II SA/Gl 1453/21

II SA/Gl 1453/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-06-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Edyta Kędzierska /sprawozdawca/
Elżbieta Kaznowska /przewodniczący/
Stanisław Nitecki
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1973/22 - Wyrok NSA z 2024-04-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 8, art. 39 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 1 września 2021 r. nr SKO.PS/41.5/837/2021/10881/MS w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 1 września 2021r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, w wyniku rozpoznania odwołania J. T. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności od 1 czerwca 2021 r. do 31 sierpnia 2021 r. w wysokości 100 zł miesięcznie.
W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, ma orzeczenie zaliczające go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe. Dochodem strony jest zasiłek stały w wysokości 470,44 zł, dodatek mieszkaniowy w kwocie 259,99 zł, dodatek energetyczny w wysokości 10,94 zł. Łącznie dochód strony wynosi 741,37 zł. Następnie organ podniósł, że zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być w szczególności przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Organ podkreślił, że zgodnie z uchwałą nr 140 Rady Ministrów z dnia 15.10.2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019 - 2023 ze środków przekazywanych w ramach Programu, gminy udzielają wsparcia w postaci posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 ww. ustawy, osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej.
Organ wskazał, że dochód strony nie przekroczył 150 % kryterium, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Dodał, że organ I instancji przyznał stronie wnioskowaną pomoc w ramach programu rządowego ,,Posiłek w szkole i w domu" zaznaczając, że świadczenie przyznano w ramach możliwości finansowych ośrodka. W tym zakresie podkreślił, że w sytuacji kiedy środki przekazywane z budżetu nie wystarczają dla wszystkich potrzebujących, rzeczą organów jest wyważenie przyznawanej pomocy. Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny bowiem zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wynika z tego, że organ I instancji przyznając zasiłki celowe musi brać pod uwagę swoje możliwości finansowe, by zaspokoić niezbędne potrzeby jak największej liczby potrzebujących. W przedmiotowej sprawie organ I instancji zaznaczył, że przyznano pomoc zgodnie z możliwościami finansowymi ośrodka i wskazał, że zgodnie z Zarządzeniem Dyrektora MOPR w Z. z dnia 11.02.2019 r. Nr [...] wysokość świadczenia pieniężnego wynosi 100 zł oraz że w roku 2021 środki finansowe na realizację zadań własnych gminy z przeznaczeniem na wypłatę zasiłków celowych wyniosły 1 448 825 zł i kwota ta przeznaczona była na wypłaty zasiłków celowych w szczególnie uzasadnionych przypadkach dotyczących zakupu lekarstw ratujących życie, pomocy w formie zakupu odzieży lub obuwia lub odzieży adekwatnej do pory roku, opału w sezonie zimowym, gdzie średnia kwota w skali roku przeznaczona na zasiłki celowe na opał wyniosła 700 000 zł. Organ wskazał, że w roku 2020, liczba osób korzystających z zasiłków celowych w ramach zadań własnych wg stanu na dzień 31.12.2020 r. wyniosła 1745 zł.
W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podniósł zarzut naruszenia przez organ przepisów postępowania poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez niewyjaśnienie zakresu niezaspokojonych potrzeb skarżącego oraz jego możliwości majątkowych, a także błąd w ustaleniach faktycznych, gdyż z materiału zebranego w sprawie wynika, iż skarżący znajduje się w sytuacji nie pozwalającej na zaspokojenie podstawowych potrzeb przy pomocy zasiłku celowego w kwocie 100 zł. Ponadto zarzucił również naruszenie prawa materialnego, tj. art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przyznanie zasiłku w kwocie 100 zł jest wystarczające.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
W piśmie z dnia 23 marca 2022 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał jego skargę i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Podniósł zarzut naruszenia przez organ art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. Ponadto w piśmie z dnia 10 czerwca 2022 r. pełnomocnik skarżącego podniósł argumentację sprowadzającą się przede wszystkim do tego, że zasiłek celowy w wysokości 100 zł nie jest wystarczający dla zrealizowania celu, w jakim został przyznany.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i podniósł, że organy zbyt dużą wagę przyłożyły do własnych możliwości finansowych, pomijając to, że udzielona pomoc nie realizuje potrzeb skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz.329 ), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności od 1 czerwca 2021 r. do 31 sierpnia 2021 r. w wysokości 100 zł miesięcznie.
Podstawę prawną przyznania zasiłku celowego stanowi art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.), według którego, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
W przedmiotowej sprawie ustalono, że dochód skarżącego nie przekroczył 150 % kryterium, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej i w związku z tym organ I instancji przyznał mu pomoc w ramach programu rządowego ,,Posiłek w szkole i w domu" podkreślając, że świadczenie przyznano w ramach możliwości finansowych ośrodka.
Ponadto organ ten odwołał się do wewnętrznych regulacji normujących zasady przyznawania świadczeń pieniężnych w Gminie Z. Wskazać należało, że – jak podkreślono w tym zakresie w wyroku WSA w Gliwicach w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1676/21 – "opracowane zasady przyznawania świadczeń pieniężnych, przywołane w uzasadnieniu decyzji nie mają umocowania ustawowego i nie przysługuje im status norm prawnych, zatem zasady te nie mogą stanowić podstawy prawnej podejmowanych rozstrzygnięć. Równocześnie zasady te mogą być wykorzystywane w sposób posiłkowy dla ustalania wysokości przyznawanych świadczeń mając na uwadze ograniczoną ilość środków finansowych na świadczenia z pomocy społecznej oraz liczbę osób oczekujących stosownego wsparcia. Oznacza to, że przywołane przez organ pierwszej instancji zarządzenie pełni funkcję subsydiarną dla postanowień ustawowych i przy jego wykorzystaniu organ gminy stara się zapewnić równość wszystkim zainteresowanym w uzyskaniu stosownego wsparcia. Mając na uwadze funkcję nadaną temu dokumentowi wewnętrznemu nie można uznać, aby przywołanie go w uzasadnieniu decyzji stanowiło naruszenie prawa pozwalające na uwzględnienie wniesionej skargi" (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 1676/21).
Przytoczone wyżej stwierdzenia odnieść należało również do oceny prawnej przeprowadzonej w przedmiotowej sprawie, gdyż dotyczyły analogicznego stanu prawnego, jak w decyzji poddanej kontroli w niniejszym postępowaniu.
Podkreślenia przy tym wymagało, że rozstrzygnięcie co do przyznania i co do wysokości świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy i jest uzależnione od oceny organu dokonywanej w ramach art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, według którego potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Należało więc zwrócić uwagę na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować powierzone im w ustawie cele (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2008 r. o sygn. akt I OSK 624/07, Lex 500091). Nie zachodzi przy tym konieczność wykazywania w każdym przypadku możliwości finansowych organów pomocy społecznej, a ich ograniczone możliwości należą do faktów powszechnie znanych (por. wyroki NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1457/08, z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1389/12).
Prawidłowo zatem organ odwoławczy podniósł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, argument dotyczący ograniczonych możliwości finansowych organu I instancji, a tym samym podkreślił konieczność ochrony interesów innych osób uprawnionych do uzyskania wsparcia ze środków pomocy społecznej. Te okoliczności są bowiem także istotne z punktu widzenia realizacji celów pomocy społecznej – zgodnie z cytowanym wyżej art. 3 ust.4 ustawy o pomocy społecznej.
W kwestii dotyczącej możliwości finansowych, organ I instancji wskazał, że środki na realizację zadań własnych gminy z przeznaczeniem na wypłatę zasiłków celowych w roku 2021 wyniosły 1 448 825 zł i kwota ta przeznaczona została na wypłaty zasiłków celowych dotyczących zakupu lekarstw ratujących życie, pomocy w formie zakupu obuwia lub odzieży adekwatnej do pory roku, opału w sezonie zimowym.
W związku z tym nie ulega wątpliwości, że pomimo trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej skarżącego, organ nie jest w stanie udzielić mu pomocy w kwocie odpowiadającej jego potrzebom, zapewniając jednocześnie środki na zaspokojenie elementarnych potrzeb innych osób korzystających z pomocy.
Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja, podobnie jak i decyzja organu I instancji, zostały wydane w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania i nie doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Rozstrzygnięcia zostały wydane na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych w sposób kompletny dowodów i właściwej ich oceny.
Ponadto stwierdzić należało, że organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, gdyż rozstrzygnął sprawę mając na względzie sytuację skarżącego oraz ograniczone możliwości finansowe organu pomocy społecznej, a tym samym ochronę interesów innych osób uprawnionych do uzyskania wsparcia ze środków pomocy społecznej.
W związku z tym, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić.