II SA/Gl 1444/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła decyzji o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego, które skarżąca pobierała na syna. Organy administracji uznały, że świadczenia te stały się nienależnie pobrane od marca 2022 r. do października 2022 r., ponieważ skarżąca nie powiadomiła organu o wygaśnięciu orzeczenia o niepełnosprawności syna z dnia 31 sierpnia 2021 r. i nie przedłożyła nowego orzeczenia. Skarżąca twierdziła, że poinformowała organ o nowym orzeczeniu, wrzucając je do skrzynki podawczej i wysyłając e-mailem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd wskazał, że organy nie wykazały, iż skarżąca została prawidłowo pouczona o skutkach braku powiadomienia organu o nowym orzeczeniu o niepełnosprawności syna, co jest kluczowe dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane. Podkreślono, że pojęcie 'świadczenia nienależnie pobranego' wymaga świadomości strony o braku prawa do świadczenia, wynikającej z prawidłowego pouczenia. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na obowiązek organów do samodzielnego uzyskiwania informacji o orzeczeniach o niepełnosprawności z Elektronicznego Krajowego Systemu Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności, co stanowiło zaniedbanie ze strony organów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że brak prawidłowego pouczenia o skutkach braku powiadomienia organu o zmianie orzeczenia o niepełnosprawności wyklucza uznanie świadczenia za nienależnie pobrane, a także podkreślenie obowiązku organów do samodzielnej weryfikacji danych z systemów informatycznych.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku prawidłowego pouczenia i obowiązku organów do weryfikacji danych w kontekście świadczeń rodzinnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy świadczenie rodzinne wypłacone po zmianie orzeczenia o niepełnosprawności, bez powiadomienia organu przez świadczeniobiorcę, może być uznane za nienależnie pobrane, jeśli świadczeniobiorca nie został prawidłowo pouczony o skutkach braku takiego powiadomienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenie nie może być uznane za nienależnie pobrane, jeśli świadczeniobiorca nie został prawidłowo pouczony o skutkach braku powiadomienia organu o zmianie orzeczenia o niepełnosprawności.
Uzasadnienie
Kluczowe dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane jest istnienie po stronie świadczeniobiorcy świadomości o braku prawa do jego pobierania, która musi wynikać z prawidłowego pouczenia. Samo stwierdzenie wygaśnięcia orzeczenia o niepełnosprawności nie jest wystarczające, jeśli strona nie została jasno poinformowana o konsekwencjach braku powiadomienia organu.
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek samodzielnie weryfikować dane dotyczące orzeczeń o niepełnosprawności z ogólnokrajowych systemów informatycznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organy właściwe do ustalania prawa do świadczeń rodzinnych są obowiązane do samodzielnego uzyskiwania lub weryfikacji drogą elektroniczną informacji o legitymowaniu się odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności.
Uzasadnienie
Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej nakładają na organy obowiązek korzystania z Elektronicznego Krajowego Systemu Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności w celu weryfikacji danych dotyczących osób niepełnosprawnych, co stanowi podstawę przyznania świadczeń. Niewykorzystanie tej możliwości przez organ stanowi naruszenie przepisów.
Czy pouczenie zawarte w decyzji dotyczącej zasiłku pielęgnacyjnego może być podstawą do uznania świadczeń z tytułu zasiłku rodzinnego za nienależnie pobrane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, decyzje w sprawach zasiłku pielęgnacyjnego i innych świadczeń rodzinnych stanowią odrębne postępowania, a pouczenia z jednej decyzji nie można przenosić na inną sprawę.
Uzasadnienie
Argumentacja organów opierająca się na pouczeniach z decyzji o zasiłku pielęgnacyjnym jest nieprawidłowa, ponieważ dotyczą one odrębnych postępowań. Nawet jeśli decyzje były doręczone łącznie, nie można zakładać, że strona została pouczona o obowiązkach w innej sprawie.
Przepisy (21)
Główne
u.ś.r. art. 30
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 30 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 30 § ust. 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.ś.r. art. 3 § pkt 11
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 5 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 5 § ust. 3a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 6
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 20 § ust. 1-3
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 24
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 30 § ust. 9
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 23b § ust. 1 pkt 5
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.r.z.s. art. 6d § ust. 4a
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
p.p.s.a. art. 107 § § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa COVID art. 15h § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
k.p.a. art. 63 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżąca nie została prawidłowo pouczona o skutkach braku powiadomienia organu o zmianie orzeczenia o niepełnosprawności syna. • Organy administracji miały obowiązek samodzielnie weryfikować dane o niepełnosprawności z ogólnokrajowych systemów informatycznych. • Pouczenia z decyzji o zasiłku pielęgnacyjnym nie mogą być podstawą do oceny świadczeń z tytułu zasiłku rodzinnego.
Odrzucone argumenty
Organy administracji uznały świadczenia za nienależnie pobrane z powodu braku powiadomienia o nowym orzeczeniu o niepełnosprawności. • Skarżąca miała obowiązek zawiadomić organ o zmianie orzeczenia o niepełnosprawności.
Godne uwagi sformułowania
dla uznania wypłaconego świadczenia za nienależnie pobrane, decydujące znaczenia ma nie tylko przesłanka obiektywna powodująca ustanie prawa do świadczenia, ale także świadomość i zamiar osoby pobierającej świadczenie. • Obowiązek zwrotu pobranego świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc że mu się ono nie należy. • wiadomość e-mail błędnie skierowana na niewłaściwy adres powinna zostać przekazana na adres właściwy tym bardziej, że forma wiadomości e-mail tak naprawdę nie jest przewidziana przepisami prawa, a jedyną okolicznością usprawiedliwiającą jej zastosowanie był czas pandemii. • Organ miał zatem (a przynajmniej powinien mieć) możliwość weryfikacji bazy orzeczeń o niepełnosprawności, z czego nie skorzystał i wypłacał kolejne transze świadczenia.
Skład orzekający
Krzysztof Nowak
przewodniczący
Beata Kalaga-Gajewska
sprawozdawca
Agnieszka Kręcisz-Sarna
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że brak prawidłowego pouczenia o skutkach braku powiadomienia organu o zmianie orzeczenia o niepełnosprawności wyklucza uznanie świadczenia za nienależnie pobrane, a także podkreślenie obowiązku organów do samodzielnej weryfikacji danych z systemów informatycznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku prawidłowego pouczenia i obowiązku organów do weryfikacji danych w kontekście świadczeń rodzinnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu pomocy społecznej i praw osób niepełnosprawnych, a sąd podkreśla obowiązki organów administracji, co ma znaczenie praktyczne dla wielu obywateli.
“Czy brak powiadomienia o zmianie orzeczenia o niepełnosprawności zawsze oznacza zwrot świadczeń? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 1288,76 PLN
Sektor
pomoc społeczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.