II SA/GL 1486/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę K. B. i S. S. na zarządzenie Burmistrza Miasta L. z dnia 5 lutego 2020 r. w sprawie założenia Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta L., domagając się stwierdzenia naruszenia prawa w części dotyczącej ujęcia nieruchomości przy ul. [...] w L. Skarżący podnieśli zarzuty naruszenia art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 22 ust. 4 i 5 ustawy o ochronie zabytków, wskazując na brak możliwości udziału w postępowaniu dowodowym i zaskarżenia wpisu, a także na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (sygn. P 12/18) uznający przepis za niezgodny z Konstytucją. Burmistrz wniósł o oddalenie skargi, argumentując, że postępowanie w sprawie ujęcia zabytku w ewidencji nie jest postępowaniem administracyjnym w rozumieniu KPA i że do ewidencji można włączyć obiekty zaakceptowane przez wojewódzkiego konserwatora zabytków. Sąd uznał skargę za zasadną. Stwierdził, że zaskarżone zarządzenie podlega kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Kluczowe znaczenie miał wyrok TK P 12/18, który orzekł o niezgodności art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków z Konstytucją RP z powodu braku zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed ograniczeniem prawa własności. Sąd podkreślił, że nawet jeśli przepis nie został wyeliminowany z obrotu prawnego, należy uwzględnić stanowisko TK co do jego "braków". W realiach sprawy stwierdzono brak zapewnienia skarżącym czynnego udziału w procedurze poprzedzającej wpis nieruchomości do ewidencji, co stanowi uchybienie procesowe. Zgodnie z art. 94 ust. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzekł o niezgodności zarządzenia z prawem w części dotyczącej ujęcia nieruchomości, nie stwierdzając nieważności z powodu upływu terminu. Zasądzono również koszty postępowania na rzecz skarżących.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWszelkie sprawy dotyczące wpisu nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków, gdzie naruszone zostały prawa właściciela poprzez brak zapewnienia mu udziału w postępowaniu, szczególnie w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego P 12/18.
Orzeczenie dotyczy konkretnego przepisu ustawy o ochronie zabytków i jego interpretacji w świetle Konstytucji. Wartość praktyczna wynika z zastosowania wyroku TK w konkretnej sprawie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków bez zapewnienia właścicielowi udziału w postępowaniu i możliwości zaskarżenia wpisu narusza jego prawa konstytucyjne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków bez zapewnienia właścicielowi czynnego udziału w procedurze poprzedzającej wpis oraz możliwości zakwestionowania ustaleń organu stanowi naruszenie prawa, w szczególności art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 12/18, który uznał art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków za niezgodny z Konstytucją z powodu braku gwarancji ochrony prawnej właściciela. Brak zapewnienia właścicielowi udziału w postępowaniu i możliwości obrony przed ograniczeniem prawa własności stanowi uchybienie procesowe.
Czy zarządzenie Burmistrza Miasta L. w sprawie założenia gminnej ewidencji zabytków zostało wydane z naruszeniem prawa w części dotyczącej ujęcia nieruchomości przy ul. [...] w L.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zarządzenie zostało wydane z naruszeniem prawa w tej części.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził naruszenie prawa w części dotyczącej ujęcia nieruchomości, powołując się na wyrok TK P 12/18 oraz brak zapewnienia skarżącym czynnego udziału w procedurze poprzedzającej wpis.
Przepisy (7)
Główne
u.o.z. art. 22 § ust. 4 i 5
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Przepis art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z. został uznany przez TK za niezgodny z Konstytucją RP z powodu braku zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed dokonaniem ograniczenia prawa własności poprzez ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków.
u.s.g. art. 101 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Pomocnicze
u.s.g. art. 94 § ust. 2
Ustawa o samorządzie gminnym
Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 3 § par. 2 pkt 6
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zaskarżone zarządzenie należy do aktów organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, innych niż określone w pkt 5, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 147 § par. 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza niezgodność z prawem zaskarżonego aktu, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności jest chronione konstytucyjnie.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie i przyjęcie, że ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków jest możliwe bez zapewnienia skarżącym możliwości udziału w postępowaniu dowodowym oraz zaskarżenia wpisu. • Naruszenie art. 22 ust. 4 i 5 ustawy o ochronie zabytków, w szczególności w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego P 12/18, który uznał przepis za niezgodny z Konstytucją z powodu braku gwarancji ochrony prawnej właściciela.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Burmistrza, że postępowanie w sprawie ujęcia zabytku w ewidencji nie jest postępowaniem administracyjnym w rozumieniu KPA i że do ewidencji można włączyć obiekty zaakceptowane przez wojewódzkiego konserwatora zabytków.
Godne uwagi sformułowania
"art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z. w zakresie, w jakim ogranicza prawo własności nieruchomości przez dopuszczenie ujęcia nieruchomości jako zabytku nieruchomego w gminnej ewidencji zabytków, bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed dokonaniem takiego ograniczenia, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej." • "TK wskazał, że art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o "prowadzi do sytuacji, w której właściciel nieruchomości, dowiadując się, że nieruchomość ma zostać wpisana do gminnej ewidencji zabytków, nie ma możliwości w postępowaniu administracyjnym zająć stanowiska oraz zakwestionować działań podejmowanych przez organ administracji gminnej w porozumieniu z konserwatorem." • "Sąd obowiązany był uwzględnić stanowisko Trybunału co do jego "braków". • "brak zapewnienia skarżącym jako właścicielom nieruchomości czynnego udziału w procedurze poprzedzającej ujęcie w drodze obecnie zaskarżonego zarządzenia stanowiącej ich własność nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków, a w konsekwencji uniemożliwienie im zakwestionowania przyjętych przez organ ustaleń, formułowania wniosków dowodowych, czy obrony w inny sposób przed ograniczeniem prawa własności, świadczy o zaistnieniu uchybień natury procesowej."
Skład orzekający
Stanisław Nitecki
przewodniczący
Tomasz Dziuk
sprawozdawca
Aneta Majowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wszelkie sprawy dotyczące wpisu nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków, gdzie naruszone zostały prawa właściciela poprzez brak zapewnienia mu udziału w postępowaniu, szczególnie w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego P 12/18."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego przepisu ustawy o ochronie zabytków i jego interpretacji w świetle Konstytucji. Wartość praktyczna wynika z zastosowania wyroku TK w konkretnej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego prawa własności i jego ochrony przed arbitralnymi działaniami administracji, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości. Wyrok TK nadaje jej dodatkową wagę.
“Wpis do ewidencji zabytków bez zgody właściciela? Sąd administracyjny staje po stronie obywatela.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.