II SA/GL 1461/23

II SA/Gl 1461/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-06-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Artur Żurawik
Renata Siudyka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 262 par. 1, art. 263 par. 1, art. 264 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1360
art. 152
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1752
art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1, art. 33 ust. 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.),, Sędzia WSA Artur Żurawik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi E. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 14 czerwca 2023 r. nr SKO.4104.51.2023 w przedmiocie kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem nr [...] z dnia 4 maja 2023 r. Wójt Gminy N.(dalej: organ pierwszej instancji), na podstawie art. 264 § 1 w zw. z art. 262 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej k.p.a.) oraz art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1360 z późn. zm., dalej: k.c.):
- w pkt 1 decyzji – ustalił koszty postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonych w obrębie N., gmina N. - działki nr 1 z działką nr 2 w kwocie 3.800,00 zł,
- w pkt 2 decyzji – ustalił koszty postępowania dla T. M. w wysokości 1.900,00 zł, Strona wpłaciła zaliczkę w wysokości 3.800,00 zł, zatem ustalił zwrot kwoty 1.900,00 zł,
- w pkt 3 decyzji – zobowiązał E. B. do uiszczenia kosztów postępowania w wysokości 1.900,00 zł,
- w pkt 4 decyzji – ustalił termin uiszczenia kosztów - w ciągu 14 dni licząc od dnia, w którym postanowienie stanie się ostateczne,
- w pkt 5 decyzji – ustalił, że koszty ustalone w pkt 3 strona zobowiązana jest wpłacić na rachunek bankowy Gminy,
- w pkt 6 decyzji – ustalił, że zwrot wynikający z pkt 2 nastąpi na rachunek bankowy w ciągu 14 dni po uprawomocnieniu się postanowienia.
W uzasadnieniu organ podał, iż w dniu 4 maja 2023 r. Wójt Gminy N. wydał decyzję nr [...] w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości położonych w obrębie N., gmina N., oznaczonych jako działka nr ew. 1 stanowiąca własność T. M. z nieruchomością sąsiednią - działką nr ew. 2 stanowiącą własność E. B. Koszty rozgraniczenia wyniosły 3.800,00 zł.
Do postanowienia dołączono załącznik graficzny obrazujący usytuowanie rozgraniczanych działek i lokalizację punktów granicznych na gruncie. Wartość jednego punktu granicznego zaokrąglając do trzech miejsc po przecinku: 3.800,00 zł /6 (ilość punktów granicznych) = 633,333 zł. Koszt punktu granicznego liczony dla strony postępowania to 633,333 zł /2 (2 działki) = 316,666 zł. W związku z powyższym koszty rozgraniczenia ustalono następująco: właściciel działki nr 1 obciążony został kwotą 1.900,00 zł (6 punktów granicznych x 316,666 zł = 1.899,996 zł), właścicielka działki nr 2 obciążona została kwotą 1.900,00 zł (6 punktów granicznych x 316,666 zł = 1.899,996 zł). Postanowieniem z dnia 8 listopada 2022 r. zobowiązano właściciela działki nr 1 do wpłacenia zaliczki w wysokości 3.800,00 zł, która została uiszczona. Natomiast właścicielka działki nr 2 nie dokonywała wpłat.
Organ zwrócił uwagę, iż w treści wniosku Strona przyznała, że nie mogła w sposób pełny korzystać z przysługującego prawa własności. Prowadzone postępowanie rozgraniczeniowe miało na celu przywrócenie takiego stanu prawnego, aby obie strony w sposób właściwy mogły korzystać ze swoich nieruchomości. W powołaniu na orzecznictwo sądów administracyjnych organ wyjaśnił, że skoro w myśl art. 152 k.c. koszty rozgraniczenia ponoszą właściciele sąsiadujących nieruchomości po połowie, to jest to reguła ich ponoszenia przez strony sporu bez względu na towarzyszące im zamiary w zainicjowaniu sporu granicznego i bez względu na sposób jego zakończenia. Dodał również, iż ustalenie granic sąsiednich nieruchomości leży w interesie wszystkich ich właścicieli, a nie tylko strony, która żądała wszczęcia postępowania.
Postanowienie zostało doręczone właścicielowi działki nr 1 w dniu 11 maja 2023 r. oraz właścicielce działki nr 2 w dniu 5 maja 2023 r.
E. B., właścicielka działki nr 2, złożyła w ustawowym terminie zażalenie od opisanej wyżej decyzji.
W uzasadnieniu wskazała na uchybienia zaistniałe w toku postępowania rozgraniczeniowego, tj. nienależyte wykonanie czynności przez geodetę, zaniechanie wskazania punktów granicznych od strony ul. [...] oraz okoliczności zmierzające do wyrażenia zgody na oddanie części nieruchomości. Opisała relacje sąsiedzkie związane z przedmiotowymi nieruchomościami, w tym korzystanie z części nieruchomości nr 2 przez właściciela działki sąsiedniej o nr 1. Strona odczuwa obciążenie kosztami jako bezzasadne i krzywdzące. Wskazała, że nie można obciążać kosztami administracyjnymi właściciela nieruchomości sąsiedniej w sytuacji, gdy nie kwestionował on przebiegu granicy, której przebieg został potwierdzony a postępowanie rozgraniczeniowe zostało zainicjowane przez inną stronę, celem podważenia wcześniej ustalonego. Zwróciła uwagę, że właściciel działki nr 2 zainicjował postępowanie tylko dla obciążenia Strony kosztami. Podkreśliła, że granica przebiega zgodnie z ewidencją gruntów. Zainicjowanie postępowania odczytuje jako odpowiedź na prośbę o "usunięcie płotu i reszty krzewów", oraz zgłoszenie dotyczące sześciu okien oraz balkonu. Zaakcentowała, że nie wnosiła o rozgraniczenie ani też nie kwestionowała granic nieruchomości, zatem nie powinna ponosić kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Ponownie wniosła o zwolnienie od kosztów postępowania, "uniemożliwienie zasiedzenia" oraz likwidację w budynku sąsiednim okien skierowanych w stronę jej działki.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., postanowieniem z dnia 14 czerwca 2023 r. nr SKO.4104.51.2023, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ odwoławczy zrelacjonował dotychczasowy przebieg postępowania oraz przedstawił podstawę prawną rozstrzygnięcia. Wyjaśnił za orzecznictwem sądów administracyjnych, że postępowanie rozgraniczeniowe choć uregulowane zostało w dwóch aktach prawnych tj. ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz Kodeksie cywilnym, stanowi jedną całość, co ma znaczenie dla ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Dokonując rozliczenia tych kosztów należy uwzględnić nie tylko treść przepisów dotyczących ponoszenia kosztów w postępowaniu administracyjnym - art. 261-267 k.p.a., ale także przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zasad rozgraniczania nieruchomości, tj. art. 152- 153 k.c. Zwrócił także uwagę, że udział w kosztach postępowania administracyjnego zależy od posiadania przez określony podmiot interesu prawnego, czyli interesu własnego, indywidualnego opartego na konkretnej normie prawnej. Przywołał przy tym uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06.
Dalej organ odwoławczy zauważył, że wnioskującym o rozgraniczenie był właściciel nieruchomości oznaczonej jako działka nr 1, w powiatowym zasobie geodezyjnym znajdują się szkice do założenia ewidencji gruntów umożliwiające ustalenie punktów granicznych. Zdaniem Kolegium granica stała się sporna na co wskazują wyjaśnienia zawarte w zażaleniu w części dotyczącej ogrodzenia oraz dokonanych nasadzeń na części działki nr 2 przez właściciela działki nr 1. Kolegium zwróciło również uwagę na wyjaśnienia Strony o zamiarze przekazania dzieciom nieruchomości z uregulowanymi granicami, które potwierdzają istnienie sporu granicznego. W powołaniu na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1563/20 wyjaśnił, że organ nie ma swobody obciążania kosztami, gdyż z art. 152 k.c. wynika reguła ponoszenia kosztów przez właścicieli gruntów sąsiednich objętych rozgraniczeniem. Skoro są oni stronami tego postępowania, to toczy się ono w interesie ich wszystkich a zagadnienie sporności granic nie ma decydującego znaczenia, bo dochodzi do ustalenia granic na wszystkich nieruchomościach. Wskazał także, że koszty postępowania rozgraniczeniowego nie są kosztami, których poniesienie jest ustawowym obowiązkiem organu. Końcowo Kolegium wyjaśniło, że nie jest organem właściwym do rozpatrzenia kwestii związanych z zobowiązaniem właściciela działki nr 1 do likwidacji okien jak również w sprawach zasiedzenia.
Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca wnosząc w ustawowym terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
W uzasadnieniu zaakcentowała, że właściciel działki sąsiedniej o nr 1 zainicjował postępowanie rozgraniczeniowe, pomimo to połową kosztów postępowania została obciążona Skarżąca. Zwróciła uwagę, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do podniesionych w zażaleniu nieprawidłowości związanych z wykonywaniem czynności przez wyznaczonego geodetę. Skarżąca opisała ponownie stosunki sąsiedzkie z właścicielem działki o nr 1, podając m.in., że utrudniał w różny sposób korzystanie z części działki Skarżącej o nr 2, zastawiał do niej dostęp, posadził na niej rośliny, ponadto uważa się za właściciela tej części działki. Dalej Skarżąca przywołała okoliczności związane z czynnościami geodety w terenie, nieobecność właściciela działki sąsiedniej w początkowej części spotkania rozgraniczeniowego, a także przebieg tych czynności, w tym negatywnie oceniane przez Skarżącą zachowanie geodety oraz właściciela działki nr 1, które podnosiła na etapie złożonego zażalenia. Wskazała, że wyznaczona granica przebiega zgodnie z granicą oznaczoną na mapach, zatem niezrozumiałe było dla Skarżącej, aby miała "oddać" część działki. Wyjaśniła, że wspomniała w zażaleniu o woli przekazania działki dzieciom, jednak Skarżąca wie, gdzie przebiega granica, zaś to właściciel działki sąsiedniej "nie zgadza się z granicami ewidencyjnymi" i "nie chce wydać" działki należącej do Skarżącej. Odniosła się również do opisu przebiegu ostatniej spokojnej granicy, wyrażając wątpliwość na jakiej podstawie została ustalona, w sytuacji gdy część działki nie jest ogrodzona. Na poparcie swojego stanowiska Skarżąca przywołała orzeczenia sądów administracyjnych wskazujące, że możliwe jest obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego jednego właściciela rozgraniczonych nieruchomości, a zwłaszcza tego który żądał wszczęcia postępowania. Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi, dodając, że w toku pozostaje postępowanie o nękanie Skarżącej i jej rodziny przez "nieznanego sprawcę".
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenia podnosząc aktualność stanowiska zawartego w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do przywołanych w skardze wyroków sądowych, Kolegium wyjaśniło, iż wyrok o sygn. II SA/Ke 423/18 dotyczy sytuacji, w której przyczyną złożenia wniosku o rozgraniczenie była chęć uzyskania pasa gruntu o szerokości 10 cm przylegającego do budynku wnioskującej o rozgraniczenie, natomiast jeżeli chodzi o sygn. akt II Bk 123/22 Kolegium nie miało możliwości dotrzeć do tego wyroku. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że koszty geodezyjne zostały ustalone w oparciu o najniższą cenę z przedłożonych ofert. Wskazał, że granica prawna wynika z dokumentacji geodezyjnej i w niniejszej sprawie przebieg jej jest inny niż istniejące użytkowanie, co świadczy w ocenie organu odwoławczego o sporności granicy, a ustalenie prawnego jej przebiegu jest w interesie obu stron.
W dniu 22 grudnia 2023 r. do akt sprawy wpłynęło pismo uczestnika postępowania T. M., które na mocy zarządzenia z dnia 7 lutego 2024 r. pozostawiono bez rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 z późn zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach wskazanej kontroli sąd administracyjny poddaje badaniu zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego kreującymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi określającymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2).
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Mając na względzie tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszania decyzji organów administracji publicznej, Sąd uznał, że rozstrzygnięcia organów pierwszej i drugiej instancji odpowiadają prawu.
Przedmiotem oceny Sądu uczynione zostało postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydane w przedmiocie ustalenia i sposobu rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego opisanych na wstępie nieruchomości.
Kontrolując zaskarżone postanowienie wskazać należy, że rozgraniczanie nieruchomości w podstawowym zakresie uregulowane zostało w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1752 z późn. zm.). Rozgraniczenie ma na celu ustalenie przebiegu granic nieruchomości (art. 29 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne). Jest to postępowanie, które może składać z dwóch stadiów: postępowania administracyjnego i ewentualnie postępowania sądowego. Postępowanie administracyjne jest wszczynane na wniosek lub z urzędu (art. 30 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne). W postępowaniu tym czynności rozgraniczeniowe dotyczące ustalenia przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta. Rozgraniczenie kończy się w postępowaniu administracyjnym, gdy zainteresowani właściciele zawrą ugodę, albo gdy organ prowadzący postępowanie wyda w sprawie decyzję administracyjną (art. 33 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne). Strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w sprawie przekazania jej sądowi powszechnemu, a wówczas sprawa toczy się dalej już w postępowaniu cywilnym nieprocesowym.
W rozpoznawanej sprawie zaskarżone postanowienie dotyczyło rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego zakończonego decyzją o rozgraniczeniu.
Zgodnie z brzmieniem art. 31 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Z przepisu tego wprost wynika obowiązek zaangażowania geodety przez organ administracji do każdego postępowania, którego przedmiotem jest rozgraniczenie nieruchomości. Powinność ta jest następstwem tego, iż czynności związane z rozgraniczeniem wymagają wiedzy specjalistycznej. Podkreślić przy tym należy, że włączenie geodety do wskazanych czynności nie zostało pozostawione uznaniu organu. Zatem należy przyjąć, że wydatki związane z wynagrodzeniem geodety są bezpośrednio związane z tego typu postępowaniem.
Wobec braku w przepisach ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisach rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. Nr 45, poz. 453) norm dotyczących kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego i sposobu ich rozliczenia, w sprawie znajdują uregulowania Kodeksu postępowania administracyjnego Działu IX "Opłaty i koszty postępowania". Wśród nich wymienić należy art. 262 § 1 k.p.a., stosownie do którego stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1) wynikły z winy strony; 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie.
Istotne znaczenie ma również treść art. 263 § 1 k.p.a. w myśl którego do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56 k.p.a., koszty spowodowane oględzinami na miejscu, koszty doręczenia stronom pism urzędowych, a także koszty mediacji. W myśl natomiast treści art. 264 § 1 k.p.a., jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia.
W niniejszej sprawie podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia jest art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. Wyjaśnienia zatem wymaga kwestia, czy koszty wynikające z wynagrodzenia geodety zostały poniesione w interesie wszystkich stron postępowania rozgraniczeniowego, czy tylko podmiotu, który je zainicjował.
Punktem wyjścia dla tych rozważań jest uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06 (ONSAiWSA 2007/2/26), którą wyrażono stanowisko, że organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 k.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Zgodnie z uzasadnieniem powołanej uchwały "w postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie wynikająca z art. 152 k.c. norma materialnoprawna stanowiąca, że właściciele nieruchomości koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie, która wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. W orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się, że kryterium "interesu prawnego" musi dotyczyć interesu prawnego jednostki, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 1996 r., sygn. akt II SA 74/96, ONSA 1997, z. 2, poz. 89). Zatem uznać należy, że branie udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny jest bowiem kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W przypadku postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może stać na stanowisku, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic, a co za tym idzie, nie powinien ponosić kosztów rozgraniczenia, które w jego ocenie zostało wszczęte zbyt pochopnie, to jednak ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w jego interesie. Podsumowując, należy stwierdzić, że art. 152 Kodeksu cywilnego stanowi podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia, także w przypadku, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej".
Pogląd wyrażony w wyżej wymienionej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego jest jednolicie akceptowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Stanowisko to podziela również skład orzekający. W świetle art. 269 § 1 p.p.s.a. uchwała ta ma charakter prawnie wiążący.
Sąd podziela również stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach z dnia 27 marca 2024 r. sygn. akt I OSK 2137/22, z dnia 13 września 2017 r. sygn. akt I OSK 2888/15, z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 48/16, z dnia 25 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 1744/17, z dnia 29 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2688/18, z dnia 15 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1563/20, z dnia 26 stycznia 2022 r. sygn. akt I OSK 669/19, którego istota sprowadza się do stwierdzenia, że organy nie mają uznaniowości w stosowaniu art. 152 Kodeksu cywilnego.
Skoro w myśl tego przepisu koszty rozgraniczenia ponoszą właściciele sąsiadujących nieruchomości po połowie, to jest to reguła ich ponoszenia przez obie strony sporu bez względu na towarzyszące im zamiary w zainicjowaniu sporu granicznego i bez względu na sposób jego zakończenia - decyzją rozgraniczeniową rozstrzygającą sprawę co do istoty, aktem ugody czy też decyzją o jego umorzeniu wydaną w trybie art. 34 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2024 r. sygn. akt I OSK 2137/22).
Organy orzekające w sprawie przyjęły, że granica stała się sporna, skoro jeden z właścicieli nieruchomości miał wątpliwości co do jej przebiegu, zajął część cudzej nieruchomości i dokonał na niej nasadzeń. W takiej sytuacji rozgraniczenie było przeprowadzone również w interesie Skarżącej, wobec tego organ był uprawniony obciążyć obie strony postępowania przedmiotowymi kosztami. Skarżąca stoi natomiast na stanowisku, że przeprowadzenie postępowania nie leży w jej interesie, gdyż nie kwestionuje ona przebiegu granic wynikających z dokumentów archiwalnych, a co z tym związane, nie powinna ponosić kosztów rozgraniczenia.
Jak wynika z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy w dniu 15 września 2022 r. do organu wpłynął wniosek właściciela działki nr 1 w N. o rozgraniczenie nieruchomości z nieruchomością sąsiednią o nr 2.
Postanowieniem z dnia 8 listopada 2022 r. nr [...] organ wszczął postępowanie rozgraniczeniowe działki nr 1 z działką nr 2 położonych w N.oraz poinformował o przewidywanych kosztach rozgraniczenia, nadto postanowieniem z tego samego dnia zobowiązał wnioskodawcę do wpłacenia zaliczki w wysokości 3.800 zł na ww. koszty postępowania. Stosownie do akt sprawy, w odpowiedzi na zapytanie ofertowe z dnia 13 października 2022 r. wpłynęły dwie oferty na wykonanie rozgraniczenia i ustalenia przebiegu granicy przedmiotowych nieruchomości (na kwotę 4.305 zł oraz 3.800 zł), z których wybrano ofertę o niższej cenie usługi. W dniu 30 stycznia 2023 r. rozpoczęto czynności ustalania przebiegu granic pomiędzy ww. nieruchomościami.
Decyzją z dnia 4 maja 2023 r. r [...] organ zatwierdził rozgraniczenie przedmiotowych nieruchomości.
Analiza protokołu granicznego sporządzonego przez geodetę dowodzi, że istnieją rozbieżności w przebiegu granicy pomiędzy tym wytyczonym przez ogrodzenie i budynek, a tym wyznaczonym przez geodetę na podstawie operatu z założenia ewidencji gruntów [...] i [...] znajdującym się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym (właściciel działki nr 1 "oświadczył, że granica pomiędzy punktami 7-4 przebiega zgodnie ze spokojnym stanem posiadania, czyli wzdłuż ogrodzenia trwałego i wzdłuż ścian budynków gospodarczych znajdujących się na działce nr 1"; właścicielka działki nr 2 – Skarżąca oświadczyła, że "granica pomiędzy punktami 7-4 przebiega zgodnie z dokumentami archiwalnymi - operat [...]"; protokół graniczny nr [...]). Te informacje jednoznacznie dowodzą, że pomiędzy właścicielami działek nr 1 i nr 2 istnieje spór graniczny.
W konsekwencji przychylić się należy do stanowiska organów orzekających w sprawie, że ustalenie granic objętych postępowaniem nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, a więc również Skarżącej. Wobec takiego uznania, stosownie do art. 262 § 1 pkt 2 i 264 § 1 k.p.a. zasadnie podzielono powstałe koszty postępowania rozgraniczeniowego. Podział ten jest zgodny z zasadą wyrażoną w art. 152 k.c., iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych.
Natomiast bez znaczenia dla obciążenia strony kosztami przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego jest to, czy ustalenia poczynione w ramach czynności prowadzonych przez geodetę są dla niej korzystne, czy też nie. Z tego też względu obciążenia strony kosztami rozgraniczenia nie może być warunkowane wynikiem czynności geodety (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 września 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 756/22).
Analiza dokonana przez Sąd prowadzi do wniosku, że postępowanie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z regułami wynikającymi z przepisów postępowania. Sąd nie dopatrzył się naruszeń mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasatoryjnych.
Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są zarzuty koncentrujące się wokół wadliwości przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, w tym czynności geodety, które nie mogły stać się przedmiotem rozpoznania przez Sąd w niniejszej sprawie. Przepisy Działu IX k.p.a. nie pozwalają na sformułowanie tezy, że orzeczenie o kosztach postępowania administracyjnego uzależnione jest od tego, czy rozstrzygnięcie administracyjne, które legło u jego podstaw, wolne jest od wad prawnych. Ocena taka może być dokonywana wyłącznie w ramach odrębnego postępowania.
Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na treść art. 119 pkt 3 p.p.s.a., stosownie do którego sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.