II SA/Gl 1480/23

II SA/Gl 1480/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-12-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Beata Kalaga-Gajewska /sprawozdawca/
Tomasz Dziuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1478
art. 226 ust. 1, art. 403 ust. 6
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi Zakładu [...] sp. z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w Gliwicach z dnia 21 czerwca 2023 r. nr GL.RUZ.4219.7.2023.8.BS w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 18 lipca 2022 r., uzupełnionym w pismach z dnia 3 i 18 października 2022 r., Zakład [...] z siedzibą w M. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: "Spółka"), zwróciła się do Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. (w skrócie: "organ I instancji") o wygaszenie decyzji Starosty [...] z dnia 20 lutego 2013 r., nr [...], oraz o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne, tj. odprowadzanie wód opadowych i roztopowych w M. z terenu osiedla S., J. oraz parkingu A. do potoku [...] (por. teczka I akt administracyjnych), a także przedłożyła operat wodnoprawny, sporządzony w marcu 2022 r. wraz z jego uzupełnieniami, oraz uproszczone wypisy z rejestru gruntów dla nieruchomości usytuowanych w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód, jak też pismo Urzędu Miasta M. z dnia 18.03.2023 r., do którego dołączono wypisy i wyrysy z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Organ I instancji, pismem z dnia 20 października 2022 r., działając na podstawie art. 61 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, zawiadomił Spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz możliwości zapoznania się z aktami sprawy, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgłaszania uwag, w terminie 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia, które zostało podane do publicznej wiadomości również w Biuletynie Informacji Publicznej Wód Polskich, a także na tablicach ogłoszeń Starostwa Powiatowego w M. oraz Urzędu Miejskiego w M.
Decyzją z dnia 26 stycznia 2023 r., nr [...], organ I instancji, działając na podstawie art. 388 ust. 1 pkt 1, art. 389 pkt 1 w związku z art. 35 ust. 3 pkt 7, art. 16 pkt 69, art. 397 ust. 3 pkt 2, art. 400 ust. 1 i 8, art. 403, art. 407 i art. 414 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r. poz. 2625 z późn. zm.) oraz art. 105 § 1, art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.), umorzył postępowanie w części dotyczącej wygaszenia pozwolenia wodnoprawnego, udzielonego decyzją Starosty [...] z dnia 20 lutego 2013r. (punkt I), oraz udzielił Spółce pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną, obejmującą odprowadzanie, poprzez istniejący wylot [...] o średnicy Ø 1000 mm, w km 6+682 cieku zlokalizowanego na działce nr 1, obręb [...] M., wód opadowych i roztopowych do wód - cieku [...], pochodzących z terenu osiedla S., J. oraz parkingu A., określając cel zamierzonego korzystania z wód, ustalając ilość, skład wód, oraz powierzchnię zlewni odwadnianą przez wylot, a także lokalizację oraz podstawowe parametry wylotu [...] (punkt II); w punkcie III przedstawił dokumenty, na których oparł swoje rozstrzygnięcie; w punkcie IV ustalił obowiązki Spółki i warunki wynikające z pozwolenia wodnoprawnego (punkty 1-15); w punkcie V wskazał, że pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną udzielono na czas określony, tj. 30 lat od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna; w punktach VI i VII poinformował, że pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń, a podmiotowi, który nie uzyskał praw do nieruchomości lub urządzeń koniecznych do realizacji pozwolenia wodnoprawnego, nie przysługuje roszczenie o zwrot nakładów poniesionych w związku z otrzymaniem pozwolenia; w punkcie VIII poinformował o obowiązku zgłoszenia urządzeń wodnych Wodom Polskim, w celu wpisania ich do systemu gospodarowania wodami. W punkcie IV podpunkt 7 zobowiązał Spółkę do utrzymywania koryta cieku [...] na długości 48,5 m poniżej i 5,0 m powyżej wylotu, tj. od km 6+633,5 do km 6+687, polegającego na dwukrotnym w ciągu roku (maj/czerwiec i wrzesień/październik), wykaszaniu porostów ze skarpy cieku wraz z wygrabieniem poza górną krawędź, wycince zakrzaczeń, oczyszczeniu umocnień brzegowych z roślinności oraz bieżącym usuwaniu zatorów i przetamowań z koryta, a w punkcie IV podpunkt 8 do wykonania remontu istniejącego wylotu oraz koryta cieku [...], poprzez oczyszczenie z mchu ścianki czołowej wylotu oraz koryta odpływowego wraz z uzupełnieniem ubytków betonu, rozbiórkę zniszczonych płyt ażurowych na skarpach cieku na długości minimum 10,0 m powyżej i 15,00 m poniżej wylotu, zabudowę obustronnych wyrw brzegowych cieku [...] na długości minimum 10,0 m powyżej i 15,00 m poniżej wylotu, zabudowania wyrw materiałem ziemnym, wyprofilowania skarp do jednolitego nachylenia 1:1,5, a następnie umocnienia skarp za pomocą koszy siatkowo-kamiennych z zabezpieczeniem umocnienia palisadą drewnianą, a także umocnienia dna narzutem kamiennym, po wcześniejszym jego odmuleniu i zabezpieczeniu umocnienia palisadą drewnianą. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji przedstawił przebieg postępowania, w tym zgromadzone dokumenty wraz z ustaleniami w nich zawartymi oraz zacytował przepisy prawa materialnego, na których oparł swoje rozstrzygnięcie, zwłaszcza art. 16 pkt 69, art. 35 w związku z art. 331 ust. 3, art. 388 ust. 1 pkt 1-3, art. 389 pkt 1, art. 393 ust. 4, art. 396, art. 398 ust. 1 i 3, art. 400 ust. 1, art. 403 ust. 1, art. 407 ust. 2, art. 414 ust. 1 pkt 1 i art. 418 ust. 2 Prawa wodnego. Przedstawił wnioski i uwagi oraz wyjaśnienia Spółki, a także przyczyny uzasadniające uwzględnienie wniosków złożonych przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w G. oraz Okręg Polskiego Związku [...] w K.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółka, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów ustawy Prawo wodne (art. 188, art. 226 ust. 1, art. 227 ust. 1 i 3, art. 403 ust. 6) oraz przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 8 § 1, art. 11, art. 107 § 3), a także domagając się zmiany decyzji organu I instancji w zakresie punktu IV podpunkt 7, poprzez ograniczenie obowiązku utrzymywania koryta cieku [...] wyłącznie na długości 5,0 m powyżej i 5,0 m poniżej wylotu, oraz punktu IV podpunkt 8, poprzez ograniczenie obowiązków w zakresie remontu koryta cieku [...] wyłącznie do długości 5,0 m powyżej i 5,0 m poniżej wylotu.
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w G. (dalej: "organ II instancji"), działając na podstawie art. 135 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w toku prowadzonego postępowania odwoławczego, wezwał jego strony do złożenia dodatkowych wyjaśnień.
W odpowiedzi otrzymał pisemne stanowisko Spółki z dnia 22 marca i 25 kwietnia 2023 r., a także organu II instancji z dnia 7 kwietnia 2023 r.
Pismem z dnia 29 maja 2023 r. organ II instancji zawiadomił o uzupełnieniu i zebraniu materiału dowodowego, a także możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Decyzją z dnia 21 czerwca 2023 r., nr [...], organ II instancji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 26 stycznia 2023 r., w części dotyczącej zarzutów odwołania (punkt IV podpunkt 7 i 8). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołał się na treść art. 400 ust. 8 i art. 407 ustawy Prawo wodne oraz 71 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 1094, w skrócie: "u.u.i.ś.") w związku z rozporządzeniem Rady OJ Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839), a także rozporządzeniem Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków (...). Uznał, iż zakres wniosku Spółki nie dotyczy przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, wyszczególnionego w przywołanym rozporządzeniu, bowiem nie dotyczy regulacji wód, wykonania urządzeń wodnych ani wydobywania z wód kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów. Z tego powodu, w sprawie nie było wymagane dołączenie do wniosku decyzji środowiskowej. Z przedłożonej dokumentacji wynika również, iż zakres korzystania z wód nie obejmuje inwestycji i działań wyszczególnionych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 27 sierpnia 2019 r. w sprawie rodzajów inwestycji i działań, które wymagają uzyskania oceny wodnoprawnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1752). W związku z powyższym nie było wymagane dołączenie oceny wodnoprawnej do wniosku Spółki (por. art. 407 ustawy Prawo wodne). Zdaniem organu II instancji z operatu wodnoprawnego wraz z jego uzupełnieniami wynika, że zasięg oddziaływania odprowadzania wód opadowych lub roztopowych do cieku potok [...] wynosi 48,5 m i polega na wprowadzaniu dodatkowej ilości wód do odbiornika, co w konsekwencji może powodować zwiększenie poziomu wody (napełnienia), a także na wprowadzaniu dodatkowego ładunku zanieczyszczeń, którymi w przypadku odprowadzania wód opadowych lub roztopowych są zawiesiny oraz węglowodory ropopochodne. Na podstawie wniosków organu II instancji (Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G.), wykonującego zgodnie z art. 240 ust. 3 pkt 9 Prawa wodnego prawa właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do śródlądowych wód płynących oraz gruntów pokrytych tymi wodami, zawartych w piśmie z dnia 20 stycznia 2023 r., Spółka została zobowiązana m.in. do wykonania prac polegających na odbudowie zniszczonego umocnienia koryta w obrębie wylotu do potoku [...] oraz utrzymywania koryta cieku w zasięgu oddziaływania odprowadzanych wód opadowych lub roztopowych. W piśmie z dnia 7 kwietnia 2023 r. organ II instancji wyjaśnił, że w obrębie wylotu wód opadowych lub roztopowych koryto cieku [...] jest w złym stanie, gdyż istniejące umocnienia denne i brzegowe są zniszczone a skarpy osunięte. Płyty ażurowe, którymi zostało umocnione koryto cieku w ramach wykonania wylotu Ø 1000 mm, stanowiące część tego wylotu, są zniszczone i nie spełniają funkcji polegającej na jego zabezpieczeniu przed erozją spowodowaną zwiększonymi przepływami w wyniku wprowadzenia wód opadowych lub roztopowych. Wylot ten posadowiony jest w piaszczysty zakolu koryta, które posiada duże spadki, czego skutkiem są duże prędkości i gwałtowne przybory wód. Warunkuje to konieczność najpierw uzupełnienia wyrw spowodowanych erozją wody oraz odmulenie dna z nagromadzonych za wylotem namułów, pochodzących także z wprowadzanych z wodami opadowymi lub roztopowym/ zawiesin, a następnie wykonania umocnienia dna i skarp cieku, w sposób wskazany w decyzji organu I instancji. Zabezpieczenie koryta cieku, ma na celu przeprowadzenie wód w sposób nie powodujących zaburzeń w przepływie wody, a co za tym idzie uniemożliwienie wymywania gruntu powodującego powstawanie wyrw w rejonie wylotu. W tym samym piśmie organu II instancji wyjaśniono także, że wskazany sposób utrzymywania zarówno wylotu, jak i koryta cieku [...] w rejonie wylotu, stanowi zabezpieczenie interesu zarówno właściciela wylotu, jak i właściciela cieku [...]. Zniszczenia istniejących zabezpieczeń w rejonie wylotu świadczą o tym, że właściciel wylotu (Spółka) nie wywiązywał się właściwie z obowiązku utrzymywania koryta cieku, nałożonego w poprzednim pozwoleniu wodnoprawnym - decyzja Starosty [...] z dnia 20 lutego 2012 r., nr [...]. Wówczas Starosta [...] zobowiązał Spółkę m.in. do wykonywania pomiarów jakości wód opadowych i roztopowych w zakresie węglowodorów ropopochodnych i zawiesin ogólnych z częstotliwością jeden raz w roku na wylocie kanalizacji deszczowej Ø 1000 mm do cieku [...] i przekazywania tych wyników Staroście [...] (punkt 1.4.2), oraz do utrzymywania koryta cieku [...] w należytym stanie technicznym na długości 10 m, tj. 5 m powyżej i 5 m poniżej tego wylotu (punkt 1.4.3). W toku postępowania Spółka przedstawiła raporty badań jakości ścieków/wód deszczowych, jednak ze złożonych kopii nie wynika, które z nich dotyczą ścieków/wód opadowych odprowadzanych do potoku [...], tym wylotem. Spółka przedstawiła też kopię "Zeszytu eksploatacji – [...], wylot za oczyszczalnią ścieków" za okres od 22.05.2018 r. - 04.08.2022 r., z którego wynika, że w dniu 1.08.2018 r. dokonano wycięcia samosiejek, wykoszenia wokół wylotu i wyczyszczenia koryt betonowych (bez podania odcinka, na których te prace wykonano), a w dniach; 11 czerwca i 22 października 2021 r. oraz 04 sierpnia 2022 r. wykonano koszenie (5 m przed i 5 m za wylotem). Z tego dokumentu nie wynika, czy wskazane w nim prace dotyczą wylotu Ø 1000 mm i koryta cieku [...], w rejonie tego wylotu. Nie wynika również, czy koryto cieku (w tym znajdujące się w nim umocnienia w postaci płyt ażurowych) utrzymywane było w należytym stanie technicznym (zgodnie z punktem 1.4.3 decyzji Starosty [...] z dnia 20 lutego 2012 r.). Natomiast z operatów wodnoprawnych, złożonych w toku postępowania wynika, że wnioskowane wody opadowe lub roztopowe przed odprowadzeniem do cieku [...] wylotem Ø 1000 mm oczyszczane są w separatorach koalescencyjnych zintegrowanych z osadnikami piasku o wydajności 280 l/s. Zgodnie z § 17 ust. 5 i ust. 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1311) ocenę, czy są spełnione warunki, o których mowa w ust. 1 (tzn. ilości zawartych w nich zawiesin ogólne nie przekracza 100 mg/l, a węglowodorów ropopochodnych-35 mg/l), przeprowadza się na podstawie dokonywanych przez zakład, co najmniej dwa razy w roku, przeglądów eksploatacyjnych urządzeń oczyszczających. Ich eksploatacja powinna odbywać się zgodnie z instrukcją obsługi i konserwacji urządzeń oczyszczających, natomiast czynności z nią związane, odnotowane powinny być w zeszycie eksploatacji. Zdaniem organu II instancji, Spółka nie przedstawiła kopii zeszytów eksploatacji urządzeń oczyszczających, wskazujących na wypełnienie wymienionego warunku i wykonywania przeglądów tych urządzeń, a jedynie podała, że eksploatacją separatorów zajmuje się A. w M. Z uwagi na powyższe wyjaśnienia. Spółka nie udokumentowała w żaden sposób, że wody wprowadzane wylotem Ø 1000 mm spełniają warunki wskazane w przywołanym rozporządzeniu, ani też, że wywiązuje się właściwie dotychczasowych warunków pozwolenia wodnoprawnego, a co za tym idzie, że wpływ odprowadzanych wód opadowych lub roztopowych na wody i koryto cieku [...] ogranicza się jedynie do odcinka 5,0 m powyżej i 5,0 m poniżej wylotu. Taki zakres utrzymywania koryta oraz wykonania robót proponowała Spółka zarówno w toku prowadzącego postępowania, jak i w odwołaniu. Nadto, z art. 226 ust. 1 ustawy Prawo wodne wynika, że obowiązek utrzymywania wód należy do ich właściciela, a sama treść art. 227 ust. 1 wskazuje, że utrzymywanie publicznych śródlądowych wód powierzchniowych oraz morskich wód wewnętrznych polega także na zachowaniu stanu dna lub brzegów oraz na remoncie lub konserwacji istniejących budowli regulacyjnych. Zapisy art. 227 ust. 3 ustawy Prawo wodne precyzują zakres tych obowiązków wskazując, że utrzymywanie wód realizowane jest m.in. poprzez wykaszanie roślin z dna oraz brzegów, zasypywanie wyrw w brzegach i dnie śródlądowych wód powierzchniowych oraz ich zabudowę biologiczną, a także udrażnianie śródlądowych wód powierzchniowych przez usuwanie zatorów, utrudniających swobodny przepływ wód. Natomiast do właściciela urządzenia wodnego (jakim jest m.in. wylot kanalizacji deszczowej), należy wynikający z art. 188 ust. 1 ustawy Prawa wodnego, obowiązek utrzymywania tego urządzenia, który polega na jego eksploatacji, konserwacji i remontach w celu zachowania jego funkcji. Tak, jak twierdzi Spółka, ustawa Prawo wodne w art. 226 i art. 227 nakłada na właściciela wód, obowiązek utrzymania wód, w tym zachowania stanu dna lub brzegów oraz remontów lub konserwacji istniejących budowli regulacyjnych. Jednak w art. 227 ust. 4 i ust. 5 ustawa Prawo wodne podaje, że zakłady, które przez wprowadzanie ścieków do wód albo w inny sposób przyczyniają się do wzrostu kosztów utrzymania tych wód, ponoszą taką część kosztów, w jakiej nastąpił ten wzrost, a podziału kosztów, na wniosek właściciela wód, dokonuje, w drodze decyzji, minister właściwy do spraw gospodarki wodnej. Jednocześnie art. 403 ust. 6 pkt 3 Prawo wodne stanowi, że jeżeli jest to konieczne dla szczegółowego określenia warunków i zakresu korzystania z wód, utrzymywania wód (...) w pozwoleniu wodnoprawnym można dodatkowo ustalić obowiązek wykonania robót lub uczestniczenia w kosztach utrzymania wód stosownie do wzrostu tych kosztów w związku z wykonywaniem tego pozwolenia. Z analizy powyższych przepisów wynika, że obowiązek utrzymywania wód należy do ich właściciela, jednak w przypadku wzrostu kosztów utrzymywania wód, wynikających z działalności zakładu (w tym z odprowadzania ścieków czy wód opadowych) lub jeżeli jest to konieczne dla szczegółowego określenia warunków korzystania z wód lub utrzymywania wód, zakład korzystający z wód może zostać zobowiązany do udziału w kosztach utrzymywania tych wód lub do wykonywania określonych robót. Z pism organu II instancji (Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G., wykonującego, zgodnie z art. 240 ust. 3 pkt 9 Prawa wodnego, prawa właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do wód cieku [...] oraz gruntów pokrytych tymi wodami) wynika, że odprowadzenie wód opadowych lub roztopowych do tego cieku skutkowała zniszczeniem zarówno istniejących umocnień koryta w rejonie wylotu, jak i samego koryta, poprzez zamulenie dna oraz wymycie powodujące powstawanie wyrw. W tej sytuacji, zgodnie z art. 403 ust. 6 pkt 3 Prawa wodnego, zasadnym było nałożenie na Spółkę obowiązku wykonania robót, wskazanych w punkcie IV podpunkt 7 i 8 decyzji organu I instancji.
W skardze z dnia 24 lipca 2023 r. Spółka zarzuciła organowi II instancji naruszenie: art. 226 ust. 1 w związku z art. 227 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 188 ustawy Prawo wodne, poprzez nałożenie obowiązków w zakresie utrzymania i remontu koryta cieku [...] na obszarze znacznie przekraczającym obręb urządzenia wodnego (wylotu), podczas gdy obowiązki tego rodzaju spoczywają na właścicielu wody, oraz art. 403 ust. 6 ustawy Prawo wodne, poprzez jego zastosowanie, a także naruszenie zasad postępowania administracyjnego, wyrażonych w art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 15, art. 77 § 1 i art. 80, art. 107 § 3 w związku z art. 136 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez poczynienie dowolnych ustaleń faktycznych, nieznajdujących żadnego oparcia w materiale dowodowym, odnośnie braku należytego wywiązywania się przez Spółkę z obowiązków nałożonych decyzją Starosty [...] z dnia 20 lutego 2013 r. oraz negatywnego wpływu dotychczasowego korzystania z wód na stan koryta cieku [...], jak też brak dopuszczenia dowodu z opinii biegłego, w celu stwierdzenia wzrostu kosztów utrzymania, co ma bezpośredni wpływ na zastosowanie art. 227 ust. 4 i ust. 5 oraz art. 206 ust. 6 ustawy Prawo wodne. Spółka domagała się częściowego uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji, w zakresie opisanego powyżej punktu IV podpunkt 7 i 8 decyzji organu I instancji, oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi zaznaczyła, że organ II instancji powołał się na stanowisko organu, którym sam kieruje. Nie może ono stanowić uzupełnienia zaskarżonej decyzji, skoro nie znalazło odzwierciedlenia w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Brak jest również jakichkolwiek możliwych do zweryfikowania dowodów na okoliczność pogorszenia stanu koryta cieku - [...]. Dotychczas właściciel wody, czyli organ II instancji nie podał, czemu sam nie wykonał ciążących na nim obowiązków, skoro Spółka w ograniczonym zakresie była zobowiązana do dbania o odcinek cieku o długości 5,0 m poniżej i 5,0 m powyżej wylotu. Ustalenie takie było możliwe jedynie w oparciu o stosowną opinię biegłego. Zasięg oddziaływania zamierzonego i wnioskowanego korzystania z wód nie może być też utożsamiany z obowiązkiem utrzymania całego koryta cieku. Stąd też, ze strony Spółki, była alternatywna propozycja, aby zastosować inny sposób wyliczenia zasięgu oddziaływania według wzoru Fishera, tylko do 7,0 m (por. pismo z dnia 25 kwietnia 2023 r.), do której nie odniósł się organ II instancji w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 21 grudnia 2023 r. pełnomocnik Spółki podtrzymał zarzuty skargi.
Sąd z urzędu stwierdza, że w dniu 15 października 2021 r. zapadł nieprawomocny wyrok o sygn. akt II SA/Gl 342/21, mocą którego oddalono skargę Spółki w sprawie objętej decyzją z dnia 16 września 2020 r., utrzymaną w mocy decyzją organu II instancji z dnia 31 grudnia 2020 r., dotyczącą odmowy zmiany ostatecznej decyzji organu I instancji z dnia 4 lutego 2020 r. w sprawie pozwolenia wodno-prawnego na usługę wodną polegającą na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych pochodzących z terenu ul. [...] do wód - potoku [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej w skrócie: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. Kontrola ta polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art, 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Zakres kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a.
Dokonując oceny zaskarżonych decyzji, w tak zakreślonych granicach, Sąd uznał, iż organy administracji orzekające w sprawie nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, czy też przepisów prawa procesowego, uzasadniających ich uchylenie.
Materialnoprawną podstawę decyzji o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (obecnie tekst jednolity: 2023 r. poz. 1478).
Z treści art. 1 Prawa wodnego, regulującego zakres przedmiotowy, wynika, że akt ten reguluje gospodarowanie wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, co oznacza, że gospodarowanie rozumiane jako zdobywanie zasobów i dysponowanie nimi, powinno być podporządkowane zasadzie zrównoważonego rozwoju zdefiniowanej w art. 3 pkt 50 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2556, zwanej dalej w skrócie: "p.o.ś."). Jest to taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń. Koncepcja zrównoważonego rozwoju opiera się na założeniu polegającym na zapewnieniu właściwych form gospodarowania, pozwalających na zahamowanie procesów narastania zagrożeń podważających perspektywy rozwoju oraz nadaje procesom rozwoju gospodarczego i społecznego cechę trwałości.
Ustawodawca w art. 10 Prawa wodnego uregulował cele zarządzania zasobami wodnymi, wśród których dominujący jest cel ogólny polegający na tym, że ma ono służyć zaspokajaniu potrzeb ludności i gospodarki oraz ochronie wód i środowiska związanego z tymi zasobami. W szczególności, między innymi zarządzanie zasobami wodnymi powinno służyć zapewnieniu odpowiedniej ilości i jakości wody dla ludności - również do nawodnień (art. 10 pkt 1), ochronie przed powodzią oraz suszą (pkt 2), ochronie zasobów wodnych przed zanieczyszczeniem oraz niewłaściwą lub nadmierną eksploatacją (pkt 3) oraz zapewnieniu wody na potrzeby rolnictwa oraz przemysłu (pkt 5).
Na organach powołanych do zarządzania zasobami wodnymi (Wodach Polskich) spoczywa obowiązek podejmowania działań zmierzających do realizacji wskazanych celów ustawowych, w tym zasadniczego polegającego na dostarczeniu ludności i gospodarce takiej ilości wody, która jest potrzebna do życia i prawidłowego funkcjonowania gospodarki, w tym gospodarki rolnej. Woda należy bowiem do potrzeb podstawowych ludności i gospodarki. W zakres tych zadań wchodzą również działania mające na celu pobór zwrotny oraz sztuczne koryta prowadzące wodę w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości dna mniejszej niż 1,5 m przy ujściu (por. art. 16 pkt 40 i 47 Prawa wodnego).
Instrumentami służącymi do zarządzania zasobami wodnymi są m.in. zgody wodnoprawne (art. 11 pkt 2 Prawa wodnego), stanowiące w istocie przejaw władztwa wodnego właściwych organów Wód Polskich. Jedną z form zgody wodnoprawnej jest pozwolenie wodnoprawne (art. 388 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego). W ten sposób Wody Polskie mają możliwość władczego wpływu na sposób wykorzystywania zasobów wodnych po to, aby realizować powierzone im zadania z zakresu zarządzania w zgodzie z zasadą zrównoważonego rozwoju. W gestii organów Wód Polskich pozostawiono decyzję w zakresie udzielenia zgody na podjęcie określonych działań, która winna być wynikiem zrównoważenia słusznego interesu indywidulanego z interesem publicznym i prowadzić do zapewnienia stanu równowagi w gospodarowaniu zasobami wodnymi (por. J. Stelmasiak, Realizacja interesu publicznego w ochronie środowiska na przykładzie obszaru specjalnego o charakterze ekologicznym [w:] Prawne instrumenty ochrony środowiska, red. B. Jeżyńska, E. Kruk, Lublin 2016, s. 22).
Stosownie do postanowień art. 389 pkt 1 Prawa wodnego na usługi wodne wymagane jest pozwolenie wodnoprawne, obejmujące zgodnie z treścią art. 35 ust. 3 tejże ustawy:
1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych;
2) piętrzenie, magazynowanie lub retencjonowanie wód podziemnych i wód powierzchniowych oraz korzystanie z tych wód;
3) uzdatnianie wód podziemnych i powierzchniowych oraz ich dystrybucję;
4) odbiór i oczyszczanie ścieków;
5) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, obejmujące także wprowadzanie ścieków do urządzeń wodnych;
6) korzystanie z wód do celów energetyki, w tym energetyki wodnej;
7) odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast;
8) trwałe odwadnianie gruntów, obiektów lub wykopów budowlanych oraz zakładów górniczych, a także odprowadzanie do wód - wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast;
9) odprowadzanie do wód lub do ziemi wód pobranych i niewykorzystanych.
W myśl, art. 400 ust. 1 Prawa wodnego, w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się cel projektowanych do wykonania urządzeń wodnych i innych robót, cel i zakres korzystania z wód, warunki wykonywania uprawnienia oraz obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki, w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych, w szczególności:
1) obowiązki wobec innych zakładów posiadających pozwolenie wodnoprawne lub uprawnionych do rybactwa, narażonych na szkody w związku z wykonywaniem tego pozwolenia wodnoprawnego;
2) obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom lub zmniejszających negatywne skutki wykonywania tego pozwolenia wodnoprawnego;
3) niezbędne przedsięwzięcia ograniczające negatywne oddziaływanie na środowisko.
W ust. 2 tego przepisu wskazano niezbędne elementy pozwolenia wodnoprawnego w zakresie konieczności dostosowania do rodzaju działalności, której dotyczy pozwolenie wodnoprawne.
Pozwolenia wodnoprawne wydaje się na podstawie operatu wodnoprawnego oraz zgromadzonych w toku postępowania dowodów, dokumentów i informacji (art. 400 ust. 8 Prawa wodnego).
Stosownie do obowiązku wynikającego z treści art. 407 ust. 1 i ust. 2 Prawa wodnego, do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego dołącza się:
1) operat wodnoprawny z oznaczeniem daty jego wykonania, wraz z opisem prowadzenia zamierzonej działalności niezawierającym określeń specjalistycznych;
2) decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, jeżeli jest wymagana;
3) wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku - decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego albo decyzję o warunkach zabudowy, jeżeli są wymagane;
4) ocenę wodnoprawną, jeżeli jest wymagana;
5) wypisy z rejestru gruntów lub uproszczone wypisy z rejestru gruntów dla nieruchomości usytuowanych w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych.
Z treści, powołanych w części historycznej niniejszego uzasadnienia przepisów Prawa wodnego wynikają pewne, zasadnicze wymagania kształtujące rygory procesowe w postępowaniu o wydanie pozwolenia wodnoprawnego.
Po pierwsze, zakres pozwolenia wodnoprawnego wyznacza wnioskodawca.
Po drugie, podstawowym dokumentem pozwalającym na weryfikację zgodności planowanego przedsięwzięcia, dla którego wymagane jest pozwolenie wodnoprawne z przepisami Prawa wodnego jest operat wodnoprawny.
Operat wodnoprawny jest szczególnego rodzaju dokumentem; z jednej strony ma on charakter wysoce techniczny i specjalistyczny, co zbliża go funkcją do opinii biegłego, z drugiej natomiast jest przedkładany przez stronę postępowania, a więc podmiot z istoty zainteresowany korzystnym zakończeniem postępowania, czyli uzyskaniem pozwolenia wodnoprawnego.
W ujęciu modelowym należy przyjąć, że ustawodawca zdecydował, iż wszystkie istotne dane i parametry zamierzenia, na które wymagane jest pozwolenie wodnoprawne, zobowiązany jest podać inwestor, natomiast rzeczą organu jest je zweryfikować pod kątem kompletności, rzetelności oraz prawdziwości, albowiem to na podstawie właśnie tych informacji organ będzie kształtował treść pozwolenia wodnoprawnego, a przez to sytuację prawną jego adresata oraz podmiotów trzecich, na które planowane przedsięwzięcie będzie oddziaływać.
Prowadzący postępowanie organ administracji jest zobowiązany ocenić informacje przedłożone przez inwestora w operacie wodnoprawnym, a w razie jakichkolwiek wątpliwości podjąć adekwatne czynności procesowe w ramach postępowania dowodowego, tak aby można było rozstrzygnąć, czy projektowany sposób korzystania z wód spełnia wymogi, określone w art. 396 ust. 1 Prawa wodnego oraz nadać pozwoleniu wodnoprawnemu treść wymaganą art. 403 tej ustawy.
W myśl art. 396 ust. 1 Prawa wodnego pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać:
1) ustaleń planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza;
2) ustaleń planów ochrony i planów zadań ochronnych dla obszarów chronionych;
3) ustaleń planu zarządzania ryzykiem powodziowym;
4) ustaleń planu przeciwdziałania skutkom suszy;
5) ustaleń programu ochrony wód morskich;
6) ustaleń krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych
7) ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy i decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego;
8) wymagań ochrony zdrowia ludzi, środowiska, ochrony przyrody i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków oraz wynikających z przepisów ustawy oraz przepisów odrębnych.
W tym miejscu odnotować należy, iż w myśl art. 399 ust. 1 Prawa wodnego wydania pozwolenia wodnoprawnego odmawia się, jeżeli:
1) projektowany sposób korzystania z wód narusza ustalenia dokumentów, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 1-7, lub nie spełnia wymagań, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 8;
2) projektowany sposób korzystania z wód dla celów energetyki wodnej nie zapewni wykorzystania potencjału hydroenergetycznego w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony.
Wydania pozwolenia wodnoprawnego odmawia się, jeżeli zakład planujący korzystanie z wód lub wykonanie urządzeń wodnych albo inne działania wymagające pozwolenia wodnoprawnego nie wywiązuje się z wynikających z dotychczas wydanych pozwoleń wodnoprawnych obowiązków (art. 399 ust. 2).
Z dyspozycji art. 399 Prawa wodnego wynika, że decyzja o odmowie wydania pozwolenia wodnoprawnego nie ma charakteru uznaniowego, co oznacza, że organ nie posiada w tym zakresie luzu decyzyjnego co do treści rozstrzygnięcia. Ponadto, katalog przesłanek decyzji odmownej ma charakter zamknięty, a więc wymienione w tym artykule okoliczności powinny wyczerpać przypadki wydania decyzji negatywnej. Przy czym wykładnia powołanego przepisu powinna być ścisła, a możliwość odmowy przez organ wydania pozwolenia wodnoprawnego oparta na przesłankach wprost z niego wynikających. Odmowa wydania pozwolenia wodnoprawnego na warunkach zaproponowanych we wniosku powinna mieć zatem charakter wyjątkowy (tak wyrok NSA z dnia 23 października 2019 r., II OSK 3106/17, LEX nr 2750690).
Konstrukcja przepisów zawartych w Dziale IX Prawa wodnego powoduje, że wydanie decyzji pozytywnej jest zasadą, jeśli tylko spełnione są warunki wskazane w ustawie, a odmowa wydania pozwolenia może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy spełnione są negatywne przesłanki z art. 399 pkt 1 Prawa wodnego.
Tymczasem normatywnym odzwierciedleniem władczego wpływu organów administracji wodnej na kształtowanie sposobu korzystania z wód jest treść art. 403 ust. 1 Prawa wodnego, który stanowi, że w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się cel projektowanych do wykonania urządzeń wodnych i innych robót, cel i zakres korzystania z wód, warunki wykonywania uprawnienia oraz obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki, w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych, w tym w szczególności w szczególności:
1) obowiązki wobec innych zakładów posiadających pozwolenie wodnoprawne lub uprawnionych do rybactwa, narażonych na szkody w związku z wykonywaniem tego pozwolenia wodnoprawnego;
2) obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom lub zmniejszających negatywne skutki wykonywania tego pozwolenia wodnoprawnego;
3) niezbędne przedsięwzięcia ograniczające negatywne oddziaływanie na środowisko.
Pozwolenie wodnoprawne o wskazanej wyżej treści jest podstawowym instrumentem reglamentacji administracyjnoprawnej w Prawie wodnym, który ogranicza wolność korzystania z wód lub gruntów z uwagi na interes publiczny. Istota pozwolenia wodnoprawnego polega na uprawnieniu jednostki do działalności, która bez tego pozwolenia jest zabroniona. Udzielając pozwolenia, organ administracji nie tylko ustala, komu uprawnienie ma przysługiwać, lecz także reguluje w szczegółach działalność będącą przedmiotem pozwolenia i określa warunki tej działalności. Za pomocą pozwolenia organy administracji wodnej powinny regulować planowe wykorzystywanie zasobów wodnych przez poszczególnych użytkowników.
W tym miejscu odnosząc się do zarzutów skargi należy, iż Sąd podziela stanowisko organu, że czy innym są warunki wykonywania uprawnienia wynikającego z pozwolenia a czym innym są obowiązki nałożone w tym pozwoleniu. Na powyższe wskazuje przede wszystkim art. 403 Prawa wodnego.
Zgodnie z art. 403 ust. 1 Prawa wodnego w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się cel projektowanych do wykonania urządzeń wodnych i innych robót, cel i zakres korzystania z wód, warunki wykonywania uprawnienia oraz obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki, w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Jednoznacznie z treści tego przepisu wynika, iż pozwoleniu wodnoprawnym obok warunków korzystania z uprawnienia określa się również obowiązki.
Na powyższe rozróżnienie wskazuje również ust. 6 art. 403 Prawa wodnego zgodnie z którym jeżeli jest to konieczne dla szczegółowego określenia warunków i zakresu korzystania z wód, utrzymywania wód lub projektowania, wykonywania, lub utrzymywania urządzeń wodnych, lub uprawnień osób trzecich, w pozwoleniu wodnoprawnym można dodatkowo ustalić obowiązek (....).
Ustawodawca wyraźnie rozróżnia kwestię niewywiązywania się z obowiązków, które może skutkować odmowa wydania kolejnego pozwolenia wodnoprawnego (art. 399 ust. 2 Prawa wodnego) od zmiany warunków wykonywania uprawnień ustalonych w pozwoleniu, które to może skutkować cofnięciem lub ograniczeniem bez odszkodowania pozwolenia wodnoprawnego (art. 415 pkt 1 Prawa wodnego).
Zgodnie z art. 403 ust. 6 Prawa wodnego, jeżeli jest to konieczne dla szczegółowego określenia warunków i zakresu korzystania z wód, utrzymywania wód lub projektowania, wykonywania, lub utrzymywania urządzeń wodnych, lub uprawnień osób trzecich, w pozwoleniu wodnoprawnym można dodatkowo ustalić obowiązek:
1) prowadzenia pomiarów jakości wód podziemnych oraz śródlądowych wód płynących poniżej i powyżej miejsca zrzutu ścieków z określeniem częstotliwości i metod tych pomiarów;
2) wykonania robót lub uczestniczenia w kosztach projektowania, wykonywania lub utrzymania urządzeń wodnych stosownie do odnoszonych lub prognozowanych korzyści;
3) wykonania robót lub uczestniczenia w kosztach utrzymania wód stosownie do wzrostu tych kosztów w związku z wykonywaniem tego pozwolenia
4) odtworzenia retencji przez budowę służących do tego celu urządzeń wodnych lub realizację innych przedsięwzięć, jeżeli w związku z wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego nastąpi zmniejszenie naturalnej lub sztucznej retencji wód śródlądowych;
5) podjęcia działań służących poprawie stanu zasobów ryb lub uczestniczenia w kosztach zarybiania wód powierzchniowych, jeżeli w związku z wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego nastąpi zmniejszenie populacji ryb lub utrudnienie ich migracji;
6) termin rozpoczęcia korzystania z wód, wykonywania urządzeń wodnych lub innych działań wymagających wydania pozwolenia wodnoprawnego.
Jak stanowi art. 188 ust. 1 Prawa wodnego, utrzymywanie urządzeń wodnych należy do ich właścicieli i polega na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji.
Stosownie do art. 188 ust. 2 Prawa wodnego, w kosztach utrzymywania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi z nich korzyści.
Nie budzi przy tym wątpliwości, że przez cieki wodne rozumie się rzeki, strugi, strumienie i potoki oraz inne wody płynące w sposób ciągły lub okresowy naturalnymi lub uregulowanymi korytami (por. art. 16 pkt 5 Prawa wodnego).
Zgodzić się należy, że utrzymywanie wód, polegające na zachowaniu stanu dna lub brzegów oraz na remoncie lub konserwacji istniejących budowli regulacyjnych, realizowane w sposób wskazany w art. 227 ust. 3 Prawa wodnego, jest obowiązkiem właściciela wód, a utrzymywanie urządzenia wodnego jest obowiązkiem jego właściciela. Ciek [...], jako wody płynące w sposób ciągły lub okresowy naturalnym korytem, stanowi ciek naturalny (zdefiniowany w art. 16 pkt 5 Prawa wodnego), który zaliczany jest w art. 22 do śródlądowych wód powierzchniowych płynących, stanowiących własność Skarbu Państwa (w myśl art. 211 ust. 1), do których prawa właścicielskie, na podstawie art. 212 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego, wykonują Wody Polskie.
Prawa właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do śródlądowych wód płynących oraz gruntów pokrytych tymi wodami będące zadaniem Wód Polskich, na mocy art. 240 ust. 3 pkt 9 Prawa wodnego wykonują regionalne zarządy gospodarki wodnej.
Biorąc pod uwagę, że ciek [...] znajduje się w zlewni [...], obowiązek jego utrzymywania spoczywa na Regionalnym Zarządzie Gospodarki Wodnej w G. Natomiast Spółka, jako właściciel wylotu [...] do cieku [...], na mocy art. 188 ust. 1 Prawa wodnego, jest zobowiązana do jego utrzymywania polegającego na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania jego funkcji.
Spółka twierdzi, że nałożenie na nią zobowiązań zawartych w punkcie IV podpunkt 7 i 8 decyzji organu I instancji (pozwoleniu wodnoprawnym), stanowi niczym nie uzasadnione obciążenie i może wynikać z zaniedbań samego organu II instancji, jako właściciela wód.
W tym miejscu należy dostrzec, że wskazany w operacie wodnoprawnym stan formalno-prawny urządzenia wodnego, który stanowił postawę wydania obu wydanych w sprawie decyzji, a więc położenie wylotu [...], jego rodzaj i zasięg oddziaływania dla [...], jak również brzmienie art. 188 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 403 ust. 6 pkt 3 Prawa wodnego, pozwalają uznać, że na Spółkę może zostać nałożony obowiązek wykonania robót, lub też uczestniczenia w kosztach utrzymania wód stosownie do wzrostu tych kosztów w związku z wykonywaniem tego pozwolenia (w tym doprecyzowanych między innymi w punkcie IV podpunkty 1-15 decyzji organu I instancji).
W przypadku podmiotu korzystającego z urządzenia wodnego art. 188 ust. 2 i art. 403 ust. 6 pkt 2 Prawa wodnego daje podstawę do nałożenia obowiązku uczestniczenia w kosztach odpowiednio - projektowania, wykonywania lub utrzymania urządzenia wodnego - stosownie do odnoszonych lub prognozowanych korzyści. W tym przypadku organ administracji winien przedstawić odpowiednią kalkulację odnoszonych lub prognozowanych korzyści, skoro przepis od tej okoliczności ("stosownie do") uzależnia możliwość nałożenia obowiązku uczestniczenia w kosztach.
W niniejszej sprawie taka kalkulacja nie była potrzeba, bowiem wykazano, że nałożenie szczegółowo wymienionych robót i obowiązków jest konieczne do utrzymywania sprawności wylotu. Uwagę zwraca również precyzyjny zakres nałożonych obowiązków na Spółkę, wynikających z ukształtowania terenu i tzw. cieku [...].
Art. 227 ust. 4 Prawa wodnego wskazuje, że zakłady, które przez wprowadzanie ścieków do wód albo w inny sposób przyczyniają się do wzrostu kosztów utrzymania tych wód, ponoszą taką część kosztów, w jakiej nastąpił ten wzrost. Prawo wodne zobowiązuje właściciela wód do ich utrzymywania, ale także zobowiązuje zakład, który w jakikolwiek sposób przyczynia się do wzrostu kosztów utrzymywania wód, do udziału w tych kosztach. Prawidłowo Spółka zasygnalizowała, że zgodnie z art. 227 ust. 5 i ust. 6 Prawo wodne, podziału kosztów na wniosek właściciela wód, dokonuje, w drodze decyzji, minister właściwy do spraw gospodarki wodnej, wniosek powinien zawierać uzasadnienie wzrostu kosztów, a właściciel wód powinien w nim wskazać zakłady przyczyniające się do wzrostu kosztów oraz określić zakres odnoszonych korzyści i proponowaną wielkość udziału w kosztach. Zakłady przyczyniające się do wzrostu kosztów utrzymania wód mogą być nimi obciążone wyłącznie w decyzji ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej wydanej na wniosek właściciela wód, co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie. Z tego powodu zarzut naruszenia art. 226 ust. 1 w związku z art. 227 ust. 1 i ust. 3 i art. 188 Prawa wodnego nie jest zasadny, gdyż przepis ten nie był podstawą rozstrzygnięcia. Podstawą nałożenia na Spółkę obowiązków był natomiast art. 403 ust. 6 pkt 3 Prawa wodnego.
W niniejszej sprawie Spółka faktycznie od 2013 r. dysponuje ujęciem wylotu, objętym pozwoleniem wodnoprawnym, jak również objętym odrębną sprawą o sygn. akt II SA/Gl 342/21, dotyczącą pozwolenia wodno-prawnego na usługę wodną polegającą na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych pochodzących z terenu M. przy ul. [...] do wód również tego samego potoku [...].
Odnosząc się do zarzutów skargi oraz przywołanych w niej przepisów Prawa wodnego podkreślić trzeba, że właściciel wód utrzymuje wody z uwzględnieniem konieczności osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 oraz w art. 61 Prawa wodnego (por. art. 226 ust. 1), a utrzymywanie publicznych śródlądowych wód powierzchniowych oraz morskich wód wewnętrznych polega także na zachowaniu stanu dna lub brzegów oraz na remoncie lub konserwacji istniejących budowli regulacyjnych (por. art. 227 ust. 1 Prawa wodnego). Utrzymywanie wód, o których mowa w ust. 1, jest realizowane przez wykaszanie roślin z dna oraz brzegów śródlądowych wód powierzchniowych, usuwanie roślin pływających i korzeniących się w dnie śródlądowych wód powierzchniowych, usuwanie drzew i krzewów porastających dno oraz brzegi śródlądowych wód powierzchniowych, usuwanie ze śródlądowych wód powierzchniowych przeszkód naturalnych oraz wynikających z działalności człowieka, zasypywanie wyrw w brzegach i dnie śródlądowych wód powierzchniowych oraz ich zabudowę biologiczną, udrażnianie śródlądowych wód powierzchniowych przez usuwanie zatorów utrudniających swobodny przepływ wód oraz usuwanie namułów i rumoszu, remont lub konserwację stanowiących własność właściciela wód ubezpieczeń w obrębie urządzeń wodnych, budowli regulacyjnych oraz rozbiórkę lub modyfikację tam bobrowych oraz zasypywanie nor bobrów lub nor innych zwierząt w brzegach śródlądowych wód powierzchniowych (art. 227 ust. 3 Prawa wodnego), utrzymywanie urządzeń wodnych należy do ich właścicieli i polega na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji (art. 188 ust. 1 Prawa wodnego).
Jak wykazano w prowadzonym postępowaniu, korzystanie przez Spółkę z wód cieku [...], polegające na odprowadzaniu wylotem [...] wód opadowych lub roztopowych z terenu osiedla S., J. oraz parkingu A. w M., powoduje wprowadzanie dodatkowej ilości wód do odbiornika co w konsekwencji może powodować zwiększenie poziomu wody (napełnienia) w odbiorniku, a także wprowadzanie dodatkowego ładunku zanieczyszczeń do odbiornika, którymi w przypadku odprowadzania wód opadowych lub roztopowych są zawiesiny oraz węglowodory ropopochodne. Potwierdza to przedłożony przez Spółkę wraz z wnioskiem operat wodnoprawny.
Na etapie prowadzenia postępowania wyjaśniającego Spółka otrzymywała pisma i wyjaśnienia, w tym również pismo z dnia 7 kwietnia 2023 r., nr [...], Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. Opisano w nim obszernie stan techniczny w obrębie wylotu. Nie ma zatem podstaw do twierdzenia, że ograniczono uprawnienia Spółki w zakresie dysponowania wiedzą techniczną. Spółka wielokrotnie składała własne stanowisko i wyjaśnienia oraz formułowała poglądy dotyczące funkcjonowania wylotu. Nie mniej jednak nie kwestionowała złego stanu koryta cieku [...] w obrębie wylotu, który posadowiony jest w zakolu piaszczystego koryta o dużych spadkach, czego skutkiem są duże prędkości wody w korycie oraz gwałtowne przybory wód.
Organ II instancji przedstawił obszerne uzasadnienie odnoszące się do zastosowania nałożonych na Spółkę obowiązków. Do przeciwnych wniosków nie prowadzi również analiza akt administracyjnych. Formułowane w skardze zarzuty niewłaściwego wyjaśnienia stanu faktycznego (m. in. art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a.) nie zasługują w związku z tym na uwzględnienie.
Przypomnieć też trzeba, że zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Po pierwsze, przepis ten mówi o możliwości, a nie obowiązku powołania biegłego. Po drugie, przepis ten należy stosować z uwzględnieniem okoliczności, że niektóre organy administracyjni publicznej są organami wyspecjalizowanymi w danej dziedzinie wiedzy lub techniki (por. np. wyrok NSA z 18 kwietnia 2018 r., II OSK 2596/17 oraz wyrok NSA z z 20 grudnia 2016 r., II OSK 816/15). Chodzi w szczególności o to, że w organach tych zatrudnieni są funkcjonariusze publiczni mających określone wykształcenie techniczne (przykładowo można tu wskazać inspekcję ochrony środowiska. Urząd Patentowy, czy właśnie Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie i podległe mu jednostki). W takim przypadku, co do zasady zbędne jest powoływanie biegłego w trybie art. 84 § 1 k.p.a. Konieczność taka może zaistnieć w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, gdy rozwiązanie zaistniałego w sprawie zagadnienia technicznego wymaga wiedzy, która nie jest dostępna pracownikom wspominanego wyspecjalizowanego organu (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2017 r. sygn. akt II GSK 3395/15). W realiach niniejszej sprawy taka sytuacja nie wystąpiła.
Bezzasadnie są zawarte w skardze zarzuty, dotyczące naruszenia zasady dwuinstancyjności. Po pierwsze, nie narusza tej zasady podzielenie przez organ II instancji ustaleń i ocen prawnych wyrażonych w decyzji organu I instancji. Po drugie, organ II instancji odniósł się do zarzutów odwołania, co więcej zebrał dodatkowe wszystkie dokumenty i rozważył wątpliwości oraz przeprowadził postępowanie wyjaśniające z uwagi na zarzuty zasygnalizowane w treści odwołania (strony od 3 do 8 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Nie miał również obowiązku uwzględnić propozycji Spółki z dnia 25 kwietnia 2023 r., dotyczącej innego sposobu wyliczenia zasięgu oddziaływania.
Nie zasługują na uwzględnienie również zarzuty naruszenia prawa materialnego, zawarte w skardze. Zarzuty te, podobnie jak zarzuty naruszenia przepisów postępowania, oparte są na założeniu, że nałożone i opisane powyżej w części historycznej obowiązki, nadmiernie utrudnią funkcjonowanie Spółki. Przywołane założenie jest błędne i nie zostało wykazane przez Spółkę.
W tym stanie rzeczy, skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji.
Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl.).