II SA/Gl 1450/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gliwicach uchylił decyzje odmawiające świadczenia pielęgnacyjnego obywatelce Ukrainy sprawującej opiekę nad chorą matką, uznając błędną wykładnię przepisów przez organy.
Skarżąca, obywatelka Ukrainy, złożyła skargę na decyzję odmawiającą jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką. Organy administracji odmówiły świadczenia, powołując się na przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, które miały ograniczać prawo do świadczeń rodzinnych do opieki nad dziećmi. WSA w Gliwicach uchylił zaskarżone decyzje, uznając, że organy błędnie zinterpretowały przepisy, a wyrok TK K38/13 wyklucza różnicowanie prawa do świadczenia ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Sąd podkreślił, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie ogranicza świadczeń opiekuńczych wyłącznie do opieki nad dziećmi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę obywatelki Ukrainy, która domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności. Organy administracji obu instancji odmówiły przyznania świadczenia, powołując się na różne podstawy prawne. Organ pierwszej instancji wskazał na brak możliwości ustalenia momentu powstania niepełnosprawności matki, podczas gdy organ odwoławczy oparł swoją decyzję na art. 26 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, twierdząc, że świadczenia rodzinne przysługują obywatelom Ukrainy tylko w związku z opieką nad dziećmi. Pełnomocnik skarżącej zarzucił organom naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów, wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego K38/13, który uznał za niezgodny z Konstytucją RP przepis różnicujący prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na datę powstania niepełnosprawności. WSA w Gliwicach przychylił się do stanowiska skarżącej. Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, a dodany w styczniu 2023 r. wymóg zamieszkiwania z dziećmi nie wyklucza przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dorosłym członkiem rodziny. Sąd podkreślił, że ustawa o świadczeniach rodzinnych przewiduje świadczenia opiekuńcze również dla osób dorosłych lub w związku z opieką nad osobami dorosłymi. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, obywatel Ukrainy sprawujący opiekę nad niepełnosprawną matką ma prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, nawet jeśli nie zamieszkuje z dziećmi na terytorium RP.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepis art. 26 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, wprowadzający wymóg zamieszkiwania z dziećmi, nie wyklucza przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dorosłym członkiem rodziny. Ustawa o świadczeniach rodzinnych przewiduje świadczenia opiekuńcze również dla osób dorosłych lub w związku z opieką nad nimi. Taka interpretacja jest zgodna z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.p.o.u. art. 26 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Sąd uznał, że przepis ten nie wyłącza przyznania świadczeń dla osób dorosłych ani w związku z opieką nad osobami dorosłymi, a wymóg zamieszkiwania z dziećmi dotyczy świadczeń związanych z opieką nad dziećmi.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § ust. 1a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § ust. 5 pkt 6
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw art. 1 § pkt 16 lit. a
k.r.o.
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia art. 26 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy przez organy administracji. Niesłuszne ograniczenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do przypadków opieki nad dziećmi. Naruszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego K38/13 dotyczącego momentu powstania niepełnosprawności.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu odwoławczego, że art. 26 ust. 1 u.p.o.u. w związku z nowelizacją z 28 stycznia 2023 r. wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej opiekę nad dorosłym członkiem rodziny.
Godne uwagi sformułowania
moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie może być brany pod uwagę przy ocenianiu przesłanek przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przepis ten nie wyłącza przyznania świadczeń dla osób dorosłych, jak również w związku z opieką nad osobami dorosłymi Taka interpretacja byłaby również sprzeczna z powołanym powyżej orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego
Skład orzekający
Krzysztof Nowak
sprawozdawca
Stanisław Nitecki
przewodniczący
Tomasz Dziuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych dla obywateli Ukrainy, zwłaszcza w kontekście opieki nad dorosłymi członkami rodziny oraz znaczenia orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji obywatelki Ukrainy, jednak jego argumentacja może mieć szersze zastosowanie w sprawach dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia świadczeń socjalnych dla obywateli Ukrainy w Polsce, a także interpretacji przepisów w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, co jest istotne dla wielu osób i prawników.
“Obywatel Ukrainy opiekuje się chorą matką w Polsce – czy należy mu się świadczenie pielęgnacyjne?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 1450/23 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2023-11-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-08-21 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Krzysztof Nowak /sprawozdawca/ Stanisław Nitecki /przewodniczący/ Tomasz Dziuk Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 390 art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1a, Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1634 art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Y. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 27 czerwca 2023 r. nr SKO.4106.270.2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza K. z dnia 16 lutego 2023 r. nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Pismem z dnia 25 lipca 2023 r. J. O. (dalej jako: "strona" lub "skarżąca"), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie (dalej jako: "organ odwoławczy" lub "Kolegium"), opisaną w rubrum niniejszego wyroku. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: Decyzją z dnia 16 lutego 2023 r. nr [...], Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działając z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy K. (dalej jako: "organ I instancji" lub "Burmistrz"), w oparciu o art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.), dalej powoływanej jako: "u.ś.r." odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki nad matką. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną, innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organ I instancji wskazał, że skarżąca sprawuje opiekę nad matką, w ramach której przygotowuje posiłki i lekarstwa oraz pomaga w razie potrzeby w ich spożywaniu, utrzymuje porządek w mieszkaniu, wykonuje czynności związane z utrzymaniem higieny osobistej matki, załatwia w jej imieniu sprawy urzędowe, umawia wizyty lekarskie, organizuje dojazdy na wizyty i realizuje zlecone przez lekarza recepty. Skarżąca zrezygnowała z pracy z uwagi na stan zdrowia matki. Sprawowana przez skarżącą opieka ma charakter intensywny i stały, świadczona jest całodobowo i uniemożliwia stronie podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jednocześnie organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Z dokumentów wynika, iż matka skarżącej posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane na stałe, jednak nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje. Wobec powyższego organ I instancji orzekł o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji, poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. i pominięcie, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K38/13, część wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki została uznana za niezgodną z Konstytucją RP. Decyzją z dnia 27 czerwca 2023 r. nr SKO.4106.270.2023, Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji i wskazało, że odmowa przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego była zasadna, choć nie z przyczyn wskazanych w treści decyzji Burmistrza. Przesłankę utrzymania decyzji organu I instancji w mocy stanowił, według Kolegium, brak spełnienia wymogów zawartych w art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2023 r. poz. 103 z póżn. zm.) - dalej "u.p.o.u.". Kolegium stwierdziło, że strona nie może być świadczeniobiorcą świadczeń rodzinnych na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. w związku z czym koniecznym stało się rozważenie, czy stronie może zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne, które jest jednym ze świadczeń rodzinnych w oparciu o regulacje zawarte w u.p.o.u. W tym miejscu wskazać należy, że w myśl art. 26 ust. 1 tej ustawy obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, przysługuje prawo do świadczeń rodzinnych, o których mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych, jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W sprawie nie budzi sporu to, że pobyt strony na terenie Rzeczpospolitej Polskiej jest legalny w świetle rozumienia art. 2 ust. 1 u.p.o.u., skarżąca ma nadany numer PESEL ze statusem UKR. Kolegium wskazało jednak, że w rozpatrywanej sprawie nie został spełniony drugi z wymogów cytowanej wyżej regulacji bowiem o świadczenie rodzinne nie wystąpił rodzic w związku ze sprawowaną opieką nad dzieckiem, a córka w związku z opieką nad schorowaną matką. Kolegium zważyło, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją szczególną tj., sytuacją w której podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego nie stanowi wyłącznie ustawa o świadczeniach rodzinnych ale podstawę tę stanowi również ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy. Bez wątpienia u.p.o.u. stanowi regulację ekstraordynaryjną i tym samym zapisy w niej zawarte nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Uregulowanie w ten sposób prawa obywateli Ukrainy do świadczeń rodzinnych oznacza, że intencją ustawodawcy było, ażeby prawa te przysługiwały owej grupie podmiotów według odmiennych zasad niż podmiotom przewidzianym wprost w u.ś.r. Jeżeli ustawodawca chciałby, ażeby prawo do świadczeń rodzinnych przysługiwało obywatelom Ukrainy, których pobyt jest legalny w rozumieniu art. 2 u.p.o.u., na tych samych zasadach co podmiotom wskazanym w art. 1 ust. 2 u.ś.r. to wystarczające byłoby aby znowelizował on art. 1 ust. 2 pkt 2 u.ś.r., poszerzając krąg podmiotów uprawnionych do świadczeń rodzinnych właśnie o tę grupę podmiotów. W tej sytuacji nie można nie dostrzec tego, że ustawodawca nie skorzystał z takiej możliwości i uregulował tę kwestię poprzez wprowadzenie do obrotu prawnego całkowicie nowej ustawy. Ponadto Kolegium zauważyło, że wspomnianym przepisem art. 26 ust. 1 u.p.o.u. ustawodawca, chcąc wesprzeć obywateli Ukrainy w trudnym dla nich czasie, dopuścił możliwość przyznania im prawa do szeroko pojętych świadczeń zabezpieczenia społecznego przyznawanych rodzicom w związku ze sprawowaniem opieki na dziećmi w tym m.in. świadczenia wychowawczego, świadczenia dobry start, rodzinnego kapitału opiekuńczego, dofinansowania obniżenia opłaty rodzica za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna. Istotnym jest to, że to właśnie w tej jednostce redakcyjnej ustawy tj., obok wymienionych wyżej świadczeń ustawodawca dopuścił również możliwość przyznawania obywatelom Ukrainy prawa do świadczeń rodzinnych. Jednocześnie, zdaniem Kolegium, dokonując analizy prawnej przedmiotowej regulacji nie można pominąć faktu, że pierwotnie przepis art. 26 ust. 1 pkt 1 u.p.o.u. brzmiał: "Obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, przysługuje prawo do: świadczeń rodzinnych, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych," i dopiero 28 stycznia 2023 r. ustawodawca do owej regulacji dodał zapis "jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej". Bacząc na racjonalizm ustawodawcy dodanie wspomnianego zapisu nie może pozostać bez wpływu na wykładnię i interpretację przedmiotowego przepisu tym bardziej, że wspomniana ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy była tworzona w szczególnym czasie i stanowiła swoistą szybką reakcję na nadzwyczajne wydarzenie jakim jest konflikt zbrojny na terenie Ukrainy oraz związaną z nim masową migrację obywateli Ukrainy do Rzeczpospolitej Polskiej, których główny odsetek stanowiły matki z małoletnimi dziećmi. Podkreślić należy, że regulacja zawarta w art. 26 u.p.o.u. stanowi wyraz chęci otoczenia szczególnym wsparciem rozdzielonych przez działania wojenne ukraińskich rodzin, gdzie to najczęściej młode kobiety wraz z małymi dziećmi bez swych mężów i partnerów zostały zmuszone szukać schronienia na terenie obcego dla nich kraju tj. Rzeczpospolitej Polskiej. Reasumując organ odwoławczy uznał, że ustawodawca regulując możliwość przyznawania prawa do świadczeń rodzinnych na rzecz obywateli Ukrainy umiejscowił stosowną regulację w jednostce normującej wyłącznie prawo do świadczeń mających na celu wspieranie rodziców i opiekunów prawnych w procesie wychowawczym i edukacyjnym małoletnich dzieci, a przy tym w styczniu 2023 r. dokonał zmiany poprzez dodanie zapisu o treści "jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej". Wskazał, że z uwagi na powyższe oraz zasady wykładni systemowej, celowościowej, logicznej, językowej, historycznej a nadto na racjonalizm ustawodawcy przyjąć należy, że celem ustawodawcy było umożliwienie obywatelom Ukrainy uzyskania prawa do świadczeń rodzinnych wyłącznie w związku ze świadczeniem opieki nad dziećmi. Z tych przyczyn w ocenie składu orzekającego brak jest podstaw prawnych do przyznania obywatelowi Ukrainy na podstawie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy prawa do świadczenia rodzinnego związanego ze sprawowaniem opieki nad innym członkiem rodziny niż dziecko. W skardze sądowej na powyższą decyzję pełnomocnik skarżącej zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 26 ust. 1 pkt 1 u.p.o.u. poprzez przyjęcie, że skoro skarżąca nie zamieszkuje na terytorium Polski z dziećmi nie spełnia przesłanki uprawniającą ją do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie pełnomocnika skarżącej zaprezentowana przez organ wykładnia tego przepisu nie może się ostać, albowiem stoi w sprzeczności z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt: K 38/13, w którym to Trybunał uznał, iż art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że skarżąca przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w sposób legalny, a tym samym jest uprawniona do wnioskowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, która to opieka uniemożliwia jej podjęcie pracy zarobkowej. Skoro opieka jest sprawowana nad niepełnosprawnym rodzicem to nie może skarżąca zostać pozbawiona prawa do wnioskowanego świadczenia tylko dlatego, że nie sprawuje opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, skoro spełnia wszelkie inne przesłanki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. W oparciu o tak sformułowane zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego bądź ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał twierdzenia i wnioski zawarte w treści zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 poz. 2492) wykazała, że decyzja ta narusza wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz.1634) - dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji uzasadnia uwzględnienie skargi, a jedynie takie, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe stwierdzenia niezbędnym jest przybliżenie stanu normatywnego w rozpoznawanej sprawie jak również stanu faktycznego. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ponadto, zgodnie z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z kolei, na mocy art. 17 ust. 5 pkt 6 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. W pierwszej kolejności wskazać należy, że Kolegium prawidłowo uznało, iż z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie może być brany pod uwagę przy ocenianiu przesłanek przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W sprawie pozostaje poza sporem okoliczność, potwierdzona ustaleniami wywiadu środowiskowego, że skarżąca spełnia pierwszą z przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem nie podejmuje zatrudnienia w związku z opieką nad matką. Skarżąca zrezygnowała z pracy w celu sprawowania opieki nad matką, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół Orzekania o Niepełnosprawności w C. w dniu [...] r., która wymaga stałej, osobistej i długotrwałej pomocy osoby trzeciej. Sąd zauważa, że zarówno skarżąca, jak i jej matka mają status osób, które przebywają w Polsce w związku z konfliktem zbrojnym na Ukrainie, co potwierdzają znajdujące się aktach administracyjnych dokumenty dotyczące nadania numeru PESEL zarówno dla skarżącej jak i jej matki. Niepełnosprawna matka skarżącej jest wdową i w sprawie nie budzi wątpliwości, że opiekę nad nią mogą sprawować jedynie jej dzieci. Organ I instancji ustalił, że brat skarżącej przebywa w Ukrainie i nie może opiekować się chorą matką. Jedyną osobą spokrewnioną i zobowiązaną do alimentacji matki skarżącej zgodnie z prawem polskim jest skarżąca. Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 u.o.p.u. obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, przysługuje prawo do świadczeń rodzinnych, o których mowa w ustawie, jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten w powołanym brzmieniu obowiązuje od 28 stycznia 2023 r. na podstawie nowelizacji dokonanej w art. 1 pkt 16 lit. a ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 185 z późn. zm.). W ocenie Sądu wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepis ten nie wyłącza przyznania świadczeń dla osób dorosłych, jak również w związku z opieką nad osobami dorosłymi. Ustawa o świadczeniach rodzinnych przewiduje w art. 2 pkt 1-5 różnego rodzaju świadczenia skierowane zarówno do rodziców i opiekunów dzieci, mające w szczególności na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka - zasiłek rodzinny wraz dodatkami, a także świadczenia opiekuńcze, jak zasiłek pielęgnacyjny, specjalny zasiłek opiekuńczy oraz świadczenie pielęgnacyjne. Przepisy ustawy nie ograniczają przyznawania wskazanych w nim świadczeń opiekuńczych wyłącznie do osób sprawujących opiekę nad dziećmi. Z istoty niektórych świadczeń opiekuńczych wynika również, że przyznawane są one osobom dorosłym lub w związku z opieką nad osobą dorosłą - zasiłek pielęgnacyjny, specjalny zasiłek opiekuńczy. Nadto, celem dokonanej nowelizacji było uniemożliwienie przyznania świadczeń rodzinnych skierowanych w związku z urodzeniem, wychowaniem lub opieką nad dziećmi w sytuacji, gdy dzieci obywateli Ukrainy nie przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast z treści oraz funkcji tego przepisu nie można wywieść, że wyklucza on przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką na dorosłym, niepełnosprawnym członkiem rodziny. Taka interpretacja byłaby również sprzeczna z powołanym powyżej orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, który uznał, że przesłanka wieku powstania niepełnosprawności nie ma zasadniczego wpływu na uprawnienie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 407/23). Mając na uwadze wskazane uchybienia Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., a na ich wysokość składa się opłata za czynności adwokackie obliczona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ I instancji uwzględni stanowisko Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI