II SA/GL 1465/21

II SA/Gl 1465/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-02-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska
Elżbieta Kaznowska /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Siudyka
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 924/22 - Wyrok NSA z 2023-03-07
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 111
art. 17 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 1 i ust. 2a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka, Asesor WSA Aneta Majowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lutego 2022 r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
J. P. (dalej strona, skarżąca) pismem z dnia 19 maja 2021 roku złożonym na formularzu w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w B. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Strona wniosła o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad synem L. od dnia 1 lutego 2020 roku z uwagi na posiadanie prawa do tego świadczenia do 31 stycznia 2020 roku.
Decyzją nr [...] z dnia [...] roku Wójt Gminy B., przywołując w podstawie art. 104 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.jedn. Dz.U z 2021 r., poz. 735) oraz art. 17, art. 23. art. 24 ust. 2a i ust. 2a, oraz art. 32 ust. 1d ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) i rozporządzenia wykonawcze orzekł o odmowie przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem - synem L. - na okres od 1 lutego 2020 roku do 30 kwietnia 2021 roku (pkt 1 ) oraz przyznał stronie prawo do tego świadczenia w kwocie 1971,00zł miesięcznie na okres od 1 maja 2021 r. do 31 grudnia 2021 roku i w kwocie 1300 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2022 roku do 28 lutego 2023 roku. (pkt.2.)
W uzasadnieniu wyjaśnił, że strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 19 maja 2021 r. Z akt sprawy wynika, iż zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. nr [...] z dnia [...] roku, utrzymanym w mocy orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskiem nr [...] z dnia [...] roku i zmienionym następnie wyrokiem Sądu Rejonowego w T. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt [...] z dnia [...] roku (prawomocnym z dniem [...] roku) małoletni syn skarżącej zaliczony został do osób niepełnosprawnych ze wskazaniem do konieczności sprawowania nad nim stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz do konieczności stałego współdziałania na co dzień w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Orzeczenie wydane zostało na okres do 28 lutego 2023 roku.
Wobec spełnienia okoliczności wskazanych w art. 17 ust. 1 przy jednoczesnym braku negatywnych przesłanek określonych w art. 17 ust. 5 ustawy organ przyznał stronie wnioskowane świadczenie w oparciu o art. 24 ust. 2 i ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych na okres od 1 maja 2021 roku do 28 lutego 2023 roku, tj. począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek od ostatniego miesiąca w którym upływa ważność przedłożonego orzeczenia.
Odmówiono natomiast stronie świadczenia w okresie od 1 lutego 2020 roku do 30 kwietnia 2021 roku, w związku z niezachowaniem przez stronę terminu do złożenia wniosku określonego w art. 24 ust.2a ustawy.
Wysokość przyznanego świadczenia ustalona została na podstawie art. 17 ust. 3 i ust. 3d ustawy i aktualnego obwieszczenia ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej - Monitor Polski. Podkreślił przy tym organ, że od 1 stycznia 2022 r. określona wysokość 1300zł miesięcznie może ulec zmianie w przypadku ustalenia tej wysokości na kolejny rok kalendarzowy w drodze stosownego obwieszczenia.
Dalej organ zawarł pouczenie o obowiązku wynikającym z art. 25 ust. 1 ustawy powiadomienia właściwego organu w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych oraz obowiązku zwrotu świadczeń nienależnie pobranych, o których mowa w art. 30 ust. 2 ustawy.
Niezadowolona z powyższego rozstrzygnięcia strona złożyła odwołanie, zaskarżając decyzję organu pierwszej instancji w zakresie punktu pierwszego, domagając się uchylenia w tym zakresie decyzji i przekazania do ponownego rozpoznania. Podkreśliła, iż odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 lutego 2020 r. do 30 kwietnia 2021 r. uważa za niesłuszną.
Podkreśliła, że orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. wprawdzie zaliczyło syna L. do osób niepełnosprawnych, ale stwierdziło przy tym, iż nie wymaga on stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Nie zmienił tego orzeczenia Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim i dopiero wyrokiem Sądu Rejonowego w T. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt [...] stwierdzono, że syn wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Wyjaśniła, że po zakończonej sprawie sądowej, rozliczając koszty postępowania sądowego pełnomocnik w piśmie z dnia 26 marca 2021 r. wezwała Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Katowicach do uregulowania aktualnych i zaległych świadczeń pielęgnacyjnych przysługujących na mocy zapadłego wyroku, uzyskując . w odpowiedzi, iż wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego należy złożyć we właściwym urzędzie gminy lub jednostce organizacyjnej, która zajmuje się realizacją przedmiotowych świadczeń (pismo z dnia [...] r.) Dalsza korespondencja nie doprowadziła do załatwiania sprawy, czego skutkiem było złożenie skargi na bezczynność organu. Ostatecznie organ wydal kwestionowaną obecnie decyzję, odmawiając jej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od 1 lutego 2020 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. Podkreśliła, iż z decyzją tą się nie zgadza, a to z uwagi, iż we wniosku z marca 2021 r. wskazano, iż żąda zaległych i aktualnych świadczeń pielęgnacyjnych. Także w piśmie precyzującym żądanie (z 21 czerwca 2021 r.) wskazała na przyznanie dla małoletniego syna zasiłku pielęgnacyjnego oraz przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Rozpatrując złożone odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w mocy. W pierwszej kolejności przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania, przywołało treść mających zastosowanie w sprawie przepisów, w końcu potwierdziło ustalenia organu pierwszej instancji przywołując orzeczenia Powiatowego i Wojewódzkiego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności oraz wyroku z dnia [...] r. Sądu Rejonowego w T. Następnie przychyliło się do stanowiska organu pierwszej instancji, iż strona spełnia ustawowe przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia. Zatem zasadnie, uwzględniając art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ pierwszej instancji orzekł o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 maja 2021 r. do 28 lutego 2023 r. W rozpatrywanej sprawie strona złożyła bowiem wniosek do organu pierwszej instancji w dniu 19 maja 2021 r. Nie ma tym samym podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na okres wcześniejszy tj. od 1 lutego 2020 r. do 30 kwietnia 2021 r. Nie został bowiem spełniony warunek z przepisu art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z analizy akt wynika bowiem że wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] r. uprawomocnił się w dniu [...] r. i od tej daty należy liczyć termin 3- miesięczny na złożenie wniosku, o którym mowa w art. 24 ust. 2a ustawy. Stąd organ pierwszej instancji przyznał świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 w kwocie 1971zł miesięcznie począwszy od 1 maja 2021 r.
Odnosząc się do argumentacji odwołania, iż we wniosku z marca 2021 r. wskazano, iż żądano zaległych i aktualnych świadczeń pielęgnacyjnych według organu nie zasługuje ona na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika bowiem, że wniosek z dnia 26 marca 2021 r. sformułowany został przez pełnomocnika profesjonalnego, w imieniu i na rzecz małoletniego L. P. działającego przez przedstawicielkę ustawową - skarżącą. Małoletni nie może być uznany za stronę postępowania zakończonego wydaniem kwestowanej decyzji.
|
Skargę na powyższą decyzję w części odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego do tutejszego Sądu złożyła jej adresatka. Zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż w okolicznościach niniejszej sprawy wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie został złożony z dochowaniem 3-miesięcznego terminu wymaganego przez ustawę, podczas gdy w piśmie z dnia 26 marca 2021 r. wprost wskazano, że wzywa do zapłaty świadczeń wynikających z uzyskanego przed Sądem Rejonowym w T. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności syna, a także naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przejawiający się brakiem wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie istotnych w sprawie okoliczności co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało wydaniem decyzji odmawiającej przyznania świadczenia za okres od 1 lutego 2020 r. do 31 kwietnia 2021 r.
W konsekwencji wniosła o zmianę decyzji poprzez uwzględnienie treści nieniniejszej skargi i zasądzenie należnego świadczenia pielęgnacyjnego za wskazany okres oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, - tj. decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji w zaskarżonej części pkt. 1 - (dot. nieprzyznania prawa do przedmiotowego świadczenia za okres od 1 lutego 2020 r. do 30 kwietnia 2021 r.). W uzasadnieniu skargi powtórzyła argumentację prezentowaną w toku postępowania i w odwołaniu, podkreślając, iż pismo z dnia 26 marca 2021 r. winno być potraktowane jako złożenie wniosku o wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego na jej rzecz.
Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn.Dz.U. z 2022 r., poz. 329), wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 tej ustawy tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 111) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Stan prawny oraz ustalenia organów administracji w tym zakresie nie budzą wątpliwości. Niepełnosprawność syna skarżącej została potwierdzona orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. nr [...] z dnia [...] roku. Jednak w orzeczeniu tym w punkcie 7 stwierdzono, iż syn skarżącej nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, uznając w punkcie 8, iż wymaga konieczności stałego współdziałania na co dzień w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Orzeczenie to utrzymane zostało w mocy orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskiem nr [...] z dnia [...] roku. Dopiero wyrokiem Sądu Rejonowego w T. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt [...] z dnia [...] roku małoletni syn skarżącej zaliczony został do osób niepełnosprawnych ze wskazaniem z punktu 7 - konieczności sprawowania nad nim stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie wydane zostało na okres do 28 lutego 2023 roku. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem [...] roku
Zatem dopiero powyższy wyrok potwierdził spełnienie przez stronę skarżącą wszelkich przesłanek koniecznych do przyznania świadczenie pielęgnacyjnego.
Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy "prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego". Jednakże w świetle ust. 2a tego artykułu "jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności".
Rozwiązanie przewidziane w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych umożliwia zatem nabycie prawa do świadczenia za okres wsteczny związany z procedowaniem przez właściwe do tego organy w sprawie orzekania o niepełnosprawności lub o jej stopniu mającym charakter prejudycjalny dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednak skorzystanie z dobrodziejstwa tego unormowania przez stronę obwarowane jest wystąpieniem przez nią ze stosownym wnioskiem do organu pomocowego o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności - w ściśle określonym terminie - tj. w okresie 3 miesięcy od dnia wydania orzeczenia.
Przy ustalaniu daty rozpoczęcia wypłaty świadczenia konieczne jest zatem wzięcie pod uwagę dwóch okoliczności. Pierwsza, to data wydania orzeczenia o niepełnosprawności, a druga, to dochowanie terminu, o którym mowa w przywołanym art. 24 ust. a ustawy.
W niniejszej sprawie dopiero wyrok Sądu Rejonowego w T. sygn. akt [...] z dnia [...] roku przesądził o spełnieniu niezbędnych warunków do ubiegania się przez skarżącą o świadczenie pielęgnacyjne. Dla zachowania ciągłości pobierania tego świadczenia, niezbędne jednak było zadośćuczynienie warunkom określonym w przepisie art. 24 ust. 2a ustawy, tzn. złożenie wniosku o świadczenie w terminie czyli w okresie trzech miesięcy, licząc do dnia wydania wymaganego orzeczenia o niepełnosprawności. Utrwalone orzecznictwo przyjmuje, że termin ten należy liczyć od dnia uprawomocnienia się wyroku. W analizowanej sprawie powyższy wyrok stał się prawomocny z dniem [...] r., co potwierdziła klauzula na odpisie wyroku. Zatem złożenie wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia w dniu 19 maja 2021 r. nastąpiło niewątpliwie z naruszeniem wymaganego w art. 24 ust. 2a ustawy 3- miesięcznego terminu i przesądziło o braku możliwości przyznanie skarżącej świadczenia od 1 lutego 2020 roku. Możliwe było przyznanie świadczenia na zasadach ogólnych, czyli od dnia w którym wpłynął wniosek o jego przyznanie.
Jednocześnie Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd, że określony w art. 24 ust. 2a ustawy termin trzymiesięczny jest terminem materialnoprawnym, co oznacza, że uchybienie temu terminowi powoduje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym, a organy administracji publicznej nie mają możliwości przywrócenia tego rodzaju uchybionego terminu.
Nie jest przy tym możliwe podzielenie argumentacji prezentowanej przez stronę skarżącą, iż za wniosek o przyznanie jej przedmiotowego świadczenia należy uznać pismo pełnomocnika z dnia 27 marca 2021 r. kierowane do Wojewódzkiego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r. W piśmie tym pełnomocnik zwróciła się o przekazanie należnych kosztów zastępstwa procesowego wskazując rachunek bankowy, na który należy przelać te koszty oraz wezwała do wypłaty na rzecz małoletniego L. P. zaległych i aktualnych świadczeń. Jednak, co należy wyraźnie podkreślić, w odpowiedzi na to wezwanie wzywany organ pismem z dnia [...] r. poinformował fachowego pełnomocnika, iż nie jest właściwy do dokonania wypłaty świadczeń pielęgnacyjnych, a stosowny wniosek należy złożyć do właściwego organu, tj. ośrodku pomocy społecznej. Pomimo stosownego pouczenia ani skarżąca, ani pełnomocnik małoletniego takiego wniosku do dnia 19 maja 2021 r. nie złożyły we właściwym organie. Z kolei wniosek z dnia 19 maja 2021 r., jak stwierdzono już powyżej został złożony z naruszeniem wymaganego z art. 24 ust. 2a ustawy terminu.
Należy w tym miejscu podzielić stanowisko organu odwoławczego, iż argumentacja odwołania, powtórzona w skardze, iż we wniosku z 26 marca 2021 r. wskazano, iż żądano zaległych i aktualnych świadczeń pielęgnacyjnych, nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści tego wniosku, sformułowanego zresztą przez pełnomocnika profesjonalnego w imieniu i na rzecz małoletniego L. P. działającego przez przedstawicielkę ustawową - skarżącą, wynika, że domagano się wypłaty na rzecz małoletniego zaległych oraz aktualnych świadczeń. Małoletni zaś nie może być uznany za stronę postępowania zakończonego wydaniem kwestowanej decyzji.
Mając na uwadze powyższe rozważania, uznając, że skarga jest bezzasadna Sąd na podstawie art. 151 ustawy |Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.