II SA/GL 146/23

II SA/Gl 146/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna /sprawozdawca/
Edyta Kędzierska /przewodniczący/
Renata Siudyka
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 1 pkt 4 , art. 23 ust. 4aa
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi C. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 25 listopada 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/3179/2022/17056 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia 27 września 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 25 listopada 2022 r. znak: SKO.PSŚ/41.5/3179/2022/17056 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta Miasta T. (dalej "organ pierwszej instancji") z dnia 27 września 2022 r. znak: [...] odmawiającą przyznania C.W. (dalej "skarżąca") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Powyższa decyzja Kolegium zapadła w następującym stanie sprawy.
Decyzją z dnia 27 września 2022 r. organ pierwszej instancji odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 390; dalej "u.ś.r.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 775; dalej "k.p.a."). Odmowę przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uzasadniono po pierwsze brakiem związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź jej niepodjęciem a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Jak wskazał organ pierwszej instancji ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że skarżąca obecnie nie pracuje, sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, a w Urzędzie Pracy w T. była zarejestrowana do [...] lutego 2020 r. Jako drugi powód odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia wskazano, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust.1b u.ś.r., gdyż niepełnosprawność matki skarżącej istnieje od [...] listopada 2003 r.
Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła odwołanie od ww. decyzji, domagając się jej uchylenia w całości i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez przyznanie wnioskowanego świadczenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia bądź jego niepodjęciem a koniecznością opieki nad matką skarżącej nie występuje związek przyczynowo-skutkowy. Ponadto wskazała na naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez oparcie decyzji na tej części przepisu, który z dniem 23 października 2014 r. utracił moc w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt: K 38/13. Skarżąca zarzuciła także błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z art. 87 i art. 129 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego polegające na przyjęciu, że o świadczenie pielęgnacyjne nie mogą ubiegać się dzieci na swoich rodziców.
W odwołaniu skarżąca wyjaśniła, że wyrejestrowanie się z Urzędu Pracy w T. spowodowane było koniecznością sprawowania opieki nad matką w związku ze złamaniami jakich doznała w 2018 r. Po dniu 18 lutego 2020 r. nastąpiło dalsze pogorszenie stanu zdrowia matki skarżącej. Na początku lutego 2022 r. matka skarżącej przewróciła się w wyniku czego doznała stłuczenia kolana prawego oraz złamania paliczka bliższego palucha prawego. Skutki tego upadku matka skarżącej odczuwa nadal, bowiem aktualnie nie może chodzić i jest osobą leżącą. Biorąc pod uwagę wszystkie schorzenia i nasilające się dolegliwości matki, skarżąca musi sprawować nad nią opiekę i nie może podjąć z tego tytułu zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej. Skarżąca wskazała choroby, na które cierpi jej matka oraz załączyła do odwołania dokumentację medyczną na potwierdzenie złego stanu zdrowia matki. Opisała także czynności sprawowanej opieki i przebieg dnia codziennego.
Kolegium decyzją z dnia 25 listopada 2022 r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji nieprawidłowo powołał się na art. 17 ust. 1b u.ś.r. jako negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., K 38/13. Jednakże wskazane uchybienie nie miało wpływu na wynik rozstrzygnięcia sprawy, bowiem nie zostały spełnione warunki wynikające z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Z akt sprawy (w tym z wywiadu środowiskowego) nie wynika, aby zakres obowiązków skarżącej związanych z opieką nad matką uniemożliwiał jej podjęcie zatrudnienia przynajmniej w częściowym wymiarze czasu pracy. Czynności skarżącej związane z opieką ograniczają się bowiem jedynie do wspomagania samodzielnie zamieszkującej matki w czynnościach życia codziennego. W trakcie wywiadu środowiskowego w dniu 18 sierpnia 2022 r. skarżąca wskazała, że czynności opiekuńcze nad matką obejmują: zmianę pampersów, toaletę, pomoc przy przebieraniu, obcinanie włosów, paznokci, podanie i przygotowanie posiłków i leków, sprzątanie, utrzymanie czystości, pranie, zakupy, kontakt z placówkami służby zdrowia, załatwianie spraw urzędowych, robienie opłat, sprawy związane z ogrzewaniem domu. W ocenie organu odwoławczego skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad matką. Ostatni raz była zatrudniona w 2015 r., a niepełnosprawność matki ustalono od [...] lutego 2022 r. Skarżąca zamieszkuje wspólnie z własną rodziną, natomiast matka skarżącej zamieszkuje samodzielnie prowadząc odrębne gospodarstwo domowe. Mąż matki nie żyje. Matka skarżącej pomimo ustalonego znacznego stopnia niepełnosprawności wykonuje niektóre czynności samodzielnie. W mieszkaniu porusza się przy pomocy balkonika w asyście córki, posiłki spożywa samodzielnie.
Skarżąca w opiece nad matką wspierana jest przez swoją siostrę, która czasami nocuje u matki żeby nie była sama. Z wywiadu środowiskowego wynika, że matka skarżącej korzysta z usług asystenta osoby niepełnosprawnej od maja 2022 r. do grudnia 2022 r. w ilości 340 godzin. Skarżąca nie sprawuje opieki nad matką całodobowo, ale przyjeżdża do matki nawet po kilka razy w ciągu dnia.
Kolegium podkreśliło, że matka skarżącej posiada jeszcze jedną córkę, która zobowiązana jest również do alimentacji względem matki. W sytuacji gdy obowiązek alimentacyjny obciąża kilka osób, każda z nich ma obowiązek opieki i powinny się one tym obowiązkiem podzielić, tak aby nie była obciążona tylko jedna osoba. Świadczenie alimentacyjne nie musi przy tym polegać na fizycznym sprawowaniu opieki nad osobą jej wymagającą, lecz może polegać np. na finansowaniu usług opiekuńczych.
Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę na decyzję Kolegium nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego. Zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do przyjęcia, że skoro skarżąca nie zamieszkuje wraz ze swoją matką i nie sprawuje nad nią opieki całodobowej to nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze podniesiono także zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia przez Kolegium wszelkich czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem stanu faktycznego. Ponadto poprzez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów zawartych w treści odwołania, poczynienie ustaleń sprzecznych z treścią materiału dowodowego i przez to naruszenie zasady przekonywania. W oparciu o tak skonstruowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W skardze zawarto również wniosek o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi (karty akt: 12 – 151).
Skarżąca podkreśliła, że Kolegium w oderwaniu od podniesionej przez nią argumentacji i zgromadzonych w sprawie dowodów dokonało w sposób abstrakcyjny weryfikacji spełniania kryterium związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją oraz niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą celem sprawowania opieki nad jej matką. Podniosła także, że mieszka w bliskiej odległości od matki (około 1 km), a więc osobne zamieszkiwanie skarżącej i jej matki nie stanowi żadnej przeszkody w sprawowaniu przez skarżącą opieki.
Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji administracyjnej, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, Sąd doszedł do przekonania, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie.
W tym miejscu wskazać należy, że Kolegium prawidłowo skorygowało błąd organu pierwszej instancji co do podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na wiek powstania niepełnosprawności matki skarżącej. Organ pierwszej instancji odwołał się do art. 17 ust. 1b u.ś.r. pomijając okoliczność, że zgodność z Konstytucją tego przepisu została zakwestionowana wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (K 38/13; OTK-A 2014, z. 9, poz. 104). W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, że wydanie w sprawie orzeczeń w oparciu o art. 17 ust. 1b u.ś.r. w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją tego przepisu w określonym w nim zakresie, nie znajduje uzasadnienia (por. wyroki NSA z dnia 6 lipca 2016 r., I OSK 223/16; z 2 sierpnia 2016 r., I OSK 923/16 oraz z 7 września 2016 r., I OSK 755/16 - opublikowane w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje zatem niezależnie od momentu kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki.
Kolegium stwierdziło natomiast, że w sprawie występuje inna okoliczność uniemożliwiająca przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawną matkę. Mianowicie brak bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaniem przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną matką, a niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia. W ocenie organu odwoławczego skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia (ostatni raz pozostawała w zatrudnieniu w 2015 r., a w Urzędzie Pracy w T. była zarejestrowana do [...] lutego 2020 r.), a zakres opieki jakiej wymaga matka skarżącej nie jest tego rodzaju, żeby wykluczał podjęcie przez skarżącą zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Należy wskazać, że zgodnie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane m. in. osobie, która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Wobec tego podstawową przesłanką uprawniającą do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie przyznawane na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia.
W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że nie każda rezygnacja z zatrudnienia (niepodejmowanie zatrudnienia) stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Rezygnacja z zatrudnienia (niepodejmowanie zatrudnienia) musi pozostawać w ścisłym i bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną musi stanowić wyłączną przyczynę niepodejmowania zatrudnienia lub rezygnacji z niego (por. wyroki NSA z dnia 7 sierpnia 2019 r., I OSK 4023/18 oraz z dnia 28 sierpnia 2019 r., I OSK 940/19; wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 maja 2020 r., III SA/Kr 346/20 - opubl. w CBOSA). Innymi sowy rezygnacja i niepodejmowanie zatrudnienia musi być wyłącznie spowodowane koniecznością sprawowania opieki, nie zaś przyczynami leżącymi po stronie osoby, która tę opiekę ma sprawować (por. WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 sierpnia 2013 r., II SA/Go 516/13; wyrok NSA z dnia 7 listopada 2009 r., I OSK 1549/19 – opubl. w CBOSA).
Jednocześnie podkreśla się, że niepodjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia musi mieć charakter całkowity z uwagi na konieczność sprawowania opieki, która z założenia jest opieką stałą lub długotrwałą (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11; opubl. w CBOSA). Zatem rozmiar świadczonej opieki musi być stały i na tyle duży, aby uniemożliwiał podjęcie lub wykonywanie pracy.
Stosownie do art. 23 ust. 4aa u.ś.r. jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1, organ właściwy oraz wojewoda mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej lub do dyrektora centrum usług społecznych, o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 z późn. zm.), w celu weryfikacji tych wątpliwości. W myśl natomiast § 7 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 893) w przypadku przeprowadzania wywiadu w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 107 ust. 1a pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, wywiad przeprowadza się z osobą deklarującą sprawowanie faktycznej opieki nad osobą, na którą ubiega się lub pobiera świadczenie, w miejscu sprawowania tej opieki, w obecności osoby, nad którą jest sprawowana faktyczna opieka. Z kolei w myśl art. 107 ust. 1a pkt 1 rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się również na podstawie art. 23 ust. 4aa u.ś.r. u osoby ubiegającej się oświadczenie pielęgnacyjne lub osoby pobierającej to świadczenie w celu weryfikacji wątpliwości dotyczących okoliczności związanej z niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz sprawowaniem faktycznej opieki nad osobą, na którą ubiega się lub pobiera świadczenie pielęgnacyjne.
W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że wywiad środowiskowy jest podstawowym i szczególnie doniosłym rodzajem dowodu w postępowaniu w przedmiocie świadczeń opiekuńczych. Jest zatem kluczowym narzędziem w zakresie ustalenia czy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne spełnia warunki, o których mowa w art. 17 u.ś.r., a w szczególności, czy konieczny zakres sprawowanej opieki uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia, bądź zmusza do rezygnacji z pracy zarobkowej. Z tego też względu wywiad środowiskowy powinien być przeprowadzony zgodnie z wymogami określonymi w przepisach prawa.
Organy prowadzące postępowanie dysponują także możliwością pozyskania innych niż wywiad środowiskowy dowodów, w myśl reguły wyrażonej w art. 75 § 1 k.p.a., takich jak np. oświadczenia osób bliskich lub sąsiadów. Organy są przy tym zobowiązane do podjęcia wszelkich czynności koniecznych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), do całościowej oceny wszystkich zebranych dowodów (art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.) i do wyczerpującego przedstawienia w uzasadnieniu decyzji podstawy faktycznej i prawnej podjętego rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.). W postępowaniu odwoławczym obowiązują te same zasady co w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, w zakresie zebrania całego materiału dowodowego i jego pełnej prawidłowej oceny. Organ odwoławczy zobowiązany jest odnieść się do zarzutów i argumentacji strony zawartych w odwołaniu. Nie odniesienie się do tych argumentów stanowi naruszenie art. 7 k.p.a., stanowiącego, że organy administracji publicznej w toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 października 2018 r., IV SA/Gl 384/18, opubl. w CBOSA)
Jak wynika z analizy akt sprawy wywiad środowiskowy ze skarżącą w dniu 16 sierpnia 2022 r. został przeprowadzony pod nieobecność matki skarżącej i w miejscu zamieszkania skarżącej, a nie w miejscu sprawowania opieki. Dowód ten został zatem przeprowadzony wadliwie, tj. niezgodnie z wymogami określonymi w przywołanych wyżej przepisach prawa. Ustalenia co do zakresu faktycznie sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką oparte zostały tylko na wyjaśnieniach skarżącej i wnioskach pracownika socjalnego, które odnosiły się w głównej mierze do tych wyjaśnień.
Jednocześnie należy zauważyć, że wywiad środowiskowy został przeprowadzony pobieżnie i nie pozwala na ustalenie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Z wywiadu nie wynika jaka jest częstotliwość czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą względem niepełnosprawnej matki tzn. ile czasu dziennie skarżąca poświęca na czynności związane ze sprawowaniem opieki. Nie ustalono także czy schorzenia i dolegliwości matki skarżącej uniemożliwiają jej samodzielne funkcjonowanie w domu podczas potencjalnego pobytu w pracy skarżącej, czy też stan zdrowia matki skarżącej wyklucza możliwość pozostawiania jej samej w domu. Nie wiadomo też czy opiekę nad matką sprawuje druga z córek i w jakim zakresie. Nie zostało także ustalone czy matka skarżącej objęta jest wsparciem asystenta osoby niepełnosprawnej, jaki jest jego zakres obowiązków oraz w jakim zakresie czasowym w ciągu dnia świadczy pomoc. Innymi słowy nie ustalono czy opieka sprawowana nad matką skarżącej rozłożona jest również na inne podmioty, co ma znaczenie dla ustalenia czy zakres sprawowanej opieki uniemożliwia podjęcie przez skarżącą jakiegokolwiek zatrudnienia.
Zdaniem Sądu organy obu instancji dokonały wybiórczej oceny materiału dowodowego, wskazując w treści decyzji wyłącznie na niektóre okoliczności wynikające z wywiadu środowiskowego i wywodząc na ich podstawie wniosek o braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością opieki nad matką. Jednocześnie pominięte zostały istotne dla sprawy okoliczności i dowody, na które wskazywała skarżąca już w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a potem w odwołaniu. W szczególności organy nie wzięły pod uwagę wyjaśnień skarżącej dotyczących konieczności wyrejestrowania się z Urzędu Pracy w T. oraz pogarszającego się stanu zdrowia matki skarżącej. Według oświadczeń skarżącej jej matka obecnie nie porusza się samodzielnie (jest osobą leżącą) i jest całkowicie zależna od osób trzecich. Pogorszenie stanu zdrowia matki skarżącej skutkuje tym, że skarżąca musi sprawować nad nią opiekę przy zaangażowaniu większej ilości sił i czasu, co wyklucza podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze.
W końcu należy wskazać, że za odmową przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego nie może przemawiać fakt, że nie zamieszkuje ona z matką. Przepis art. 17 ust. 1 nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku zamieszkiwania opiekuna z osobą, nad którą jest sprawowana opieka, ani też od sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę (por. wyrok NSA z dnia 7 maja 2019 r., I OSK 3946/18, opubl. w CBOSA). Zatem sama okoliczność, że skarżąca nie mieszka z matką nie oznacza automatycznie, że opieka ta nie ma stałego charakteru i nie odnosi się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych jej matki. Podkreślić także trzeba, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia (niepodejmowania zatrudnienia) z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek, od wnioskodawcy zależy więc czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia o nie wystąpi. Nie wyklucza więc przyznania świadczenia rezygnacja z zatrudnienia z powodu konieczności opieki nad niepełnosprawnym, która miała miejsce miesiąc, rok, czy 25 lat przed złożeniem wniosku pod warunkiem oczywiście, że ten stan w odniesieniu do tego samego niepełnosprawnego i jego opiekuna trwa (por. WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 28 listopada 2019 r., II SA/Po 827/19, opubl. w CBOSA).
Powyższe okoliczności świadczą o tym, że postępowanie dowodowe w rozpatrywanej sprawie przeprowadzone zostało z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co czyni uzasadnione w tym zakresie zarzuty skargi. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie jest pełny (wadliwy wywiad środowiskowy) i nie został prawidłowo oceniony. Doszło także do naruszenia przez organy wynikającej z art. 11 k.p.a. zasady przekonywania i powiązanego z tą regułą normy art. 107 § 3 k.p.a. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę jest ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów i twierdzeń podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania, a odzwierciedlenie tego winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 23 ust. 4aa u.ś.r, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji powinien uwzględnić poglądy prawne sądu wyrażone w niniejszym wyroku (art. 153 p.p.s.a.) oraz przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe m. in. poprzez ponowne przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W dalszej kolejności organ winien dokonać oceny, czy w stosunku do skarżącej zachodzą ustawowe przesłanki przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie podjąć stosowną decyzję, którą należycie, z uwzględnieniem treści art. 107 § 3 k.p.a. uzasadni.
Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.