodawca nie wskazał, także np. poprzez zmianę projektu dołączonego do wniosku, takiego sposobu realizacji celu publicznego, który byłby najmniej uciążliwy dla podmiotu wywłaszczonego. Należy podkreślić przy tym, że organ odwoławczy nie może zasłaniać się niemożnością korygowania treści wniosku oraz parametrów ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości bez zgody wnioskodawcy. Oczywistym jest bowiem, że organ nie może podejmować takich działań, co nie zwalnia go jednak z obowiązku poinformowania wnioskodawcy o możliwości skorygowania projektu załączonego do wniosku, aby ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości było jak najmniej uciążliwe dla skarżącego. Jak słusznie podniósł pełnomocnik, decyzja wydawana w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. nie ma charakteru związanego, czyli wyznaczonego treścią wniosku inwestora realizującego cel publiczny. Przeciwnie, każdorazowo wymaga wyważenia interesów stron postępowania, które ze względu na jego przedmiot pozostają w oczywistej kolizji. Tym samym organ nie może bezkrytycznie przyjmować punktu widzenia tylko jednej strony postępowania administracyjnego, w ogóle przemilczając argumenty zgłaszane przez drugą jego stronę. Należy dążyć do ochrony interesu indywidualnego właściciela tak dalece, jak jest to tylko możliwe w okolicznościach konkretnej sprawy, co do zasady aż do momentu, w którym ochrona interesu indywidualnego wykluczałaby ziszczenie się interesu publicznego (por. wyrok WSA w Gliwicach z 24 lutego 2021 r., sygn. II SA/GI 1035/20)".
Co istotne – w cytowanym wyroku Sąd przyjął, że realizacja inwestycji będzie realizacją celu publicznego, a jednak nie przyznał temu celowi publicznemu oczywistego pierwszeństwa przed interesem właścicieli nieruchomości. Tym bardziej więc w sytuacji kolizji interesu prywatnego skarżących i właścicieli działki która ma uzyskać przyłączenie do sieci gazowej wymaga takiego wyjaśnienia.
Za niewystarczające należy w tym zakresie uznać zawarte w zaskarżonej decyzji stwierdzenie, że "nie sposób zgodzić się z argumentacją odwołania, iż planowane przez inwestora prace kolidują z planami inwestycyjnymi współwłaścicieli nieruchomości (wykonanie garażu i pompy ciepła), bowiem planowany gazociąg został zaprojektowany na skraju nieruchomości - na granicy nieprzekraczalnej linii zabudowy - zaś strefa kontrolowana gazociągu wynosi po 0,5 m od jego osi, jak również uwzględnia warunki określone przez zarządcę sąsiadującej z inwestycją drogi". Plany inwestycyjne skarżący są bardzo konkretne i wiążą się z przeniesieniem części istniejących instalacji właśnie na skraj ich działki (z racjonalnych, wskazywanych przez nich powodów), a zatem Wojewoda Małopolski nie ma podstaw do twierdzenia, że o żadnej kolizji w tym stanie faktycznym nie ma mowy.
Trzeba też zwrócić uwagę, że skarżący, odmawiając z wyraźnie wskazanych powodów zgody na przeprowadzenie sieci gazowej tak jak to określono w zaskarżonej decyzji, jednocześnie podczas rozprawy administracyjnej zaproponowali inny przebieg, częściowo po innych nieruchomościach stanowiących ich własność (k. 56 akt administracyjnych organu I instancji). Zaproponowana przez nich trasa została zaakceptowana przez [...] sp. z o.o., jednakże właściciele innych nieruchomości nie wyrazili zgody na przebieg sieci przez ich działki. Z tego względu podtrzymano wniosek w zakresie pierwotnego przebiegu sieci po działce skarżących (pismo k. 70 akt administracyjnych organu I instancji). Świadczy to o przyznaniu swoistego pierwszeństwa interesom właścicieli tych działek przed interesami skarżących, których sprzeciw nie został uwzględniony.
W świetle powyższego należało dojść do wniosku, że nie wszystkie istotne dla sprawy okoliczności zostały w kontrolowanej sprawie uwzględnione. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy obu instancji rozważą, czy doprowadzenie sieci gazowej do jednego budynku stanowi cel publiczny i czy usprawiedliwia ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości skarżących w drodze administracyjnej. W razie odpowiedzi pozytywnej – rozważą możliwość ochrony słusznych interesów skarżących.
Pominięcie tych kwestii w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowiło o niewyjaśnieniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności i przesądzało o konieczności uchylenia obu tych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżących kwotę 200 zł wniesioną przez nich tytułem wpisu od skargi.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę