II SA/Gl 1479/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje dotyczące zasiłku stałego, uznając, że organy błędnie nie uwzględniły kosztów uzyskania przychodu przy obliczaniu dochodu córki strony.
Sprawa dotyczyła odmowy uwzględnienia kosztów uzyskania przychodu przy obliczaniu dochodu rodziny w celu ustalenia prawa do zasiłku stałego. Skarżący kwestionował decyzje organów pomocy społecznej, które opierały się wyłącznie na zaświadczeniach pracodawcy, ignorując przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Sąd administracyjny uznał te decyzje za niezgodne z prawem, wskazując na konieczność uwzględnienia kosztów uzyskania przychodu zgodnie z przepisami podatkowymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrzył skargę P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. w przedmiocie zasiłku stałego. Kluczowym zagadnieniem była interpretacja przepisów ustawy o pomocy społecznej (u.p.s.) dotyczących ustalania dochodu rodziny, a w szczególności kwestia uwzględnienia kosztów uzyskania przychodu przy obliczaniu dochodu córki skarżącego. Organy administracji obu instancji odmówiły uwzględnienia tych kosztów, opierając się na zaświadczeniach pracodawcy, które nie wykazywały ich odliczenia. Sąd administracyjny uznał takie stanowisko za błędne. Wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 3 pkt 1 u.p.s., przychód należy pomniejszyć m.in. o koszty uzyskania przychodu, co odwołuje się do przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (u.o.p.d.o.f.). Sąd podkreślił, że pracownicy, w tym młodociani, mają prawo do odliczenia kosztów uzyskania przychodu, co powinno być uwzględnione przy ustalaniu dochodu rodziny na potrzeby zasiłku stałego. Ignorowanie przepisów podatkowych i zeznań PIT córki skarżącego doprowadziło do błędnego wyliczenia dochodu i w konsekwencji do nieprawidłowego ustalenia wysokości zasiłku. Z tego powodu Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanych wytycznych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, należy uwzględnić koszty uzyskania przychodu zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nawet jeśli pracodawca ich nie odliczył w zaświadczeniu.
Uzasadnienie
Ustawa o pomocy społecznej odwołuje się do przepisów podatkowych w zakresie kosztów uzyskania przychodu. Pracownicy, w tym młodociani, mają prawo do odliczenia tych kosztów, co powinno być uwzględnione przy obliczaniu dochodu rodziny na potrzeby świadczeń pomocy społecznej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
u.p.s. art. 8 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 37 § ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 106 § ust. 3a i ust. 5
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 107 § ust. 4
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 8 § ust. 3 pkt 1
Ustawa o pomocy społecznej
Przychód należy pomniejszyć m.in. o koszty uzyskania przychodu, co odwołuje się do przepisów u.o.p.d.o.f.
u.o.p.d.o.f. art. 22 § ust. 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Określa wysokość pracowniczych kosztów uzyskania przychodów.
u.o.p.d.o.f. art. 22 § ust. 11
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Umożliwia uwzględnienie faktycznie poniesionych kosztów dojazdu, jeśli są wyższe niż standardowe koszty uzyskania przychodu.
Pomocnicze
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.s. art. 6 § pkt 3
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 6 § pkt 4
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 6 § pkt 14
Ustawa o pomocy społecznej
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędne wyliczenie dochodu rodziny w wyniku braku odliczenia od przychodu córki kosztów uzyskania przychodu. Naruszenie przepisów postępowania poprzez brak wskazania podstawy prawnej do obliczenia dochodu córki z pominięciem kosztów uzyskania przychodu. Wydanie decyzji na niekorzyść strony w sytuacji budzącej wątpliwości co do interpretacji przepisu art. 8 ust. 3 pkt 1 u.p.s.
Godne uwagi sformułowania
Organy pomocy społecznej muszą więc, stosując przepis art. 8 ust. 3 u.p.s., odwołać się do przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jeżeli z ustawy o podatku dochodowym wynika, że pracownik... ma prawo odliczać od uzyskanego w danym roku podatkowym koszty uzyskania przychodów... to organy administracji winny to uwzględnić stosując art. 8 ust.3 u.p.s.
Skład orzekający
Stanisław Nitecki
przewodniczący
Krzysztof Nowak
sprawozdawca
Artur Żurawik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania dochodu na potrzeby świadczeń pomocy społecznej, w szczególności uwzględniania kosztów uzyskania przychodu zgodnie z przepisami podatkowymi."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy dochód pochodzi z pracy zarobkowej, a przepisy podatkowe przewidują możliwość odliczenia kosztów uzyskania przychodu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów prawa i uwzględnianie wszystkich dostępnych dokumentów, nawet w pozornie rutynowych sprawach o świadczenia socjalne. Pokazuje też, jak sądy administracyjne korygują błędy organów.
“Czy koszty uzyskania przychodu z pracy córki mogą wpłynąć na zasiłek stały rodzica? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 1479/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik
Krzysztof Nowak /sprawozdawca/
Stanisław Nitecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 901
art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 37 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 106 ust. 3a i ust. 5, art. 107 ust. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi P. M. (M.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 13 września 2024 r. nr SKO.PS/41.5/753/2024/14167 w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia 10 lipca 2024 r. [...].
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 10 lipca 2024 r., nr [...], Prezydent Miasta R., działając na podstawie art. 8 ust.1 pkt 2, art. 37 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 106 ust. 3a i ust. 5, art. 107 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.) – dalej "u.p.s.", art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1060 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572) – dalej "k.p.a.", działając z urzędu wobec P. M. (dalej: "strona" lub "skarżący"), postanowił:
1. Zmienić decyzję nr [...] z dnia 12 czerwca 2020 r. z późniejszymi zmianami, w sprawie przyznania zasiłku stałego stronie w części dotyczącej wysokości zasiłku w ten sposób, że świadczenie przysługuje w okresie:
od dnia 1 listopada 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. w kwocie 467,22 zł (słownie: czterysta sześćdziesiąt siedem złotych dwadzieścia dwa grosze) miesięcznie,
od 1 stycznia 2023 r. do 31 stycznia 2023 r. w kwocie 422,63 zł (słownie: czterysta dwadzieścia dwa złote sześćdziesiąt trzy grosze),
od dnia 1 lutego 2023 r. do 30 czerwca 2023 r. w kwocie 456,37 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt sześć złotych trzydzieści siedem groszy) miesięcznie w formie pieniężnej.
2. Ustalić prawo do zasiłku stałego do 30 września 2024 r. jednak nie dłużej niż do dnia, w którym nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności stanie się ostateczne.
Pozostałe ustalenia zawarte w decyzji nr [...] z dnia 12 czerwca 2020 r. ze zm., pozostają bez zmian.
W uzasadnieniu wskazano m. in., że na podstawie informacji zawartych w wywiadzie środowiskowym z dnia 26 kwietnia 2023 r. ustalono, iż zmianie uległa sytuacja dochodowa strony. Decyzją nr [...] z dnia 31 maja 2023 r. zmieniono wysokość zasiłku stałego od dnia 1 listopada 2022 r. na kwotę 467,22 zł miesięcznie, oraz ustalono, że prawo do zasiłku stałego na okres do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
W dniu 15 czerwca 2023 r. strona złożyła odwołanie od w/w decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "organ odwoławczy"). Decyzją z dnia 7 lipca 2024 r., znak: [...] Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując skargę strony na powyższą decyzję wyrokiem z dnia 22 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/GI 1510/23, uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium.
W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że pomimo rozbudowanych wywodów odwołania na temat art. 8 ust. 3 pkt 1 u.p.s. organ odwoławczy nie ocenił należycie zarzutów. W uzasadnieniu decyzji odniósł się szeroko do przebiegu sprawy, zacytował wiele przepisów, nawiązał do orzecznictwa w innych sprawach, natomiast rzeczowego odniesienia się do treści odwołania zabrakło. W kontekście brzmienia art. 8 ust. 3 i ust. 4 u.p.s. wskazano jedynie, że przepisy te zawierają katalog zamknięty, który nie może być rozszerzany.
Kolegium po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją znak: [...] z dnia 5 kwietnia 2024 r. uchyliło w całości zaskarżoną decyzją organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, że w okresie objętym uchyloną decyzją gospodarstwo domowe strona prowadziła wspólnie z żoną oraz małoletnią córką D. M.. Jak wynikało z wywiadu środowiskowego sytuacja dochodowa rodziny uległa zmianie, poczynając od października 2022 r. o czym strona nie powiadomiła organu. Jak wynikało z notatki pracownika socjalnego z dnia 19 maja 2023 r. D. M. od września 2022 r. podjęła pracę w ramach przygotowania zawodowego, za którą otrzymuje wynagrodzenie.
W dniu 16 maja 2023 r. strona złożyła "wyjaśnienia i oświadczenie" zgodnie z którymi poinformował pracownika socjalnego o zmianie sytuacji dochodowej rodziny w 2022 roku. Strona wskazała również, że jej zdaniem dochód nie uległ zmianie powołując się na art. 8 ust 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej i fakt, że dochód uzyskiwany przez córkę winien być pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, tym samym zmiana sytuacji dochodowej nie przekroczyła "10 % kryterium dochodowego".
Wynagrodzenie za pracę córki strony organ uznał za dochód w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. Ponadto dochód rodziny stanowił zasiłek rodzinny w wysokości 124,00 zł. Na tej podstawie organ I instancji wystąpił ponownie do pracodawcy o wystawienie zaświadczeń o wynagrodzeniu pobieranym przez córkę strony. Zgodnie z ponownie wystawionymi przez pracodawcę zaświadczeniami z dnia [...] kwietnia 2024 r. wraz z wyjaśnieniami z dnia [...] lipca 2024 r. ustalono, że w okresie od października 2022 r. do mają 2023 r. kształtowało się ono następująco:
- październik 2022 r. - 274,35 zł (wynagrodzenie brutto - 307,81 zł wraz z ekwiwalentem za pranie odzieży - 8,74 zł pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne - 42,20 zł, zaliczkę na podatek dochodowy 0 zł, koszty uzyskania przychodu - 0 zł oraz alimenty świadczone na rzecz innych osób 0 zł),
- listopad 2022 r. - 275,61 zł (wynagrodzenie brutto - 307,81 zł wraz z ekwiwalentem za pranie odzieży - 10,00 zł pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne - 42,20 zł, zaliczkę na podatek dochodowy 0 zł, koszty uzyskania przychodu - 0 zł oraz alimenty świadczone na rzecz innych osób 0 zł),
- grudzień 2022 r. - 408,11 zł (wynagrodzenie brutto - 307,81 zł wraz z ekwiwalentem za pranie odzieży - 30,00 zł oraz wyrównaniem wynagrodzenia - 112,50 zł pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne - 42,20 zł, zaliczkę na podatek dochodowy 0 zł, koszty uzyskania przychodu - 0 zł oraz alimenty świadczone na rzecz innych osób 0 zł),
- styczeń 2023 r. - 306,90 zł (wynagrodzenie brutto - 324,03 zł wraz z ekwiwalentem za pranie odzieży - 27,30 zł pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne - 44,43 zł, zaliczkę na podatek dochodowy 0 zł, koszty uzyskania przychodu - 0 zł oraz alimenty świadczone na rzecz innych osób 0 zł),
- luty 2023 r. - 300,30 zł (wynagrodzenie brutto - 324,03 zł wraz z ekwiwalentem za pranie odzieży - 20,70 zł pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne - 44,43 zł, zaliczkę na podatek dochodowy 0 zł, koszty uzyskania przychodu - O zł oraz alimenty świadczone na rzecz innych osób 0 zł),
- marzec 2023 r. - 320,51 zł (wynagrodzenie brutto - 336,67zł wraz z ekwiwalentem za pranie odzieży - 30,00 zł pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne - 46,16 zł, zaliczkę na podatek dochodowy 0 zł, koszty uzyskania przychodu - 0 zł oraz alimenty świadczone na rzecz innych osób 0 zł),
- kwiecień 2023 r. - 298,67 zł (wynagrodzenie brutto - 328,87 zł wraz z ekwiwalentem za pranie odzieży - 12,88 zł pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne - 43,08 zł, zaliczkę na podatek dochodowy 0 zł, koszty uzyskania przychodu - 0 zł oraz alimenty świadczone na rzecz innych osób 0 zł),
- maj 2023 r. - 303,71 zł (wynagrodzenie brutto - 336,67 zł wraz z ekwiwalentem za pranie odzieży -13,20 zł pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne - 46,16 zł, zaliczkę na podatek dochodowy 0 zł, koszty uzyskania przychodu - 0 zł oraz alimenty świadczone na rzecz innych osób 0 zł).
Z uwagi na stanowisko strony odnośnie do konieczności odliczenia kosztów uzyskania przychodów tut. OPS wystąpił do Urzędu Skarbowego w R. z wnioskiem o udostępnienie danych.
Z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. znak [...] z dnia 23 kwietnia 2024 r. wynika, że w roku 2022 r. oraz przez okres 7 miesięcy 2023 r. koszty uzyskania przychodu nie były uwzględniane. W oparciu o zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R., ujednolicone zaświadczenia pracodawcy oraz linię orzeczniczą sądów administracyjnych uznającą, że dochód nie może przyjmować wartości ujemnych, organ uznał, że nie może uwzględnić stanowiska strony co do konieczności pomniejszania dochodu córki o koszty uzyskania przychodów. Stwierdził, że zadaniem organu pomocy społecznej nie jest samodzielne interpretowanie przepisów Ordynacji podatkowej, a opieranie się na posiadanych dokumentach.
W związku z dokonanymi ustaleniami organ I instancji dokonał weryfikacji wysokości zasiłku stałego i przedstawił jego wysokość w formie tabelarycznej.
Odwołanie od tej decyzji złożyła strona podnosząc, że organ I instancji ponownie nie wskazał na jakiej podstawie prawnej odmówił odliczenia kosztów uzyskania przychodu od wynagrodzenia córki.
Kolegium przywołana na wstępie decyzją utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postepowania, ustalony stan faktyczny sprawy i przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie. W podsumowaniu rozważań Kolegium stwierdziło, że postępowanie organu I instancji zostało przeprowadzone w sposób wnikliwy. Materiał dowodowy jest kompletny i został rzetelnie oceniony przez organ I instancji. Kolegium nie stwierdziło naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji wyjaśnił stronie, że w oparciu o zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R., ujednolicone zaświadczenia pracodawcy oraz linię orzeczniczą uznającą, że dochód nie może przyjmować wartości ujemnych nie może zgodzić się ze stanowiskiem strony ("odmówił wiarygodności stanowisku" strony) o konieczności odliczenia kosztów uzyskania przychodu. Kolegium zgodziło się w tym przedmiocie ze stanowiskiem organu I instancji. Organ nie mógł dokonać pomniejszenia wynagrodzenia córki strony o koszty uzyskania przychodu, ponieważ z pozyskanych dokumentów z Urzędu Skarbowego oraz zaświadczeń pracodawcy wynika, że w badanym okresie koszty uzyskania przychodu nie były odliczane. Powyższe nie stanowi samodzielnej interpretacji przepisów ordynacji podatkowej, co zarzuciła w odwołaniu strona, a opieranie się na posiadanych przez organ dokumentach. W ocenie Kolegium zaskarżona decyzja spełnia również wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., zawiera wszechstronne uzasadnienie prawne i faktyczne.
Skargę na decyzje Kolegium wniósł skarżący zarzucając jej:
1. naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy:
- art. 8 ust. 3 pkt 1 u.p.s. poprzez błędne wyliczenie dochodu jego rodziny w wyniku braku odliczenia od przychodu jego córki kosztów uzyskania przychodu, co skutkowało obniżeniem kwoty wypłacanego mu zasiłku stałego w okresie wskazanym w decyzji organu I instancji począwszy od dnia 1 listopada 2022 r.
2. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy:
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania podstawy prawnej uprawniającej do obliczenia dochodu jego córki z pominięciem odliczenia kosztów uzyskania przychodu zgodnie z art. 8 ust. 3 pkt 1 u.p.s.
- art. 7a. § 1 k.p.a. poprzez wydanie przez organ I instancji decyzji na jego niekorzyść (w zakresie postanowienia zawartego w jej pkt 1) w sytuacji budzącej wątpliwości co do interpretacji przepisu art. 8 ust. 3 pkt 1 u.p.s. na gruncie jego sprawy.
W związku z podniesionymi zarzutami wniósł o uchylenie w całości decyzji zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swoją poprzednią argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz.1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on niezgodny z prawem.
Jak wynika z art. 37 ust. 1 u.p.s. zasiłek stały przysługuje:
1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;
2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.
Ust. 2 powyższej regulacji stanowi, że zasiłek stały ustala się w wysokości:
1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 719 zł miesięcznie;
2) w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a dochodem na osobę w rodzinie.
Dochód na osobę w rodzinie to dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie (art. 6 pkt 3 u.p.s.). Dochód rodziny to z kolei suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie (art. 6 pkt 4 u.p.s.). Rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (art. 6 pkt 14 u.p.s.). Prawidłowo zatem organ ustalił ilość osób w rodzinie w powyższym rozumieniu.
Skarżący w odwołaniu szeroko jednak zarzucał, że przy ocenie sytuacji dochodowej rodziny nie uwzględniono treści art. 8 ust. 3 pkt 1 u.p.s. Przepis ten mówi o sumie miesięcznych przychodów pomniejszonej m. in. o koszty uzyskania przychodu.
Ponownie w ocenie Sądu pomimo rozbudowanych wywodów odwołania na ten temat organ odwoławczy nie ocenił należycie zarzutów skargi. Organy obu instancji uznały, że w sytuacji braku uwzględnienia w zaświadczeniach pracodawcy kosztów uzyskania przychodów od października 2022 r. do maja 2023 r. brak jest podstawy do ich odliczenia. W ocenie Sądu takie stanowisko jest błędne. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny "Nowelizacja ustawy o pomocy społecznej z 15 kwietnia 2021 r. poszerzyła katalog odliczeń od przychodu. Aktualnie przychód, obok obciążeń podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, pomniejszają również koszty uzyskania przychodu. Ten zabieg legislacyjny zbliża pojęcie dochodu przyjmowane na gruncie ustawy o pomocy społecznej do dochodu ustalanego dla celów podatkowych. Koszty uzyskania przychodu to wydatki związane z wypracowaniem przychodu, mają one rekompensować trudności związane z jego uzyskaniem. Celem takich wydatków, jak wynika z art. 22 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, musi być osiągnięcie, zachowanie lub zabezpieczenie przychodu, ponadto wydatek nie może znajdować się w katalogu kosztów niezaliczanych do kosztów uzyskania przychodu wskazanym w art. 23 tej ustawy. Omawiane koszty nie są rzeczywistym odzwierciedleniem nakładów związanych z wykonaniem pracy, a jedynie wielkością, o którą zgodnie z odrębnymi przepisami pomniejsza się przychód. Stąd nie oddają one rzeczywistej sytuacji finansowej osób ubiegających się o świadczenia lub korzystających z pomocy społecznej, niemniej uwzględniają pewne nakłady, które osoby te ponoszą w związku ze świadczeniem pracy. Powyższa zmiana wpisuje się w rozwiązania przyjmowane na gruncie innych ustaw z zakresu wsparcia socjalnego, w tym ustawy o świadczeniach rodzinnych, choć trudno tu poszukiwać analogii w ustalaniu sytuacji dochodowej potencjalnych i rzeczywistych świadczeniobiorców" (Sierpowska Iwona, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI Sierpowska Iwona, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Opublikowano: WKP 2023, LEX).
Organy pomocy społecznej muszą więc, stosując przepis art. 8 ust. 3 u.p.s., odwołać się do przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (obecnie: t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 163 ze zm.) – dalej "u.o.p.d.o.f.". Zgodnie z tą ustawą przychód osiągany przez pracownika na podstawie umowy o pracę podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Wartość podatku naliczana jest od dochodu pomniejszonego o pracownicze koszty uzyskania przychodów. Obecnie zgodnie z art. 22 ust. 2 u.o.p.d.o.f. wysokość pracowniczych kosztów uzyskania przychodu z tytułu stosunku służbowego, stosunku pracy (dotyczy to również pracowników młodocianych), spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej:
- wynosi 250 zł miesięcznie, a za rok podatkowy nie więcej niż 3.000 zł, w przypadku, gdy podatnik uzyskuje przychody z tytułu jednego stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej;
- nie może przekroczyć łącznie 4.500 zł za rok podatkowy, w przypadku, gdy podatnik uzyskuje przychody równocześnie z tytułu więcej niż jednego stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej;
- wynosi 300 zł miesięcznie, a za rok podatkowy łącznie nie więcej niż 3.600 zł, w przypadku, gdy miejsce stałego lub czasowego zamieszkania podatnika jest położone poza miejscowością, w której znajduje się zakład pracy, a podatnik nie uzyskuje dodatku za rozłąkę;
- nie może przekroczyć łącznie 5.400 zł za rok podatkowy, w przypadku, gdy podatnik uzyskuje przychody równocześnie z tytułu więcej niż jednego stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej, a miejsce stałego lub czasowego zamieszkania podatnika jest położone poza miejscowością, w której znajduje się zakład pracy, a podatnik nie uzyskuje dodatku za rozłąkę.
Jeżeli roczne koszty uzyskania przychodów, o których mowa w ust. 2, są niższe od wydatków na dojazd do zakładu lub zakładów pracy środkami transportu autobusowego, kolejowego, promowego lub komunikacji miejskiej, w rocznym rozliczeniu podatku koszty te mogą być przyjęte przez pracownika w wysokości wydatków faktycznie poniesionych, udokumentowanych wyłącznie imiennymi biletami okresowymi (art. 22 ust.11 u.o.p.d.o.f.).
Nie ulega również wątpliwości, że jeżeli pracodawca nie zastosował kosztów uzyskania podwyższonych lub błędnie nie uwzględnił kosztów uzyskania przychodów przy obliczaniu wynagrodzenia pracownik może odzyskać utraconą z tego tytułu korzyść wpisując odpowiednia kwotę kosztów uzyskania przychodów do zeznania rocznego PIT niż wynika to z zeznania jakie otrzymał od pracodawcy (PIT -11).
Z akt sprawy wynika, że córka skarżącego w zeznaniu rocznym PIT-37 za rok 2022 i rok 2023 naliczyła koszty uzyskania przychodów w kwocie 1500 zł za 2022 r. i w takiej samej wysokości za 2023 r. Dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego organy administracji powinny uwzględnić również przepisy obowiązującego prawa w tym przepisów ustaw podatkowych. Ustawa o pomocy społecznej posługując się pojęciem kosztów uzyskania przychodów odwołuje się niewątpliwie do pojęcia zawartego w ustawach podatkowych na co Sąd zwrócił już uwagę przywołując stanowisko doktryny. Jeżeli z ustawy o podatku dochodowym wynika, że pracownik, w tym również pracownik młodociany, którym była w latach 2022 i 2023 córka skarżącego, ma prawo odliczać od uzyskanego w danym roku podatkowym koszty uzyskania przychodów opisane w art. 22 ust. 2 i ust.11 u.o.p.d.o.f to o organy administracji winny to uwzględnić stosując art. 8 ust.3 u.p.s. Odwołanie się przez organy orzekające w sprawie tylko do treści zaświadczeń pracodawcy córki skarżącego z pominięciem przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz zeznań podatkowych PIT 37 złożonych przez córkę skarżącego niewątpliwie miało wpływ na błędne wyliczenie dochodu osiągniętego przez nią w roku 2022 i 2023 a w konsekwencji na wyliczenie prawidłowego zasiłku stałego dla skarżącego.
Z uwagi na naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez organy orzekające w sprawie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł ja w sentencji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien mieć na uwadze powyższe ustalenia, uważając by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcie odpowiadało prawu materialnemu.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI