II SA/Gl 1463/21

II SA/Gl 1463/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-09-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska /sprawozdawca/
Grzegorz Dobrowolski
Stanisław Nitecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III OSK 306/23 - Postanowienie NSA z 2023-03-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 162 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uroszczonym w dniu 14 września 2022 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 10 września 2021 r. nr SKO.OS/41.9/405/2021/9524/BL w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta K. z dnia 28 maja 2021 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 29 listopada 2019 r. J. O. (dalej: "skarżąca") zwróciła się do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w K. o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Burmistrza Miasta K. z dnia 27 listopada 2012 r., nr [...] (dalej: "decyzja z 2012 r."), którą ustalono środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia pod nazwą: "Budowa Elektrowni Wiatrowej K. o mocy 51 MW na działkach o nr [...], [...] obr. Geodezyjny Bojanów, nr [...] , obr. Geodezyjny [...] , nr [...] obr. Geodezyjny P. oraz na działkach nr [...] obr. Geodezyjny W. , Gmina [...] ", wobec prawomocności wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 sierpnia 2016r. o sygn. akt II SA/Gl 207/16, stwierdzającego nieważność uchwały Rady Miejskiej w K. z dnia 4 sierpnia 2009 r., nr [...], w przedmiocie planu zagospodarowania przestrzennego, tj. z dniem 8 maja 2018 r., z uwagi na jej bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu zaznaczyła, że oczekuje stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z 2012 r. z uwagi na jej interes oraz interes społeczny.
Wniosek skarżącej Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Katowicach przekazała Burmistrzowi Miasta [...] (pismo z dnia 5 grudnia 2019 r.).
Burmistrz Miasta [...] wezwał skarżąca do uzupełnienia powyższego wniosku, następnie działając na podstawie art. 162 § 1 pkt 1, art. 104, 107 § 1-3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej w skrócie: "k.p.a.") w związku z art. 71 ust. 1 i 2, art. 75 ust. 1 pkt 4 i art. 82 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (obecnie t. jedn. Dz. U z 2022 r. poz. 1029), wydał decyzję z dnia 28 maja 2021 r., nr [...], mocą której odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z 2012 r. z uwagi na niewypełnienie ustawowych przesłanek.
Skarżąca w odwołaniu z dnia 22 czerwca 2021 r. zakwestionowała ustalenia dotyczące interpretacji zmiany stanu prawnego dotyczącego przedmiotowej nieruchomości oraz akcentowała naruszenie art. 107 k.p.a., w związku z tym domagała się o uchylenia decyzji i stwierdzenie wygaśnięcia decyzji z 2012 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia 10 września 2021 r., nr SKO.OS/41.9/405/2021/9524/BL, utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 28 maja 2021 r. W jej uzasadnieniu wskazało, że każdy organ administracji wydając decyzję bierze pod uwagę istniejący w chwili orzekania stan faktyczny i prawny. Rozstrzygnięcie zawarte w decyzji jest wyrazem ukształtowania sytuacji prawnej określonego podmiotu w czasie orzekania na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów (zasada aktualności orzeczenia). Następcza zmiana stanu faktycznego, co do zasady, nie ma wpływu na obowiązywanie ostatecznej decyzji. Na przeszkodzie temu stoi zasada trwałości decyzji administracyjnej. Jedyny wyjątek od tej reguły odnosi się wyłącznie do tych zmian w okolicznościach faktycznych, które uniemożliwiają wykonanie decyzji (przedmiot uprawnień lub obowiązku przestał istnieć, nie istnieje już podmiot, którego dotyczyła decyzja). Zmiana podstawy prawnej lub jej uchylenie nie ma wpływu na stosunki prawne już ukształtowane, albowiem decyzja administracyjna nadal obowiązuje, wywołując właściwe sobie skutki w zakresie przyznanych uprawnień lub obowiązków. Nie ma zatem znaczenia dla możliwości wykonania decyzji to, że w nowym stanie prawnym obowiązują inne regulacje prawne niż w czasie orzekania, które sprawiłyby, że kierunek wydanego orzeczenia byłby obecnie inny. Nadto, art. 16 k.p.a. ustanawia zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnych, a odstępstwa od tej zasady jako rozwiązania będące wyjątkiem od zasady, podlegają wykładni ścisłej, gdyż jest to jedna z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a sama decyzja ostateczna korzysta z domniemania legalności.
Pismem z dnia 13 października 2021 r. skarżąca złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 10 września 2021 r. Wniosła o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji oraz stwierdzenie wygaśnięcia decyzji z 2012 r. z dniem prawomocności wyroku z dnia 3 sierpnia 2016 r. o sygn. akt II SA/Gl 207/16, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji. W uzasadnieniu skargi szeroko odniosła się do przesłanek pozwalających stwierdzić wygaśnięcie decyzji i zaznaczyła, że decyzja z 2012 r. stała się bezprzedmiotowa i stwierdzenie je wygaśnięcia leży w interesie strony oraz w interesie społecznym. Dodatkowo, pismem z dnia 15 października 2021 r. skarżąca złożyła uzupełnienie do skargi, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko o konieczności wygaśnięcia decyzji z 2012 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie na skargi.
Pismem z dnia 5 września 2022 r. pełnomocnik uczestników postępowania C Sp. z o. o. oraz C1Sp. z o. o. wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazał, że decyzje organów obu instancji są prawidłowe i odpowiadają prawu, natomiast skarżąca prowadzi wyłącznie polemikę z prawidłowymi ustaleniami faktycznymi i prawnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (w skrócie: "SKO") z dnia 10 września 2021r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 28 maja 2021 r.
W tym miejscu z urzędu należy zaznaczyć, że skarżąca złożyła dwa wnioski o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji z 2012 r.: pierwszy wniosek z dnia 28 marca 2019 r. oraz drugi wniosek z dnia 29 listopada 2019 r., którego dotyczy niniejsze postępowanie.
Na skutek wydanych decyzji w zakresie wniosku z dnia 28 marca 2019 r. oraz złożonej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2020 r. oddalił skargę skarżącej na decyzję SKO z dnia 23 października 2019 r., uchylającą decyzję Burmistrza Miasta [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji oraz umarzającą postępowanie. Kolejno, na skutek skargi kasacyjnej skarżącej, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 października 2021 r. uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 sierpnia 2020 r. oraz uchylił decyzję SKO z dnia 23 października 2019 r.
Aktualnie, w ramach kolejnej skargi dotyczącej wniosku z dnia 28 marca 2019r., zarejestrowanej w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach (w skrócie: "WSA w Gliwicach") pod sygn. akt II SA/Gl 676/22, toczy się postępowanie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 9 marca 2022 r., nr SKO.OS/41.9/128/2022/2956/KS, w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w kwestii środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, które zostało zawieszone postanowieniem z dnia 6 lipca 2022 r.
Tym samym stosownie do art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie dotyczy zarówno prawa (związania dyspozycją zawartej w wyroku skonkretyzowanej normy prawnej wywiedzionej przez sąd z norm generalnych zawartych w przepisach prawnych), jak i ustaleń faktycznych. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu, czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie.
W odniesieniu do powyższych ustaleń faktycznych związanie ogranicza dowodzenie wyłącznie do określonych faktów stwierdzonych w orzeczeniu prejudycjalnym.
Ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyrok NSA z 19 maja 1999 r. sygn. akt IV SA 2543/98). Jakkolwiek związanie prawomocnym wyrokiem wiąże tylko w danej sprawie, może odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim w wyroku tym rozstrzygnięta została określona kwestia prawna, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie jako zagadnienia wstępnego, czy też dalszy element kształtujący proces stosowania prawa przez sąd (por. wyrok NSA z 24 listopada 2020 r. sygn. akt II FSK 1014/19).
Oceną stanu faktycznego oraz dokonaną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2021 r. sygn. akt III OSK 4179/21 wykładnią przepisów prawa związany jest w niniejszej sprawie WSA w Gliwicach.
Nadmienić także przyjdzie, że NSA postanowieniem z dnia 22 maja 2020 r. o sygn. akt II OW 31/20 wskazał Burmistrza Miasta [...] jako organ właściwy do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 29 listopada 2019 r. Także WSA w Gliwicach związany jest dokonaną oceną stanu faktycznego sprawy i wykładnią przepisów prawa, albowiem zgodnie z art. 166 p.p.s.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Odnosząc się do podstawy prawnej wydanych w sprawie decyzji, objętych niniejszą skargą, wskazać należy, że zgodnie z art. 162 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli: decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony (pkt 1); została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a strona nie dopełniła tego warunku (pkt 2). Powyższa regulacja stanowi tryb nadzwyczajny wzruszenia decyzji ostatecznej, służący jej kontroli na etapie wykonania decyzji. Jednak obie powyżej wymienione przesłanki muszą zostać spełnione kumulatywnie.
Skarżąca we wszystkich swoich pismach procesowych w głównej mierze odnosi się do bezprzedmiotowości decyzji. Bezprzedmiotowość taką należy rozumieć jako ustanie bytu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na jej podstawie. Zachodzi ona wówczas, gdy nierealne okaże się osiągnięcie celu ze względu na który decyzja została wydana, wskutek tego, że przestanie istnieć bądź przedmiot rozstrzygnięcia (prawo lub obowiązek strony), bądź podmiot, którego to rozstrzygnięcie dotyczyło (przestał istnieć lub utracił kwalifikację, por. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 4/07).
Bezprzedmiotowość zachodzi także wtedy, gdy na skutek zmiany stanu faktycznego albo prawnego niemożliwe okaże się wykonanie decyzji. Natomiast bezprzedmiotowość decyzji z powodu zmiany w stanie prawnym następuje wyłącznie w przypadku, gdy znowelizowane przepisy przewidują taki skutek.
Nadto, kiedy w postępowaniu bierze udział więcej niż jedna strona, interesu strony, o którym mowa w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., nie można odnosić do jednej z nich, zwłaszcza kiedy druga strona ma interes przeciwny.
Wskazać także należy, że warunek, o którym mowa w art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a., może być zarówno warunkiem rozwiązującym, jak i zawieszającym.
Jednakże wydane w sprawie decyzje obarczone są nie błędną interpretacją powyższej regulacji, a innym błędem natury formalnej (procesowej). Odróżnienia zatem wymaga kwestia formalna (badanie dopuszczalności złożonego wniosku i możliwości wszczęcia postępowania) od kwestii merytorycznej dotyczącej wydania decyzji administracyjnej, w której zawarte jest rozstrzygnięcie co do istoty sprawy.
Podkreślenia wymaga jeszcze raz okoliczność, że skarżąca złożyła w tym samym przedmiocie, tj. odnośnie wygaśnięcia decyzji z 2012 r., dwa wnioski: z dnia 28 marca i 29 listopada 2019 r., co ma kluczowe znaczenia dla niniejszej sprawie.
Zgodnie z treścią, art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei, w myśl art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61a § 1 k.p.a. obowiązujący od dnia 11 kwietnia 2011 r., został dodany ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz. 18). Nowelizacja ta pozwala na wyraźniejsze niż dotychczas, rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego - jego wszczęcia, od etapu merytorycznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia żądania strony co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej.
Ustawodawca w art. 61a § 1 k.p.a. wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną.
Kolejną drugą przesłanką jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, które nie zostały skonkretyzowane. W literaturze i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się powszechnie, że obejmuje ono sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania (por. M. Romańska, [w:] H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, WKP 2019; B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2017, s. 385; R. Stankiewicz, w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2015, s. 384). Przykładowo wśród takich przeszkód wskazać można sytuacje, gdy w tożsamej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, w sprawie wydane już zostało rozstrzygnięcie, sprawa ma charakter cywilnoprawny i nie podlega rozstrzygnięciu w formie decyzji, uprawnienia lub obowiązki wynikają z samego prawa lub brak jest przepisu stanowiącego podstawę materialną do orzekania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2014 r. sygn. akt II OSK 1987/12, z dnia 7 lutego 2014 r. sygn. I OSK 2159/12, z dnia 4 kwietnia 2017 r. sygn. II OSK 2000/15, z dnia 17 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 1053/17). Dodatkowo należy zaznaczyć, iż do innych uzasadniających przyczyn wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania można zaliczyć przedawnienie materialnoprawne - upływ terminu w którym jednostka może domagać się uprawnienia, wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją lub w której toczy się postępowanie przed właściwym organem, wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie, a brak jest podstaw do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (zob. np. B. Adamiak, Komentarz do art. 61a k.p.a. (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2019, s. 421).
Przepis art. 61a § 1 k.p.a. wskazuje zatem na przyczyny podmiotowe i przedmiotowe, które uniemożliwiają w ogóle procedowanie w sprawie i załatwienie wniosku w procesowej formie decyzji administracyjnej. Potwierdza to użyte przez ustawodawcę kategoryczne sformułowania: "nie może być wszczęte". Wyrażenie to jednocześnie wskazuje, że określone w art. 61a § 1 k.p.a. przyczyny muszą być znane organowi w chwili złożenia wniosku, czyli być oczywiste, np. brak podstawy prawnej do wydania decyzji załatwiającej wniesione żądanie, czy też występują okoliczności, które doprowadziłyby do wszczęcia postępowania wymagającego po jego zakończeniu wznowienia tego postępowania lub stwierdzenia nieważności wydanej w nim decyzji (por. wyroki NSA: z 30 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1385/11; z 5 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1609/13; z 17 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 553/15; postanowienie NSA z 22 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 1635/14).
Właśnie z drugą z tych przesłanek mamy do czynienia w niniejszym postępowaniu. Tym samym organ administracji pierwszej instancji w zakresie późniejszego wniosku skarżącej powinien odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego. Sama odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 13 lutego 2019 r. sygn. akt II OSK 615/17 i 3 grudnia 2021r. sygn. akt III OSK 497/21). W innych przypadkach tylko w toku wszczętego postępowania można dokonać niezbędnych ocen co do przesłanek jego prowadzenia (wyrok WSA w Warszawie z 5.02.2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1163/12, wyrok WSA w Szczecinie z 17.01.2013 r. sygn. akt II SA/Sz 1193/12). Innymi słowy, na skutek odmowy wszczęcia postępowania, organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, bowiem instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2020 r. sygn. akt II OSK 876/20).
Przewidziane w art. 61a k.p.a. postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania i przewidziana w art. 105 k.p.a. decyzja o umorzeniu postępowania mają wiele wspólnego. Jest wszak rzeczą oczywistą, że przyczyny niepodejmowania czynności jurysdykcyjnych i przyczyny, dla których podjętym czynnościom jurysdykcyjnym kładzie się kres - muszą być tak naprawdę takie same. Różnice dotyczą jedynie tego, jak dalece są one transparentne i kiedy organ je sobie uświadamia. W okolicznościach niniejszego przypadku - zdaniem Sądu - odmowa wszczęcia postępowania w formie postanowienia była w pełni prawidłowa. Jedynie na marginesie należy dodać, że ewentualne "niewłaściwe" zastosowanie któregoś z wchodzących w rachubę rozstrzygnięć (postanowienia z art. 61a k.p.a. zamiast decyzji z art. 105 k.p.a. albo odwrotnie) tylko wyjątkowo mogłoby uchodzić za uchybienie istotne i mogące mieć wpływ na "wynik sprawy". Na ogół takiego wpływu zidentyfikować się nie da (wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2016 r. sygn. akt II OSK 2577/14). Dodatkowo, aby organ mógł odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., wystarczające jest ziszczenie się choćby jednego z wyżej przedstawionych warunków.
Utrwalony jest też pogląd, iż postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest aktem formalnym (nie merytorycznym), co oznacza, że organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, dlatego w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania (por. wyrok Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 17 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 1053/17 i z dnia 23 stycznia 2014 r. sygn. akt II OSK 1987/12).
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 1047/16 zaakcentował, że przy ocenie istnienia przesłanek z art. 61a § 1 k.p.a. organ nie bada merytorycznie wniosku, a tym samym nie gromadzi dowodów, na podstawie których ustala się stan faktyczny, ponieważ wydając rozstrzygnięcie ogranicza się do stwierdzenia przesłanek formalnych uniemożliwiających merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.
Wcześniejszemu wnioskowi skarżącej z dnia 28 marca 2019 r., dotyczącemu tego samego zagadnienia nadano już bieg. W obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja administracyjna, albowiem w zakresie tego wniosku wydano kolejno: decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 29 sierpnia 2019 r., decyzje SKO z dnia 23 października 2019 r., wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 sierpnia 2020r., wyrok NSA z dnia 27 października 2021 r. oraz decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 9 marca 2022 r., która stanowi przedmiot kontroli w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II SA/Gl 676/22.
Zauważyć wobec tego należy, że oba złożone przez skarżącą wnioski dotyczą tożsamej sprawy administracyjnej. O tożsamości takiej można mówić wówczas, gdy dostrzegalna jest identyczność czterech elementów identyfikujących stosunek administracyjnoprawny: podmiotów, przedmiotu, determinanty faktycznej oraz determinanty prawnej. Niewątpliwie wymienione elementy powielają się zarówno co do wniosku z dnia 28 marca 2019 r., jak i z dnia 29 listopada 2019 r.
Decyzja administracyjna, która stała się decyzją ostateczną, zgodnie z zasadą trwałości może być wzruszona tylko w nadzwyczajnym trybie kontroli, ponadto tworzy stan powagi rzeczy osądzonej. Sytuację taką należy rozumieć jako skuteczne, jednostronne, trwałe skonkretyzowanie stosunku administracyjnoprawnego między stroną postępowania a organem administracji publicznej, który dokonał takiej konkretyzacji. Od tej pory wzajemne relacje stron stosunku kształtuje decyzja administracyjna, usuwając w cień abstrakcyjną normę prawa administracyjnego materialnego, stanowiącą podstawę postępowania zwieńczonego wydaniem decyzji. Zasada res iudicata stanowi przeszkodę wobec ponownej konkretyzacji tego samego stosunku administracyjnoprawnego, a więc w oparciu o niezmieniony stan faktyczny i prawny sprawy, kształtowany przez przepisy prawa materialnego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 249/13).
Burmistrz Miasta [...] jako organ I instancji nie był uprawniony do ponownego orzekania co do istoty sprawy w sprawie będącej już przedmiotem ostatecznego rozstrzygnięcia. Stąd też nie mogło być wszczęte kolejne postępowanie w tej samej sprawie.
W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c )w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uwzględni wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku okoliczności (por. art. 153 p.p.s.a.).
W myśl art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na podstawie tego przepisu Sąd rozpoznał sprawę bez wyznaczania rozprawy.
Powołane wyżej orzecznictwo sądowoadministracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.